De PAC hanteert als uitgangspunt dat bovengenoemde condities altijd gelden, ongeacht volgens welke lijst het houden van dieren is toegestaan.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De PAC hanteert als uitgangspunt dat bovengenoemde condities altijd gelden, ongeacht volgens welke lijst het houden van dieren is toegestaan."

Transcriptie

1 Advies over aanwijzing van zoogdiersoorten 1 ste tranche d.d. 12 januari 2015 Preambule Op 5 januari 2015 heeft de Positieflijst Adviescommissie (PAC) zich gebogen over het advies aan het Ministerie van Economische Zaken inzake de aanwijzing van zoogdiersoorten als zijnde geschikt om, al dan niet onder voorwaarden, door een ieder te houden. Hierbij heeft de PAC zich gebaseerd op het door de Positieflijst Expertcommissie (PEC) uitgevoerde onderzoek en op het advies over de risico s op zoönosen, opgesteld door het bureau Risicobeoordeling en onderzoeksprogrammering van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit van het Ministerie van Economische Zaken. In haar beoordeling zijn de in de opdracht geformuleerde adviesvragen leidend geweest. Voorafgaand aan de beantwoording van deze vragen hecht de PAC eraan een aantal opmerkingen te plaatsen met betrekking tot huisvestings- en verzorgingscondities die voor het houden van (zoog)dieren in het algemeen van belang worden geacht. Voor een belangrijk deel zijn deze vereiste condities reeds in algemene termen opgenomen in paragraaf 2, artikel , van het Besluit houders van dieren. Voorafgaand aan de beoordeling van de voorgelegde dossiers en bij het advies over aanwijzing van soorten hecht de PAC eraan te benadrukken dat: dieren door houders gehouden worden in eenheden, passend bij de sociale structuur van de soort, het geslacht en het ontwikkelingsstadium; voer op zodanige wijze aan dieren wordt aangeboden dat het in voldoende mate voorziet in de mogelijkheid voor dieren tot het uitvoeren van soortspecifiek foerageergedrag; het risico op zoönosen door de houder tot een minimum wordt beperkt doordat deze zich houdt aan relevante OiE regelgeving, voldoende hygiëne betracht, dieren tijdig behandelt tegen parasieten en zo mogelijk vaccineert. De PAC adviseert om dit algemeen bindend te verklaren door de beheersingsmaatregelen voor zoönosen toe te voegen aan artikel 1.7 (Verzorgen van dieren) van het Besluit houders van dieren. De PAC hanteert als uitgangspunt dat bovengenoemde condities altijd gelden, ongeacht volgens welke lijst het houden van dieren is toegestaan. Met betrekking tot het opnemen van eekhoornachtigen (Callosciurus en Sciurus) op een positieflijst stelt de PAC vast dat dit ecologische risico s in zich bergt. Eekhoornachtigen uit gebieden met een met Nederland vergelijkbaar klimaat kunnen zich bij ontsnapping of vrijlating in onze natuur hoogstwaarschijnlijk prima handhaven. Bij de definitie van het letselrisico volgt de PAC de PEC die zich beperkt tot letsel toegebracht aan de houder en aan andere personen dan de houder. Dit omdat houders van exotische zoogdieren niet met hun dier de publieke ruimte betreden. Daarmee is letsel toegebracht aan dieren niet te verwachten en is dit, conform de aanpak van de Raad voor Dierenaangelegenheden in het betreffende advies 1, buiten de beoordeling gelaten. 1 Het houden van potentieel gevaarlijke diersoorten als gezelschapsdier, Advies RDA 2005/04, Raad voor Dierenaangelegenheden, Den Haag

2 Adviesvragen De gestelde adviesvragen worden in volgorde behandeld. Vraag 1: Is in de door de PEC aangeleverde informatie de wetenschappelijke en de relevante vakliteratuur in voldoende mate meegenomen en biedt de zorgvuldigheid waarmee de risico s zijn ingeschat voldoende basis voor een plaatsingsadvies? De PAC waardeert de wijze waarop de PEC haar argumenten voor de inschatting van de Impact- en Kansscores inzichtelijk heeft gemaakt. In de gekozen aanpak wordt gebruik gemaakt van een grote variatie aan wetenschappelijke- en vakliteratuur en zijn ook ervaringsfeiten uit de praktijken van opvang, veterinaire kliniek en dierhouderij opgenomen. De volle breedte aan kennis en inzichten lijkt op deze wijze aan bod te zijn gekomen. Relevante bevindingen zijn op een toegankelijke wijze gerangschikt in het excerpt, dat per diersoort of cluster van diersoorten is opgesteld. Het oordeel van de PAC over volledigheid en kwaliteit berust op een steekproefsgewijze controle van de geciteerde statements en de gebruikte bibliografische bronnen. Daarnaast heeft de PAC vooral gelet op de consistentie van de argumentatie en op de kwaliteit van de gebruikte bronnen. Mogelijke knelpunten in de houderij van dieren zijn op transparante en herleidbare wijze weergegeven op een argumentenkaart in de vorm van oorzaak > gevolg relaties, waar mogelijk voorzien van prevalentiecijfers. De argumentenkaart is in vrijwel alle gevallen op basis van consensus vastgesteld. Risico Gezondheid en welzijn Gevaarrisico Figuur 1: Gemiddelde expertscores voor gezondheid- en welzijnsrisico en letselrisico per diersoort/geslacht Op basis van de argumentenkaart is door de zes experts van de PEC afzonderlijk en na uitwisseling van argumenten op een 4-puntsschaal een definitieve score vastgesteld voor Impact en Kans voor zowel het gezondheids- en welzijnsrisico als voor het letselrisico. Daarbij gold consensus niet als eis en zijn afwijkende scores van experts in voetnoten beargumenteerd. In figuur 1 heeft de PEC de aldus geconstrueerde risicoscores (impact x kans) weergegeven. De PAC spreekt haar waardering uit voor de heldere definities die zijn gehanteerd voor de impact- en kansniveaus

3 Als volgende stap in het beoordelingsproces heeft de PEC voor de oorzaak > gevolg relaties in de impactklassen 3 en 4, soortspecifieke houderijvoorschriften opgesteld die de oorzaak zodanig reduceren dat de kans op de vastgestelde impact wordt geminimaliseerd. Als sluitstuk hebben de experts op een 6-puntsschaal een marginale toetsing uitgevoerd van de haalbaarheid van de geformuleerde houderijvoorschriften. Ook hierbij zijn afwijkende posities in voetnoten beargumenteerd. De PAC concludeert op basis van het bovenstaande dat de PEC op een voortreffelijke manier invulling heeft gegeven aan haar opdracht en daarmee op zorgvuldige wijze een kwalitatief goede basis heeft gelegd voor het opstellen van een plaatsingsadvies. Vraag 2: Is de door de PEC gehanteerde systematiek op alle onderscheiden soorten of clusters van soorten op voldoende inzichtelijke en consistente wijze toegepast? Zoals reeds bij de voorgaande adviesvraag is vastgesteld is de gehanteerde systematiek in alle gevallen inzichtelijk en op een enkele afwijking na, consistent toegepast. De enkele afwijking betreft de plaatsing van het argument [stressgevoeligheid > acute stress, freezing en vluchten (1,33)] bij het genus Mazama in de impactklasse Gering terwijl er meerdere argumenten van diezelfde strekking juist in de klasse Groot zijn geplaatst. Het betreft hier een acute stressrespons, terwijl in de andere argumenten sprake is van chronische stress, in dit verband een discutabel onderscheid. Dit heeft echter geen consequenties voor de algehele inschatting van de impact voor gezondheid en welzijn. Vraag 3: Wat is per soort (of per cluster) het plaatsingsadvies en wat zijn de argumenten om bij plaatsing specifieke voorwaarden te stellen? In tabel 1 is per soort het plaatsingsadvies weergegeven. In de 1ste tranche heeft de PEC in totaal 11 genera en 1 soort beoordeeld. Inclusief 3 soorten van de lijst van voor productie te houden dieren, 2 hybriden (muilezel, muildier) en 4 soorten die in het kader van de Flora- en faunawet zijn verboden, betreft dit in totaal 109 soorten van de inventarislijst van in Nederland gehouden zoogdiersoorten. De argumenten om bij plaatsing specifieke voorwaarden te stellen zijn ontleend aan de oorzaak > gevolg relaties in de bijgaande argumentenkaarten, impactklassen 3 en 4. Tabel 1: Overzicht van het plaatsingsadvies van de 1 ste tranche van de beoordeelde zoogdiersoorten (A=onvoorwaardelijke lijst, B=houdbaar volgens soortspecifieke houderijvoorschriften en C=niet houdbaar). Volgnr. Wetenschappelijke naam Alledaagse naam Lijst 1 Atelerix albiventris Witbuikegel A 2 Callosciurus adamsi Ear-spot eekhoorn B 3 Callosciurus albescens Kloss eekhoorn B 4 Callosciurus baluensis Kinabalu eekhoorn B 5 Callosciurus caniceps Grijsbuikeekhoorn B 6 Callosciurus finlaysonii Finlaysonklappereekhoorn B 7 Callosciurus inornatus Inornate eekhoorn B 8 Callosciurus melanogaster Mentawai eekhoorn B - 3 -

4 9 Callosciurus nigrovittatus Zwartgestreepte eekhoorn B 10 Callosciurus notatus Zwartneusklappereekhoorn B 11 Callosciurus orestes Borneo zwartgestreepte eekhoorn B 12 Callosciurus phayrei Phayre's eekhoorn B 13 Callosciurus prevostii Prevosts klapperrat B 14 Callosciurus pygerythrus Irrawaddy eekhoorn B 15 Callosciurus quinquestriatus Anderson's eekhoorn B 16 Capra aegragus Bezoargeit A 17 Capra caucasica Kaukasische toer A 18 Capra cylindricornis Dagestaanse toer A 19 Capra falconeri Schroefhoorngeit A 20 Capra ibex Steenbok A 21 Capra nubiana Nubische steenbok A 22 Capra pyrenaica Spaanse steenbok A 23 Capra sibirica Siberische steenbok A 24 Capra walie Waliasteenbok A 25 Equus burchelli Steppezebra B 26 Equus ferus przewalskii Przewalskipaard B 27 Equus grevyi Grévyzebra B 28 Equus hemionus Onager B 29 Equus hemionus khur Indische wilde ezel B 30 Equus kiang Kiang B 31 Equus zebra Bergzebra B 32 Gerbillus amoenus Dwergrenmuis A 33 Gerbillus aquilus Swarthy gerbil A 34 Gerbillus cheesmani Cheesman's gerbil A 35 Gerbillus garamantis Noordafrikaanse renmuis A 36 Gerbillus gerbillus Kleine Egyptische renmuis A 37 Gerbillus nanus Algerijnse gerbil A 38 Gerbillus perpallidus Pallid gerbil A 39 Gerbillus pyramidum Grote Egyptische renmuis A 40 Hystrix (Acanthion) brachyura Maleis stekelvarken B 41 Hystrix (Acanthion) javanica Sunda stekelvarken B 42 Hystrix (Hystrix) africaeaustralis Zuid-Afrikaans stekelvarken B 43 Hystrix (Hystrix) cristata Gewoon stekelvarken B 44 Hystrix (Hystrix) indica Witstaartstekelvarken B 45 Hystrix (Thecurus) crassispinis Borneostekelvarken B 46 Hystrix (Thecurus) pumila Filipijns stekelvarken B 47 Hystrix (Thecurus) sumatrae Sumatraans stekelvarken B 48 Lemniscomys barbarus Zebragrasmuis A 49 Lemniscomys bellieri Bellier s grasmuis A 50 Lemniscomys griselda Aalstreepgrasmuis A 51 Lemniscomys hoogstraali Hoogstraal s grasmuis A 52 Lemniscomys linulus Senegal grasmuis A - 4 -

5 53 Lemniscomys macculus Buffoon grasmuis A 54 Lemniscomys mittendorfi Mittendorf s grasmuis A 55 Lemniscomys rosalia Enkelstreepgrasmuis A 56 Lemniscomys roseveari Rosevear s grasmuis A 57 Lemniscomys striatus Gestreepte grasmuis A 58 Lemniscomys zebra Heuglin s grasmuis A 59 Macropus (Macropus) giganteus Oostelijke grijze reuzenkangoeroe A 60 Macropus (Notamacropus) agilis Zandwallabie B 61 Macropus (Notamacropus) parma Parmawallabie A 62 Macropus (Notamacropus) rufogriseus Bennettwallabie A 63 Macropus (Osphranter) robustus Bergkangoeroe A 64 Macropus (Osphranter) rufus Rode reuzenkangoeroe B 65 Mazama americana Rood spieshert C 66 Mazama bororo Klein rood spieshert C 67 Mazama bricenii Merioa spieshert C 68 Mazama chunyi Dwergspieshert C 69 Mazama gouazoubira Grijs spieshert C 70 Mazama nana Pygmeespieshert C 71 Mazama pandora Yucatan bruin spieshert C 72 Mazama rufina Bruin spieshert C 73 Mazama temama Centraal Amerikaans rood spieshert C 74 Muntiacus atherodes Gele borneomuntjak C 75 Muntiacus crinifrons Zwarte muntjak C 76 Muntiacus feae Tibetaanse muntjak C 77 Muntiacus gongshanensis Gongshanmuntjak C 78 Muntiacus muntjak Indische muntjak C 79 Muntiacus puhoatensis Pu Hoat muntjak C 80 Muntiacus putaoensis Bladmuntjak C 81 Muntiacus rooseveltorum Yunnanmuntjak C 82 Muntiacus truongsonensis Truongsonmuntjak C 83 Muntiacus vuquangensis Reuzemuntjak C 84 Sciurus (Guerlinguetus) granatensis Roodstaarteekhoorn B 85 Sciurus (Otosciurus) aberti Witstaarteekhoorn B 86 Sciurus (Sciurus) lis Japanse eekhoorn B 87 Sciurus (Sciurus) variegatoides Grote gevlekte boomeekhoorn B 88 Sciurus (Sciurus) vulgaris Europese rode eekhoorn B 89 Sciurus (Tenes) anomalus Kaukasuseekhoorn B 90 Sciurus (Urosciurus) igniventris Peruaanse witnekeekhoorn B 91 Sus ahoenobarbus Palawan zwijn B 92 Sus barbatus Baardzwijn B 93 Sus bucculentus Vietnamees wrattenzwijn B 94 Sus cebifrons Visayawrattenzwijn B 95 Sus celebensis Celebeswrattenzwijn B 96 Sus oliveri Oliver's wrattenzwijn B - 5 -

6 97 Sus philippensis Filipijns wrattenzwijn B 98 Sus salvanius Dwergzwijn B 99 Sus scrofa Wild zwijn B 100 Sus verrucosus Javaans wrattenzwijn B Risico op zoönosen 2 Omdat de kennis over prevalenties van door beoordeelde soorten verspreide zoönosen niet toereikend is voor een Impact x Kans benadering, heeft de PAC ervoor gekozen om de soorten te beoordelen op zoönosen die thans niet in Nederland voorkomen. Referentierisico s Leven zonder infectierisico voor mens en dier is uitgesloten. In de Nederlandse huisdier-/productiedierpopulaties bestaat een degelijk programma om infectierisico s tussen dieren en tussen dieren en mensen (zoönosen) te beheersen tot geaccepteerde niveaus. De dieren zijn hanteerbaar, krijgen zo nodig diergeneeskundige behandeling of medicijnen voorgeschreven, er zijn uitgebreide vaccinatieschema s en wormbehandelingschema s ter preventie en zo nodig is er sprake van preventieve bescherming tegen blootstelling aan agentia voor de mens (hygiënemaatregelen vectorbestrijding). Dit noemt het Bureau risicobeoordeling van de NVWA het geaccepteerde referentierisico. Het PAC heeft zich verdiept in een aantal extra te verwachten risico s die de WHO/FAO/OIE omschrijven als emerging zoönoses. Hieronder wordt verstaan: I. Zoönosen die zich plotseling in veel grotere aantallen voordoen of meer gezondheidsschade veroorzaken dan gebruikelijk in bekend endemische gebieden (bijv. mutaties, antibioticumresistentie); II. Zoönosen die vanuit endemische gebieden verspreiden naar nietendemische gebieden of gebieden waar deze infecties sedert lang niet meer voorkwamen (bijv. klimaatverandering, transport van dieren en dierlijke producten). De thans voorliggende inventarisatielijst is vooralsnog beoordeeld op emerging zoönosen voor zover die nu niet voorkomen in Nederland (zie Tabel 2). In een uitgebreide literatuurstudie uit 2007 is ten behoeve van de toenmalige Directie Voedselkwaliteit en Diergezondheid (LNV) een inventarisatie gemaakt van ooit beschreven voorkomende zoönosen bij dieren genoemd in de toen gebruikte positieflijst. In 2014 heeft het Buro risicobeoordeling van de NVWA ten behoeve van de thans voorliggende vraag van EZ ook een voorlopige inventarisatie opgesteld. Duidelijk is dat het om veel (50-100) bekende zoönosen gaat die ook al in Nederland voorkomen. Niet bekend is in hoeverre betrokken diersoorten alle geïnfecteerd zijn (onwaarschijnlijk) en of er verschillen bestaan in ziekmakend vermogen (virulentie) vergeleken met de situatie in Nederlandse huisdierpopulaties. Vooralsnog bestaan daarvoor weinig aanwijzingen. De hamvraag bij deze bekende en ook endemisch voorkomende zoönosen is in hoeverre de risicobeheersingsmaatregelen die in gedomesticeerde Nederlandse dierpopulaties worden gehanteerd (zie referentiesituatie hierboven) ook van 2 niet zijnde overdracht door consumptie = voedselveiligheid - 6 -

7 toepassing zijn op niet-gedomesticeerde, vaak mensenschuwe of slecht hanteerbare ingevoerde exoten mogelijk is. Daar staat tegenover dat bij deze dieren het directe mens-dier contact ook veel minder zal zijn (blootstelling) Tabel 2: Emerging zoönosen beschreven bij niet Nederland voorkomende nietgedomesticeerde diersoorten die mogelijk als huisdier (gezelschapsdier, hobbydier) worden geïmporteerd (huidige gebruikte positieflijst). Verwekkers Emerging zoönosen Bacteriën Brucella spp Burkholderia mallei Corynebacterium pseudotuberculosis Mycobacterium tuberculosis complex Yersinia pestis Parasieten Baylisascaris spp Virussen Avian influenzavirus (pathogenic strains) Crimean congo hemorraghic fever virus Eastern, Western en Venezuelan equine encephalitis virus (EEV, WEEV, VEEV) Ebola hemorraghic fever Hendra virus (morbili virus) Lassa fever virus Marburg virus Monkey pox virus Nipah virus Phlebovirus Rabies Rift valley virus SARS en Sarslike (bijv. MER) coronavirus South American hemorraghic fever (arenavirus) Tick born encephalitis virus West nile virus Voor emerging zoönosen geldt de waarschuwing van het Buro dat in het wild gevangen dieren een veel groter risico met zich meebrengen dan exoten afkomstig uit langduriger reproductie in gevangenschap. De tweede waarschuwing is voor nog onbekende nieuwe zoönosen die zich voordoen bij wild life-mens contacten (al dan niet via gedomesticeerde huisdieren) met ernstige gezondheidsgevolgen voor de mens. Meer dan 60% van de nieuw beschreven zoönosen in de afgelopen 30 jaar is afkomstig uit wild life. We kunnen ons slechts uitspreken over de thans bekende en in de literatuur beschreven emerging zoönosen die niet in Nederland voorkomen. Bij import moet streng worden gecontroleerd op infectieziekten waar internationale afspraken (OIE) over bestaan om verspreiding te voorkomen en wanneer nodig bestrijding ter hand te nemen. In het rapport van het Buro wordt bijvoorbeeld bij besmettelijke dierziekten (en zoönosen) de voorgeschreven euthanasie aanbevolen (bijv. Brucella spp, Mycobacterium tuberculose complex). Garanties bij de import/aanlevering door middel van erkende gezondheidscertificatie, adequate behandeling en/of vaccinaties vóór import om insleep van zoönosen te voorkomen moeten worden verzekerd. Bij twijfel volgt inbeslagname en quarantaine gevolgd door uitgebreid klinisch en laboratoriumonderzoek op kosten van de importeur/handelaar. Niet al deze infecties worden direct door contact met de dieren overgebracht. Indien sprake is van transmissie door vectoren (vlooien, luizen, teken, muggen, vliegen, meeltorren enzovoorts) moet onderzocht worden of de geschikte vectoren in Nederland al of niet aanwezig zijn

8 Concluderend, het is duidelijk dat risicobeheersing voor zoönosen geldt voor alle ingevoerde exoten, ongeacht of zij om redenen van dierenwelzijn, huisvestingseisen en mogelijkheden voor andere gezondheidsschade aan eigenaren of derden (letselschade) ingedeeld worden in de categorie a, b of c. Op termijn zal bij de informatie over de betrokken diersoorten apart vermeld kunnen worden met welke zoönosen de dierhouder rekening moet houden en hoe daarmee om te gaan. Zo nodig kunnen soortspecifieke beheersingsmaatregelen onderdeel uitmaken van de houderijvoorschriften. In de tot nu toe behandelde diersoorten is géén sprake geweest van onaanvaardbare zoönosen die tot plaatsing op lijst C zouden leiden. Hierbij verwacht de PAC EZ een passend advies te hebben gegeven van voldoende kwaliteit. Utrecht, 12 januari 2015 Prof. dr. L.J. Hellebrekers Voorzitter Positieflijst Adviescommissie - 8 -

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 2934 30 januari 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 28 januari 2015, nr. WJZ/15008282, houdende

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

*PDOC01/270536* PDOC01/270536. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/270536* PDOC01/270536. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni T 070 3786868

Nadere informatie

Dieren van over de grens: wat krijg je ervan

Dieren van over de grens: wat krijg je ervan Dieren van over de grens: wat krijg je ervan Joke van der Giessen RIVM- Centrum voor zoönosen CVI-Bacteriologie&TSE s joke.van.der.giessen@rivm.nl Inhoud 1. Drivers en prioritering van zoönosen 2. Omvang

Nadere informatie

Welkom. Heleen Prinsen. Specialist Diergezondheid en paardenhouderij

Welkom. Heleen Prinsen. Specialist Diergezondheid en paardenhouderij Welkom Heleen Prinsen Specialist Diergezondheid en paardenhouderij Het Paard van Troje Griekse mythe Het paard was een geschenk van de Grieken aan de Trojanen. Maar toen zij het paard binnen hun stadsmuren

Nadere informatie

Verklaring van Belangen

Verklaring van Belangen Verklaring van Belangen Algemeen Titel(s) Prof. Dr. Voornaam Ludo J. Tussenvoegsels Achternaam Functie Hellebrekers X voorzitter O lid Korte omschrijving huidige werkzaamheden Sinds 18 december 2014 lid

Nadere informatie

Datum: 18 december 2006 Onderwerp: dromedaris als productiedier Ons kenmerk: adviesbrief RDA 2006/08 Bijlagen: 1. Geachte heer Oomen,

Datum: 18 december 2006 Onderwerp: dromedaris als productiedier Ons kenmerk: adviesbrief RDA 2006/08 Bijlagen: 1. Geachte heer Oomen, Datum: 18 december 2006 Onderwerp: dromedaris als productiedier Ons kenmerk: adviesbrief RDA 2006/08 Bijlagen: 1 Geachte heer Oomen, Zoals u bekend is, is bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Nadere informatie

Allactaga (Scarturus) tetradactyla

Allactaga (Scarturus) tetradactyla Acomys spinosissimus Addax nasomaculatus Aepyceros melampus Ailurus fulgens Alcelaphus buselaphus Alcelaphus caama Allactaga (Orientallactaga) sibirica Allactaga (Scarturus) tetradactyla Alticola (Alticola)

Nadere informatie

Diergezondheidszorg midden in de samenleving. 25 jaar melkgeitenhouderij in Nederland Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt 24.05.

Diergezondheidszorg midden in de samenleving. 25 jaar melkgeitenhouderij in Nederland Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt 24.05. Diergezondheidszorg midden in de samenleving 25 jaar melkgeitenhouderij in Nederland Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt 24.05.2011 Geitengezondheidszorg midden in de samenleving 25 jaar melkgeitenhouderij

Nadere informatie

Verkoudheid; virale infectie; respiratoir syncytieel virus; vaccins; antivirale middelen

Verkoudheid; virale infectie; respiratoir syncytieel virus; vaccins; antivirale middelen Niet-technische samenvatting 2015107 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Dierstudies in het kader van ontwikkeling van medicijnen voor het behandelen en voorkomen van virale infecties aan de

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. handelende in overeenstemming met de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. handelende in overeenstemming met de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 5289 6 april 2010 Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 26 maart 2010, nr. 115877, houdende

Nadere informatie

Zicht op zoönosen. Toos Waegemaekers. Regionaal arts consulent RIVM/Cib regio Oost. Twents Netwerk Zoönosen 8 oktober 2013

Zicht op zoönosen. Toos Waegemaekers. Regionaal arts consulent RIVM/Cib regio Oost. Twents Netwerk Zoönosen 8 oktober 2013 Zicht op zoönosen Toos Waegemaekers Regionaal arts consulent RIVM/Cib regio Oost Twents Netwerk Zoönosen 8 oktober 2013 2 Incidentie van nieuwe infectieziekten (335) Jones Nature 2008; Historie Uitbraken

Nadere informatie

Teken-encefalitis: Een teken aan de wand?

Teken-encefalitis: Een teken aan de wand? Teken-encefalitis: Een teken aan de wand? Marieta Braks Medisch Entomologe, Ph.D. Centrum voor Zoőnosen en Omgevingsmicrobiologie/ RIVM Teken-encefalitis: Een teken aan de wand? 29 november 2013 Disclosure

Nadere informatie

VERZENDING VERPAKKEN VAN INFECTUEUZE EN GENETISCH GEMODIFICEERDE MICRO-ORGANISMEN EN DIAGNOSTISCHE MONSTERS

VERZENDING VERPAKKEN VAN INFECTUEUZE EN GENETISCH GEMODIFICEERDE MICRO-ORGANISMEN EN DIAGNOSTISCHE MONSTERS VERZENDING VERPAKKEN VAN INFECTUEUZE EN GENETISCH GEMODIFICEERDE MICRO-ORGANISMEN EN DIAGNOSTISCHE MONSTERS Toelichting Het ter verzending verpakken van infectueuze en genetisch gemodificeerde micro-organismen

Nadere informatie

Voorwaarden Houden van Dieren

Voorwaarden Houden van Dieren Onder Voorwaarden Houden van Dieren EEN ZIENSWIJZE VAN DE RAAD VOOR DIERENAANGELEGENHEDEN _2013_04 1 AANBIEDINGSBRIEF Den Haag, 5 december 2013 Excellentie, Het is mij een genoegen u de -zienswijze Onder

Nadere informatie

Monitoring Vectoren. Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren.

Monitoring Vectoren. Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren. Monitoring Vectoren Achtergrondinformatie bij de monitoring van steekmuggen en teken, uitgevoerd door het Centrum Monitoring Vectoren. Het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) voert sinds 2010 in heel Nederland

Nadere informatie

Centrum Monitoring Vectoren (CMV, NRC, NVWA) : Muggen, Knutten en Teken. 22 oktober 2014. Arjan Stroo

Centrum Monitoring Vectoren (CMV, NRC, NVWA) : Muggen, Knutten en Teken. 22 oktober 2014. Arjan Stroo Centrum Monitoring Vectoren (CMV, NRC, NVWA) : Muggen, Knutten en Teken 22 oktober 2014 Arjan Stroo 2 Afdeling Nationaal Referentie Centrum (NRC) Afdelingshoofd Mariëtte Edema Team Diagnostische methoden

Nadere informatie

16 JULI 2009. - Koninklijk besluit tot vaststelling van de lijst van niet voor productiedoeleinden gehouden zoogdieren die gehouden mogen worden

16 JULI 2009. - Koninklijk besluit tot vaststelling van de lijst van niet voor productiedoeleinden gehouden zoogdieren die gehouden mogen worden FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU 16 JULI 2009. - Koninklijk besluit tot vaststelling van de lijst van niet voor productiedoeleinden gehouden zoogdieren

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 31362 31 oktober 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 30 oktober 2014, nr. WJZ / 12313498,

Nadere informatie

O 8OKT 2015 Het tentoonstellen van genetisch gemodificeerde organismen

O 8OKT 2015 Het tentoonstellen van genetisch gemodificeerde organismen Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Datum Betreft O 8OKT 2015 Het tentoonstellen

Nadere informatie

raad voor dierenaangelegenheden zichtbaar veranderd; biotechnologie en het tentoonstellen van dieren samenvatting

raad voor dierenaangelegenheden zichtbaar veranderd; biotechnologie en het tentoonstellen van dieren samenvatting raad voor dierenaangelegenheden zichtbaar veranderd; biotechnologie en het tentoonstellen van dieren samenvatting Doel en activiteiten van de raad De Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) is een onafhankelijke

Nadere informatie

Inventarisatielijst zoogdieren voor de huisdierenlijst

Inventarisatielijst zoogdieren voor de huisdierenlijst Inventarisatielijst zoogdieren voor de huisdierenlijst Vanwege het grote aantal soorten vindt de beoordeling in delen (tranches) plaats. Per deel beoordeelt de commissie zo veel mogelijk dezelfde soorten.

Nadere informatie

Deze notitie geeft een overzicht van de historie en resultaten van het Forum Welzijn Gezelschapsdieren.

Deze notitie geeft een overzicht van de historie en resultaten van het Forum Welzijn Gezelschapsdieren. Forum Welzijn Gezelschapsdieren Deze notitie geeft een overzicht van de historie en resultaten van het Forum Welzijn Gezelschapsdieren. Het Forum Welzijn Gezelschapsdieren Op 25 januari 2005 werd het Forum

Nadere informatie

Hierbij bied ik u de Signalering Criteria voor de classificatie van dierpathogene microorganismen

Hierbij bied ik u de Signalering Criteria voor de classificatie van dierpathogene microorganismen Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Mevrouw W.J. Mansveld Postbus 20901 2500 EX Den Haag DATUM 13 oktober 2014 KENMERK ONDERWERP CGM/141013-02 Signalering: Criteria classificatie dierpathogenen

Nadere informatie

gezondheidsdienst EEN EXOTISCH DIER ALS HUISDIER? BEZINT EER GE BEGINT

gezondheidsdienst EEN EXOTISCH DIER ALS HUISDIER? BEZINT EER GE BEGINT gezondheidsdienst EEN EXOTISCH DIER ALS HUISDIER? BEZINT EER GE BEGINT EEN EXOTISCH DIER ALS HUISDIER? BEZINT EER GE BEGINT Houdt u een kat in een visbokaal of geeft u een hond enkel groenten? Welnu, net

Nadere informatie

Hondsdolheid in je praktijk, wat nu?

Hondsdolheid in je praktijk, wat nu? Hondsdolheid in je praktijk, wat nu? Het eerste geval na 52 jaar in Amsterdam Marnix Lamberts, DVM Inleiding Pet Travel Clinic Onderdeel dkl europaplein Speciale focus Reisbegeleiding huisdieren Voorlichting

Nadere informatie

26-3-2015. Besluit houders van Dieren Raad van Beheer 12 maart 2015. Vanavond. Vroegere situatie GWWD. Wet dieren. Uitgangspunt dierenwelzijn

26-3-2015. Besluit houders van Dieren Raad van Beheer 12 maart 2015. Vanavond. Vroegere situatie GWWD. Wet dieren. Uitgangspunt dierenwelzijn houders van Dieren Raad van Beheer 12 maart 2015 Vanavond Algemene inleiding: Mark Helmerhorst (RVO.nl EZ) Bedrijfsmatigheid en voorschriften alle houders: Suzanne Merkx (LID) Aanwezig voor vragen: Jan

Nadere informatie

Besmettelijke dierziekten

Besmettelijke dierziekten Besmettelijke dierziekten Beheersen-bestrijden-voorkomen Aline de Koeijer Aline de Koeijer Epidemiologie en risicoanalyse Besmettelijke dierziekten - historie De grote vrees van veehouders sinds eeuwen

Nadere informatie

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS. Advies over Jakobskruiskruid in diervoeders

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS. Advies over Jakobskruiskruid in diervoeders > Retouradres Postbus 19506 2500 CM Den Haag Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 19506 2500 CM

Nadere informatie

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 43006 3540 AA Fout: Bron van verwijzing niet gevonden De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie

Nadere informatie

NVMO CONGRES 2011. Prof.dr. Ludo J. Hellebrekers, voorzitter

NVMO CONGRES 2011. Prof.dr. Ludo J. Hellebrekers, voorzitter NVMO CONGRES 2011 Prof.dr. Ludo J. Hellebrekers, voorzitter 1 2 3 4 5 6 7 DEFINITIE ONE HEALTH The One Health concept is a worldwide strategy for expanding interdisciplinary collaborations and communications

Nadere informatie

Inbreng verslag schriftelijk overleg

Inbreng verslag schriftelijk overleg Inbreng verslag schriftelijk overleg Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben enkele fracties de behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen aan de staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 284 Wijziging van de Wet op bijzondere medische verrichtingen betreffende invoering van een verbod op xenotransplantatie Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nadere informatie

One Health for Food 1H4F. Veilig voedsel produceren

One Health for Food 1H4F. Veilig voedsel produceren One Health for Food 1H4F Veilig voedsel produceren Kennis om veilig voedsel te produceren Publiek-privaat onderzoeksprogramma op dier- en volksgezondheidsgebied. Levert kennis op waarmee de veehouder rendabel

Nadere informatie

BESLUIT HOUDERS VAN DIEREN

BESLUIT HOUDERS VAN DIEREN BESLUIT HOUDERS VAN DIEREN (nieuwe wetgeving per 22 augustus 2014, die het honden en kattenbesluit van 1999 vervangt). Let op: dit is een persoonlijke opsomming en bewoording van het besluit, beperkt tot

Nadere informatie

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 10-07-2006 ff75.06.toek.057 10 augustus 2006 onderwerp doorkiesnummer bijlagen

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 10-07-2006 ff75.06.toek.057 10 augustus 2006 onderwerp doorkiesnummer bijlagen Dienst Regelingen Stichting Dierenambulance Den Haag de heer E. Louwrier Oosterbeek 5 2597 VJ DEN HAAG uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 10-07-2006 ff75.06.toek.057 10 augustus 2006 onderwerp doorkiesnummer

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid

EUROPEES PARLEMENT. Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid. van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid EUROPEES PARLEMENT 2004 ««««««««««««2009 Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid 19.7.2005 VOORLOPIGE VERSIE 2005/0063(CNS) ONTWERPADVIES van de Commissie milieubeheer, volksgezondheid

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 659 Besluit van 13 december 2012, houdende de vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van een aantal artikelen van de Wet dieren,

Nadere informatie

JULI 2004 ADVIES RDA 2004/04 BESTIALITEIT ADVIES AAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT INZAKE BESTIALITEIT

JULI 2004 ADVIES RDA 2004/04 BESTIALITEIT ADVIES AAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT INZAKE BESTIALITEIT JULI 2004 ADVIES RDA 2004/04 BESTIALITEIT ADVIES AAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT INZAKE BESTIALITEIT SAMENSTELLING VAN DE RAAD prof. dr. C.J.G. Wensing, voorzitter A. Achterkamp

Nadere informatie

DEC-advies A. Algemene gegevens over de procedure 1. Aanvraagnummer:2015-0046 2. Titel van het project: Bioequivalentiestudies tbv markttoelating van diergeneesmiddelen 3. Titel van de NTS: Bioequivalentiestudies

Nadere informatie

Veterinaire volksgezondheid en vogelinfluenza

Veterinaire volksgezondheid en vogelinfluenza Veterinaire volksgezondheid en vogelinfluenza NVAG themamiddag d.d. 02-03 2006, Utrecht Prof.dr. Frans van Knapen influenza virus typeringen: H-antigeen N-antigeen Permanente veranderingen in influenza

Nadere informatie

Basisinspectiemodule

Basisinspectiemodule Basisinspectiemodule Blootstelling aan biologische agentia Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de wetenschap en is geschreven voor intern gebruik door de Inspectie

Nadere informatie

raad voor dierenaangelegenheden Toetsingskader voor productiedieren Samenvatting

raad voor dierenaangelegenheden Toetsingskader voor productiedieren Samenvatting raad voor dierenaangelegenheden Toetsingskader voor productiedieren Samenvatting Doel en activiteiten van de raad De Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) is een onafhankelijke raad van deskundigen die

Nadere informatie

BIJLAGE I. EMEA/CVMP/495339/2007-NL november 2007 1/10

BIJLAGE I. EMEA/CVMP/495339/2007-NL november 2007 1/10 BIJLAGE I NAAM, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN DE GENEESMIDDELEN, DIERSOORTEN, TOEDIENINGSWEGEN EN HOUDER/AANVRAGER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN EMEA/CVMP/495339/2007-NL november

Nadere informatie

OVEREENKOMST PLUIMVEEHOUDER EN GEBORGDE PLUIMVEEDIERENARTS,

OVEREENKOMST PLUIMVEEHOUDER EN GEBORGDE PLUIMVEEDIERENARTS, OVEREENKOMST PLUIMVEEHOUDER EN GEBORGDE PLUIMVEEDIERENARTS, bijlage VI van het Reglement Geborgde Naam tekenbevoegde :.. hierna te noemen pluimveehouder Eigenaar dieren (indien :.. niet de pluimveehouder)

Nadere informatie

Intensieve veehouderij en. hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus

Intensieve veehouderij en. hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus Intensieve veehouderij en gezondheid hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus 14 februari 2012 Historie 1997/98: varkenspest: virus

Nadere informatie

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT,

DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT, MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van, TRCJZ/2006/533, houdende wijziging van de Tijdelijke regeling tot wering van AI

Nadere informatie

Klonen van dieren. Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Klonen van dieren. Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Klonen van dieren Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 2 Klonen van dieren Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie I: Wat is klonen? Klonen is het ongeslachtelijk voortplanten

Nadere informatie

Datum 4 december 2015 Betreft Beantwoording van vragen over misstanden in de nertsenhouderij en massale uitbreidingen door nertsenhouders

Datum 4 december 2015 Betreft Beantwoording van vragen over misstanden in de nertsenhouderij en massale uitbreidingen door nertsenhouders > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

2 Aanhangsel Handelingen nr. 1555, vergaderjaar

2 Aanhangsel Handelingen nr. 1555, vergaderjaar Juridische Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 6 juni 2007 2060717150 TRCJZ/2007/2054 17 juli 2007 onderwerp

Nadere informatie

Minsterie van VWS t.a.v. de heer P.H. Huyts. Ministerie van LNV t.a.v. mevrouw A. Burger. Geachte heer Huyts, geachte mevrouw Burger,

Minsterie van VWS t.a.v. de heer P.H. Huyts. Ministerie van LNV t.a.v. mevrouw A. Burger. Geachte heer Huyts, geachte mevrouw Burger, Postbus 1 3720 BA Bilthoven A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Tel (030) 274 91 11 Fax (030) 274 29 71 info@rivm.nl www.rivm.nl Minsterie van VWS t.a.v. de heer P.H. Huyts Ministerie van LNV t.a.v.

Nadere informatie

Convenant Dierenhulpverlening

Convenant Dierenhulpverlening Convenant Dierenhulpverlening Ondergetekenden: 1. De Minister van Veiligheid en Justitie, mr. I.W. Opstelten, handelend als bestuursorgaan en als vertegenwoordiger van de Staat der Nederlanden; 2. De Staatssecretaris

Nadere informatie

raad voor dierenaangelegenheden verantwoord honden houden paal en perk aan onaanvaardbaar gedrag van honden en hun houders samenvatting

raad voor dierenaangelegenheden verantwoord honden houden paal en perk aan onaanvaardbaar gedrag van honden en hun houders samenvatting raad voor dierenaangelegenheden verantwoord honden houden paal en perk aan onaanvaardbaar gedrag van honden en hun houders samenvatting Doel en activiteiten van de raad De Raad voor Dierenaangelegenheden

Nadere informatie

GEITENFOKVERENIGING "DE DAGERAAD"

GEITENFOKVERENIGING DE DAGERAAD Beste Geitenvrienden, Wij zijn van plan om een keuring te organiseren voor C.W. waardige en N.C.W. waardige dieren. De locatie is: Manege Van de Fam Heuvelink Vordenseweg 22 7231 PB Warnsveld Tel: 0575-521921

Nadere informatie

Aan geadresseerde. Geachte heer/mevrouw,

Aan geadresseerde. Geachte heer/mevrouw, Directie Voedselkwaliteit en Diergezondheid Aan geadresseerde uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum VD. 2004/2884 8-10-2004 onderwerp doorkiesnummer bijlagen Kaderwet diervoeders. (TRC 2004/7011) 3785633

Nadere informatie

PRAKTISCH VERPLICHTE IDENTIFICATIE EN REGISTRATIE VOOR HONDEN PER 1 APRIL 2013. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH VERPLICHTE IDENTIFICATIE EN REGISTRATIE VOOR HONDEN PER 1 APRIL 2013. www.licg.nl over houden van huisdieren PRAKTISCH VERPLICHTE IDENTIFICATIE EN REGISTRATIE VOOR HONDEN PER 1 APRIL 2013 l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n over houden van huisdieren Per 1 april

Nadere informatie

Monitoring van zoönosen bij gezelschapsdieren in Nederland

Monitoring van zoönosen bij gezelschapsdieren in Nederland Monitoring van zoönosen bij gezelschapsdieren in Nederland Rapport 1003 Dr. Ing. P.A.M. Overgaauw, Prof. Dr. F. van Knapen en Drs. B.J. Kroeze Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) Divisie Veterinaire

Nadere informatie

Raadsvergadering : 8 december 2015 Agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte. Onderwerp : Verordening dode gezelschapsdieren Berkelland 2016

Raadsvergadering : 8 december 2015 Agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte. Onderwerp : Verordening dode gezelschapsdieren Berkelland 2016 Raadsvergadering : 8 december 2015 Agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Onderwerp : Verordening dode gezelschapsdieren Berkelland 2016 Collegevergadering : 10 november 2015 Agendapunt : 21. Portefeuillehouder

Nadere informatie

Wijzen op welzijn. Het belang van objectiveren van welzijnsrisico s door erfelijke aandoeningen en/of schadelijke raskenmerken

Wijzen op welzijn. Het belang van objectiveren van welzijnsrisico s door erfelijke aandoeningen en/of schadelijke raskenmerken Wijzen op welzijn Het belang van objectiveren van welzijnsrisico s door erfelijke aandoeningen en/of schadelijke raskenmerken Dr. Marjan AE van Hagen & Dr. Claudia M. Vinke Richtlijn Veterinair handelen

Nadere informatie

EXCERPT. Callosciurus notatus zwartneusklappereekhoorn (lives alone or small groups; ADW) Callosciurus prevostii - Prevosts klapperrat (solitaire)

EXCERPT. Callosciurus notatus zwartneusklappereekhoorn (lives alone or small groups; ADW) Callosciurus prevostii - Prevosts klapperrat (solitaire) Diersoort Genus Volwassen grootte en/of gewicht Afweer- en aanvalsmiddelen Carnivoor/omnivoor/herbi voor Verspreidingsgebied EXCERPT Callosciurus spp. ("beautiful squirrels ) Callosciurus adamsi Callosciurus

Nadere informatie

Rapport 701. Zoogdiersoorten die geschikt zijn als gezelschapsdier. Zoogdiersoorten als gezelschapsdier

Rapport 701. Zoogdiersoorten die geschikt zijn als gezelschapsdier. Zoogdiersoorten als gezelschapsdier Zoogdiersoorten die geschikt zijn als gezelschapsdier Zoogdiersoorten als gezelschapsdier Mei 2013 Colofon Uitgever Wageningen UR Livestock Research Postbus 65, 8200 AB Lelystad Telefoon 0320-238238 Fax

Nadere informatie

Welzijn vissen Nationaal en Internationaal beleid. Arjo Rothuis Directie Visserij Ministerie van LNV

Welzijn vissen Nationaal en Internationaal beleid. Arjo Rothuis Directie Visserij Ministerie van LNV Welzijn vissen Nationaal en Internationaal beleid Arjo Rothuis Directie Visserij Ministerie van LNV Welzijn Veel maatschappelijk en politieke aandacht voor welzijn Uitbrengen LNV nota dierenwelzijn (oktober

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Landbouw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 8 augustus 2008 2070827070 DL. 2008/2364 10 oktober

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De heer A. Klink Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De heer A. Klink Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De heer A. Klink Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Kenmerk: HVBUIT09/137/pw Datum: 10 juli 2009 Behandeld door: J.C.A.M. van de Sande E-mail: j.vd.sande@ggdhvb.nl

Nadere informatie

Inventarisatie van dieren, vermeld op de Positieflijst, op de prevalentie en mogelijke introductie van ziekten en zoönosen

Inventarisatie van dieren, vermeld op de Positieflijst, op de prevalentie en mogelijke introductie van ziekten en zoönosen Inventarisatie van dieren, vermeld op de Positieflijst, op de prevalentie en mogelijke introductie van ziekten en zoönosen Rapport 1002 Prof. Dr. F. van Knapen, Dr. Ing. P.A.M. Overgaauw en Mw. Drs. J.

Nadere informatie

Business Continuity en Crisis Management

Business Continuity en Crisis Management Gezond weer thuis! www.klmhealthservices.nl Business Continuity en Crisis Management MANAGING PUBLIC HEALTH CRISES IN DE LUCHTVAART PUBLIC HEALTH CRISES Infectieziekten met ernstig beloop Besmettelijk

Nadere informatie

Bedenkingen bij het ontwerpbesluit Houden van dieren, d.d. 22-02-2010

Bedenkingen bij het ontwerpbesluit Houden van dieren, d.d. 22-02-2010 Bedenkingen bij het ontwerpbesluit Houden van dieren, d.d. 22-02-2010 Ingebracht op 30 maart 2010 namens het Platform Verantwoord Huisdierenbezit (PVH) Geachte heer/mevrouw, Onderstaand treft u een aantal

Nadere informatie

Dierziekten en plantenziekten

Dierziekten en plantenziekten Dierziekten en plantenziekten dierziekten maatregelen bij milieu-incidenten, zie het schema milieu maatregel instantie wettelijke basis toelichting 1. informatie 1a. informatie aan overheid 1a1. melding

Nadere informatie

BIJLAGE 6: OVEREENKOMST KALVERHOUDER, KALVEREIGENAAR EN DIERENARTS IKB VLEESKALVEREN 2008

BIJLAGE 6: OVEREENKOMST KALVERHOUDER, KALVEREIGENAAR EN DIERENARTS IKB VLEESKALVEREN 2008 BIJLAGE 6: OVEREENKOMST KALVERHOUDER, KALVEREIGENAAR EN DIERENARTS IKB VLEESKALVEREN 2008 Naam kalverhouder Registratienummer bedrijf (UBN) hierna te noemen: kalverhouder Naam dierenartspraktijk Naam dierenarts

Nadere informatie

Universiteit Utrecht, Faculteit Diergeneeskunde Prof. Dr. A. Pijpers Yalelaan 7 3584 CL UTRECHT

Universiteit Utrecht, Faculteit Diergeneeskunde Prof. Dr. A. Pijpers Yalelaan 7 3584 CL UTRECHT > Retouradres Postbus 19530 2500 CM Den Haag Universiteit Utrecht, Faculteit Diergeneeskunde Prof. Dr. A. Pijpers Yalelaan 7 3584 CL UTRECHT Postbus 19530 2500 CM Den Haag mijn.rvo.nl T 088 042 42 42 F

Nadere informatie

Rundertuberculose. (Boviene tuberculose) Informatie over de ziekte en de procedures van de NVWA voor dierhouders

Rundertuberculose. (Boviene tuberculose) Informatie over de ziekte en de procedures van de NVWA voor dierhouders Rundertuberculose (Boviene tuberculose) Informatie over de ziekte en de procedures van de NVWA voor dierhouders Rundertuberculose bij dieren De tuberculosebacterie Mycobacterium bovis veroorzaakt tuberculose

Nadere informatie

In artikel 5.5 vervallen het tweede lid alsmede de aanduiding 1. voor het eerste. Na artikel 5.7 worden de volgende artikelen ingevoegd, luidende:

In artikel 5.5 vervallen het tweede lid alsmede de aanduiding 1. voor het eerste. Na artikel 5.7 worden de volgende artikelen ingevoegd, luidende: Grondslag Gelet op de artikelen 2.2, tiende lid, onderdelen d, e, f, g, i, j, l, onder 1 en 4º, m, n, p, 2.8, vierde lid, onderdelen a en b, 7.1, 7.2, tweede lid, 7.8, eerste lid, van de Wet dieren; Artikelen

Nadere informatie

[: gwur.nl] 17-9-2013. Kennis Online Help Desk Question Page 1 of 3. dinsdag 4 december 2012 11:25. Helpdesk VoedselDierEnConsument

[: gwur.nl] 17-9-2013. Kennis Online Help Desk Question Page 1 of 3. dinsdag 4 december 2012 11:25. Helpdesk VoedselDierEnConsument Kennis Online Help Desk Question Page 1 of 3 Van: Verzonden: Aan: [: gwur.nl] dinsdag 4 december 2012 11:25 Helpdesk VoedselDierEnConsument CC: Onderwerp: Bijlagen: RE: Kennisonline: uw kennisvraag Offerte

Nadere informatie

Virussen zonder grenzen

Virussen zonder grenzen Virussen zonder grenzen Prof. Eric Snijder Afdeling Medische Microbiologie Leids Universitair Medisch Centrum 1 Inferno, een kolfje naar mijn hand 2 1 2012... MERS Nature, October 4, 2012 3 Ebola 4 2 Ebola...

Nadere informatie

Hoe exotisch zijn exotische parasieten?

Hoe exotisch zijn exotische parasieten? Hoe exotisch zijn exotische parasieten? Exotische parasieten bij paarden Bloedvatenstelsel Babesia caballi Theileria equi Zenuwstelsel Sarcocystis neurona (EPM) Huid Parafilaria multipapillosa piroplasmose,

Nadere informatie

Hierbij vragen wij uw aandacht voor een aantal opmerkingen bij het bovengenoemde wijzigingsconcept.

Hierbij vragen wij uw aandacht voor een aantal opmerkingen bij het bovengenoemde wijzigingsconcept. Regeling afgifte en kenmerken gesloten pootringen en andere merktekens Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Mevrouw G. Verburg Postbus 20401 2500 EK Den Haag Wierden, 29 juli 2008. Geachte

Nadere informatie

Het wegvangen van Pallas eekhoorns in Weert en omgeving in 2013

Het wegvangen van Pallas eekhoorns in Weert en omgeving in 2013 Het wegvangen van Pallas eekhoorns in Weert en omgeving in 2013 Periode mei-november V. Dijkstra Rapportnummer 2013.38 December 2013 Rapport van het bureau van de Zoogdiervereniging In opdracht van Ministerie

Nadere informatie

Soort? Risico? Grijze eekhoorn Vector parapokkenvirus. Soort? Hammerheaded fruitbat Vector Ebola virus. Soort? Risico?

Soort? Risico? Grijze eekhoorn Vector parapokkenvirus. Soort? Hammerheaded fruitbat Vector Ebola virus. Soort? Risico? Hammerheaded fruitbat Vector Ebola virus Grijze eekhoorn Vector parapokkenvirus (Elke gelijkenis met bestaande personen berust op puur toeval ) Siberische grondeekhoorn Reservoir Borrelia burgdorferi Halsbandparkiet

Nadere informatie

Belgisch Biodiversiteits Platforum

Belgisch Biodiversiteits Platforum Belgisch Biodiversiteits Platforum Sonia Vanderhoeven Etienne Branquart [HET HARMONIA INFORMATIESYSTEEM EN HET ISEIA PROTOCOL] Verklarend document voor het Life + Project AlterIAS Oktober 2010 Algemene

Nadere informatie

Memo. Vragen gemeenteraadsfractie Partij voor de Dieren. aan

Memo. Vragen gemeenteraadsfractie Partij voor de Dieren. aan Memo aan onderwerp van directie afdeling telefoon datum Raadsfractie Partij voor de Dieren Vragen Partij voor de Dieren n.a.v. Regionaal risicoprofiel De burgemeester mo Veiligheid en wijken 0182-588725

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 28 286 Dierenwelzijn Nr. 797 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 16 maart 2015 De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een

Nadere informatie

1 Kent u het bericht Politiek: Euthanasie asieldieren voorkomen? 1)

1 Kent u het bericht Politiek: Euthanasie asieldieren voorkomen? 1) Directie Landbouw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 30 augustus 2007 2060724210 DL. 2007/2615 16 oktober

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen 26 maart 2014)

Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen 26 maart 2014) AH 1534 2014Z02723 van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen 26 maart 2014) 1 Kent u het bericht over de jonge giraf die in een Deense dierentuin is gedood om inteelt te voorkomen? 1

Nadere informatie

Inventarisatie zoönosen bij het paard in Nederland

Inventarisatie zoönosen bij het paard in Nederland Inventarisatie zoönosen bij het paard in Nederland Manon Swanenburg, Clazien de Vos, Kathalijne Vissr en Gonie Nodelijk Inventarisatie zoönosen bij het paard in Nederland Auteurs Manon Swanenburg 1, Clazien

Nadere informatie

DIERVERZORGING KENNISKIEM. Informatie leermiddelen MBO

DIERVERZORGING KENNISKIEM. Informatie leermiddelen MBO DIERVERZORGING MBO KENNISKIEM Informatie leermiddelen Module Anatomie en fysiologie Leerdoelen: Anatomie van dieren Studielastindicatie: 40 slu Prijs digitale module: 33,50 Prijs boek: 33,50 Verschijningsdatum:

Nadere informatie

Alternatieven voor dierproeven. dierproeven. Alternatieven voor. dierproeven. Wat zijn dierproeven?

Alternatieven voor dierproeven. dierproeven. Alternatieven voor. dierproeven. Wat zijn dierproeven? Alternatieven voor Alternatieven voor Jan van der Valk 3V-Centrum ULS / NKCA Dept. Dier in Wetenschap en Maatschappij Fac. Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Wat zijn? Alternatieven voor 1 Wat zijn?

Nadere informatie

Huisartsen & Dierenartsen Samen Werken aan Zoönosen & Antibioticareductie. Theo Verheij, huisarts David Speksnijder, dierenarts

Huisartsen & Dierenartsen Samen Werken aan Zoönosen & Antibioticareductie. Theo Verheij, huisarts David Speksnijder, dierenarts Huisartsen & Dierenartsen Samen Werken aan Zoönosen & Antibioticareductie Theo Verheij, huisarts David Speksnijder, dierenarts Disclosure belangen sprekers (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Gevolgen UDD-regeling voor veehouder en dierenarts

Gevolgen UDD-regeling voor veehouder en dierenarts Gevolgen UDD-regeling voor veehouder en dierenarts Zorgvuldig gebruik van antibiotica in de veehouderij Vanaf 1 maart 2014 gelden nieuwe regels voor het gebruik van antibiotica bij melkvee, varkens, vleeskalveren

Nadere informatie

De dierenarts, toen, nu en straks

De dierenarts, toen, nu en straks De dierenarts, toen, nu en straks Gezond groeien, 9 februari 2012, Veghel Prof.dr. Frans van Knapen, Institute for Risk Assessment Sciences, Divisie Veterinaire Volksgezondheid, Universiteit Utrecht Veterinaire

Nadere informatie

Verschillen en overeenkomsten Keurmerk kinderboerderijen vs. Goed voor Elkaar / Prima voor Elkaar

Verschillen en overeenkomsten Keurmerk kinderboerderijen vs. Goed voor Elkaar / Prima voor Elkaar Verschillen en overeenkomsten Keurmerk kinderboerderijen vs. / Prima voor In dit overzicht zijn de criteria uit het Keurmerk Kinderboerderijen per hoofdstuk weergegeven. Aangegeven is welke criteria ook

Nadere informatie

Parameters voor het inachtnemen van dierenwelzijn in huisvestingsonderzoek in de veehouderij

Parameters voor het inachtnemen van dierenwelzijn in huisvestingsonderzoek in de veehouderij Parameters voor het inachtnemen van dierenwelzijn in huisvestingsonderzoek in de veehouderij In opdracht van de Raad voor dierenaangelegenheden Den Haag Februari 1997 Leden van de Werkgroep criteria dierenwelzijn:

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

*PDOC01/229345* PDOC01/229345. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

*PDOC01/229345* PDOC01/229345. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus 20401 2500 EK Den Haag www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Kinderdagverblijf Ziza Zebra

Kinderdagverblijf Ziza Zebra Protocol Zieke kinderen en medicijngebruik Kinderdagverblijf Ziza Zebra Versie Januari 2015 Inleiding Een ouder kiest onder andere voor een kinderdagverblijf omdat de opvang voor het kind gegarandeerd

Nadere informatie

15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant

15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant 15-07-2008 Kamervragen aan de ministers van VWS en LNV over de explosieve stijging van het aantal Q-koorts gevallen in Brabant Kamervragen van het lid Thieme aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn

Nadere informatie

IB.CN.03.01 April 2014. Productomschrijving GN-Code Land Paard 0101 China

IB.CN.03.01 April 2014. Productomschrijving GN-Code Land Paard 0101 China I. TOEPASSINGSGEBIED Productomschrijving GN-Code Land Paard 0101 II. BILATERAAL CERTIFICAAT Code FAVV Titel van het certificaat EX.VTL.CN.03.01 Veterinair certificaat voor de export van paarden vanuit

Nadere informatie