LMN Brugge-Oostende-Houtland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LMN Brugge-Oostende-Houtland"

Transcriptie

1 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 1 Rudy Faelens LMN BOH LMN Brugge-Oostende-Houtland Prof.dr.J.Sebrechtstraat Brugge Tel: 0488/

2 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 2 Inhoud Inhoud...2 Inleiding...3 Stap 1 - Een contract tussen 3 partijen...6 Stap 2 - Het contract wordt verzonden naar de mutualiteit Stap 3 Voorschrijven van insuline en bestellen van insulinepen Stap 4 - Diabeteseducatie Stap 5 Opstellen van een jaaragenda Stap 6 Opstellen van een diabetesplan Cardiovasculaire risicofactoren corrigeren Glycemie goed regelen Verwikkelingen op tijd ontdekken, afremmen en behandelen Overzichtstabel Stap 7 - Inpassing van alle hulpverleners in het plan Stap 8 - Jaarlijkse evaluatie Stap 9 - Automatische verlenging van het zorgtraject Stap 10 - Eindevaluatie van 4 jaar ZT DM2 en proefprojecten LMN Bijlagen Bijlage 1: Stappenplan ZT DM2 voor de huisarts Bijlage 2: ZT DM2 Contract Bijlage 3: ZT DM2 Huisartsvoorschrift Diabeteseducatie Bijlage 4: Insulines, insuline-analogen, insulinepennen Bijlage 5: Aanvraagformulier Diabetespas Bijlage 6 : Typevoorbeeld Diabeteszorgplan Bijlage 7 : Diabetes Lexicon... 35

3 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 3 Inleiding Wat is een zorgtraject? Een zorgtraject is een geschreven en ondertekend contract tussen patiënt, huisarts en diabetoloog, betreffende de behandeling en begeleiding van een chronische aandoening. De hoofdbedoeling van een zorgtraject is het optimaliseren van de zorg voor de chronisch zieke, door samenwerking te stimuleren en duidelijke afspraken te maken met alle gezondheidswerkers rond de patiënt. Het zorgtrajectcontract geldt voor 4 jaar en wordt jaarlijks automatisch verlengd. In het contract worden de voordelen en de verplichtingen voor de drie ondertekenaars bepaald. Voor elk van de drie partners die het traject ondertekenen, worden incentives voorzien. Het zorgtraject nierinsufficiëntie is mogelijk vanaf 1/6/2009; het zorgtraject diabetes mellitus type 2 (ZT DM2) vanaf 1/9/2009. Nieuwe trajecten staan op til voor COPD, hartdecompensatie, osteoporose, pyschiatrische aandoeningen, de oudere met verhoogde kwetsbaarheid. De evolutie kan worden gevolgd op Waarom een ZorgTraject Diabetes Mellitus type 2 (ZT DM2)? DM2 is een zeer frequente chronische aandoening, die steeds meer voorkomt. Exacte cijfers ontbreken maar de prevalentie van diabetes mellitus in België wordt op basis van gegevens verzameld in de huisartsenpeilpraktijken 1 geschat op 3 tot 5 %. Daarvan heeft circa 90% diabetes mellitus type 2. Jaarlijks komen er minstens nieuwe gevallen bij (incidentie) en er wordt voorspeld dat het aantal personen met diabetes tussen 2010 en 2025 met een derde zal toenemen. Daarmee is diabetes de sterkste stijger onder de chronische aandoeningen. Naar schatting zijn er circa Belgen bij wie de aandoening al wel bestaat maar bij wie de diagnose nog niet is gesteld of de symptomen nog afwezig zijn. Naast deze Belgen met diabetes ( bekend en nog onbekend) hebben op dit moment nog eens zo n mensen een verhoogd risico om in de komende jaren diabetes te ontwikkelen. De epidemische toename van de aandoening wordt verklaard door de vergrijzing en de toename van overgewicht en sedentarisme. De behandeling van DM2 is de laatste jaren geëvolueerd van een glucocentrische aanpak, naar een target driven, multidisciplinaire en multifacetaire behandeling. Door het snel toenemend aantal mensen met diabetes type 2 en de complexiteit van de behandeling neemt de kans op versnippering van de zorg over meerdere hulpverleners, disciplines en 1 Huisartsenpeilpraktijken: wquery=y&lang=en

4 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 4 organisatievormen toe. Het risico daarvan is dat er een gebrek ontstaat aan samenhang en continuïteit van de zorg. Om dat te vermijden is multidisciplinaire samenwerking noodzakelijk waarbij de verschillende stappen in het proces, zowel voor wat betreft de inhoud als de tijd, op elkaar worden afgestemd en gecoördineerd. Lokale Multidisciplinaire Netwerken (LMN) 2009 kende twee belangrijke vernieuwingen in de chronische zorg: Er werd een RIZIV regelgeving uitgewerkt inzake zorgtrajecten voor individuele patiënten, huisartsen en specialisten, waarvan dit document een draaiboek is voor ZT DM2.. Even belangrijk is dat met een RIZIV regeling LMN proefprojecten werden opgericht met organisatorische ondersteuning van huisartsenkringen. De subsidiëring gaat verplicht voor minstens 60% naar de aanwerving van zorgtrajectpromotoren (ZTP) in bediendenstatuut. De taak van de ZTP is vooral om een netwerk van eerstelijnszorgverleners uit te bouwen rond de patiënt en de huisarts, en de zorgvernieuwing te coachen. Concreet betekent het dat de ZTP de contactpersoon is voor alle disciplines rond ZorgTrajecten (ZT); dat hij info verzamelt, updatet en verspreidt over ZT; dat hij lokale initiatieven ondersteunt en faciliteert, dat hij de communicatie tussen zorgverstrekkers bevordert, dat hij samen met het SEL de lokale sociale kaart actualiseert, dat hij een website en een nieuwsbrief zal ontwikkelen, dat hij zal meewerken aan navormingsmomenten (LOK, ), enz Op 31/08/2009 hebben de Huisartsenkringen HABO, Oostende, en Artsenkring Houtland samen een proefproject ingediend. Het werd één maand later door het RIZIV goedgekeurd. Het Lokaal Multidisciplinair Netwerk Brugge Oostende Houtland ging van start op 1/12/2009, en wierf een eerste ZTP aan op 1/1/2010. Een tweede personeelslid is in aanwerving. Het LMN BOH wordt geleid door een stuurgroep van huisartsen bestaande uit twee vertegenwoordigers van elke initiatiefnemende huisartsenkring, en de voorzitter van SEL Brugge. Het adres en de lokalen zijn gelegen in de Huisartsenwachtpost van HABO. Het websiteadres is: Een draaiboek Dit draaiboek wil een stap voor stap handleiding zijn voor de huisarts die een ZT DM2 wil opstarten. Er wordt uitgegaan van de situatie waarbij de huisarts volledig onbekend is met het ZT DM2, en er wordt uitgegaan van de eenzijdige visie van de huisarts en van het LMN, dat hem daarin begeleidt.

5 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 5 Dit draaiboek is niet af. Het is een dynamisch proces dat verder wordt aangepast in consensus met de patiënt en met alle hulpverleners rond hem. Dit betekent dat het draaiboek aan voortdurende verandering onderhevig is, naargelang de gesprekken met de andere hulpverleners vorderen, en de wet en de praktijk wijzigen. Alle gesprekken gebeuren groepsgewijs in het kader van LMN BOH. Dit draaiboek maakt toekomstgerichte keuzes en hakt knopen door. Eén daarvan is de keuze voor een maximaal gebruik van het electronisch Medisch Dossier (emd). De software vendors worden gestimuleerd om hun paketten nog gebruiksvriendelijker en vollediger te maken mbt de implementatie van zorgtrajecten. Het is aan ons, huisartsen, om de software ook optimaal te gebruiken. Waar de huisarts het wenst kan hij uiteraard ook gebruik blijven maken van papieren mapjes waar alles in papieren vorm wordt bewaard. Dit draaiboek is geen keurslijf. Het is niet het enig mogelijk scenario om tot een ZT DM2 traject te komen en om optimale diabeteszorg te verzekeren. De voorgestelde stappen moeten niet noodzakelijk in de beschreven volgorde worden uitgevoerd. Het draaiboek mag, kan en moet zelfs individueel worden aangepast naargelang de kennis en attitude van de drie partners in het ZT DM2 contract: patiënt, huisarts, diabetoloog.

6 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 6 Stap 1 - Een contract tussen 3 partijen Het opstarten van een zorgtraject diabetes mellitus type 2 (ZT DM2) begint bij het ondertekenen van het contract 2 tussen 3 partijen: 1. De Patient 2. De Huisarts 3. De Diabetoloog De allereerste stap is dus het vormen van de functionele driehoek patiënt-huisartsdiabetoloog, waarna het contract door elk van de drie partijen gehandtekend wordt en als kopie aan de adviserend geneesheer van het ziekenfonds waar de patiënt lid van is, wordt opgezonden. 2 U vindt het af te printen contract in pdf en doc formaat onderaan volgende webpagina: alsook in bijlage 1. Het contract bestaat nu nog alleen in papieren vorm, maar zal in de toekomst ook electronisch mogelijk zijn.

7 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 7 De patiënt: Bewust wordt de allereerste plaats in dit draaiboek voorbehouden aan de patiënt. De patiënt is diegene waarrond alles draait. Hij haalt het belangrijkste voordeel uit het zorgtraject. Hij krijgt de verzekering dat hij individueel op een gecoördineerde wijze gecoacht en opgevolgd zal worden mbt tot zijn chronische aandoening, met maximaal respect voor zijn eigen leefwereld, normen, gebruiken. Hij is een volwaardige partner in het eerstelijnstraject, dat zeer dicht bij zijn eigen leefwereld ontwikkeld wordt. Medische voorwaarden voor de patiënt: 1. Het moet gaan om een patiënt met diabetes mellitus type 2, onvoldoende geregeld met maximale perorale medicatie. De rationele is dat het een diabetes mellitus patiënt moet zijn waarvoor heel eenvoudige zorg niet meer volstaat maar waar meer complexe, multidisciplinaire zorg nodig is, en die toch nog op de eerste lijn thuishoort. Zo komen Diabetes mellitus type 1, of zwangerschapsdiabetes niet in aanmerking, omdat dat aandoeningen zijn die sterker gespecialiseerde zorg vereisen. 2. De behandeling van patiënt moet bestaan uit insuline of een inspuitbaar incretine mimeticum, met 1 of 2 injecties per dag. De patiënt die onvoldoende geregeld is op uitsluitend perorale medicatie, en bij wie men van plan 3 is om over te schakelen op insuline, komt ook in aanmerking voor het ZT DM2. Patiënten bij wie 1 of 2 injecties niet volstaan en bij wie 3 injecties of meer dagelijks noodzakelijk zijn, kunnen niet in het ZT DM2 opgenomen worden, en worden door de diabetoloog behandeld in de diabetesconventie. Fysieke voorwaarden voor de patiënt: De patiënt moet mobiel zijn. Hij moet in staat zijn om zich minstens 2 keer per jaar tot aan het kabinet van zijn GMD-houdende huisarts te bewegen om daar een integraal terugbetaald GVVH met nomenclatuurnummer uitgeschreven te krijgen. Ook bewoners van woonzorgcentra kunnen dus een ZT DM2 aangaan, op voorwaarde dat ze minstens twee keer per jaar op consultatie komen in het huisartsenkabinet, en die GVVH bij het ziekenfonds inleveren. Bedlegerige patiënten komen niet in aanmerking voor het opstarten van een ZT DM2. Psychomentale voorwaarden voor de patiënt: Het moet gaan om een patiënt en/of mantelzorg, bereid mee te werken aan een optimale behandeling en bekwaam er inzicht in te verwerven. Wie als patiënt meestapt in het traject uitsluitend wegens de financiële incentives, hoort in een ZT DM2 niet thuis. 3 De meest praktische parameter om te bepalen of een DM2 patiënt al dan niet goed geregeld is, is het HbA1c. De patiënt met HbA1c >= 7,5 is onvoldoende geregeld en een behandeling met insuline zal hierbij overwogen worden. Deze patiënten komen voor het opstarten van een ZT DM2 in aanmerking.

8 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 8 Deze psychomentale voorwaarde kan breed geïnterpreteerd worden. De patiënt bij wie voldoende mantelzorg aanwezig is dat bereid is en de intellectuele mogelijkheden heeft om zich in het zorgplan in te passen, bv door zich te laten educeren, komt ook in aanmerking voor het ZT DM2. Administratieve voorwaarden voor de patiënt: De patiënt moet zijn GMD laten beheren bij de huisarts met wie hij het DM2 ZT contract afsluit. Indien hij nog geen GMD heeft, moet hij er één laten openen (102771) maximaal 12 maanden na goedkeuring van het contract door de adviserend geneesheer. Anders is het niet mogelijk om het ZT DM2 na 12 maand automatisch te verlengen. Het emd van de huisarts wordt een essentieel werkinstrument in het zorgtraject. Bij ondertekening van het contract geeft de patiënt formeel toestemming aan de huisarts om een aantal geanonimiseerde gegevens 4 door te geven aan het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV). De rechten van de patiënt eisen dat de patiënt hierover wordt geïnformeerd. Het beschikken over een diabetespas 5 is, in tegenstelling tot de DM2 patiënt die in de diabetesconventie zit, niet verplicht. Het beschikken over een diabetespas is nochtans handig. Het nomenclatuurnummer (gebruik diabetespas) mag aan de patiënt die in een zorgtraject zit, niet meer worden aangerekend na datum van ingaan van het zorgtraject. De Huisarts: Bij het ZT DM2 is het de huisarts die: het traject opstart een copie van het contract verzendt bewaakt dat het traject zich realiseert op de eerste lijn tijdig verwijst naar de tweede lijn indien medisch nodig instaat voor de medische begeleiding van de patiënt het voorschrift maakt voor de educatie en voor het zelfzorgmateriaal de insuline en andere medicatie voorschrijft optreedt als coördinator van de individuele, multidisciplinaire zorg het zorgplan en de nodige gegevens bijhoudt minstens één maal per jaar verwijst naar de diabetoloog, of meer waar nodig Niet verplicht Het deelnemen aan een zorgtraject of het opstarten ervan is niet verplicht. Als de huisarts meent dat de chronische ziekte van de patiënt reeds optimaal behandeld wordt, dat alles goed gaat, dat er geen betere afspraken nodig zijn, dan tekent de huisarts géén contract, en dan blijft alles bij het oude. 4 De gegevens zullen pas in de loop van 2011 opgevraagd worden. Het zal gaan om eenvoudige data zoals geslacht, leeftijd, lengte, gewicht, bloeddruk, HbA1c, LDL-cholesterol, Ze zullen waarschijnlijk electronisch kunnen upgeload worden vanuit het emd van de huisarts. 5

9 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 9 Het niet-opstarten van het ZT DM2 is geen kunstfout. Optimale zorg is ook mogelijk zonder dat er een uitgeschreven traject afgesproken werd tussen de diverse hulpverleners en de patiënt. Ook als de huisarts de diverse taken liever laat uitvoeren door een diabetoloog ipv ze zelf op te nemen kan goede diabeteszorg verzekerd zijn. Zoals de huisarts heeft ook de patiënt of de diabetoloog het recht om een ZT DM2 niet op te starten, uit te stellen of te beëindigen. Goede zorg kan slechts die zorg zijn waar zowel de hulpvrager als de hulpverleners achter staan, en als dat niet het geval is, zet je beter geen ZT DM2 op. In het geval dat een patiënt twee insuline injecties nodig heeft, kan hij ook terecht in de diabetesconventie. Toch zou het een gemiste kans zijn om géén zorgtraject op te willen starten vanwege emotionele, irrationele en onjuiste argumenten, o.m. gebaseerd op vooroordelen. Zo is de vrees dat een ZT DM2 een papieren rompslomp is, onterecht. Strikt genomen zijn twee papieren momenteel voldoende: een ondertekend zorgtrajectcontract, en een huisartsvoorschrift diabeteseducatie. Ze zijn allebei binnenkort electronisch mogelijk. Op een aantal andere vooroordelen wordt verder in de tekst geanticipeerd, en worden er antwoorden op problemen en belemmeringen voorgesteld. Patiëntselectie Bij een routine consultatie van elke DM2 patiënt kan de huisarts telkens ad hoc nagaan of de DM2 patiënt in aanmerking komt voor het opstarten van een zorgtraject, en checken of de patiënt aan alle voorwaarden voldoet. Een systematische benadering is ook mogelijk door gebruik te maken van het emd dossier. Wie een query doet op zijn volledig patiëntenbestand: (diagnose DM2 = ICPC code T90.02) AND (HbA1c >= 7,5 ) bekomt een lijst van DM2 patiënten die minder goed geregeld zijn en voor het opstarten van een ZT DM2 in aanmerking komen. Hij kan hierna deze patiënten uitnodigen voor een gericht gesprek om een ZT DM2 op te starten Bereid zijn om een kwaliteitsvolle, multidisciplinaire medische zorg te willen verzekeren Ondertekenen van het contract verbindt de huisarts niet tot een resultaatsverbintenis. Het gaat om een middelenverbintenis waarbij de huisarts belooft te streven naar een optimale diabeteszorg. Voorafgaand houdt het in dat een behandeling met uitsluitend perorale medicatie niet onnodig lang wordt volgehouden en dat er in een veel vroegere fase dan voorheen wordt overgestapt naar het gebruik van insuline of een inspuitbaar incretine mimeticum. In deze eerste stap houdt het ook in dat er na het maken van de afspraak met de diabetoloog om de patiënt te includeren in het ZT DM2, een zo volledig mogelijke verwijsbrief wordt meegegeven. Het ZT DM2 is geen plotse stijlbreuk met het verleden. Een aanpak zoals beschreven in het diabetespas 6 kan gecontinueerd worden. Een ZT DM2 staat vooral garant voor duidelijker afspraken. Wanneer tekent de huisarts zelf het contract? 6

10 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 10 Het LMN raadt aan om de patiënt een contract mee te geven waarop alleen de handtekening van de patiënt staat, en het contract pas zelf te handtekenen nadat de diabetoloog het contract getekend heeft en de patiënt daarna op consultatie komt. Slechts op die manier kan verzekerd worden dat de huisarts ten volle zijn verantwoordelijkheid kan nemen om te bewaken dat het traject op de eerste lijn blijft en dat een copie van het ZT DM2 contract verzonden wordt. De diabetoloog De diabetoloog is een endocrinoloog of een internist die in een diabetesconventiecentrum werkt. Hij fungeert als coach, als trainer, als ondersteuner van het eerstelijnsteam. De diabetoloog is de aandoeningsexpert. Hij heeft een adviserende rol in het ZT DM2. De verantwoordelijkheid voor de behandeling en de eindbeslissingen in een zorgtraject berusten niet bij de diabetoloog maar bij de patiënt en de huisarts. Dit zal een andere manier van samenwerken vragen, met andere verantwoordelijkheden en nieuwe partners. Dit model is nieuw, en zal geleidelijk moeten groeien, waarbij de beroepsgroepen elkaar zullen moeten helpen. In samenspraak kan met de diabetoloog de verantwoordelijkheid worden afgesproken om de interne verwijzing binnen de tweede lijn te bewaken (cardioloog, neuroloog, oftalmoloog). De consultatie waarbij de diabetoloog het zorgtrajectcontract handtekent is een volwaardige consultatie met anamnese en klinisch onderzoek. De huisarts zal een zo volledig mogelijke verwijsbrief opmaken. De diabetoloog evalueert de huidige therapie, maakt een uitgebreid verslag en doet een therapievoorstel, zonder de de medicamenteuze behandeling daadwerkelijk voor te schrijven. De keuze voor de uiteindelijke behandeling blijft bij de huisarts en de patiënt. Patiënt behandeld met uitsluitend perorale medicatie De DM2 patiënt kan in het zorgtraject stappen indien de perorale medicatie niet volstaat, en als er wordt overwogen om insuline of een inspuitbaar incretine aan de behandeling toe te voegen. Er moet absoluut vermeden worden af te wachten tot er zich verwikkelingen voordoen. Soms kan insuline uitgesteld worden door optimaliseren van de levensstijl en perorale therapie. Absolute tegenaanwijzingen voor insuline zijn er niet. Met welk insulineschema er wordt opgestart (bifasisch insuline tweemaal dd, prandiaal insuline driemaal dd, basaal insuline éénmaal dd of tweemaal indien nodig) zal afhangen van het risico van complicaties. Een basaal insulineschema (éénmaal dd, of tweemaal indien nodig) vermindert het risico van ernstige hypoglycemie en leidt tot minder gewichtstoename 7. Een flow chart om als huisarts over te schakelen van perorale therapie naar injecties met insuline of Byetta wordt in bijlage x opgenomen. De patiënt met één injectie daags 7 Van Crombrugge P., Met welk insulineschema starten bij type 2-diabetes? Een vervolg, Minerva 2010; 9(4); 38-39

11 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 11 In tweedelijn is de behandeling met één insuline-injectie daags wat in onbruik geraakt. Enerzijds is dat te wijten aan de wens om de glycemieregeling te optimaliseren. Anderzijds speelt ook mee dat de patiënt die slechts met één inspuiting daags behandeld wordt, niet kan genieten van de voordelen van de diabetesconventie. In een ZT DM2 geniet de patiënt bij wie één injectie dd volstaat wél van incentives. Bij een behandeling met een eenmalige injectie met insuline zal een middellangwerkend insuline gebruikt worden, zoals Insulatard of Humuline NPH. Hyperglycemie kan opgevangen worden door sporadisch een snel- of ultrasnelwerkend insuline bij te spuiten. Insulinemengsels zoals Novomix, Mixtard, Humalog Mix, Humuline 30/70 kunnen ook gebruikt worden. Het gebruik van een langwerkend insuline zoals Lantus of een incretine mimeticum zoals Byetta biedt voordelen, maar de farmaca zijn duur, en zijn aan verzekeringsgeneeskundige regels 8 onderworpen. Voor patiënten in een ZT DM2 is voorafgaande goedkeuring door de adviseur niet meer nodig en geldt uitsluitend a posteriori controle. Op zijn geneesmiddelenvoorschrift vermeldt de huisarts hiertoe Zorgtraject Diabetes Mellitus type 2 of ZTD. De patiënt met twee injecties insuline daags Indien er twee injecties daags met insuline noodzakelijk zijn kan de patiënt, voorlopig nog zeker t/m 2012, hetzij in de diabetesconventie 9 categorie 3, hetzij in het ZT DM2 opgenomen worden. Er dringt zich dan een keuze tussen één van beide op, waarbij individueel moet bekeken worden wat de exacte voor- en nadelen voor de drie partners zijn. Voordelen van de conventie tov het ZT DM2: Voor de patiënt: een hoger aantal gratis zelfzorgmateriaal (180 glycemiestrips per 6 maand tov slechts 150 per 6 maand in het ZT DM2), een verzekerde hoog technischmedische kwaliteit. Voor de diabetoloog: jaarlijks forfaitaire vergoeding van het conventiecentrum tbv xx euro tov 80 voor een ZT DM2, begeleiding van de DM2 patiënt op de eigen vertrouwde tweede lijn, samenwerking met de conventie-diabeteseducator, diabetoloog kan zelf het beleid bepalen, Voor de huisarts: een lager eigen belastend engagement; geen verplichting tot genoteerde planning en coördinatie Nadelen van de conventie tov het ZT DM2: Voor de patiënt leidt de conventie naar een behandeling die minder aansluit bij de eigen leefwereld en thuiscultuur. In de conventie moet de patiënt zich voor educatie en behandeling tot aan het ziekenhuis begeven. Voor de raadplegingen moet er in de conventie remgeld worden betaald zowel bij huisarts als bij de diabetoloog. Voor het zelfzorgmateriaal moet hij naar het ziekenhuis ipv naar de plaatselijke apotheek, thuiszorgwinkel, diabetesvereniging. Voor de diabetoloog vereist de conventie een hoog eigen engagement met coördinatie en verantwoordelijkheden welke minder worden vergoed dan medisch-technische prestaties. Gezien het dalend aantal diabetologen en het stijgend aantal patiënten veroorzaakt dit een arbeidsoverbelasting door te moeten zorgen voor patiënten die soms even goed op de eerste lijn behandeld zouden kunnen worden

12 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 12 Voor de huisarts is er In de conventie geen jaarlijks forfaitaire vergoeding voorzien en moet hij zorg verlenen die bepaald wordt door principes van de tweede lijn. Bij twee insuline injecties daags worden meestal de insulinemengsels gebruikt (Novomix, Mixtard, Humalog Mix, Humuline 30/70 ). De overgang van diabetesconventie naar zorgtraject of omgekeerd Indien het medisch verantwoord is kan er op vraag van de patiënt en in sommige omstandigheden overgestapt worden van de diabetesconventie naar een ZT DM2. De patiënt zal in dat geval het ZT DM2 contract ondertekenen, en de huisarts zal de patiënt verwijzen naar de diabetoloog. Dit is een volwaardige consultatie en er zal een zo volledig mogelijke verwijsbrief worden meegegeven, met het verzoek patiënt te willen onderzoeken, het ZT DM2 contract mee te willen ondertekenen, en de patiënt uit de diabetesconventie te willen schrijven. Hierna kan de huisarts het contract ondertekenen en een copie opzenden naar de adviserend geneesheer van het ziekenfonds waar de patiënt lid van is. Wanneer iemand overstapt naar het zorgtraject, vervalt de diabetesconventie. De overheid wil voor dezelfde patiënt immers niet beide voordelen betalen. Andersom is het zo dat wanneer de patiënt uit het zorgtraject naar de conventie overstapt, zijn remgelden kwijtgescholden blijven, en de huisarts het forfait van 80 per jaar behoudt 10. De diabetoloog verliest zijn jaarlijks forfait van 80 maar het conventiecentrum wordt wel opnieuw vergoed. Een afgesloten ZT DM2 kan ten vroegste op vraag van één van de partners beëindigd worden op het einde van het kalenderjaar waarin het goedgekeurd of verlengd werd. Indien er op het eind van het jaar niet (meer) voldaan is aan de voorwaarden 11 voor de automatische verlenging dreigt de patiënt de voordelen van het ZT DM2 te verliezen. Indien hij op dat ogenblik wel voldoet aan de voorwaarden van de conventie kan hij (opnieuw) in de diabetesconventie worden opgenomen. Drie of meer injecties insuline daags De medische toestand waarbij drie of meer injecties insuline daags nodig zijn is ernstig en behoort niet tot de normale competentie van de gemiddeld bekwame huisarts. Gespecialiseerde hulp waarbij de diabetoloog de behandeling overneemt dringt zich op. De patiënt komt niet (meer) in aanmerking voor het ZT DM2, en zal worden opgenomen in de diabetesconventie. De diabetoloog kan een nieuw aangevraagd ZT DM2 in dit geval niet ondertekenen. Een reeds afgesloten ZT DM2 kan niet meer automatisch verlengd worden en de patiënt zal opgenomen worden in de diabetesconventie. Patiënt en huisarts behouden wel alle voordelen van het ZT DM2 (volledig terugbetaalde raadplegingen, 80 per jaar, ). Van drie injecties naar twee of één? 10 De bedoeling hiervan is vooral om de patiënt, bij wie drie of meer injecties medisch noodzakelijk worden, niet te weerhouden naar de conventie over te stappen omdat hij anders het remgeldvoordeel zou verliezen. 11 De kans is klein dat het RIZIV voldoende mensen en middelen zal vrijmaken om hierop daadwerkelijk te controleren.

13 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 13 Er kunnen medische argumenten zijn (te frequente hypo s, onvoldoende therapietrouw) om af te stappen van een al te strikt streven naar euglycemie, en het aantal injecties daags te laten dalen. Bekeken vanuit de positie van de huisarts en de patiënt, zijn er sinds het ZT DM2 bijkomende voordelen om van drie injecties daags terug te schakelen naar twee of één. Drie injecties betekent hooggespecialiseerde zorg waarbij geen zorgtraject mogelijk is, en waarbij patiënt en huisarts en diabetoloog er ook de voordelen van onthouden worden. Twee injecties daags betekent dat men kan kiezen om in de conventie te blijven, dan wel te worden opgenomen in het ZT DM2. Niet de financiële incentives maar vooral dat de zorg in een ZT DM2 veel dichter bij de patiënt zelf verzekerd kan worden speelt in de keuze mee. Communicatie De hoofdbedoeling van een zorgtraject is het optimaliseren van de zorg voor de chronisch zieke, door samenwerking te stimuleren en duidelijke afspraken te maken met alle gezondheidswerkers rond de patiënt. Een vlotte communicatie met de diabetoloog is dus essentieel. Contacten kunnen van persoonlijke, telefonische, electronische aard zijn, en hier zijn structurele afspraken nodig. De electronische dossiers van huisarts en diabetoloog zijn momenteel onvoldoende op elkaar ingesteld om vlot uitwisselingen mogelijk te maken. Niet alleen op landelijk (EMDomus) maar ook op regionaal vlak (LMN BOH) moet hierover worden samengezeten met software-vendors en ziekenhuizen.

14 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 14 Stap 2 - Het contract wordt verzonden naar de mutualiteit. De verantwoordelijkheid voor de verzending van een copie van het door alle drie de partners getekend contract berust bij de huisarts. Dit zal binnenkort elektronisch kunnen maar voorlopig moet het document nog voor verzending worden ingescand en als copie in het emd bewaard. Het contract kan in de brievenbus van de lokale mutualiteit waar de patiënt lid van is worden gestopt, dan wel per post worden opgezonden aan de adviserend geneesheer 12. De adviserend geneesheer aanvaardt het ZT DM2 Een bericht van aanvaarding wordt door de verzekeringsinstelling verzonden naar elk van de drie partners. De datum waarop het ZT DM2 ingaat is de datum van aankomst op de verzekeringsinstelling. Vanaf deze datum gaan ook de financiële incentives in: De huisarts krijgt binnen de maand 80 euro op zijn rekening gestort De specialist krijgt binnen de maand 80 euro op zijn rekening gestort De patiënt geniet vanaf deze datum van een volledige terugbetaling voor alle consultaties in het kabinet van de huisarts 13, onafhankelijk wat de reden van de consultatie is, van alle raadplegingen in het kabinet van de endocrinoloog, en van alle raadplegingen in het kabinet van de internist die verbonden is aan een diabetesconventiecentrum in zoverre de raadplegingen bij deze diabetoloog ook de diabetologie betreffen. Voor huisbezoeken blijft het remgeld gelden. De adviserend geneesheer wijst het contract af Elk van de drie partners krijgt een bericht van weigering. De adviserend geneesheer dient zijn weigering te motiveren. Bv: het gaat niet om een DM2 patiënt, maar om een DM type 1. Bv: de specialist die het contract gehandtekend heeft is geen diabetoloog Bv: de handtekening van de patiënt ontbreekt Bv: het gaat om een patiënt met drie injecties insuline per dag, die al dan niet reeds in de diabetesconventie staat geregistreerd Bv: de patiënt is goed geregeld op perorale medicatie en er is geen intentie noch noodzaak om insuline te gebruiken. Indien patiënt, huisarts en diabetoloog wijzigingen in het medisch beleid doorvoeren waardoor de patiënt wel aan de vereisten van het ZT DM2 beantwoordt, en/of als ze de administratieve tekortkomingen recht kunnen zetten, kan een nieuwe aanvraag worden ingediend. 12 De adressen van de ziekenfondsen in België vind je hier: 13 De volledige terugbetaling geldt slechts bij die ene huisarts die het contract ondertekend heeft en die het GMD houdt Voor raadplegingen bij een andere huisarts, ook als die in groepspraktijk werkt met de ondertekenende huisarts, moet de patiënt remgeld blijven betalen. Zoals bij het GMD wordt er aan een oplossing gewerkt.

15 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 15 Stap 3 Voorschrijven van insuline en bestellen van insulinepen In dit draaiboek is de volgorde van stappen 2 en 3 arbitrair. Uiteraard moet er niet worden gewacht met het opstarten van insuline tot een contract wordt goedgekeurd. Deze stap wordt overgeslagen indien de patiënt reeds met insuline wordt behandeld en reeds over een pen beschikt. Het voorschrijven van insuline of van een incretine mimeticum Bij de keuze zal men zich best laten leiden door het advies van de diabetoloog, die als aandoeningsdeskundige het meest expertise heeft. Een overzichtsformularium van de meest frequent gebruikte farmaca vindt u in bijlage 3. Het bestellen van een insulinepen Een insulinepen is merk- en verpakkingsspecifiek. De kosten van een insulinepen en van de nodige naaldjes worden niet terugbetaald. In tweedelijnseducatie is er een afspraak met de insuline producerende firma s dat zij gratis pennen afleveren aan de conventiecentra. Die afspraak geldt in de eerste lijn (nog) niet. Een insulinepen kan door de huisarts gratis worden aangevraagd bij de fabrikant 14 van het insulinemerk dat voorgeschreven werd. Daartoe wordt een copie van het insulinevoorschrift ingescand of gecopieerd en per , fax of post naar de fabrikant opgezonden. De huisarts zal er voor waken om het beroepsgeheim te respecteren door de naam van de patiënt niet te vermelden. Twee dagen later wordt de pen met de post of via een vertegenwoordiger bij de huisarts bezorgd, waar de patiënt de pen kan komen ophalen. Er worden stappen genomen om ook in het LMN te beschikken over een aantal pennen, zodat de pennen in de toekomst ook via het LMN kunnen bekomen worden. 14 Zie bijlage 3

16 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 16 Stap 4 - Diabeteseducatie Eerstelijnsdiabeteseducatie is dé grootste en belangrijkste vernieuwing die het opstarten van een ZT DM2 biedt. De kans die de patiënt geboden wordt om op de eerste lijn gratis thuiszorggerichte professionele diabeteseducatie te krijgen is van onschatbare waarde. Educatie kan omschreven worden als dat deel van het zorgproces waarbij iemand met diabetes (en zijn eventuele mantelzorger) voorzien wordt van kennis, inzicht en vaardigheden die nodig zijn voor zelfzorg en voor het streven naar een ideale levensstijl. Het is aangewezen om zeer kort na de goedkeuring van het ZT DM2 de diabeteseducatie op te starten. Het is belangrijk dat de huisarts van in de beginfase minstens telefonisch contact opneemt met de diabeteseducator. Wat is een eerstelijns diabeteseducator? Een diabeteseducator is een verpleegkundige, een diëtist, een podoloog of een kinesitherapeut die een specifieke door het RIZIV erkende opleiding 15 diabeteseducatie heeft gevolgd. Na de opleiding kan de diabeteseducator een specifiek bijkomend RIZIV erkenningsnummer aanvragen, en komt hij op de officiële lijst van diabeteseducatorente staan. De erkenning als diabeteseducator mag niet verward worden met de erkenning tot referentieverpleegkundige diabeteszorg. Dit zijn twee verschillende entiteiten. De referentieverpleegkundigen diabeteszorg krijgen wel de mogelijkheid zich in korte tijd bij te scholen tot diabeteseducatoren, en doet dit ook in groot getal. Diabeteseducatie is alleen effectief wanneer gebruik wordt gemaakt van strategieën die erop gericht zijn het geleerde daadwerkelijk in de praktijk te (blijven) brengen. Daarom is het ideaal de diabeteseducatie op de eerste lijn en bij voorkeur zelfs ten huize van de patiënt te doen, waar onmiddellijk op het concrete huishouden en levensstijl van de patiënt kan worden ingespeeld. Als onderdeel van de educatie levert zelfcontrole een bijdrage tot het management van diabetes. Ook kan zelfcontrole door de betere glycemieregeling de overgang naar frequentere injecties uitstellen, het gebruik van extra medicatie verminderen en complicaties voorkomen. Daartoe kan de diabeteseducator zelfzorgmateriaal voorschrijven. Indien dit specifieke voorschrift, samen met een generisch voorschrift van de huisarts (zie verder) aan de apotheker, thuiszorgwinkel of diabetesvereniging wordt bezorgd wordt zelfzorgmateriaal volledig terugbetaald. De inhoud en vorm van diabeteseducatie Het is de educator die de inhoud en vorm van de educatie in samenspraak met de patiënt en de huisarts bepaalt. Het kiezen van een diabeteseducator 15

17 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 17 De huidige lijst 16 bestaat in West-Vlaanderen vooral uit verpleegkundigen-diabeteseducatoren. Ze kunnen onderverdeeld worden in 3 catagorieën: Diabeteseducatoren behorend tot een organisatie, meestal zuilgebonden Zelfstandigen diabeteseducatoren, Diabeteseducatoren werkend in het ziekenhuis (diabetesconventie): De keuze kan gebaseerd worden op één van de volgende punten: Woonplaats (hoe dichter wonend, hoe vlotter en vaker contacten mogelijk zijn) Zuilorganisatie (als reeds diverse hulpverleners van één zuil over de vloer komen, kan het zinvol zijn een diabeteseducator te kiezen behorend tot dezelfde zuil, omdat de samenwerking zo reeds formeel geregeld is) Persoons- en karaktereigenschappen van de diabeteseducator Kennis en kunde van de diabeteseducator De mate waarin zorgcontinuïteit verzekerd is Voorkeur van de patiënt Basisberoep (thuisverpleegkundige, diëtist, kinesitherapeut, podoloog). De LMN BOH ZTP kan de huisarts bij zijn keuze bijstaan, desgewenst ook het eerste contact leggen met de gekozen diabeteseducator en de afspraken met de huisarts coördineren. Het voorschrift voor de diabeteseducator Het voorschrift heeft geen verplichte vorm. Op het net circuleren veel verschillende formulieren. Het LMN BOH raadt het gebruik aan van een educatievoorschrift 17 dat oorspronkelijk ontworpen werd door het WGK West-Vlaanderen, en dat, soms in een lichtjes andere vorm, door alle West- Vlaamse LMN s wordt gebruikt. 16 De officiële lijst vind je op Ze is aan continue evolutie onderhevig en wordt traag geactualiseerd. De regionale lijst vind je op Het LMN BOH doet haar best de regionale lijst actueel te houden. 17 zie ook bijlage 2

18 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 18 Zorgtraject Diabetes Mellitus type 2 Huisartsvoorschrift diabeteseducatie Identificatie patiënt ( ziekenfondsklever) Opstarteducatie: 5 x ½ h Bij patiënten met 1 of 2 inj. daags zonder voorafgaande opstarteducatie Of indien overstap wordt overwogen naar insuline/incretine. Bijkomende educatie: 5 x ½ h binnen het eerste jaar na opstart (indien noodzakelijk) Overschakeling van 1 naar 2 insuline- inspuitingen: 2 x ½ h per jaar. Per sessie van ½ h voor te schrijven op twee afzonderlijke voorschriften HbA1c > 7,5. Correctie-educatie: 2 x ½ h per jaar Per sessie van ½h voor te schrijven op twee afzonderlijke voorschriften. Opvolgingseducatie: 2 x ½ h Bij insuline 1 of 2 x per dag; of incretines: Pas vanaf het kalenderjaar volgend op het jaar van de opstarteducatie. Twee afzonderlijke voorschriften. Extra educatie bij probleemsituaties: Max 4 x ½h per j. Pas vanaf het kalenderjaar volgend op het jaar van de opstarteducatie. Per ½h voor te schrijven met telkens een afzonderlijk voorschrift. Educatie bij vernieuwing glucometer (pas nà drie jaar): één sessie van ½ h. Educatie in 2de lijn indien geen 1stelijnseducatie mogelijk Stempel, datum en handtekening huisarts De voorschrift(en) worden na handtekenen aan de patiënt overhandigd. Indien het om opstarteducatie gaat, wordt hierbij tevens een voorschrift voor zelfzorgmateriaal gemaakt (zie verder). Starteducatie Met starteducatie wordt bedoeld de sessies die nodig zijn om de injectietechniek en de zelfcontrole aan te leren bij opstarten met insuline. Bij het opstarten van insuline zijn minstens 5 sessies verplicht. Na de 5 sessies kan de huisarts met een tweede voorschrift 5 extra starteducatiesessies voorschrijven. Patiënten die vroeger reeds starteducatie kregen, via de diabetesconventie of een referentiethuisverpleegkundige, kunnen niet opnieuw starteducatie krijgen via het zorgtraject (wel opvolgeducatie, zie verder). Indien de injecties opgestart werden tijdens een hospitalisatie ontstaat een bijzondere situatie. De diabetoloog kan er voor kiezen om zijn conventiecentrum in de 2de lijn de educatie reeds te laten starten. In het verslag naar de huisarts vermeldt het conventiecentrum dat de patiënt de voorziene starteducatie gekregen heeft. Voor opvolg- en extra diabeteseducatie kunnen huisarts en patiënt daarna en pas vanaf het volgend kalenderjaar jaar beroep doen op een eerstelijnseducator. Ook bij patiënten die de injectietechniek reeds goed beheersen blijft starteducatie zinvol. Ipv te kiezen voor een verpleegkundige-diabeteseducator, kunnen huisarts en patiënt dan bv kiezen voor een diëtist-diabeteseducator. Het is in eerste lijn niet mogelijk om volledig terugbetaald zelfzorgmateriaal te verkrijgen zonder starteducatie. Volledige terugbetaling vereist de tussenkomst en het voorschrift van een

19 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 19 diabeteseducator. Ook de jaarlijkse automatische verlenging van een ZT DM2 eist dat er starteducatie gegeven werd. Opvolgeducatie en extra educatie Opvolgeducatie en extra educatie kunnen pas gegeven worden vanaf het kalenderjaar volgend op de start van het zorgtraject. Voor elke halfuurssessie is een afzonderlijk voorschrift nodig, die echter op dezelfde dag kunnen gedateerd worden. Er gelden maxima en minima wat het aantal volledig terugbetaalde educatiesessies per jaar betreft. Het voorschrijven van zelfcontrolemateriaal De patiënt heeft recht op één gratis glucometer per drie jaar, 150 gratis teststrookjes per zes maand, en 100 naaldjes per zes maand. Op zijn gewoon geneesmiddelenvoorschrift schrijft de huisarts: Zelfcontrolemateriaal Zorgtraject diabetes mellitus type 2. Het voorschrift van de huisarts voor educatiemateriaal bevat dus geen merk of specifiëring, het is een 'generisch' voorschrift. Dit voorschrift voor educatiemateriaal wordt aan de patiënt overhandigd, die het op zijn beurt overhandigt aan de diabeteseducator. Eén keer het voorschrift in het bezit is van de diabeteseducator, maakt die zelf een eigen voorschrift op met een specifiek merk van toestel, strips en naaldjes. Met de beide voorschriften (én het generisch voorschrift van de huisarts, én het merkvoorschrift van de educator) kan de patiënt dan naar de apotheker, thuiszorgwinkel of diabetesvereniging om daar zijn educatiemateriaal te bestellen en volledig gratis overhandigd te krijgen.

20 Draaiboek ZT DM2 LMN BOH Pag 20 Het gebeurt in de praktijk dat de educator zelf langs gaat met beide voorschriften bij de door de patiënt gekozen apotheker. Dit moment kan gebruikt worden als samenspraakmoment over het zorgtraject. Het is een voorbeeld van concrete multidisciplinaire samenwerking. Beide partners kunnen aan elkaar de beroepsspecifieke concrete doelstellingen helder maken, zodat beide hulpverleners ook exact hetzelfde aan de patiënt kunnen vertellen. Indien het gratis maximaal aantal teststrookjes (150) en naaldjes (100) per zes maand niet volstaat kan de huisarts een bijkomend voorschrift opmaken, deze keer wél met merk en specificatie. De patiënt zal bijkomend controlemateriaal zelf moeten betalen. Mag de diabeteseducator ook injecties uitvoeren? Juridisch is het inspuiten van insuline een verpleegkundige act die niet zomaar door een kinesitherapeut, podoloog of diëtist verricht mag worden. Indien huisarts en patiënt bij de starteducatie enkele injecties als voorbeeld willen laten toedienen, dan moeten zij kiezen voor een diabeteseducator met een verpleegkundig diploma. Indien patiënt wegens omstandigheden verkiest de injectie na de starteducatiesessies niet zelf te verrichten maar uit te laten voeren door een verpleegkundige, of indien hier andere redenen voor zijn (bv gebrek aan basishygiëne) dan zal de huisarts een verpleegkundig voorschrift maken. Dit voorschrift staat volledig los van het educatievoorschrift, en kan door elke willekeurige verpleegkundige opgenomen worden. De verpleegkundige-diabeteseducator die insuline injecties geeft in het kader van de opstarteducatie kan deze niet terzelfdertijd factureren als verpleegkundige act. Eenmaal de opstarteducatie is afgelopen, kan zij de injecties wel factureren. Het is niet verplicht dat de verpleegkundige-diabeteseducator na of tijdens de educatie ook de thuisverpleegkundige zorgen voor de patiënt met een ZT DM2 verricht. Ze kunnen evengoed en soms zelfs preferentieel gebeuren door een andere thuisverpleegkundige. Verhouding eerstelijnseducatie - tweedelijnseducatie 18 Bij een goede kwaliteit van eerstelijnseducatie gaat het in tegen de filosofie van het ZT DM2 om als huisarts en patiënt van tweedelijnseducatie gebruik te maken. Indien er daardoor een verschuiving zal ontstaan van tweede- naar eerstelijnseducatie dreigt een lagere subsidiëring van de conventiecentra daarvan het gevolg te zijn. Concurrentiële verhoudingen ipv complementaire kunnen ontstaan. Door goede onderlinge afspraken en complementaire taakafbakening kan dit vermeden worden. Het komt aan de (jonge) beroepsgroep van eerstelijnsdiabeteseducatoren zelf toe om te bepalen welke plaats in hun navorming en intervisie de tweede lijn moet krijgen. Dezelfde filosofie als in het ganse zorgtraject zal worden gehanteerd: Het conventiecentrum fungeert als coach, als trainer, als ondersteuner van de eerstelijnseducator. Het conventiecentrum heeft aandoeningsexpertise, het heeft een adviserende rol in het ZT DM2. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van en de beslissingen rond de educatie in een zorgtraject berusten niet bij het conventiecentrum, maar bij de patiënt, de diabeteseducator, en de huisarts. Dit vergt een niet-hiërarchische manier van samenwerken, met andere verantwoordelijkheden en nieuwe partners. Dit model is nieuw, en zal geleidelijk moeten groeien, waarbij de beroepsgroepen elkaar zullen moeten helpen. 18

Het zorgtraject diabetes: van regels naar praktijk

Het zorgtraject diabetes: van regels naar praktijk Het zorgtraject diabetes: van regels naar praktijk Dr. Frank NOBELS endocrinologie O.L.V. Aalst zorgvernieuwing nodig! Enorme toename van chronische aandoeningen De organisatie van onze gezondheidszorg

Nadere informatie

LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode 5.09.2013

LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode 5.09.2013 LMN Maas en Kempen LOK Bree-Meeuwen Gruitrode 5.09.2013 Diabetes Praktische tips Chronische nierinsufficiëntie Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie wie? GFR < 45 ml/min/1,73m 2 (MDRD-formule) EN/OF

Nadere informatie

Stappenplan voor het zorgtraject diabetes

Stappenplan voor het zorgtraject diabetes Stappenplan voor het zorgtraject diabetes Informatie voor patiënten Februari 2011 In samenwerking met zorgtrajectpromotoren Uw gegevens Naam: Adres:. Telefoon/GSM: E-mailadres:. Geboortedatum:. Kleefbriefje

Nadere informatie

7. Zorgtrajecten. Inleiding. suggestievragen

7. Zorgtrajecten. Inleiding. suggestievragen 7. Zorgtrajecten Inleiding Een zorgtraject beoogt een multidisciplinaire benadering van de chronisch zieke patiënt. De toepassing van een zorgtraject gaat echter gepaard met een aantal administratieve

Nadere informatie

Voorwaarden Regelgeving Planning en/of Pop-up Initiële opstarteducatie: 5 x 30 min. Bijkomende opstarteducatie: max. 5 x 30 min.

Voorwaarden Regelgeving Planning en/of Pop-up Initiële opstarteducatie: 5 x 30 min. Bijkomende opstarteducatie: max. 5 x 30 min. OVERZICHT REGELGEVING ZORGTRAJECTEN ZORGTRAJECT DIABETES Registratie zorgtraject Datum start Zorgtraject diabetes: / / Voorwaarden Regelgeving Planning en/of Pop-up Educatie Initiële opstarteducatie: 5

Nadere informatie

Stappenplan voor het zorgtraject diabetes

Stappenplan voor het zorgtraject diabetes Stappenplan voor het zorgtraject diabetes Informatie voor patiënten November 2010 In samenwerking met zorgtrajectpromotoren Beste, U hebt beslist om in het zorgtraject diabetes te stappen. Wij willen

Nadere informatie

Diabetes type 2. Stappenplan voor uw zorgtraject

Diabetes type 2. Stappenplan voor uw zorgtraject Diabetes type 2 Stappenplan voor uw zorgtraject Beste, U hebt beslist om in het zorgtraject diabetes te stappen. Het zorgtraject heeft tot doel uw diabetes zo goed mogelijk te behandelen. Dit is geen uitgebreide

Nadere informatie

Stappenplan ZORGTRAJECT DIABETES TYPE 2

Stappenplan ZORGTRAJECT DIABETES TYPE 2 Stappenplan ZORGTRAJECT DIABETES TYPE 2 Uw gegevens Naam: Adres:... Telefoon/GSM: Emailadres: Samenvatting belangrijke gegevens in mijn zorgtraject: ZORGTRAJECT loopt van (startdatum) tot TYPE GLUCOSEMETER

Nadere informatie

STAPPENPLAN voor de huisarts voor het opstarten van een DIABETESZORGTRAJECT

STAPPENPLAN voor de huisarts voor het opstarten van een DIABETESZORGTRAJECT STAPPENPLAN voor de huisarts voor het opstarten van een DIABETESZORGTRAJECT 1 consultatie bij huisarts: Stap 1: komt patiënt in aanmerking? INCLUSIECRITERIA o Type 2 diabetes EN o Staat op 1 of 2 injecties

Nadere informatie

Het opstarten van een zorgtraject diabetes mellitus en chronische nierinsufficiëntie

Het opstarten van een zorgtraject diabetes mellitus en chronische nierinsufficiëntie Het opstarten van een zorgtraject diabetes mellitus en chronische nierinsufficiëntie Handleiding voor LOK-groepen Domus Medica, 2009 1 Doel van het programma Huisartsen in de mogelijkheid stellen een zorgtraject

Nadere informatie

Diabetes. jouw thuisverpleging. onze expertise.

Diabetes. jouw thuisverpleging. onze expertise. Diabetes jouw thuisverpleging. onze expertise. Diabetes... en nu? Diabetes is een chronische aandoening die hoe langer hoe meer Belgen treft. Een gezonde levensstijl is de beste preventie tegen uitbreiding

Nadere informatie

Zorgtraject diabetes en chronische nierinsufficiëntie Veelgestelde vragen

Zorgtraject diabetes en chronische nierinsufficiëntie Veelgestelde vragen Zorgtraject diabetes en chronische nierinsufficiëntie Veelgestelde vragen 1. Is er steeds een attest van de educator vereist bij het afleveren van zelfzorgmateriaal? Sinds 1 april 2010 is een attest van

Nadere informatie

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor diabetici en mantelzorgers. vzw

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor diabetici en mantelzorgers. vzw Gezondheidszorg Zorgtraject diabetes Informatie voor diabetici en mantelzorgers 1 vzw Op 1 september 2009 startte het zorgtraject diabetes type 2. Met dit zorgtraject wordt getracht om de samenwerking

Nadere informatie

R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering

R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering Geneeskundige Verzorging Omzendbrief VI nr 2009/342 van 25 augustus 2009 370/1366 Van toepassing vanaf 1 september 2009 tot 31 december

Nadere informatie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie Achil Phase 1 (2009-2013). Ambulatory Care Health Information Laboratory Feedback rapport Lokale Multidisciplinaire

Nadere informatie

LMN: Lokaal Multidisciplinair Netwerk. Communicatie & samenwerking centraal

LMN: Lokaal Multidisciplinair Netwerk. Communicatie & samenwerking centraal LMN: Lokaal Multidisciplinair Netwerk Communicatie & samenwerking centraal Inhoud Wie is wie? LMN: Waarom? Wat? Wanneer? Hoe? Waar? Waarom? Waarom richtte men het LMN op? Wat & Wanneer? Hoe? Waar? Wat

Nadere informatie

www.zorgtraject.be info@zorgtraject.be

www.zorgtraject.be info@zorgtraject.be DIABETES TYPE 2 INHOUDSTAFEL Deel I - Algemene info A. Zorgtraject voor patiënten met een chronische aandoening: een nieuw concept van shared care in de ziekteverzekering... 5 Wat is een zorgtraject?...

Nadere informatie

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Deel 1 Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Hetzorgtrajectdiabetes Inclusiecriteria 1 of 2 injecties insulinetherapie

Nadere informatie

Interdisciplinaire diabeteszorg in de 1 ste lijn: The best is yet to come!?

Interdisciplinaire diabeteszorg in de 1 ste lijn: The best is yet to come!? Interdisciplinaire diabeteszorg in de 1 ste lijn: The best is yet to come!? VRIJDAG 12 SEPTEMBER 2014 - ANTWERPSE GENEESKUNDIGE DAGEN Els Broeckx Stafmedewerker diabetes Bart Dubois - Diabetesverpleegkundige

Nadere informatie

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor artsen en andere zorgverleners. vzw

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor artsen en andere zorgverleners. vzw Gezondheidszorg Zorgtraject diabetes Informatie voor artsen en andere zorgverleners 1 vzw De diabetesverpleegkundigen van Solidariteit voor het Gezin staan voor u klaar! Zorgtraject diabetes Het zorgtraject

Nadere informatie

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?!

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?! DIABETES TYPE 2 De ziekte van de toekomst?! Inleiding 1. Wat is diabetes 2. Wat loopt er mis 3. Wie loopt er risico 4. Wat zijn de mogelijke gevolgen 5. Meest voorkomende klachten 6. Behandelen en/of voorkomen

Nadere informatie

Richtlijnen met betrekking tot de forfaitaire honoraria voor verstrekkingen aan diabetespatiënten

Richtlijnen met betrekking tot de forfaitaire honoraria voor verstrekkingen aan diabetespatiënten Richtlijnen met betrekking tot de forfaitaire honoraria voor verstrekkingen aan diabetespatiënten 1. Richtlijnen betreffende de inhoud van het specifiek verpleegdossier van de diabetespatiënt Dit specifiek

Nadere informatie

Diabeteseducatie. FabienneVermote Diabeteseducator AZ Damiaan 28/05/2010

Diabeteseducatie. FabienneVermote Diabeteseducator AZ Damiaan 28/05/2010 Diabeteseducatie FabienneVermote Diabeteseducator AZ Damiaan 28/05/2010 Waarom en wanneer educatie? Diabetes is een chronische aandoening Omvat een complexe aanpak : Behandelen van de hyperglycemie Educatie

Nadere informatie

Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie

Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie Stappenplan voor het zorgtraject chronische nierinsufficiëntie Informatie voor patiënten November 2010 In samenwerking met zorgtrajectpromotoren Uw gegevens Naam: Adres:... TelefoonGSM: Emailadres: Samenvatting

Nadere informatie

Revalidatie-overeenkomst voor zelfregulatie door diabetes mellitus-patiënten - huisartseninformatie

Revalidatie-overeenkomst voor zelfregulatie door diabetes mellitus-patiënten - huisartseninformatie Revalidatie-overeenkomst voor zelfregulatie door diabetes mellitus-patiënten - huisartseninformatie Inhoud 1. Onze krachtlijnen 2. Wat kan de patiënt van ons verwachten 3. Wat is de rol van de huisarts

Nadere informatie

Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie. Kom jij in aanmerking?

Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie. Kom jij in aanmerking? Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie Kom jij in aanmerking? ZORGTRAJECT VOOR CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE Heb je chronische nierinsufficiëntie? Dan kom je misschien in aanmerking voor een zorgtraject.

Nadere informatie

R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering

R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering Geneeskundige Verzorging Omzendbrief VI nr 2009/350 van 1 september 2009 370/1367 Van toepassing vanaf 1 september 2009 Nieuwe terugbetaalbare

Nadere informatie

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol.

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol. Insuline protocol Auteur: Kaderhuisarts diabetes Daniel Tavenier Datum: September 2014 Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het

Nadere informatie

Samenwerkingsinitiatief. regio Tielt

Samenwerkingsinitiatief. regio Tielt 2011 Samenwerkingsinitiatief rookstop regio Tielt De huisartsenkring t Oost van West-Vlaanderen en het St. Andriesziekenhuis te Tielt slaan de handen in elkaar. De werking van het rookstopaanbod in de

Nadere informatie

R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering

R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering R.I.Z.I.V. Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering Geneeskundige Verzorging Omzendbrief VI nr 2009/319 van 3 augustus 2009 10/320 Van toepassing vanaf 27 juli 2009 Vervangt omzendbrief

Nadere informatie

R I Z I V Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering

R I Z I V Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering R I Z I V Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering Mijnheer/Mevrouw DIENST GENEESKUNDIGE VERZORGING Correspondent: Call center Tel.: 02.739.74.79 - Fax: E-mail: Onze referte: 110/AG Brussel,

Nadere informatie

W/97 octies. Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. Dienst voor geneeskundige verzorging

W/97 octies. Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. Dienst voor geneeskundige verzorging Bijlage 2 W/97 octies Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering Tervurenlaan 211, 1150 Brussel 02/739 78 32 Dienst voor geneeskundige verzorging ZEVENDE WIJZIGINGSCLAUSULE BIJ DE NATIONALE

Nadere informatie

WAT KAN EEN EDUCATOR VOOR U BETEKENEN? Carine Corthaut Diabeteseducator

WAT KAN EEN EDUCATOR VOOR U BETEKENEN? Carine Corthaut Diabeteseducator WAT KAN EEN EDUCATOR VOOR U BETEKENEN? Carine Corthaut Diabeteseducator WAT HEEFT EEN EDUCATOR VOOR U AL BETEKEND? LEVENSLOOP Julie 19 jaar: Type 1 diabetes Rudi 56 jaar: Type 2 diabetes Katrien 29 jaar:

Nadere informatie

De elektronische software voor het beheer van het medisch dossier is in staat om:

De elektronische software voor het beheer van het medisch dossier is in staat om: RIZIV-INAMI R&D Lastenboek voor medische software die de medische en administratieve gegevens van chronische patiënten behandelt, in het bijzonder van diabetespatiënten. De elektronische software voor

Nadere informatie

Zorgtraject Diabetes: samenvatting

Zorgtraject Diabetes: samenvatting Zorgtraject Diabetes: samenvatting Inhoud:. Principe. Procedure van aflevering en tarifering 3. Zorgtraject diabetes: prijzen zelfzorgmateriaal Een zorgtraject organiseert de aanpak en de opvolging van

Nadere informatie

DIABETESCONVENTIE REVALIDATIECONCEPT VOOR DIABETICI. - Patiëntinformatie -

DIABETESCONVENTIE REVALIDATIECONCEPT VOOR DIABETICI. - Patiëntinformatie - DIABETESCONVENTIE REVALIDATIECONCEPT VOOR DIABETICI - Patiëntinformatie - 1 Inleiding Een goede diabetesregeling is niet alleen belangrijk om zich goed te voelen, maar het staat vast dat een goede regeling

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed Versie 1: Mei 2014 INHOUD 1. Algemeen 3 2. Onderscheid zorgtraject/conventie

Nadere informatie

18/06/2014 GROEPSVOORLICHTING DIABETES INHOUD WAAROM INFO OVER DIABETES? Info diabetes Prevalentie Types

18/06/2014 GROEPSVOORLICHTING DIABETES INHOUD WAAROM INFO OVER DIABETES? Info diabetes Prevalentie Types INHOUD GROEPSVOORLICHTING DIABETES W E R K G R O E P D I AB E T E S L M N Z U I D E R K E M P E N Info diabetes Prevalentie Types Wat is LMN Werkgroep diabetes Conversation Maps Wat? Samenwerking lokaal

Nadere informatie

De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject)

De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject) De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject) Dr. P. Abrams Sint Augustinus - Sint Vincentiusziekenhuis Antwerpen 23/04/2010 -wanneer en hoe start ik insuline op? - Praktische implicaties 2 Indicaties voor

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

Heusden-Destelbergen samen in zorg 17/01/2013

Heusden-Destelbergen samen in zorg 17/01/2013 Heusden-Destelbergen samen in zorg 17/01/2013 VERSLAG Aanwezigen (lijst in bijlage): 9 apothekers, 2 diëtisten, 4 diabeteseducatoren, 11 verpleegkundigen, 13 huisartsen, 2 kinesisten, 1 kinesist-podoloog,

Nadere informatie

ACTIEPLAN 2015. Lokaal Multidisciplinair Netwerk Zuid West-Vlaanderen www.lmn-zwv.be

ACTIEPLAN 2015. Lokaal Multidisciplinair Netwerk Zuid West-Vlaanderen www.lmn-zwv.be 1 ACTIEPLAN 2015 1. Huisartsen sensibiliseren Zolang het pilootproject loopt blijft het promoten van de zorgtrajecten de kerntaak van LMN ZWV. Daarom wil LMN ZWV de werking van het LMN en de ondersteuning

Nadere informatie

Feedback rapport per huisarts

Feedback rapport per huisarts ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie Achil Phase 1 (2009-2013). Ambulatory Care Health Information Laboratory Feedback rapport per huisarts Dataverzameling

Nadere informatie

Informatiebrochure voor huisartsen: Zorgtraject diabetes mellitus type 2

Informatiebrochure voor huisartsen: Zorgtraject diabetes mellitus type 2 Informatiebrochure voor huisartsen: Zorgtraject diabetes mellitus type 2 Deze brochure is een initiatief van de Lokale Multidisciplinaire Netwerken van Vlaams-Brabant en Brussel (versie maart 2010) Zorgtrajecten

Nadere informatie

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen symposium 11/10/14 (On)zin van diabetes behandeling bij ouderen Dr. K. Mortelmans Endocrinologie RZ HHart Leuven Belang Toenemende prevalentie type 2 diabetes Wijzigende levensgewoonte Vergrijzing Meer

Nadere informatie

Evolutie in de zorg voor diabetespatiënten: van specialist naar multidisciplinaire teamwerking

Evolutie in de zorg voor diabetespatiënten: van specialist naar multidisciplinaire teamwerking Evolutie in de zorg voor diabetespatiënten: van specialist naar multidisciplinaire teamwerking Chantal Mathieu, MD PhD Endocrinologie UZ Leuven, KU Leuven België Hoe kwaliteit van zorgen voor mensen met

Nadere informatie

Agenda. Inleiding en verwelkoming Zorgtraject Diabetes Type 2 Pauze Zorgtraject Chronische Nierinsufficiëntie Slotwoord Receptie

Agenda. Inleiding en verwelkoming Zorgtraject Diabetes Type 2 Pauze Zorgtraject Chronische Nierinsufficiëntie Slotwoord Receptie Agenda Inleiding en verwelkoming Zorgtraject Diabetes Type 2 Pauze Zorgtraject Chronische Nierinsufficiëntie Slotwoord Receptie Agenda Inleiding en verwelkoming Zorgtraject Diabetes Type 2 Pauze Zorgtraject

Nadere informatie

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013 FoodSteps - diabetes in beweging Wat is diabetes Symptomen Gevolgen Behandeling 5% van de bevolking heeft diabetes (= 1 op 20) Zuid West-Vlaanderen: 15 000 Verwachting komende jaar: x 2 (= 1 op 10) Pancreas

Nadere informatie

RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU?

RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU? RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU? 2 Aangepast rijbewijs: algemeen Een aangepast rijbewijs is een rijbewijs met welbepaalde geldigheidsduur Reden van beperking wordt niet vermeld op het

Nadere informatie

Overzicht voordelen mutualiteiten 2014

Overzicht voordelen mutualiteiten 2014 Overzicht voordelen mutualiteiten 2014 Christelijke Mutualiteit (CM) Griepvaccin Een tegemoetkoming van 50% van het betaalde bedrag (met een max van 3 euro) na voorlegging van het BVAC attest waaruit blijkt

Nadere informatie

HET ZORGPAD COPD. DOELSTELLING Een betere kwaliteit van zorg organiseren door o.a. multidisciplinair samen te werken.

HET ZORGPAD COPD. DOELSTELLING Een betere kwaliteit van zorg organiseren door o.a. multidisciplinair samen te werken. HET ZORGPAD COPD INLEIDING Het LMN CWV organiseert rookstopconsultaties door een erkende tabakoloog in het Regiohuis in Izegem en in het Eerstelijnshuis Midden West-Vlaanderen. Om het zorgpad COPD op te

Nadere informatie

Voorlopige minimale dataset Diabetes

Voorlopige minimale dataset Diabetes Voorlopige minimale dataset Diabetes Bestand 1: Identificatie client/patient nummer Begindatum_zorgtraject Einddatum_zorgtraject Reden_einddatum_zorgtraject Einde kalenderjaar Verwijzing naar 2e lijn Overlijden

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De diabeteszorg in het Refaja ziekenhuis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De diabeteszorg in het Refaja ziekenhuis De diabeteszorg in het Refaja ziekenhuis DE DIABETESZORG IN HET REFAJA ZIEKENHUIS INLEIDING Diabetes mellitus is een veel voorkomende chronische ziekte die gekenmerkt wordt door een te hoge bloedglucosewaarde.

Nadere informatie

versie 1 - juni 2011 wat bedrag tegemoetkoming frequentie documenten in te dienen bij de mutualiteit voorwaarden/extra informatie

versie 1 - juni 2011 wat bedrag tegemoetkoming frequentie documenten in te dienen bij de mutualiteit voorwaarden/extra informatie Naast de voordelen van het zorgtraject diabetes of CNI (vb. terugbetaling remgeld, materiaal, toegang tot diëtist, podoloog,...) kunnen patiënten met een zorgtraject genieten van volgende voordelen bij

Nadere informatie

24-06-12. Sporten en diabetes type 2 Van 15 minuten per dag bewegen tot de marathon, maar eerst een fietsproef. Sport is goed voor elk?

24-06-12. Sporten en diabetes type 2 Van 15 minuten per dag bewegen tot de marathon, maar eerst een fietsproef. Sport is goed voor elk? Sporten en diabetes type 2 Van 15 minuten per dag bewegen tot de marathon, maar eerst een fietsproef Jan Evert Heeg, internist, Isala Klinieken, Zwolle 1 Lichaamsbeweging is goed Voor DM type 2: Betere

Nadere informatie

Cumula e consulta es dië ek binnen het zorgtraject en consulta es dië ek binnen de aanvullende verzekering van de mutualiteit

Cumula e consulta es dië ek binnen het zorgtraject en consulta es dië ek binnen de aanvullende verzekering van de mutualiteit Cumula e consulta es dië ek binnen het zorgtraject en consulta es dië ek binnen de aanvullende verzekering van de mutualiteit Deze nota is opgemaakt door Annemie Steutelings en Frie Hermans. De inhoud

Nadere informatie

Het zorgtraject diabetes type 2: evaluatie van de patiënttevredenheid en perceptie van de ervaringen

Het zorgtraject diabetes type 2: evaluatie van de patiënttevredenheid en perceptie van de ervaringen Het zorgtraject diabetes type 2: evaluatie van de patiënttevredenheid en perceptie van de ervaringen Analyse en eerste conclusies op het rapport van BSM door de Vlaamse Diabetes Vereniging vzw (VDV) en

Nadere informatie

Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren

Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren Huisarts, lid DiHAG Senior-onderzoeker Diabetes kenniscentrum Disclosure Geen conflicts of interest De toekomst!!! >25% = >75 jaar Karakteristieken ouderen

Nadere informatie

U.Z. Leuven Interne Geneeskunde Afdeling Endocrinologie. Diabetesteam

U.Z. Leuven Interne Geneeskunde Afdeling Endocrinologie. Diabetesteam U.Z. Leuven Interne Geneeskunde Afdeling Endocrinologie Diabetesteam Inleiding Diabetes mellitus of suikerziekte is een chronische aandoening die in België naar schatting 250 000 mensen treft. Men verwacht

Nadere informatie

Inwendige geneeskunde. Diabetescarrousel

Inwendige geneeskunde. Diabetescarrousel Inwendige geneeskunde Diabetescarrousel 1 Diabetes mellitus, in de volksmond suikerziekte, is een aandoening waarbij het bloedglucose is verhoogd. Om de kans op complicaties te voorkomen of uit te stellen

Nadere informatie

Zorgproces HVZ. identificatie. Anamnese/ probleeminventarisatie. Gedeelde besluitvorming / Individueel Zorgplan. Follow up

Zorgproces HVZ. identificatie. Anamnese/ probleeminventarisatie. Gedeelde besluitvorming / Individueel Zorgplan. Follow up Zorgproces HVZ Het HVZ zorgproces bestaat uit 5 fasen: identificatie, anamnese/probleeminventarisatie, gedeelde besluitvorming/ individueel zorgplan, interventies en follow up. In de volgende hoofdstukken

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1ste lijn Versie 2015

Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1ste lijn Versie 2015 Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1ste lijn Versie 2015 Dit behandelingsprotocol is een initiatief van het Lokaal Multidisciplinair Netwerk Brugge - Oostende - Houtland waarbij

Nadere informatie

Het e-diabetes dossier, kunnen we hier nog omheen? Gert-Jan van Boven Directeur Nictiz

Het e-diabetes dossier, kunnen we hier nog omheen? Gert-Jan van Boven Directeur Nictiz Het e-diabetes dossier, kunnen we hier nog omheen? Gert-Jan van Boven Directeur Nictiz Het e-diabetes dossier, kunnen we hier nog omheen? Wat is Nictiz? Welke eisen stelt geïntegreerde zorg aan ICT? Waar

Nadere informatie

TERUGBETALING ZUURSTOFTHERAPIE

TERUGBETALING ZUURSTOFTHERAPIE TERUGBETALING ZUURSTOFTHERAPIE De reglementering voor terugbetaling van de zuurstoftherapie thuis werd grondig gewijzigd. A. Belangrijkste wijzigingen Onderscheid tussen korte termijn en chronische behandeling

Nadere informatie

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich.

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich. Bijlage 1: samenwerkingsafspraken diëtisten binnen DBC CVRM GHC Uitgangspunten Cardio Vasculair Risico Management (CVRM) staat voor de diagnostiek, behandeling en follow-up van risicofactoren voor hart-

Nadere informatie

Zorgtraject diabetes type 2 Informatiebrochure voor diabeteseducatoren

Zorgtraject diabetes type 2 Informatiebrochure voor diabeteseducatoren Zorgtraject diabetes type 2 Informatiebrochure voor diabeteseducatoren Deze brochure is een initiatief van de Lokale Multidisciplinaire Netwerken van Vlaams-Brabant en Brussel in samenwerking met het ACHG

Nadere informatie

Agenda. 1. Situering. 2. Regels omtrent derdebetalersregeling. 3. Bewijsstuk = Transparantiewetgeving

Agenda. 1. Situering. 2. Regels omtrent derdebetalersregeling. 3. Bewijsstuk = Transparantiewetgeving Agenda 1. Situering 2. Regels omtrent derdebetalersregeling 3. Bewijsstuk = Transparantiewetgeving 2 Agenda 1. Situering 2. Regels omtrent derdebetalersregeling 3. Bewijsstuk = Transparantiewetgeving 3

Nadere informatie

Mijn zorgplan Preventie en behandeling Hart- en Vaatziekten

Mijn zorgplan Preventie en behandeling Hart- en Vaatziekten Mijn zorgplan Preventie en behandeling Hart- en Vaatziekten WWW.ZORROO.NL 1 Voorwoord Zorroo staat voor Zorggroep Regio Oosterhout & Omstreken. Wij zijn een organisatie die samen met uw huisarts en andere

Nadere informatie

DIABETES JAARCONTROLE

DIABETES JAARCONTROLE DIABETES JAARCONTROLE 284 Inleiding U krijgt deze folder omdat voor u afspraken gemaakt zijn voor de diabetes jaarcontrole. Mensen met diabetes type 1 of type 2 kunnen op termijn te maken krijgen met complicaties.

Nadere informatie

SAMENWERKINGSPROTOCOL:

SAMENWERKINGSPROTOCOL: 1 SAMENWERKINGSPROTOCOL AZ VESALIUS THUISZORG Inleiding Om tot een goede samenwerking te komen tussen AZ Vesalius en thuiszorg, daar waar het gaat om een zwaar zorgbehoevende patiënt die in de thuiszorg

Nadere informatie

Zorginkoopdocument 2012

Zorginkoopdocument 2012 Zorginkoopdocument 2012 2a Ketenzorg 0 Basisdocument (visie, uitgangspunten, Achmea Divisie Zorg en Gezondheid) 1 Basis Huisartsenzorg 2 Ketenzorg Inkoopvoorwaarden 3 Geïntegreerde Eerstelijnszorg Inkoopvoorwaarden

Nadere informatie

- update 1/3/2013 - wat bedrag tegemoetkoming frequentie documenten in te dienen bij de mutualiteit voorwaarden/extra informatie

- update 1/3/2013 - wat bedrag tegemoetkoming frequentie documenten in te dienen bij de mutualiteit voorwaarden/extra informatie Naast de voordelen van het zorgtraject diabetes of CNI (vb. terugbetaling remgeld, materiaal, toegang tot diëtist, podoloog,...) kunnen patiënten met een zorgtraject genieten van volgende voordelen bij

Nadere informatie

regio uw praktijk 2004 43.8 56.2 % % jaar 6.9 jaar 15.9 66.5 8.2 9.4 % % % 67.8 54.1 17.6 % % % 7.1 4.4 81.8 148.5 29.9 mmhg

regio uw praktijk 2004 43.8 56.2 % % jaar 6.9 jaar 15.9 66.5 8.2 9.4 % % % 67.8 54.1 17.6 % % % 7.1 4.4 81.8 148.5 29.9 mmhg Algemene gegevens -5 In het onderstaande overzicht kunt u de gegevens uit uw praktijk van 5 (laatste kolom) vergelijken met die van 5 huisartspraktijken uit de regio (eerste kolom) en uw eigen praktijk

Nadere informatie

versie 2 - juni 2012 wat bedrag tegemoetkoming frequentie documenten in te dienen bij de mutualiteit voorwaarden/extra informatie

versie 2 - juni 2012 wat bedrag tegemoetkoming frequentie documenten in te dienen bij de mutualiteit voorwaarden/extra informatie Naast de voordelen van het zorgtraject diabetes of CNI (vb. terugbetaling remgeld, materiaal, toegang tot diëtist, podoloog,...) kunnen patiënten met een zorgtraject genieten van volgende voordelen bij

Nadere informatie

De zorgtrajecten DM2 & CNI: maak kennis met uw collega zorgverleners en de materialen

De zorgtrajecten DM2 & CNI: maak kennis met uw collega zorgverleners en de materialen Provinciale navorming voor apothekers De zorgtrajecten DM2 & CNI: maak kennis met uw collega zorgverleners en de materialen Woensdag 18 mei 2016 Roeselare Lokaal Multidisciplinair Netwerk West-Vlaanderen

Nadere informatie

Voetverzorging. Verschillende specialisten Pedicure. Podoloog. Orthopedist

Voetverzorging. Verschillende specialisten Pedicure. Podoloog. Orthopedist Voetverzorging Verschillende specialisten Pedicure Een pedicure of voetverzorger zorgt voor een goede (basis)verzorging van de normale, niet pathologische/niet zieke voet. Het gaat hierbij om het knippen

Nadere informatie

Infobrochure Diabetescentrum. Diabeteskliniek

Infobrochure Diabetescentrum. Diabeteskliniek Infobrochure Diabetescentrum Diabeteskliniek 1 Inhoudstafel 1. Voorstelling en bereikbaarheid van het diabetesteam 2. Diabetesconventie 3. Pompconventie 4. Voetkliniek 5. Raadpleging podologe 6. Zorgtraject

Nadere informatie

OKIDO. Organisatie van Kinesitherapeutisch Dossier. Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Kinesitherapeuten vzw. Website: http://www.wvvk.

OKIDO. Organisatie van Kinesitherapeutisch Dossier. Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Kinesitherapeuten vzw. Website: http://www.wvvk. OKIDO Organisatie van Kinesitherapeutisch Dossier Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Kinesitherapeuten vzw Website: http://www.wvvk.be 08/02/2007 OKIDO FOD Volksgezondheid 1 Eerste intermediair verslag:

Nadere informatie

Praktijkorganisatie voor chronische zorg 18 M EI 2013

Praktijkorganisatie voor chronische zorg 18 M EI 2013 Praktijkorganisatie voor chronische zorg WORKSHOP DAG VAN DE HUISARTS 18 M EI 2013 G EERT GODERIS & LIESBETH BORGERMANS Verloop Workshop Kader & voorbeeld (15 ) Brainstorm in groepjes volgens het Walt

Nadere informatie

Kent u de cijfers van uw hart?

Kent u de cijfers van uw hart? Kent u de cijfers van uw hart? CHOLESTEROL? GEWICHT/ BUIKOMTREK? UW? BLOEDDRUK? SUIKERGEHALTE? V.U.: Dr Freddy Van de Casseye - Elyzeese-Veldenstraat 63-1050 Brussel Belgische Cardiologische Liga www.cardiologischeliga.be

Nadere informatie

Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1 ste lijn Versie 2016

Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1 ste lijn Versie 2016 Behandelingsprotocol en protocolfiches van type 2-diabetes in de 1 ste lijn Versie 2016 Dit behandelingsprotocol is een initiatief van het Lokaal Multidisciplinair Netwerk Brugge - Oostende - Houtland

Nadere informatie

Zorgtrajecten Diabetes 2 Chronische nierinsufficiëntie. ntie Waarom en hoe?

Zorgtrajecten Diabetes 2 Chronische nierinsufficiëntie. ntie Waarom en hoe? Zorgtrajecten Diabetes 2 Chronische nierinsufficiëntie ntie Waarom en hoe? KAVA 26 augustus 2009 Apr. Dirk BROECKX Secretaris-Generaal APB broeckx.dirk@mail.apb.be Menu 1. Waarom? Algemeen kader 2. Hoe?

Nadere informatie

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Diabetes: also a global disease Estimated global prevalence of diabetes In België :vandaag heeft 1/12 mensen diabetes 151 million 347 285 million 438 million

Nadere informatie

Chapter 10 Samenvatting

Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 De laatste jaren is de mortaliteit bij patiënten met psychotische aandoeningen gestegen terwijl deze in de algemene populatie per leeftijdscategorie is gedaald. Een belangrijke

Nadere informatie

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 1 Diabetes mellitus 2 Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 2 Inhoud Epidemiologie Diagnostiek en behandeling in de diabetesketenzorg in Nederland Wat doet de praktijkondersteuner binnen

Nadere informatie

Zelfmanagement bij diabetes

Zelfmanagement bij diabetes Zelfmanagement bij diabetes Samenvatting van de lezing door Elma Crüts diabetesverpleegkundige, verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven, gehouden op maandag 18 april 2011 voor de Diabetesvereniging

Nadere informatie

Diabetes Zorgpad Pro_Doc

Diabetes Zorgpad Pro_Doc Diabetes Zorgpad Pro_Doc Hoe kan een EMD ondersteuning bieden? ( en welke actoren zijn er klaar voor?) 1. Definities 2. Diabetes Zorgpad 1. In- en exclusie 2. Preparatiefase 3. Uitvoeren 3. Diabetes Pas

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM

Fries Wisselprotocol CVRM Fries Wisselprotocol CVRM Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding waaronder zoutbeperking (tot 5 gram/dag) o stoppen roken o voldoende lichamelijke activiteiten

Nadere informatie

Bloeddrukregeling: hoger? lager?

Bloeddrukregeling: hoger? lager? www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Bloeddrukregeling: hoger? lager? Dr. L. Nestor Geriater www.hhzhlier.be 2 To fall or not to fall HYPERTENSIE BIJ BEJAARDEN: How to treat? That s the question! Bloeddrukregeling

Nadere informatie

Nieuwe procedure Regeling Betalende Derde Huisartsen: eenvoudig en snel!

Nieuwe procedure Regeling Betalende Derde Huisartsen: eenvoudig en snel! Nieuwe procedure Regeling Betalende Derde Huisartsen: eenvoudig en snel! Ondanks diverse drempelverlagende financiële maatregelen, blijkt voor sommige patiënten de persoonlijke bijdrage nog steeds te hoog.

Nadere informatie

Individueel zorgplan

Individueel zorgplan Individueel zorgplan Diazon Hafank Inhoudsopgave Individueel Zorgplan 3 Stap voor stap 5 stap 1: Gezondheid & behoeften 5 stap 2: Meetwaarden 6 stap 3: Uw doel & acties 8 stap 4: Evaluatie 10 Bereid het

Nadere informatie

HET KOMT DIK IN ORDE ELSITAS. Multidisciplinair behandelplan Voor kinderen met overgewicht & obesitas

HET KOMT DIK IN ORDE ELSITAS. Multidisciplinair behandelplan Voor kinderen met overgewicht & obesitas ELSITAS WWW.DIKINORDE.BE WWW.ELSVERCRUYSSE.EU M +32 (0)495 45 90 22 HET KOMT DIK IN ORDE Multidisciplinair behandelplan Voor kinderen met overgewicht & obesitas Onze visie: een lichaam in balans We streven

Nadere informatie

einde Publicatie : 2009-02-06 FEDERALE OVERHEIDSDIENST SOCIALE ZEKERHEID

einde Publicatie : 2009-02-06 FEDERALE OVERHEIDSDIENST SOCIALE ZEKERHEID einde Publicatie : 2009-02-06 FEDERALE OVERHEIDSDIENST SOCIALE ZEKERHEID 21 JANUARI 2009. - Koninklijk besluit tot uitvoering van artikel 36 van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Centrum Over Gewicht

Patiënteninformatie. Centrum Over Gewicht Patiënteninformatie Centrum Over Gewicht 1. Centrum Over Gewicht Een multidisciplinaire aanpak voor overgewicht en obesitas Heelkundig en conservatief programma Behandeling op maat Begeleide opvolging

Nadere informatie

Info spot. Diabetes en depressie. Inleiding. Oktober - november - december 2011

Info spot. Diabetes en depressie. Inleiding. Oktober - november - december 2011 Oktober - november - december 2011 Info spot Diabetes en depressie Inleiding Diabetes mellitus, ofwel suikerziekte, is een chronische stofwisselingsziekte die gekenmerkt wordt door een te hoog glucosegehalte

Nadere informatie

De voedingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de wetenschappelijke onderbouwde NDF-richtlijnen, NHGstandaard,

De voedingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de wetenschappelijke onderbouwde NDF-richtlijnen, NHGstandaard, Bijlage 1: Samenwerkingsafspraken diëtiek binnen DBC Diabetes GHC Het uitgangspunt is dat iedere diabetes patiënt recht heeft op optimale zorg door de juiste professionals. Een goede behandeling van diabetes

Nadere informatie