Ayurveda en de Nieren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ayurveda en de Nieren"

Transcriptie

1 Dhr. Anil K. Mehta Dhr. Kabir Mehta Ayurveda en de Nieren De belangrijkste afscheidingsorganen in ons lichaam zijn de nieren. De nieren liggen in de ruimte achter het buikvlies (retroperitoneaal) in de lendenstreek waarbij de rechternier lager ligt dan de linkernier. Door de ligging van de nieren kan er een totale bloeddoorstroming per 24 uur plaatsvinden van ongeveer 1700 liter. Dit is circa 1,2 liter per minuut waardoor gezonde nieren de filterwerking optimaal kunnen doen. Je kunt de nieren zien als de filters in ons lichaam. De nieren halen de stoffen die het lichaam niet meer nodig heeft uit het bloed. Deze afvalstoffen komen in de urine terecht. Ook worden door de nieren lichaamsvreemde stoffen zoals medicijnen, uitgescheiden. De nieren zorgen er echter ook voor dat de stoffen die nodig zijn om het lichaam zo gezond mogelijk te houden, in het lichaam blijven. Deze stoffen zijn o.a. glucose, eiwitten en mineralen. Ze spelen een rol bij de regeling van de zuurtegraad (ph), de waterhuishouding, de uitscheiding van stofwisselingsproducten o.a. ureum en urinezuur en ze spelen een rol bij de bloeddruk in het lichaam. De nieren zorgen in samenwerking met de andere uitscheidingsorganen voor een constant houden van de innerlijke werking van het lichaam. De nieren kunnen zeer geconcentreerde urine produceren maar ook erg verdunde urine. Daardoor kunnen ze de osmotische waarde (dit is de regeling van de waterhuishouding en die van de mineraalhuishouding) van het inwendige milieu in ons lichaam in evenwicht houden. De door de nieren afgescheiden urine wordt door urineleiders (ureters) naar de blaas gevoerd en van hieruit verlaat de urine door de urinebuis (urethra) het lichaam. Hoe zien de nieren eruit? De nieren hebben een lengte van circa 12 cm. Ze zijn ongeveer 7 cm breed en 3 cm dik. De gewicht van een nier bedraagt ongeveer 150 gr. Als je een nier bekijkt zie je dat de buitenkant bestaat uit een glad bruin kapsel. Daaromheen zit een vetkapsel dat door een bindweefselblad (fascie) naar

2 boven en naar opzij wordt afgesloten. Dit vet (perirenale vet) dient als steun voor de nieren. Als je de nier ontleedt kun je van buiten naar binnen het volgende zien: - de nierschors (cortex). Dit is een vrij smalle laag die een gespikkeld uiterlijk heeft door de talrijke aanwezige nierlichaampjes die de lichaampjes van Malpighi worden genoemd - het niermerg (medulla). Deze heeft een streperig aspect door talrijke verzamelbuizen en lissen (de lissen worden de lissen van Henle genoemd). Het niermerg uit tien tot twintig zogeheten piramiden. Deze piramiden waarop de verzamelbuizen uitmonden, steken uit in de kelken (calices) van het nierbekken - het nierbekken (pyelum of pelvis renalis). Het nierbekken is opgebouwd uit een aantal nierkelken. Urine wordt vanaf hier door de urineleider naar de urineblaas vervoerd. Uiteraard is er nog veel meer wetenschappelijks te vertellen over de samenstelling van de nier, maar in het kader van dit artikel zou het te specialistisch worden. Vandaar dat ik mij tot bovenstaand beperk. Functie van de nieren. Zoals reeds eerder in dit artikel vermeld hebben de nieren een aantal functies. Om al deze functies te kunnen uitoefenen vinden er in ieder nefron (= functionele microscopische eenheid van de nier die bestaat uit het kapsel van Bowman en een tubulus = een buisje. De nier bevat circa een miljoen nefronen) de volgende processen plaats: - ultrafiltratie - terugresorptie - excretie Per 24 uur wordt er in totaal 180 liter ultrafiltraat gevormd. De urineproductie bedraagt echter maar ongeveer 1,5 liter. Er zal dus circa 178,5 liter door de nieren moeten worden teruggeresorbeerd. De nieren hebben dus de moeilijke taak om uit de ongeveer 1700 liter bloed via 180 liter ultrafiltraat maar 1,5 liter geconcentreerde urine te produceren. De energie die nodig is voor de ultrafiltratie wordt geleverd door de bloeddruk (en dus door ons hart). De terugresorptie is net zoals de uitscheiding een selectief en actief proces. De voor het lichaam nuttige stoffen gaan tijdens dit proces geheel of gedeeltelijk terug naar het bloed, terwijl voor het lichaam schadelijke en overtollige stoffen in de urine achterblijven. De terugresorptie en de uitscheiding in distale tubulus en verzamelbuis worden geregeld door drie hormonen, te weten: - aldosteron. Dit hormoon is afkomstig uit de bijnierschors en regelt de NA+ en K+uitscheiding. Het stimuleert de terugresorptie van natrium en het bevordert de kaliumuitscheiding. Als er een teveel aan aldosteron in het lichaam is zal het kaliumgehalte in het bloed dalen terwijl er bij een hypofunctie van de bijnierschors veel natriumionen en dus ook veel chloorionen en water met de urine worden uitgescheiden. In dat geval volgt er uitdroging van het lichaam. Het kaliumgehalte zal in het bloed toenemen. Het hormoon heeft dus indirect invloed op de bloeddruk - ADH (antidiuretisch hormoon). Dit hormoon speelt een heel belangrijke rol bij de terugresorptie van water in de distale tubulus (distaal = verst verwijderd van het centrum) en de verzamelbuis. Als er sprake is van een verhoogde werking van dit hormoon wordt er meer water teruggeresorbeerd. Wanneer er te weinig van dit hormoon wordt geproduceerd is er sprake van diabetes insipidus (diabetes = doorloop en insipidus smaakloos) - PTH (parathyroïd hormoon). Dit hormoon verhoogt het calciumgehalte van het bloed onder andere door bevordering van calcium vanuit de botten naar het bloed en door de bevordering van de calciumresorptie in de darmen in samenwerking met vitamine D. Zoals al eerder aangegeven zorgen de nieren niet alleen voor de aanmaak van urine maar ze zijn ook betrokken bij de regeling van de bloeddruk, de vorming van rode bloedcellen (erytrocyt) en de stofwisseling van vitamine D: a. Bloeddruk: in de nieren wordt de bloeddruk geregeld door de juxtaglomerulaire cellen. Deze cellen zorgen voor de productie van het weefselhormoon renine. Als de arteriële bloeddruk verlaagd is, zullen deze cellen meer renine gaan produceren. Dit hormoon bezit een soort enzymwerking dat het plasma-eiwit angiotinensinogeen dat inactief is om te zetten tot het actieve angiotensine. Deze stof kan dan op twee manieren de bloeddruk verhogen door vaatvernauwing van de arteriolen (bloedvaten waardoor het bloed richting hart stroomt) of door de productie van het hormoon aldosteron in de bijnierschors te stimuleren. Omgekeerd zal een verhoging van de bloeddruk leiden tot verminderde productie van renine. b. Vorming van rode bloedcellen: wanneer het zuurstofgehalte van het bloed dat circuleert afneemt produceren de nieren een stof die inwerkt op een plasma-eiwit waardoor het hormoon erytropoëtine (EPO) ontstaat. Dit hormoon sitmuleert in het rode beenmerg de productie van rode bloedcellen. c. Vitamine D: het is inmiddels bekend dat de nieren ook betrokken zijn bij de stofwisseling van vitamine D. Door de nieren wordt invloed uitgeoefend om vitamine D dat met voedsel is

3 opgenomen of dat door UV-licht in de huid is ontstaan, in een actieve vorm om te zetten. Urinewegen. De urine die door de nieren afgescheiden wordt komt terecht in de urinewegen die gevormd worden door de volgende onderdelen: - urineleiders (ureters): De urineleider is aan de binnenzijde bekleed met overgangseptiheel (epitheel= bovenste laag van de huid en slijmvliezen). Dit epitheel is in een aantal cellagen gerangschikt wanneer de ureterwand is samengetrokken. Er stroomt dan geen urine door. De binnenste laag cellen is enigszins afgeplat en de daaronder gelegen lagen bestaan uit hoge cellen. Als de ureter uitzet wanneer er urine doorstroom worden de cellen platter en neemt het aantal lagen af. De oppervlakkig gelegen cellen hebben een beschermingslaagje die bescherming biedt tegen de inwerking van zuren. De wand van de urineleider bevat glad spierweefsel. Van tijd tot tijd loopt een peristaltische contractiegolf over de spier van boven naar beneden waardoor er telkens een beetje urine in de urineblaas wordt gespoten. Omdat het onderste deel een schuin verloop heeft in de wand van de urineblaas is er sprake van een soort ventielwerking waarmee terugstroming van urine voorkomen wordt - urineblaas (vesica urinaria): De wand van de urineblaas bestaat hoofdzakelijk uit glad spierweefsel waarvan de vezels voornamelijk in de lenterichting verlopen van de top van de urineblaas naar de blaasuitgang, dus naar de urinebuis. Rondom de blaasuitgang ligt een lusvormige spier die inwendige sfincter (sluitspier) genoemd wordt. Deze sluitspier is onwillekeurig. Dit wil zeggen dat deze niet onder invloed van onze wil staat. Rondom het begin van de urethra bevindt zich een tweede kringspier die uit dwarsgestreepte spieren bestaat. Deze uitwendige sluitspier staat wel onder invloed van onze wil. De wand van de urineblaas is aan de binnenzijde bekleed met overgangsepitheel. De urineblaas dient als een soort reservoir om de door de nieren afgevoerde urine op te vangen. Als de urineblaas ongeveer 350 ml urine bevat is de druk dusdanig dat de druksensoren (de drukzintuigjes) in de blaaswand geprikkeld worden waarna de mictiereflex (mictie-urinelozing) op gang komt. De mictiedrang kan tot op een bepaalde hoogte onderdrukt worden. Als deze echter te lang onderdrukt wordt ontstaat er dusdanige een pijnlijke spanning dat het ophouden van de urine niet langer meer mogelijk is. De uitwendige sluitspier ontspant zich waardoor de urine door de urinebuis stroomt. De hoeveelheid urine in de urineblaas waardoor de aandrang tot plassen

4 zich voordoet is echter niet altijd dezelfde. Dit hangt sterk af van de omstandigheden, bijvoorbeeld: is er sprake van kou of emotionele situaties dan zal de mictiedrang kunnen optreden als de urineblaas nog maar met weinig urine is gevuld en soms komt de mictiedrang pas laat op gang als men met iets zeer ingespannens bezig is of bij sterke afleiding. We zijn ons bewust van een volle blaas doordat er vanuit het ruggenmerg gevoelsbanen naar de hersenschors lopen (sensibele banen) en tevens lopen er motorische banen (piramidebanen) vanuit de hersenen naar het ruggenmerg. Van hieruit lopen er motorische zenuwen naar de uitwendige sluitspier. Met deze willekeurige sluitspier kunnen we de mictiereflex oftewel de blaasreflex al dan niet onderdrukken. Op het moment dat men gaat urineren wordt de remming van de reflex opgeheven. De uitwendige sluitspier verslapt. Hierna stroomt de urine het lichaam uit - urinebuis (urethra): de urinebuis vormt de verbinding tussen de urineblaas en de buitenwereld. Bij een man bedraagt deze buis ongeveer 20 cm bij een vrouw slechts 2,5 tot 4 cm. Bij een man loopt het eerste deel door de prostaat en het overige deel door de penis en is omgeven door een zwellichaam. Dit gedeelte is tevens de afvoerbuis voor het sperma. Bij de vrouw mondt de urinebuis uit in de voorhof (vestibulum). Dit is de ruimte tussen de kleine schaamlippen. De uitmonding is gelegen vlak boven de toegang tot de vagina. Urine. Doordat de nieren er voor moeten zorgen dat de samenstelling van het bloed constant blijft wisselt de samenstelling van de urine sterk. De hoeveelheid urine die geproduceerd wordt bedraagt gemiddeld circa anderhalf liter per etmaal. In de urine zitten normaliter een aantal bestanddelen. Dit zijn: - water. Dit bedraagt circa 95% - ureum. Dit wordt in de lever gevormd bij de afbraak van overtollige aminozuren - urinezuur. Dit is een afbraakproduct van kerneiwitten - zouten. En dan met name natriumchloride - urobiline. Dit is een gele kleurstof die in een kleine hoeveelheid in de urine voorkomt - creatinine. Dit is afkomstig van creatine uit spierweefsel (creatinine = een stof die uit creatine vrijkomt bij de spierstofwisseling. Creatine is een tussenproduct in de stofwisseling). Ziekten. Veel mensen krijgen vroeg of laat te maken met het niet meer of niet meer voldoende kunnen ophouden van de urine. Er is dan sprake van incontinentie dat letterlijk het niet behouden betekent. Doordat de controle op het lozen van urine is verstoord door de een of andere oorzaak verliest men onvrijwillig urine. De meeste mensen die dit overkomt, generen zich hiervoor nogal eens. Voor incontinentie kunnen verschillende oorzaken zijn. De meest voorkomende zijn: - blaastontsteking (cystitis). Door de ontsteking is er sprake van een verhoogde prikkelbaarheid van de blaas waardoor er een sterke en onbedwingbare drang tot urineren ontstaat terwijl de blaas nog maar met weinig urine is gevuld. Het uitplassen van de urine kan pijnlijk zijn en een branderig gevoel aan de urineleiders geven. Deze vorm van incontinentie wordt ook wel urge-incontinentie genoemd omdat men het plassen hoe weinig urine er ook is niet kan ophouden - neurologische aandoeningen. Een dwearslaesie, MS (multipele sclerose), een coma, hersentumor, een open rug (spina bifida) en nog andere aandoeningen, kunnen de oorzaak zijn voor incontinentie. Dit komt doordat de verbinding tussen de urineblaas en de hersenen gedeeltelijk of geheel verbroken is waardoor de urineblaas zelfstandig gaat functioneren via de reflex van de blaas - prostaatvergroting (prostaathypertrofie). Als er sprake is van een vergrote prostaat kan de afvoer van de urine worden belemmerd kan er sprake zijn van urineretentie waarbij de overvolle, sterk gespannen en daarom meestal ook pijnlijke blaas overloopt. Er is dan sprake van voortdurend druppelsgewijs urineverlies. Dit wordt ook overloopincontinentie genoemd - verzakking van de baarmoeder (prolaps). Als er sprake is van een plotseling drukverhogend moment in de buikholte zoals bijvoorbeeld bij een nies- of hoestbui of een stevige lachbui of als een vrouw iets zwaars moet tillen, etc., voelt ze geen mictiedrang en kan er daarom ook geen poging ondernomen worden om de urine tegen te houden. Deze vorm van incontinentie wordt stress-incontinentie genoemd Ook kunnen de nieren aangetast door een ziekte (bijv. nierverschrompeling, nierstenen, nierverettering, niervergiftiging, nierbekkenontsteking, tumor in de nieren, hoge bloeddruk en aantasting van de nieren door diabetes mellitus, etc.). Als deze niet behandeld wordt kunnen de nieren in hun functioneren achteruit gaan met alle gevolgen vandien. Als de functie van de nieren voor 60 tot 70% uitvalt, wordt gesproken van chronische nierinsufficiëntie (insufficiënt betekent onvoldoende). Hierdoor zijn de nieren niet voldoende meer in staat om de afvalstoffen uit het bloed te verwijderen waardoor ze in het lichaam blijven zitten. Als de functie van de nieren voor 90 tot 95% is uitgevallen is een medische behandeling die de nieren als het ware vervangt noodzakelijk.

5 Dan zal in die gevallen een nierdialyse waarbij het bloed buiten het lichaam wordt gezuiverd en weer in gezuiverde toestand in het lichaam teruggebracht wordt, dienen plaats te vinden. En uiteindelijk zal er een niertransplantatie noodzakelijk zijn. De symptomen van achteruitgang van de werking van de nieren zijn: - ophoping van afvalstoffen. Hierdoor kunnen vermoeidheid, een gevoel van algehele malaise, je ziek voelen, jeuk en krampen ontstaan. Maar ook komen vergeetachtigheid, misselijkheid, minder eetlust, slapeloosheid en vatbaarheid voor infecties voor - hormonale stoornissen. Als de nierfunctie vermindert maken de nieren extra bepaalde hormonen aan waardoor de bloeddruk toe zal nemen. De productie van andere hormonen zal echter weer afnemen. Hierdoor kunnen bloedarmoede en vermoeidheid ontstaan. Ook kan er sprake zijn van botontkalking - problemen met de vochtbalans. Bij een achteruitgang van een juiste werking van de nieren kan er sprake zijn van vochtophoping of uitdroging. Als er sprake is van vochtophoping zijn de enkels en het gezicht vaak opgezwollen, doch de vochtophoping kan ook plaatsvinden in andere delen van het lichaam. Als er sprake is van uitdroging is dit zichtbaar aan holle ogen, een droge mond en droge slijmvliezen. Als er sprake is van nierschade door diabetes mellitus doordat diabetes de bloedvaten kan aantasten (nefropathie) die het bloed naar de nieren brengt en de nierfilters kan beschadigen is het gevolg dat de nieren stoffen doorlaten die in het bloed horen zoals eiwitten. Via de urine verlaten deze eiwitten dan het lichaam. Zoals reeds eerder vermeld in dit artikel veroorzaken nieren die niet goed werken een hoge bloeddruk waardoor de nieren nog minder goed kunnen werken en de bloeddruk steeds hoger wordt. Doorgaans is nefropathie een sluipend proces dat een aantal jaren kan duren voordat er sprake is van klachten. Als hier sprake van is, uit zich dit in de volgende symptomen: - stijging bloeddruk waardoor het lichaam vocht gaat vasthouden - jeuk - bleke huid - moeheid - groter risico op urineweginfecties - verlies van eiwitten in de urine (albumine) Reguliere medische behandeling. In een aantal situaties kan medische behandeling helpen incontinentie te stoppen. Als er sprake is van een vergrote prostaat zal bekeken worden of de oorzaak van die vergroting operatief aangepakt dient te worden. Bij een blaasontsteking of nierbekkenontsteking zal penicilline voorgeschreven worden en als verzakking van de baarmoeder dusdanig problemen gaat opleveren zal geprobeerd worden deze operatief weer op haar plaats te krijgen of indien noodzakelijk de baarmoeder in haar geheel te verwijderen. Als zich een tumor in één van de nieren bevindt kan deze nier indien mogelijk operatief verwijderd worden. Met een nier kan een mens verder leven. Ook kunnen er zich nierstenen ontwikkeld hebben. Nierstenen zijn kleine kristallen die zich hebben gevormd in de urine. Ze kunnen ontstaan door stofwisseling van bepaalde bacteriën waardoor er zouten in de urine ontstaan en de urine verzadigd raakt met afvalstoffen die kristallen vormen. Nierstenen ontstaan als deze kristallen in de nieren achterblijven. Veel drinken kan helpen om de urine te verdunnen waardoor deze kristallen alsnog uitgeplast kunnen worden. Ook kan een dieet helpen. En als deze behandeling niet werkt kan in ernstige gevallen operatief ingrijpen of het vergruizen van deze nierstenen noodzakelijk zijn. Doorgaans zijn nierstenen niet schadelijk en meestal verlaten ze spontaan ons lichaam. Maar als ze blijven zitten kunnen ze voor een acute verstopping van de urine zorgen. Dat kan leiden tot een infectie waardoor de nieren wel beschadigd kunnen raken. Mensen met diabetes mellitus dienen ervoor te zorgen om een zo normaal mogelijk bloedsuikergehalte te krijgen en te behouden. Geen makkelijke opgave voor hen maar wel heel belangrijk. Door diabetes worden namelijk de kleine bloedvaatjes in de nieren aangetast en gaat de functie over een periode van jaren geleidelijk achteruit. Het regelmatig laten controleren van de urine op het verlies van eiwitten door de behandelende arts, is zeer belangrijk. Als de oorzaak van nierinsufficiëntie gevonden is zal de behandeling vooral gericht zijn op het behoud van de resterende functie van de nieren. Deze behandeling bestaat uit medicijnen al dan niet gecombineerd met een dieet: - het dieet zal zout- en eiwitarm dienen te zijn - het slikken van diuretica (plasmiddelen) om de vochtophoping in het lichaam en de bloeddruk te verminderen - het slikken van fosfaatbindende middelen om een hoog fosfaatgehalte (dat ontstaat door hormonale ontregeling) tegen te gaan - vitamine D - als er sprake is van jeuk: medicijnen die de jeuk helpen verminderen - als er sprake is van bloedarmoede: een hormoon tegen bloedarmoede slikken Als de nieren bijna niet meer correct werken zal er dialyse moeten plaatsvinden om het bloed schoon te houden. Dialyse kan de functie van de nieren echter niet helemaal overnemen. De dialyse zal van 10 tot 20% van de zuiverende werking van de nieren overnemen. Dialyse kan op verschillende manieren uitgevoerd worden:

6 - buiten het lichaam (hemodialyse) - buikspoeling (peritoneaaldialyse) Beide behandelwijzen hebben hun voor- en nadelen. Voor welke methode de behandelende arts kiest is afhankelijk van de situatie van de patiënt die hij behandelt. De dialyse is zeer ingrijpend in het dagelijkse leven van degene die hem moet ondergaan en deze behandeling zal levenslang voortgezet moeten worden. Stopzetten van de dialyse betekent een zekere dood voor de patiënt. Een aantal mensen van wie de nieren niet goed meer kunnen werken, komt in aanmerking voor een niertransplantatie. Voorwaarden zijn ondermeer dat de persoon in kwestie er geschikt voor moet zijn en er een nier gevonden wordt die past bij het lichaam van de persoon. In dit artikel voert het te ver om hier uitgebreider op in te gaan. Ayurveda en de nieren. Ayurveda kent zeven lichaamsweefsels, de dhãtus. Deze lichaamsweefsels zijn: rasa (plasma), rakta (bloed), mamsa (spieren), meda (vet), Asthi (kraakbeen), Majja (bot en zenuwen) en sukra (sperma, ovum). De levensweefsels bestaan niet uit eenheden die los staan van elkaar. Het ene lichaamsweefsel komt voort uit het andere. Ze vormen voeding voor elkaar, dus rasa dhãtu vormt voeding voor rakta dhãtu, etc. Tussen twee lichaamsweefsels is een dunne weefsellaag (membraan) die door Ayurveda dhãtu dhara kalã wordt genoemd, wat betekent dat wat het ene lichaamsweefsel van het andere scheidt. Een srota is een kanaal en het is gemaakt door het lichaamsweefsel waarbij het hoort. Binnen deze speciale weefsellaag (kalã) beheersen agni (spijsverteringsvuur), ojas (krachtige vitale energie die van groot belang is voor de immuniteit en graadmeter is voor een perfecte gezondheid), tejas (element vuur) en prana (constante levensstroom vooral gelokaliseerd in hart en longen) de werking van dat speciale lichaamsweefsel. De nieren zijn de mula (wortels) van de mutra vaha srotas. De mãrga (doorgang) zijn de urineleiders, de plasbuis en de blaas. De mukha is de opening of de mong van de plasbuis. Het urinekanaal of de mutra, is verbonden met kledaka kapha, avalambaka kapha, apãna vãyu en rañjaka pitta. Als een persoon die diabetes mellitus heeft en die suiker heeft, stuurt kledaka kapha deze suiker naar de nieren. De nieren scheiden deze suiker uit en in de urine zal deze suiker terug te vinden zijn. Door de nieren wordt vocht verwerkt en de afvalstoffen en het teveel aan vocht worden uitgescheiden. Er bestaat een verbinding met het slijmvliesweefsel in de dikke darm en de nieren. Overtollig vocht in de dikke darm wordt door het slijmvliesweefsel geabsorbeerd waarna het in de urine terechtkomt. Indien er een srota is aangetast, zal de gezondheid aangetast zijn. Als bijvoorbeeld de mutra vaha srotas gevuld zijn met veel urine en dit wordt niet op tijd uitgeplast door de persoon in kwestie, zal er sprake zijn van hevige buikpijn, zweet en koude rillingen en zelfs hoofdpijn. Het zoveel mogelijk proberen een goede gezondheid te houden, is dan ook van essentieel belang omdat deze het evenwicht tussen de srotas in stand houdt. Urine is normaal gesproken helder en doorzichtig van kleur. Bij mensen met als hoofdconstitutie vata zal de urine lichtgeel zijn. Bij mensen met als hoofdconstitutie pitta zal de urine donkergeel zijn en bij mensen die kapha als hoofdconstitutie hebben zal de kleur van de urine net als water zijn. De kleur van de urine verandert naargelang hetgeen men gedronken en/of gegeten heeft. Bijvoorbeeld: na het eten van rode bieten zal de urine roodachtig van kleur kunnen zijn. Als er vitamine C ingenomen wordt en vitamines B zal rañjaka pitta opgehoopt worden en zal de kleur van urine geel zijn. Als er sprake is van ziektes van de lever bijvoorbeeld geelzucht, kan de kleur van de urine donker geel zijn. Nierstenen kunnen de wanden van de urineleiders en blaas beschadigen waardoor er bloed in de urine kan komen. Ook kan de urine vies ruiken bijvoorbeeld na het eten van asperges zijn er mensen die een vies en sterk

7 ruikende urine hebben. Als er sprake is van een ontsteking van de blaas of nierbekken zal de urine troebel kunnen zijn en eveneens vies ruiken. Als er geen voedsel of drank ingenomen is die van invloed zijn op de kleur van de urine en de urine ziet er blauwachtig, rood of donker uit, zijn alle drie de dosha s uit balans. Als er niets bijzonders gegeten of gedronken is en de urine ruikt vies kan dit duiden op giftige stoffen in het lichaam. Als de urine zuur ruikt duidt dit op een sterk verhoogde pitta. Met behulp van een druppel sesamolie kan met de urine testen en de condities van vata, pitta en kapha kunnen vaststellen. Het beste is om urine te nemen die direct na het opstaan uitgeplast wordt. Eerst dient dan een klein beetje uitgeplast te worden, daarna dient het overige opgevangen te worden in een schone pot of glas. Om vast te stellen welke constitutie iemand heeft doet men vervolgens een druppel sesamolie in die ochtendurine. Als vata uit balans is zal dit merkbaar zijn als de druppel sesamolie zich in een golfachtige beweging verspreidt. Als pitta uit balans is zal dit merkbaar zijn als er na het indoen van de druppel sesamolie zich verschillende kleuren manifesteren in de urine die vergelijkbaar zijn met de kleuren van de regenboog. Als kapha uit balans is zal de druppel sesamolie als kleine belletjes aan de oppervlakte van de urine drijven. In het algemeen kan gesteld worden dat: - er geen pijn is zonder dat vata in het spel is - er geen ontsteking aanwezig is zonder dat pitta in het spel is - en er geen pus aanwezig is zonder de aanwezigheid van kapha Alle spijsverteringsprocessen, dus ook het filteren van vloeibare voedingsstoffen en de uitscheiding van de afvalproducten die daaruit voortkomen, vallen onder agni. Agni ligt ten grondslag aan pitta. Agni heeft de volgende eigenschappen: verbranding (oxydatie), spijsvertering, splitsing, hitte-ontwikkeling, omzetting, transformatie, kleuring, het veroorzaakt verlangen, illuminatie. Verder is agni heet, scherp, droog, licht, beweeglijk en subtiel. Vata geeft droogte, lichtheid, beweeglijkheid en subtielheid aan agni. Pitta geeft hitte en scherpe eigenschappen aan agni en kapha geeft zwaarte, loomte, afgestompte, koude, olieachtige, slijmerige, ruwte/dikte, wolkerige en statische kwaliteiten aan agni. Agni is dus ook van essentieel belang voor een goede spijsvertering en voor het verteren van vloeistoffen. Mutra agni beheerst de nieren en de uitscheiding van urine. Het bevindt zich in de blaas en de urinewegen. Vloeistof wordt gefilterd door de nieren. De nieren halen er de voor het lichaam noodzakelijke voedingsstoffen uit en de voor het lichaam overbodige vloeistof inclusief de afvalstoffen (kitta) worden door de nieren uitgescheiden middels de blaas en de urineleiders. Mutra agni handhaaft de werking van de nieren, de zuur/alkali balans van de urine en de hoeveelheid van de urine. N.B.: Hoewel ama en kitta beiden afvalproducten zijn is er een verschil tussen hen, te weten: - ama is een slijmvormige substantie die onverteerd achterblijft in het lichaam na het spijsverteringsproces of stofwisselingsproces - kitta is een afscheidingsproduct dat verwijderd uit het lichaam wordt via de ontlasting, de urine, transpiratie of uit neus en oren Kapha speelt een belangrijke rol in de nierfunctie. Vooral Kledaka kapha. Kledaka kapha bevindt zich in het hele spijsverteringsproces. Het woord kleda betekent vloeibaar maken/bevochtigen. Kledaka kapha handhaaft de bevochtiging van de cellen en de weefsels. Kledaka kapha wordt geabsorbeerd vanuit de maagwand door de bloedvezels. Vanuit hier dringt kledaka kapha binnen in het plasma en voedt kapha in het gehele lichaam. Daarom wordt kledaka kapha ook wel de moeder van het hele kapha systeem in het lichaam genoemd. Als kledaka kapha niet goed werkt in de nieren, zal de functie van de nieren aangetast worden. De nieren kunnen bijvoorbeeld inschrompelen doordat ze te droog worden. Als kledaka kapha niet goed functioneert kan zich dit verder ondermeer uiten in misselijkheid, maagpijn, hoge bloeddruk. Ook vata speelt een grote rol in de nierfunctie. Vooral Apãna Vãyu. Apãna Vãyu bevindt zich o.a. in het bekken, in de darmen, het rectum en de urinewegen. Het reguleert de functie van de nieren. Door de werking

8 van apãna vãyu wordt de gefilterde urine via de urineleiders en de blaas uitgescheiden door de nieren. Als apãna vãyu niet goed werkt kan o.a. een vermeerderde urinelozing (prikkelbare blaas) het gevolg zijn als ook het vasthouden van urine. Alhoewel pitta geen grote rol speelt in de nierfunctie is zij er wel aanwezig. Pitta speelt immers een zeer belangrijke rol in het hele spijsverteringsproces. Pãchaka pitta zorgt voor vertering en opname van voeding. Als pãchaka pitta verstoord is kan dit o.a. hoge bloeddruk en ontstekingen veroorzaken. Ayurvedische behandeling. Ayurveda stelt als voornaamste dat eten, bewegen en leven volgens de eigen unieke constitutie met daarbij rekening houden met de invloed van de seizoenen, etc. essentieel is voor het behouden van een goede lichamelijke en geestelijke gezondheid. Hiermee kun je heel veel ziekten voorkomen. Als er toch onverhoopt sprake is van ziekten dient naargelang welke dosha uit balans is een vata-, pittaof kapha verminderend dieet gevolgd te worden. Daarnaast kunnen er door uw Ayurvedische arts of therapeut Ayurvedische middelen voorgeschreven worden die genezend werken op de aanwezige klachten. Als er sprake is van pijn bij het urineren kan bijvoorbeeld het middel Gokshru worden voorgeschreven. Gokshru breekt o.a. nierstenen af en heeft een antiseptische en versterkende werking op de nieren. Tevens heeft het een vochtafdrijvende werking. Ook het Ayurvedische middel Cystone kan gebruikt worden om o.a. nierstenen af te breken. Voor een prostaat die ontstoken of voor veelvuldig moeten urineren kan het Ayurvedische middel Chandraprabha vati voorgeschreven worden. Bij diabetes mellitus kan het middel diabetomed voorgeschreven worden. Dit middel verbetert ondermeer de functie van de nieren en de urineblaas. Uiteraard kent Ayurveda nog vele andere middelen die ingezet kunnen worden als er sprake is van problemen met nieren, urineleiders of blaas. Uw Ayurvedische arts of therapeut zal na het vaststellen welke dosha uit balans is het voor u juiste middel voorschrijven. Enkele tips ter voorkoming van klachten: - drink voldoende water (ca. twee liter per dag naast koffie/thee) gedurende de dag - ga op tijd plassen - bij koud weer is het belangrijk dat nieren en blaas goed bedekt zijn en warm blijven - gebruik weinig tot geen zout. Teveel zout is heel slecht voor de nieren. De nieren kunnen aangetast en verzwakt worden waardoor ze hun belangrijke werk niet goed meer kunnen doen. Hierdoor kan de bloeddruk verhoogd raken en kan door het lichaam veel vocht vastgehouden worden - als er sprake is van een (beginnende) blaasontsteking gebruik dan cranberry s of veenbessen. Ze kan ook ter preventie van blaasontsteking ingenomen worden. In deze bessen zitten naast veel fructose ook antioxidanten als proanthocyanidines. Dit zijn stoffen die hechting aan de blaaswand voorkomen van bacteriën en dan met name de E- coli-bacteriën. Cranberry s zijn o.a. verkrijgbaar in sappen en capsulevorm - lichamelijke hygiëne van o.a. de uitscheidingsorganen zijn heel erg belangrijk. Was uw geslachtdelen voor en na geslachtgemeenschap. Voor vrouwen is het eveneens belangrijk om voor én na geslachtsgemeenschap goed uit te plassen. De urinebuis van een vrouw is veel korter dan die van een man en er kunnen makkelijk bacteriën indringen - verder is het voor vrouwen niet goed om met zeep hun geslachtdelen te reinigen. Zeep tast de natuurlijke zuurte-graad van de vagina aan - mensen die diabetes mellitus hebben moeten ervoor zorgen dat het bloedsuikergehalte in hun bloed niet te hoog wordt. Op den duur veroorzaakt een te hoog bloedsuikergehalte schade aan de bloedvaten in de nieren waardoor de nieren slechter gaan werken - slik liever geen medicijnen die schadelijk kunnen zijn voor uw nieren tenzij het echt niet anders kan. Overleg met uw arts of er mogelijke alternatieven zijn Conclusie. Een goede werking van de nieren is zeer essentieel voor het behoud van een goede gezondheid. Om de nieren zo gezond mogelijk te houden kunt u zelf veel doen. Helaas niet altijd. Er zijn mensen die gezond leven maar waar door een of andere aandoening de nieren zijn aangetast waardoor ze niet meer voldoende hun werk kunnen doen. Het is dan mogelijk dat er op een gegeven moment nierdialyse moet gaan plaatsvinden omdat het lichaam anders vergiftigd wordt met de dood als gevolg. Dat deze behandeling voor deze mensen een zeer in hun dagelijkse leven ingrijpende behandeling is, spreekt voor zich. Zonder deze dialyse kunnen ze echter niet overleven. Het is hoewel levensreddend - een noodzakelijk kwaad en heeft een erg grote impact op lichaam en geest. En op hun omgeving. Als er toch sprake is van nier- en/of blaasklachten wacht dan niet te lang met het nemen van maatregelen en raadpleeg op tijd een arts, een Ayurvedische arts of Ayurvedische therapeut.

Les 9 Nier. Nieren. Nieren, regulatie urine, vochthuishouding, diurese, clearance, GFR. Woordbetekenis Ren (L) b.v Art.

Les 9 Nier. Nieren. Nieren, regulatie urine, vochthuishouding, diurese, clearance, GFR. Woordbetekenis Ren (L) b.v Art. Les 9 Nier Nieren, regulatie urine, vochthuishouding, diurese, clearance, GFR ANZN 1e leerjaar - Les 9 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Nieren Woordbetekenis Ren (L) b.v Art. renalis / vena perirenaal

Nadere informatie

1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden

1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden Paragraaf 5.1 1. Een orgaan waarbij stoffen vanuit het interne milieu naar het externe milieu gebracht worden 2. a) Huid, longen, nieren en lever b) Water c) Huid: zouten, Longen: CO 2, Nieren: Ureum,

Nadere informatie

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken:

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken: Wat is nier insufficiëntie? Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt dit chronische nierinsufficiëntie genoemd ( insufficiënt = onvoldoende) chronische nierinsufficiëntie is het mogelijke gevolg van

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie. Eliminatie van afvalstoffen AFI1. Eliminatie en regulatie Nieren 1. Nieren. Lever. Darmen. Huid. Longen

Anatomie / fysiologie. Eliminatie van afvalstoffen AFI1. Eliminatie en regulatie Nieren 1. Nieren. Lever. Darmen. Huid. Longen Anatomie / fysiologie Eliminatie en regulatie Nieren 1 FHV2009 / Cxx55 1+2 / Anatomie & Fysiologie - Nieren 1 1 Lever Eliminatie van afvalstoffen Darmen Huid Nieren Longen FHV2009 / Cxx55 1+2 / Anatomie

Nadere informatie

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3

Thema 8. Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Thema 8 Opslag, uitscheiding en bescherming Basisstof 1,2,3 Het inwendig Milieu Bestaat uit je bloed en weefselvloeistof. Daarin zitten allerlei voedingsstoffen. Je lichaam wil altijd constant zijn. *

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Urineweginfecties en antibiotica

Urineweginfecties en antibiotica Urologie Urineweginfecties en antibiotica www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemene oorzaken urineweginfecties... 3 Blaasontsteking... 4 Verschijnselen kunnen zijn:... 4 Diagnose... 4 Behandeling... 5

Nadere informatie

PD: Peritoneale Dialyse

PD: Peritoneale Dialyse PD: Peritoneale Dialyse Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Peritoneale Dialyse (PD). De arts zal u en

Nadere informatie

Nieren, nierziekten en behandeling. Hoe werken onze nieren

Nieren, nierziekten en behandeling. Hoe werken onze nieren Nieren, nierziekten en behandeling Hoe werken onze nieren De werking van de nieren In de normale toestand en bij verminderd functioneren Deze folder geeft informatie over de functie en de werking van de

Nadere informatie

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006)

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006) Nierschade Samenvatting van de lezing door dr. A.G.Lieverse, als specialist interne geneeskunde verbonden aan het Máxima Medisch Centrum, op maandag 22 september 2014 voor de DVN Regio Peel & Kempen. door

Nadere informatie

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie)

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Continue Veno-Veneuze

Nadere informatie

nierschors nierbekken nierslagader (arteria renalis)

nierschors nierbekken nierslagader (arteria renalis) 1 Het urinewegstelsel 1.1 Anatomie nierslagader nierader nier Het urinewegstelsel Hier zie je een nier aan het werk. Het bloed stroomt de nier binnen via de nierslagader. Het wordt gezuiverd en verlaat

Nadere informatie

Preventie van nier- en ureterstenen

Preventie van nier- en ureterstenen Infobrochure Preventie van nier- en ureterstenen mensen zorgen voor mensen De nier De nieren zijn boonvormige organen die achter in de buikholte liggen. Met een uitgebreid filtersysteem verwijderen de

Nadere informatie

Blaasstenen bij de Engelse Bulldog

Blaasstenen bij de Engelse Bulldog Blaasstenen bij de Engelse Bulldog Er zijn een aantal verschillende blaasstenen die bij alle honden kunnen voorkomen, daarnaast zijn er blaasstenen die rasspecifiek zijn. Deze laatste groep blaasstenen

Nadere informatie

NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009

NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009 NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009 1 Voorwoord Ik heb het onderwerp niertransplantatie gekozen omdat me opa een transplantatie krijgt. Mijn opa is al heel lang ziek en doet nu buikdialyse.

Nadere informatie

de nieren Tessa van de Weijer April 2015

de nieren Tessa van de Weijer April 2015 de nieren Tessa van de Weijer April 2015 0 Inhoudsopgave hoofdstuk: bladzijde: Inleiding 2 1. Wat zijn je nieren en hoe werken ze? 3 2. Nierziekte of nierfalen 5 3. Niertransplantatie 7 4. Nierdialyse

Nadere informatie

Chronische nierinsu ciëntie

Chronische nierinsu ciëntie Nieren, nierziekten en behandeling Chronische nierinsu ciëntie (Onvoldoende nierwerking) Chronische nierinsufficiëntie Synoniem voor onvoldoende nierwerking Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt

Nadere informatie

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas.

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas. Urologie Algemeen: In grote lijnen onderscheiden we drie soorten incontinentie: Stressincontinentie Bij stressincontinentie of inspanningsincontinentie treedt er ongewenst urineverlies op bij bepaalde

Nadere informatie

De ligging van de nieren De functie van de nieren

De ligging van de nieren De functie van de nieren Nefrectomie Uw behandelend uroloog heeft met u besproken dat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit uitgevoerd vanwege een kwaadaardig gezwel. Of minder vaak,

Nadere informatie

NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN

NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN NIERZIEKTEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN WEGWIJS IN UW BLOEDUITSLAGEN 03 Rode bloedcellen 03 Witte bloedcellen 04 Bloedplaatjes 04 Hematocriet 04 Hemoglobine 04 Ureum 05 Creatinine 05 Urinezuur 05 Natrium

Nadere informatie

Omgaan met blaasproblemen

Omgaan met blaasproblemen Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Leven met Multipele Sclerose uitgave 6 mevrouw Farida van Rey. Zij was werkzaam als artsonderzoeker in het Universitair Medisch Centrum St. Radboud en heeft

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie

www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie Inhoud Inleiding a. Rode bloedcellen b. Witte bloedcellen c. Bloedplaatjes d. Hematocriet e. Hemoglobine

Nadere informatie

Hoe werken de nieren en wat als de nieren niet meer werken?

Hoe werken de nieren en wat als de nieren niet meer werken? Hoe werken de nieren en wat als de nieren niet meer werken? Nierfunctie en nierfunctievervangende therapie J. Lips, nefroloog 27-4-2011 1 27-4-2011 2 Inhoud Anatomie normale nieren Functie nieren Wat als

Nadere informatie

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Proefexamen ANATOMIE EN FYSIOLOGIE Deelexamen In dit proefexamen worden over de volgende onderwerpen vragen gesteld: bloed uitscheidingsstelsel huid beenderstelsel spierstelsel Beschikbare tijd: 45 minuten

Nadere informatie

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli H.313157.0610 Inleiding U bent via uw huisarts aangemeld voor de VIP poli. Om in korte tijd zonder herhaalbezoeken een beeld te kunnen krijgen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen PATIËNTEN INFORMATIE Chronische nierschade en nierfalen Inhoud Waarom deze folder?... 3 Waar zitten de nieren en hoe zien ze eruit?... 3 Wat doen de nieren?... 4 Wat is chronische nierschade?... 4 Wat

Nadere informatie

Excretie en osmoregulatie

Excretie en osmoregulatie Excretie en osmoregulatie Tekst bij het computer ondersteund onderwijs maart 2008 Introductie homeostase 1. De variatie in omgeving waarin mens en dier leven stelt hoge eisen aan het aanpassingsvermogen

Nadere informatie

De stoma operatie stap voor stap

De stoma operatie stap voor stap Specialist in Stomazorg Dansac ontwikkelt voortdurend nieuwe oplossingen gebaseerd op de wensen en behoeften van stomapatiënten en stomaverpleegkundigen. Om een dialoog aan te moedigen en taboes te doorbreken,

Nadere informatie

Handleiding lever- en nierreiniging.

Handleiding lever- en nierreiniging. 1 Handleiding lever- en nierreiniging. Het reinigen van de lever - het grootste ontgiftende orgaan in ons lichaam - en de nieren, het uitscheidingsorgaan voor urine, is één van de oudste en één van de

Nadere informatie

HydroSil vrijheid en comfort. urologie. gebruiksaanwijzing voor zelfcatheterisatie bij vrouwen

HydroSil vrijheid en comfort. urologie. gebruiksaanwijzing voor zelfcatheterisatie bij vrouwen HydroSil vrijheid en comfort urologie gebruiksaanwijzing voor zelfcatheterisatie bij vrouwen zelfcatheterisatie met de HydroSil catheter U heeft van uw uroloog het advies gekregen om te gaan catheteriseren.

Nadere informatie

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC)

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Het blaaspijnsyndroom of interstitiële cystitis (IC) is een zeldzame en pijnlijke vorm van chronische blaasontsteking (cystitis) die vooral bij vrouwen voorkomt

Nadere informatie

HydroSil vrijheid en comfort. urologie. gebruiksaanwijzing voor zelfcatheterisatie bij mannen

HydroSil vrijheid en comfort. urologie. gebruiksaanwijzing voor zelfcatheterisatie bij mannen HydroSil vrijheid en comfort urologie gebruiksaanwijzing voor zelfcatheterisatie bij mannen zelfcatheterisatie met de HydroSil catheter U heeft van uw uroloog het advies gekregen om te gaan catheteriseren.

Nadere informatie

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank

BIJSLUITER. FUROSEMIDE 2 mg/ml drank BIJSLUITER FUROSEMIDE 2 mg/ml drank Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 12 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u

Nadere informatie

Dorstproef. Afdeling Interne geneeskunde

Dorstproef. Afdeling Interne geneeskunde Dorstproef Afdeling Interne geneeskunde In deze patiënteninformatie wordt uitgelegd wat de dorstproef inhoudt en hoe deze verloopt. Er is een woordenlijst als bijlage bijgevoegd om sommige woorden te verduidelijken.

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Zelfkatheterisatie bij vrouwen

PATIËNTEN INFORMATIE. Zelfkatheterisatie bij vrouwen PATIËNTEN INFORMATIE Zelfkatheterisatie bij vrouwen 2 PATIËNTENINFORMATIE Algemeen Door middel van deze instructiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over zelfkatheterisatie bij mannen. Wij

Nadere informatie

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

Hoe voorkomt of verhelpt u klachten? Welke onderzoeken zijn nodig?

Hoe voorkomt of verhelpt u klachten? Welke onderzoeken zijn nodig? Aambeien Aambeien zijn uitgezakte zwellichamen bij de anus. Deze zwellichamen heeft iedereen. Ze bevinden zich aan de binnenkant op het eind van de endeldarm en het begin van de sluitspier. Zo'n zwellichaam

Nadere informatie

2.2 Afwijkende mictie

2.2 Afwijkende mictie 2.2 Afwijkende mictie Ten gevolge van een aandoening en/of beperking kunnen mictieproblemen ontstaan. Een functiestoornis van de nieren kan leiden tot inadequate urineproductie en daardoor tot vergiftiging

Nadere informatie

Nieuwsbrief Mei 2014

Nieuwsbrief Mei 2014 Nieuwsbrief Mei 2014 Het is alweer mei dus tijd voor een nieuwe nieuwsbrief! Zoals ik u al in de vorige nieuwsbrieven informeerde, is het erg belangrijk om uw huisdier goed te behandelen tegen vlooien

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Nierfunctievervangende therapie. Nierfunctievervangende therapie

Patiënteninformatie. Nierfunctievervangende therapie. Nierfunctievervangende therapie Patiënteninformatie Nierfunctievervangende therapie Nierfunctievervangende therapie 1 Nierfunctievervangende therapie Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Bij uw familielid of naaste

Nadere informatie

Gaswisseling Uitscheiding

Gaswisseling Uitscheiding Examen Voorbereiding Gaswisseling Uitscheiding Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016 Thema 6 Gaswisseling en Uitscheiding Begrippenlijst: Begrip Trilhaarepitheel Bronchiën Bronchiolen Longblaasjes Hemoglobine

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Thema: Transport HAVO. HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai

Thema: Transport HAVO. HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Thema: Transport HAVO HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet - de bestanddelen van bloed kunnen noemen, ingecalculeerd de kenmerken

Nadere informatie

PERITONEAALDIALYSE 722

PERITONEAALDIALYSE 722 PERITONEAALDIALYSE 722 Deze folder bevat informatie over peritoneaaldialyse (PD) in het Sint Franciscus Gasthuis in Rotterdam. Patiënten, toekomstige patiënten, hun familieleden en andere belangstellenden

Nadere informatie

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Afdeling dialyse Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Algemene informatie over de nieren blz. 3 Verschijnselen bij nierziekten blz. 4 Nierfunctievervangende behandeling

Nadere informatie

Uw nieren zijn van levensbelang Urineweginfecties

Uw nieren zijn van levensbelang Urineweginfecties Nierstichting Antwoordnummer 533 1400 VB Bussum 1400VB533 Nierstichting Postbus 2020 1400 DA Bussum Algemeen 035 697 80 00, Informatie nieren en nierziekten: 0800 388 00 00 (gratis) infonierziekten@nierstichting.nl

Nadere informatie

Urineretentie Moeite hebben met plassen na de bevalling

Urineretentie Moeite hebben met plassen na de bevalling Urineretentie Moeite hebben met plassen na de bevalling U heeft bij uw bevalling of keizersnede urineretentie ontwikkeld. Daarom bent u opgenomen in Meander Medisch Centrum. Uw arts of specialist heeft

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten

Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten Intensive Care Unit (ICU) Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw naaste is opgenomen op de Intensive Care Unit. De nieren

Nadere informatie

ZELFKATHETERISATIE BIJ MAN OF VROUW

ZELFKATHETERISATIE BIJ MAN OF VROUW ZELFKATHETERISATIE BIJ MAN OF VROUW 25739 Inleiding De arts heeft met u besproken om u 'intermitterend zelfkatheterisatie' aan te leren. Dit betekent dat de blaas op gezette tijden met behulp van een katheter

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Zelfkatheterisatie bij mannen

PATIËNTEN INFORMATIE. Zelfkatheterisatie bij mannen PATIËNTEN INFORMATIE Zelfkatheterisatie bij mannen Door middel van deze instructiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over zelfkatheterisatie bij mannen. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut:

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut: 1 KLACHTEN Mannen, vrouwen, kinderen en ouderen, iedereen kan problemen krijgen wanneer de bekkenbodem niet goed functioneert. Het niet goed functioneren kan ontstaan als men op een verkeerde manier plast

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Verwijderen van een nier nefrectomie

Verwijderen van een nier nefrectomie Verwijderen van een nier nefrectomie Inleiding Binnenkort komt u bij de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Lucas, omdat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit

Nadere informatie

PERITONEAAL DIALYSE. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40 Dienst peritoneale: 057/35 61 45

PERITONEAAL DIALYSE. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40 Dienst peritoneale: 057/35 61 45 PERITONEAAL DIALYSE Consuo nsultat Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis Dr. Ann Van Loo - Dr. Wim Terryn - Dr. Hilde Vanbelleghem In deze brochure blijven wij even langer stilstaan bij de behandelingsmethode

Nadere informatie

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt?

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt? Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Urfadyn PL 100 mg harde capsules Nifurtoïnol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

Overmatig zwangerschapsbraken

Overmatig zwangerschapsbraken Gynaecologie Overmatig zwangerschapsbraken www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is zwangerschapsbraken?... 3 Klachten en verschijnselen... 4 Opname in het ziekenhuis... 4 Onderzoeken... 5 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Acute Pancreatitis 1 Acute Pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Ligging en functie van de alvleesklier De alvleesklier (het pancreas) is een orgaan dat dwars

Nadere informatie

Europa Ayurveda Centrum

Europa Ayurveda Centrum HANDLEIDING LEVER- EN NIERREINIGING Europa Ayurveda Centrum Witharen, The Netherlands WWW.AYU.NL EAC 2015 versie 7 Inhoud HANDLEIDING LEVER- EN NIERREINIGING... 1 DE NIEREN... 3 HANDLEIDING VOOR LEVER-

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

Het belang van vocht- en natriumopname voor sporters

Het belang van vocht- en natriumopname voor sporters Het belang van vocht- en natriumopname voor sporters Eerst enkele weetjes: Vocht (=lichaamswater) is het belangrijkste bestanddeel van ons lichaam Afhankelijk van je leeftijd, gewicht, lichaamssamenstelling

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40 HEMODIALYSE Consuo nsultat Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis Dr. Ann Van Loo - Dr. Wim Terryn - Dr. Hilde Vanbelleghem Nefrologie verpleegkundige Tel: 057/ 35 67 48 - Fax: 057/ 35 36 37 e-mail:

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten

Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten Albert Schweitzer ziekenhuis Regionaal Bekkenbodem Centrum maart 2010 pavo 0682 Inleiding Problemen met de bekkenbodem beginnen vaak met kleine klachten. Licht

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie bij een overactieve bekkenbodem

Bekkenfysiotherapie bij een overactieve bekkenbodem Bekkenfysiotherapie bij een overactieve bekkenbodem Albert Schweitzer ziekenhuis Regionaal Bekkenbodem Centrum juni 2010 pavo 0684 Een overactieve bekkenbodem Bekkenbodemspieren kunnen te zwak maar ook

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Dubbel-J katheter

PATIËNTEN INFORMATIE. Dubbel-J katheter PATIËNTEN INFORMATIE Dubbel-J katheter 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw behandelend arts heeft met u afgesproken bij u een dubbel-j katheter te plaatsen. In deze folder vindt u algemene aanvullende informatie

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Zorgprogramma Koliek Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak

Maatschap Urologie. Zorgprogramma Koliek Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak Maatschap Urologie Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak Algemeen/Inleiding Deze folder vertelt u meer over het zorgprogramma Koliek waaraan u deelneemt.

Nadere informatie

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken?

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken? Verzakkingen 1 Tijdens het onderzoek is vast komen te staan dat u een zogenaamde prolaps heeft. Uw arts zal u natuurlijk het nodige vertellen over wat dat precies is en wat de gevolgen ervan zijn. In deze

Nadere informatie

Menstruatiepijn, Dysmenorrhoe

Menstruatiepijn, Dysmenorrhoe Menstruatiepijn, Dysmenorrhoe Wat is het? Sommige vrouwen hebben pijn vlak voor en tijdens de menstruatie. Meestal gaat het om steken en krampen in de onderbuik. Vaak trekt de pijn ook naar de rug of de

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Verzakkingen

Patiënteninformatie. Verzakkingen Verzakkingen Patiënteninformatie Verzakkingen Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Wat is een verzakking 3 Het bekken 4 Verzakking van bekkenorganen 5 Soorten verzakkingen 6 Verschijnselen 7 Oorzaken 7.1 Bevalling

Nadere informatie

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband?

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Bij mensen kan slechts 1 w h i p l a s h a c c i d e n t langdurige pijn en lijden veroorzaken. De anatomie van de hond is fundamenteel gelijk aan

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Agni & Geirriteerd Darm

Agni & Geirriteerd Darm Dhr. Anil K. Mehta Dhr. Kabir Mehta Agni & Geirriteerd Darm Een goede spijsvertering en voedsel dat past bij de eigen unieke lichaamsconstitutie worden door Ayurveda gezien als zeer belangrijk voor het

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Kiné. op de kraamafdeling

PATIËNTEN INFORMATIE. Kiné. op de kraamafdeling PATIËNTEN INFORMATIE Kiné op de kraamafdeling 2 Beste mama Tijdens je verblijf op de kraamafdeling word je overstelpt met ervaringen, emoties en heel veel informatie. Daarom stelden de kinesisten van het

Nadere informatie

Vochtbalans bij de cardiologische patiënt

Vochtbalans bij de cardiologische patiënt Vochtbalans bij de cardiologische patiënt Voor uw behandeling is het belangrijk dat er per dag wordt opgeschreven hoeveel u drinkt en plast. Dit noemen we het bijhouden van uw vochtbalans. In deze folder

Nadere informatie

Les 10 Bloeddruk en Nieren. Fysiologische zoutoplossing. Bloeddrukregulatie. Regulatie van de zuurgraad. waarden tussen 7,35-7,45

Les 10 Bloeddruk en Nieren. Fysiologische zoutoplossing. Bloeddrukregulatie. Regulatie van de zuurgraad. waarden tussen 7,35-7,45 Les 10 Bloeddruk en Nieren Bloeddrukregulatie, oedeem, osmotische waarden en ADH, nierinsufficiëntie, mictieklachten ANZN 1e leerjaar - Les 10 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Fysiologische zoutoplossing

Nadere informatie

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds 1 Multiple sclerosis en incontinentie Dé vereniging voor mensen met MS en hun betrokkenen 3 De blaas De blaas is een spier die zorgt voor: De opslag van urine => 300 tot 500 ml Het lozen van urine man

Nadere informatie

Ureterorenoscopie (URS)

Ureterorenoscopie (URS) Urologie Ureterorenoscopie (URS) Verwijdering van stenen in de urineleider Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u een niersteen in uw urineleider of nierbekken heeft. Samen met uw arts heeft u besloten

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar

Leeftijd: 0-14 jaar 14-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar > 70 jaar Verzuring: hoe werkt het? Dagelijks groeit ons bewustzijn over de werking van ons lichaam. Maar bij veel mensen is nog niet bekend hoe ons voedingspatroon en onze levensstijl de gezondheid op de langere

Nadere informatie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Beter voor elkaar Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat =TUR Prostaat Inleiding Tijdens

Nadere informatie

Urologie. Cystectomie en blaasvervangende operaties

Urologie. Cystectomie en blaasvervangende operaties Urologie Cystectomie en blaasvervangende operaties Inhoudsopgave Inleiding 4 Hoe werken de urinewegen? 4 Reden voor blaasverwijderende operatie 5 Diversen soorten urine afleidingen 5 Het urine-stoma volgens

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Afdeling: Urologie Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Het blaaspijnsyndroom Uw behandelend arts vermoedt dat het blaaspijnsyndroom (interstitiële cystitis) de oorzaak is van uw klachten. Deze aandoening is niet

Nadere informatie

Nierfunctievervangende behandeling

Nierfunctievervangende behandeling INTENSIVE CARE Nierfunctievervangende behandeling dialyse op de Intensive Care Unit Nierfunctievervangende behandeling Deze folder is bestemd voor patiënten op de Intensive Care (IC) die een kunstnierbehandeling

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Fig. 0. 1 De Leefstijlacademie

Fig. 0. 1 De Leefstijlacademie Inleiding Wat goed dat je hebt doorgezet naar de volgende cursus! Je wilt dus nog meer te weten komen over hoe je lichaam precies in elkaar zit en hoe het werkt! En dat precies is wat je in deze cursus

Nadere informatie

KLINIEK SINT-JAN VZW. Dienst Nierziekten KLINIEK SINT-JAN KLINIEK SINT-JAN. ezondheid in hartje Brussel

KLINIEK SINT-JAN VZW. Dienst Nierziekten KLINIEK SINT-JAN KLINIEK SINT-JAN. ezondheid in hartje Brussel KLINIEK SINT-JAN VZW Dienst Nierziekten NIERZIEKTEN DIENST ezondheid in hartje Brussel KLINIEK SINT-JAN KLINIEK SINT-JAN Wie zijn we? Via deze informatiebrochure willen we u graag laten kennis maken met

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie FYSIOTHERAPIE Urine-incontinentie Urine-incontinentie Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. De hoeveelheid urineverlies kan verschillen: een druppeltje, een scheut, een straal of zelfs

Nadere informatie

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

Zorg bij maagklachten en misselijkheid Zorg bij maagklachten en misselijkheid Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 5 Voorkomen van maagklachten 6 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Implantaat voor een verzakking via een kijkoperatie

Implantaat voor een verzakking via een kijkoperatie Implantaat voor een verzakking via een kijkoperatie U krijgt mogelijk een operatie voor uw verzakking met een implantaat. Uw gynaecoloog verwacht dat uw eigen weefsel niet sterk genoeg is om te gebruiken

Nadere informatie

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan.

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Herhalingsles Het lichaam Ademhaling Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Als we ademen, stroomt er lucht binnen in ons lichaam. Welke weg legt deze lucht af? Vul het schema aan.

Nadere informatie

HOGE BLOEDDRUK? VOORKOM NIERSCHADE.

HOGE BLOEDDRUK? VOORKOM NIERSCHADE. HOGE BLOEDDRUK? VOORKOM NIERSCHADE. BLOEDDRUK EN NIEREN EEN INGEWIKKELD SAMENSPEL Nieren en bloeddruk hebben veel met elkaar te maken. Nieren filteren de afvalstoffen uit het lichaam, maar ze regelen ook

Nadere informatie

Chirurgie. Aambeien. Haemorrhoïden

Chirurgie. Aambeien. Haemorrhoïden Chirurgie Aambeien Haemorrhoïden Inleiding Deze folder geeft u informatie over de behandeling van aambeien. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Maagklachten en misselijkheid Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer arts raadplegen 5 Voorkomen

Nadere informatie