Gebruik van de albumine/creatinine ratio: een meerwaarde? Joris Penders Klinische Biologie Ziekenhuis Oost-Limburg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gebruik van de albumine/creatinine ratio: een meerwaarde? Joris Penders Klinische Biologie Ziekenhuis Oost-Limburg"

Transcriptie

1 Gebruik van de albumine/creatinine ratio: een meerwaarde? Joris Penders Klinische Biologie Ziekenhuis Oost-Limburg

2 Focus Voornamelijk op de test strip en de meting van albumine. ACR en PCR worden uiteraard ook gebruikt bij de kwantitatieve labo-methodes. De test strip meet vnl albumine.

3 Testprincipes teststrips WBC: indoxyl-ester Granulocyt esterase indoxyl + diazoniumzout paars Glucose: glucose oxidase/peroxidase reactie Bloed: organische hydroperoxide wordt gecatalyseerd tot blauw-groene kleur door hemo- en myoglobine (pseudoperoxidase activiteit). ph: 2 indicatoren (van oranje naar groen naar blauw; ph 5-6 voor verse urine) Proteïne: «protein-error» van een indicator

4 Detectie van albumine met een teststrip INDICATOR ERROR (proteïne fout van een phindicator): Bij een constante ph is elke kleurverandering van een indicator te wijten aan proteïnen; de indicator heeft een veranderde H- gevoeligheid in aanwezigheid van proteïnen. De reactiezone is gebufferd op ph 3 en bevat tetrabromophenol blauw dat H-ionen kan loslaten en geel is bij deze ph (monovalente vorm). Van de diagnostisch belangrijke merkers kunnen alleen albumine en transferrine protonen goed accepteren. Enkel deze proteïnen kunnen complexeren met de kleurstof (divalente vorm) en de kleur doen veranderen van geel naar groen en blauw-groen. Probleem: Low MW, Bence-Jones, Koppelen aan creatinine test??

5 WBC nitriet * proteïne Test vals-positief vals-negatief * cave stabiliteit formaldehyde, imi/meropenem, clavulaanzuur (kleur) mucoproteïne, desinfectantia, pvp, alkalische urine specific gravity hoge proteïnen en ketonen glucose (vit C) (cephalexin, gentamicine in hoge dosis) ( hoge proteïne, glucose) pasgeborenen, tijd, stafylo- en enterococcen, vit C

6 Prevalentie van nierschade 2010: Voorkomen van 6,4% 285 milj mensen 2030: Voorkomen van 7,7% 439 milj mensen Stijging van 69% in derde wereld-landen Stijging van 20% in ontwikkelde landen Albuminurie als predictor voor diabetische nefropathie (DM type 1 en 2) mg/l

7 (micro)albuminurie opsporen Is dus uiterst belangrijk Enkel terugbetaald voor diabetici Wat met hypertensie? Gezien de risico s en het belang: screeningstrategie vereist goedkope testen van belang (strips; POCT) Ideale combinatie in de urine-analyse: - automatisch sediment - gecombineerd met test strip reader 2 strategieën: - gevoeligere test strip - albumine-creatinine ratio (ACR)

8 NKF guidelines National Kidney Foundation raadt aan bij CKD patiënten vroege glomerulaire schade op te sporen via GFR (MDRD-formule) Quantitatieve albuminurie eerder dan totaal eiwit Risicopatiënten diabetes, hypertensie, familiale cluster met CKD microalbuminurie jaarlijks te bepalen

9 Vraagstellingen voor meten albuminuria Gouden standaard: 24uurs collectie? Gebruik van spot urine - first morning? - normaliseren van de diuresen ahv creatinine Afwegingen tussen kostprijs en gebruiksgemak

10 POCT en albuminurie Vergelijking A guide to urinalysis devices for the assessment of microalbuminuria Door The Agency closed in April 2010 with its functions being split between the DH and other government agencies

11 Het belang van (micro-albuminurie) The presence of urine albumin signifies an increased permeability of small blood vessels of the kidney. This is a common complication of diabetes where high blood glucose levels damage small blood vessels, leading to renal disease, cardiovacular disease and retinopathy. These tests are designed to detect concentrations of albumin which are below those detected by routine strip analysis. Screening procedures should be confirmed by a quantitative test. NICE Guidelines NICE Guidelines for type 2 diabetes state that urine albumin alone or the urine albumin:creatinine ratio (ACR) should be measured using POC or laboratory testing specific for urine albumin.

12

13

14 Waarom ratio met creatinine RATIONALE VOOR DE ACR

15 Rationale voor het gebruik van de ACR Gouden standaard: 24uurs urine collectie Veel problemen - afname - onvolledige collecties foute resultaten ACR laat toe om op 1 staal een analoog resultaat te bekomen. Validatiteit hiervoor: verschillende studies oa Leanos-Miranda, Clin Chem 2007

16 Zwangeren met en zonder hypertensie

17 Geen belang van het moment van afname?

18 Wat moeten we nu eigenlijk meten? PROTEINURIE VS ALBUMINURIE

19 Proteinurie vs albuminurie in CKD CKD (chronic kidney disease) - Proteïnurie > 200mg/d >200mg/g creatinine - Albuminurie > mg/d > mg/g creatinine Voorkeur voor meten van welke parameter? Heeft implicatie voor praktijk: goedkope test strips of eerder grote analyzers? Guh, Nephrology, 2010

20 Welke gegevens zijn er gekend? proteine/creatinine ratio (PCR) -correleert met 24h proteïne concentratie -vnl in de niet-nefrotische range -PCR slechts zelden geëvalueerd in gerandomsieerde trials Albuminurie/creatinine ratio (ACR) -Correleert met 24h albuminurie -Biomerker voor CKD, cardiovasculaire ziektes onafhankelijk van aanwezigheid DM en continu (zonder treshold of cut-off) -Angiotensin receptor blokkers vertragen de nierschade bij microalbuminurie (niet bij normoalbuminurie) -Slechte correlatie met dipstick -Redelijke correlatie met PCR Het grote probleem voor beide is standaardisatie.

21 Proteinurie vs albuminurie in CKD Guh, Nephrology, 2010

22 Proteinurie vs albuminurie in CKD: besluit 1-op-1 vergelijkingen tussen ACR en PCR zijn zeldzaam, zeker wat betreft gerandomiseerde trials Guidelines niet steeds éénduidig: - UK, Australië: ACR voor diabetici; PCR voor nondiabetici - KDOQI: ACR maar PCR OK als ACR hoog genoeg is (>1g/g creatinine) Voor diabetici: albuminurie te gebruiken - Albuminurie is meer sensitief dan proteïnurie voor detectie CKD - albuminurie is surrogaat eindpunt voor diabetische nefropathie Guh, Nephrology, 2010

23 Proteinurie vs albuminurie in CKD: besluit Niet-diabetici: proteïnurie te gebruiken - goedkoper dan albuminurie er wordt geen rekening gehouden met de gevoelige test strip - meeste gerandomiseerde trials over gekend - ACE-inhibitoren niet effectief voor niet-diabetici met microalbuminurie - glomerulonefritis is een belangrijke oorzaak van nondiabetische CKD en wordt gekenmerkt door proteïnurie eerder dan albuminurie Guh, Nephrology, 2010

24 Verbeteren van de albuminurie detectie GEVOELIGHEID TEST STRIP VERBETEREN

25 Decavele CCLM 2012

26

27 Proteïne (albumine) (y)= log(albumin); Spearman r=-0.825; P<0.001 LOD: 25mg/L (CV=2.2%)

28 ROC curve microalbuminuria Proteïnen Urisys Cut-off: 30 mg/l Sens: 86% Spec: 84% Specif icity

29 Goedkope screeningsmethodes Paper (cellulose acetaae) Apply urine in spot (5 µl) Let absorbe Apply colour bath (nigrosine) Rinse and dry Read-out: manual Paper (cellulose acetate) Apply urine in spot (3 µl) Let absorbe and fixate Apply colour bath (colloïdaal zilver) Rinse and dry and apply decalin Read-out: scan

30

31

32 Verbeteren van de albuminurie detectie GEBRUIK VAN DE ACR (POCT) STUDIE 1

33 Gebruik van ACR vs albuminurie bij diabetes Studie in Zweden met specifieke opzet POCT bij huisartsen en controle in centraal ziekenhuislaboratorium Problemen met POCT albumine Toestellen: Clinitek 50 (teststrip; colorimetrisch; ordinale schaal) - albumine colorimetrisch (phtalenine) - creatinine colorimetrisch (methylbenzidine) HemoCue Albumin (turbidimetrisch) mg/l Labo-methode was gouden standaard. Geen diagnostische performantie gecheckt. Kallner Scan J clin Lab Invest 2005

34 Analytisch aspect hemocue Lagere analytische sensitiviteit van mg/l Kallner Scan J clin Lab Invest 2005

35 Analytisch aspect Clinitek Voor Clinitek op een ordinale schaal is er grote overlap in resultaten

36 Analytisch aspect Clinitek Verschil ratio en calc te maken met afronding Enkel U-albumine ie even goed als ACR

37 Verbeteren van de albuminurie detectie GEBRUIK VAN DE ACR (POCT) STUDIE 2

38 Clinitek en DCA2000+ Studie voor rule-out van albuminurie bij CKD-patiënten Guy, CCA 2009

39

40

41

42 Besluit voor CKD patiënten ACR presteert beter als rule-out dan als rule-in test Ochtendurine geeft iets betere resultaten De test is bruikbaar voor rule-out van albuminurie in chronische nierziekte Er is geen vergelijking met een albumine waarde as such, zeker niet met een gevoelige test strip

43 Verbeteren van de albuminurie detectie GEBRUIK VAN DE ACR (POCT) STUDIE 3

44 Clinitek in diabetische setting: albumine Croal, CCA 2001

45 Clinitek in diabetische setting: creatinine

46 Mogelijke pitfall bij het opsporen van albuminurie IMMUNO NON-REACTIEF ALBUMINE??

47 Speeckaert, Crit Rev Clin Lab Sci 2011 Russo LM. Kidney Int 2004;66:S76-8

48 Comper W. Am J Kidney Dis

49 Immuno-niet reactief albumine Mogelijke oorzaken voor het verschijnsel: Speeckaert, Crit Rev Clin Lab Sci 2011

50 Besluit ENKELE TAKE HOME MESSAGES

51 Besluit ACR en PCR zijn aanvullend aan elkaar ACR lijkt in sommige studies klinisch nuttig te zijn om de specificiteit van de screening te verbeteren, maar niet in alle studies ACR correleert goed met 24uurs meting Toevoegen van creatinine op de teststrip drijft de prijs omhoog Nog geen gegevens ivm de gevoelige teststrip albumine bepaling op echt bevolkingsonderzoek enkel proof-of-concept Wat met alternatieven: verhouding met specific gravity of conductiviteit?

52 AACC Jan 27, 2011

53 Semi quantitative strips

54 Reflectance - curve

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt

Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt ... Chronische nierinsufficiëntie bij de oudere patiënt Gijs Van Pottelbergh Huisarts te Leuven Onderzoeker aan het ACHG (KULeuven) en departement gezondheidzorg en technologie (UC Leuven en Limburg) 1

Nadere informatie

Diabetes Mellitus en Nierfunctie

Diabetes Mellitus en Nierfunctie Dr. M.P. Brugts, internist endocrinoloog Diabetes Mellitus en Nierfunctie SYMPOSIUM Renale Fysiologie Primair: Regulatie water en electrolyten balans homeostase Handhaving intravasculaire volume Regulatie

Nadere informatie

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Tips en trics voor de nefrologie anno 2015 Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Disclosures Dr. I.C. van Riemsdijk None Drs. M. Wabbijn None Inleiding Algemeen: wat is nierfunctie

Nadere informatie

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014

Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk. Iefke Drion 30 oktober 2014 Schatting van de nierfunctie met de egfr implicaties voor de klinische praktijk Iefke Drion 30 oktober 2014 Casus Casus Vrouw 43 jaar Fam anamnese: moeder op 45 jaar ernstige nierfunctiestoornissen o.b.v.

Nadere informatie

Uitrol laboratoriumdiagnostiek 1 ste lijn

Uitrol laboratoriumdiagnostiek 1 ste lijn Uitrol laboratoriumdiagnostiek 1 ste lijn Laboratorium Klinische Chemie en Hematologie & Jeroen Bosch Diagnostiek Dr. Marcel van Borren Toenemende behoefte aan (laboratorium)diagnostiek in de 1 ste lijn

Nadere informatie

Wat is de meerwaarde van de bepaling van proteïnurie bij patiënten met arteriële hypertensie in de Vlaamse huisartspraktijk?

Wat is de meerwaarde van de bepaling van proteïnurie bij patiënten met arteriële hypertensie in de Vlaamse huisartspraktijk? ICHO VZW Interuniversitair Centrum voor Huisartsenopleiding vzw Wat is de meerwaarde van de bepaling van proteïnurie bij patiënten met arteriële hypertensie in de Vlaamse huisartspraktijk? en literatuurstudie:

Nadere informatie

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Nierschade: erger voorkomen.... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Inleiding Begrippen Indeling en voorkomen van chronische nierschade (CNS) Proteinurie en GFR als risicofactoren voor progressie nierschade

Nadere informatie

Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine onderzoek bij katten

Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine onderzoek bij katten Vroege diagnose van nieraandoeningen met behulp van urine bij katten Methode en interpretatie van de resultaten Ontwikkeld in samenwerking met Tjerk Bosje, Specialist Interne Geneeskunde Inleiding Chronische

Nadere informatie

VUmc Basispresentatie

VUmc Basispresentatie Samenwerking waarover? Richtlijnen en zorgstandaarden Cardiovasculair risicomanagement (zorgstandaard) Samenwerking e en e lijn Prof dr Piet ter Wee Afdeling Nefrologie Hypertensie Diabetes mellitus (zorgstandaard)

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 138 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Een belangrijke functie van de nier is het uitscheiden van afvalstoffen via de urine. Grote hoeveelheden water en kleine stoffen

Nadere informatie

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA A. Doel en achtergrondinformatie Doel Patiënten met chronische nierschade in een vroege fase diagnosticeren en het juiste behandeltraject inzetten om

Nadere informatie

Samenvatting en adviezen uitgebreid

Samenvatting en adviezen uitgebreid Samenvatting en adviezen uitgebreid Doel De doelstelling van deze richtlijn is het bevorderen van de preventie en het ondersteunen van een zo goed mogelijke en gecoördineerde behandeling van patiënten

Nadere informatie

Bepaling van proteïnurie op ochtendurine bij mensen met chronische nierinsufficiëntie: nut, kosten en implicaties voor behandeling.

Bepaling van proteïnurie op ochtendurine bij mensen met chronische nierinsufficiëntie: nut, kosten en implicaties voor behandeling. Bepaling van proteïnurie op ochtendurine bij mensen met chronische nierinsufficiëntie: nut, kosten en implicaties voor behandeling. Dr. Ann Lissens, KuLeuven Promotor: Prof. Dr. Birgitte Schoenmakers,

Nadere informatie

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Chronische nierinsufficientie WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Belangenverstrengeling: Geen Bronnen (Concept) richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade Nederlandse

Nadere informatie

MDRD: Diagnostiek en interpretatie

MDRD: Diagnostiek en interpretatie MDRD: Diagnostiek en interpretatie Daan van de Kerkhof Dr ir D. van de Kerkhof 06-10-010 Daan.vd.kerkhof@cze.nl (040) 39 86 39 1 CHRONISCHE NIERSCHADE Chronische nierschade is een belangrijke, onafhankelijke

Nadere informatie

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren 10-12-2012. De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren 10-12-2012. De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo De nieren deel I Nanno Kleefstra Henk Bilo De nier en de rotonde Googelen op rotondes in België Wat gaat er mis bij diabetes? Wat gaat er mis bij de rotonde? Nieren 1 Functie & schade Functie & schade

Nadere informatie

Abstract! Context Onderzoeksvraag Methode: Resultaten Conclusies

Abstract! Context Onderzoeksvraag Methode: Resultaten Conclusies Actieve opsporing van patiënten(groep) waarbij de nierfunctieeenklinischrelevanteinterventieindiceert:van huisartsenrichtlijnnaarpraktijkrichtlijn. FrankeVandekerckhove,UniversiteitGent Promotor:Prof.Dr.DirkAvonts,UniversiteitGent

Nadere informatie

Point Of Care Testing

Point Of Care Testing Point Of Care Testing CRP en HbA1c Hemoglobine Glucose Urinestrip POINT OF CARE TESTING in de huisartsenpraktijk Onze visie op POCT: kwaliteit Er is een toenemende vraag naar Point Of Care Testen (POCT,

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade RCH15.331 Chronische Nierschade Chronische Nierschade Leonie Tromp Huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling

Nadere informatie

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen! Nierschade April 2013 Leonie Tromp huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nadere informatie

NT pro BNP bij hartfalen De biochemische achtergronden van de BNP bepaling CWZ 23 maart 2005

NT pro BNP bij hartfalen De biochemische achtergronden van de BNP bepaling CWZ 23 maart 2005 NT pro BNP bij hartfalen De biochemische achtergronden van de BNP bepaling CWZ 23 maart 2005 Dr. Jos WJ van der tappen, klinisch chemicus Klinisch Chemisch Laboratorium Huisartsenlaboratorium Rivierenland

Nadere informatie

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler BSD september 2014 Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler Casuïstiek chronische nierschade Wat kan de huisarts Wanneer consultatie nefroloog Wanneer verwijzing

Nadere informatie

Standaardisatie kinkhoestserologie. We weten hoe het moet Nu nog doen

Standaardisatie kinkhoestserologie. We weten hoe het moet Nu nog doen Standaardisatie kinkhoestserologie We weten hoe het moet Nu nog doen Indeling praatje State of the art Welke antigenen en welke isotypen zijn geschikt voor diagnostiek? Wat weten we over de antistofrespons?

Nadere informatie

DIAGNOSTIEK. Hans Reitsma, arts-epidemioloog Afd. Klinische Epidemiologie, Biostatistiek & Bioinformatica Academisch Medisch Centrum

DIAGNOSTIEK. Hans Reitsma, arts-epidemioloog Afd. Klinische Epidemiologie, Biostatistiek & Bioinformatica Academisch Medisch Centrum DIAGNOSTIEK Hans Reitsma, arts-epidemioloog Afd. Klinische Epidemiologie, Biostatistiek & Bioinformatica Academisch Medisch Centrum Test Evaluatie Meer aandacht voor de evaluatie van testen Snelle groei

Nadere informatie

De nieuwe NHG standaard Diabetes Mellitus type 2

De nieuwe NHG standaard Diabetes Mellitus type 2 De nieuwe NHG standaard Diabetes Mellitus type 2 F. Holleman Belangenverstrengeling Academisch prestige: AMC Adviesraden: sanofi, Eli Lilly Onderzoekssponsoring: MSD Alle (neven)inkomsten afkomstig van

Nadere informatie

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid 1//010 Haagsenieren protocol Kant A: albuminurie Haagsenieren protocol Kant B: klaring 1 Haagsenieren protocol Aanvullend onderzoek bij verminderde klaring Haagsenieren protocol Toelichting beleid 3 4

Nadere informatie

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2015

Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2015 Behandelingsprotocol voor chronische nierinsufficiëntie in de 1ste lijn Versie 2015 Dit behandelingsprotocol is een initiatief van het Lokaal Multidisciplinair Netwerk Brugge Oostende Houtland waarbij

Nadere informatie

Functie van de nieren en wat kan fout gaan

Functie van de nieren en wat kan fout gaan Functie van de nieren en wat kan fout gaan Dr Lucien Hoekx Kliniekhoofd oncologische urologie Universitair Ziekenhuis Antwerpen 1 staalname MIDSTREAM urine Renogram 1. reinigen met chloramine 2. steriel

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE Samenvatting Opdrachtnemer: Hans Mak Instituut Uitgevoerd door: Gezonde Nieren B.V. Opdrachtgever: Nierstichting Nederland Het volledige rapport is op te vragen

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

14-3-2012 1. Ede Diabetes en Nierziekten 2012 Workshop B Chronische Nierschade (CNS/CNI) bij de Oudere Patient Stijn Konings / internist -nefroloog

14-3-2012 1. Ede Diabetes en Nierziekten 2012 Workshop B Chronische Nierschade (CNS/CNI) bij de Oudere Patient Stijn Konings / internist -nefroloog Ede Diabetes en Nierziekten 2012 Workshop B Chronische Nierschade (CNS/CNI) bij de Oudere Patient Stijn Konings / internist -nefroloog Catharina ziekenhuis Eindhoven 1 Prevalentie 2 Pre-test quiz 3 Detectie

Nadere informatie

Screening Diabetische Retinopathie bij Diabetes mellitus type 2. Daniel Tavenier, kaderhuisarts diabetes 17 mei 2011

Screening Diabetische Retinopathie bij Diabetes mellitus type 2. Daniel Tavenier, kaderhuisarts diabetes 17 mei 2011 Screening Diabetische Retinopathie bij Diabetes mellitus type 2 Daniel Tavenier, kaderhuisarts diabetes 17 mei 2011 Diabetische retinopathie Microvasculaire pathologie van de retina. Teken van andere microvasculaire

Nadere informatie

Orgaanschade bij DM. Microvasculair. Macrovasculair. Neurologisch. Retinopathie, nefropathie. Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA

Orgaanschade bij DM. Microvasculair. Macrovasculair. Neurologisch. Retinopathie, nefropathie. Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA Microvasculair Orgaanschade bij DM Retinopathie, nefropathie Macrovasculair Hartinfarct, perifeer vaatlijden, CVA Neurologisch Neuropathie: perifeer, autonoom Cerebraal Neuropathie Sensorisch Gevoelszenuwen

Nadere informatie

Chronische nierschade bij volwassenen

Chronische nierschade bij volwassenen Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Chronische nierschade bij volwassenen Toelichting Pagina 1 Nierfunctie Vanaf veertigjarige leeftijd neemt de nierfunctie geleidelijk af met ongeveer 0,4

Nadere informatie

Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS. New Class Warnings

Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS. New Class Warnings HMG-CoA Reductase Inhibitors and safety the risk of new onset diabetes/impaired glucose metabolism Final SmPC and PL wording agreed by PhVWP December 2011 Doc.Ref.: CMDh/PhVWP/042/2012 January 2012 SUMMARY

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 220 Hartfalen (HF) is niet alleen een syndroom dat wordt gekarakteriseerd door symptomen en een slechte prognose, maar ook door het veelvuldige voorkomen van co-morbiditeiten.

Nadere informatie

Chronische nierschade (CNS)

Chronische nierschade (CNS) Chronische nierschade (CNS) Wilbert Jellema Internist-nefroloog, St Antonius Ziekenhuis Chronische nierschade (CNS) Outline: 1. Waarom zoveel aandacht voor CNS? 2. Hoe screenen? 3. Hoe verdere achteruitgang

Nadere informatie

Risk factors for renal function abnormalities

Risk factors for renal function abnormalities Risk factors for renal function abnormalities Nederlandse samenvatting Dit proefschrift probeert mogelijke risicofactoren voor progressief nierfunctieverlies te identificeren in een niet-diabetische populatie.

Nadere informatie

Nierarteriestenose. Nierarteriestenose. Screening op nierarteriestenose 10-2-2015. Peter W de Leeuw en Cor T Postma MUMC en Radboudumc

Nierarteriestenose. Nierarteriestenose. Screening op nierarteriestenose 10-2-2015. Peter W de Leeuw en Cor T Postma MUMC en Radboudumc Nierarteriestenose Peter W de Leeuw en Cor T Postma MUMC en Radboudumc Disclosure belangen spreker prof.dr. P.W. de Leeuw Nationaal Hypertensie Congres 6 februari 2015 (potentiële) Belangenverstrengeling

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

Behandeling diabetes mellitus bij. gevorderde chronische nierschade

Behandeling diabetes mellitus bij. gevorderde chronische nierschade Behandeling diabetes mellitus bij gevorderde chronische nierschade 9 maart 2015 Gabe van Essen, internist-nefroloog HagaZiekenhuis Aris Prins, apotheker Mirjam Timmerman, huisarts en kaderarts diabetes

Nadere informatie

Tussentoets DT04 (2005)

Tussentoets DT04 (2005) Tussentoets DT04 (2005) 1. Dosis-respons relatie is belangrijk voor het vaststellen van een veilige dosis en speelt een belangrijke rol in het proces van normstelling voor omgevingsfactoren zoals de kwaliteit

Nadere informatie

Risicovolle levende nierdonor: to do or not to do?

Risicovolle levende nierdonor: to do or not to do? Risicovolle levende nierdonor: to do or not to do? Kathleen De Greef, MD, PhD Hepatobiliaire, endocriene en transplantatieheelkunde Universitair Ziekenhuis Antwerpen Risicodonor 1: to do or not to do?

Nadere informatie

Routine serum creatinine metingen anno 2010 : Hoe goed doen we het?

Routine serum creatinine metingen anno 2010 : Hoe goed doen we het? Routine serum creatinine metingen anno 2010 : Hoe goed doen we het? K. Deiteren 1, N. Callewaert 1, L. Hoste 2, H. Pottel 2 en F. Martens 1 1 Departement Klinische Scheikunde, AZ Groeninge, Reepkaai 4,

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Casus Man 70 jaar VG: AF, CABG, mitralisring A/ Sinds 2 dagen dyspneu, misselijk, dorst,

Nadere informatie

Diabetes type 2. Duodagen april 2011. E.H.R. Wins, Woerden

Diabetes type 2. Duodagen april 2011. E.H.R. Wins, Woerden Diabetes type 2 Duodagen april 2011 E.H.R. Wins, Woerden Maatwerk bij nieuwe DM type 2 patienten De patient of de glucose van de patient? Leeftijd van nieuwe type 2 patienten Familie anamnese en ras Andere

Nadere informatie

HbA1c streefwaarden. ADVANCE trial. Uitkomsten ADVANCE. Uitkomsten ADVANCE

HbA1c streefwaarden. ADVANCE trial. Uitkomsten ADVANCE. Uitkomsten ADVANCE 1 Dr. Frits In de nieuwe diabetesstandaard wordt rekening gehouden met leeftijd en duur van de diabetes. Maakt het nog uit of iemand een macrovasculaire complicatie heeft (minder streng doel?) of microvasculaire

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie MAJOR DEPRESSION INVENTORY (MDI) Bech, P., Rasmussen, N.A., Olsen, R., Noerholm, V., & Abildgaard, W. (2001). The sensitivity and specificity of the Major Depression Inventory, using the Present State

Nadere informatie

Geneeskundige Dagen van Antwerpen

Geneeskundige Dagen van Antwerpen Antwerpen, 11 september 2014 Prof. dr. Guido Van Hal, Centrum voor Kankeropsporing, Afdeling Antwerpen Sarah Hoeck, Projectcoördinator bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker Geneeskundige Dagen van Antwerpen

Nadere informatie

MRD als prognostische merker in CLL

MRD als prognostische merker in CLL MRD als prognostische merker in CLL Jan Philippé 2011 Universitair Ziekenhuis Gent 1 Behandelingsstrategieën bij CLL Cramer & Hallek Nat Rev Clin Oncol 2010 2 2 Hoe kan men CLL opvolgen? Watch and wait

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

2011 Type 1 diabetes. Centrum :309

2011 Type 1 diabetes. Centrum :309 2011 Type 1 diabetes Centrum :309 Bereikte therapiedoelen benchmarking grafieken % non-smokers % patients with HbA1c

Nadere informatie

Epidemiologie en pathofysiologie nierziekten bij diabetes

Epidemiologie en pathofysiologie nierziekten bij diabetes Epidemiologie en pathofysiologie nierziekten bij diabetes Achtergrond Bruce H.R. Wolffenbuttel Afd Endocrinologie UMCG http://www.umcg.net Type 2 diabetes - 85-9% - insuline resistentie - luie ß-cellen,

Nadere informatie

Verschillendedesigns beantwoorden verschillende vragen

Verschillendedesigns beantwoorden verschillende vragen Verschillendedesigns beantwoorden verschillende vragen Zelf echo s uitvoeren bij IVF Hoe betrouwbaar zijn de beelden? Hoe vaak worden vrouwen zwanger? Hoe voelende koppelszicherbij? Watkosthet? 1 Hoe betrouwbaar

Nadere informatie

Verwijzing van patiënten met chronische nierschade

Verwijzing van patiënten met chronische nierschade Verwijzing van patiënten met chronische nierschade VERSCHILLEN IN VERWIJSCRITERIA TUSSEN ZIEKENHUIZEN Loes J. Meijer en François G. Schellevis Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A5679

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum IgA nefropathie Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Presentatie - Geschiedenis - Epidemiologie - Het ziekteproces - De patiënt - Het diagnostische proces - De behandeling - De

Nadere informatie

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige

Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken. Cindy Kenis. Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige Cindy Kenis Geriatrisch Oncologisch Verpleegkundige UZ Leuven, België Geriatrische screening / CGA binnen de zorg voor oudere kankerpatiënten: stand van zaken Introductie (1) Definitie Comprehensive Geriatric

Nadere informatie

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen symposium 11/10/14 (On)zin van diabetes behandeling bij ouderen Dr. K. Mortelmans Endocrinologie RZ HHart Leuven Belang Toenemende prevalentie type 2 diabetes Wijzigende levensgewoonte Vergrijzing Meer

Nadere informatie

OPSPORING EN BEHANDELING VAN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE

OPSPORING EN BEHANDELING VAN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE OPSPORING EN BEHANDELING VAN CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE Y.W.J Sijpkens Hoe vaak komt chronische nierinsufficiëntie voor? In huisartsgeneeskundige registraties valt chronische nierinsufficiëntie (CNI)

Nadere informatie

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012 Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk Warffum 2012 Onderwerpen CRP, bezinking of beide CRP bij acuut hoesten CRP sneltest voor andere indicaties? CRP, bezinking of beide? Indicaties - infectie/ontsteking

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE. Dialyse patiënt met diabetes Mellitus. Insulinebehoefte rond start van HD. Vraag. Hemodialyse & hypoglykemie

DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE. Dialyse patiënt met diabetes Mellitus. Insulinebehoefte rond start van HD. Vraag. Hemodialyse & hypoglykemie Dialyse patiënt met diabetes Mellitus DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE Casus: Mevr. L, 65 jaar, DM2 Net gestart met HD 2 x daags 22 E insuline sc. Ingrid de Vries & Casper Franssen Toegang: getunnelde

Nadere informatie

Klinisch Bioloog verantwoordelijk voor de algemene POCT coördinatie :

Klinisch Bioloog verantwoordelijk voor de algemene POCT coördinatie : Procedure POCT Glucose COM BC 02/2007 Onderwerp Deze procedure beschrijft de organisatie en het onderhoud van de POCT, in het bijzonder van de glucosemeters. Het labo speelt een centrale rol in het beheer

Nadere informatie

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam Pharmacotherapie Introductie- COIG-cursus Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam vanaf 9.15 uur registratie en koffie/thee 10.00 10.15 uur opening en inleiding

Nadere informatie

22-12-2010. Beleid CNS in de eerste lijn. Richtlijn CNS 2009 en LTA 2009> Regionale Haagse richtlijn. Wat behelst het actieplan voor CNS?

22-12-2010. Beleid CNS in de eerste lijn. Richtlijn CNS 2009 en LTA 2009> Regionale Haagse richtlijn. Wat behelst het actieplan voor CNS? -1-010 Beleid CNS in de eerste lijn Marc Groeneveld, internist-nefroloog 7 oktober 010 Richtlijn CNS 009 en LTA 009> Regionale Haagse richtlijn Wat behelst het actieplan voor CNS? 3 1 -1-010 Gezamenlijk

Nadere informatie

ISO 14119 - Veranderingen? M. Drost

ISO 14119 - Veranderingen? M. Drost 1 Inhoud Functieblokkering? Stellingen Algemeen Basis schakelen Veranderingen Codering typen Vergrendeling Foutuitsluiting Serieschakeling Conclusie 2 Interlocking devices associated with guards Principles

Nadere informatie

De oudere patiënt met comorbiditeit

De oudere patiënt met comorbiditeit De oudere patiënt met comorbiditeit Dr. Arend Mosterd cardioloog Meander Medisch Centrum, Amersfoort Dr. Irène Oudejans klinisch geriater Elkerliek ziekenhuis, Helmond Hartfalen Prevalentie 85 plussers

Nadere informatie

Amsterdam 1 11 11. Joke Lanphen Kaderarts Hart en Vaatziekten. huisarts in GZC de Lloods. Amsterdam 1-11-11 1

Amsterdam 1 11 11. Joke Lanphen Kaderarts Hart en Vaatziekten. huisarts in GZC de Lloods. Amsterdam 1-11-11 1 Amsterdam 1 11 11 Joke Lanphen Kaderarts Hart en Vaatziekten huisarts in GZC de Lloods Amsterdam 1-11-11 1 Amsterdam 1 11 11 Voor de fietslichten: Ik heb mijn eigen CVR beoordeeld ahv de score kaart Ik

Nadere informatie

Medicatiegebruik bij nierinsufficiëntie

Medicatiegebruik bij nierinsufficiëntie Medicatiegebruik bij nierinsufficiëntie In welke mate wordt in onze praktijk rekening gehouden met een gedaalde nierfunctie bij het voorschrijven van medicatie? Haio: Cadron Annelies Universiteit Promotor:

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines.

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines. KGBN Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines. A/ ISCHEMIC STROKE / TIA & geen CHD : Heart Protection Study : Subgroep stroke antec. gerandomiseerd naar simvastatine

Nadere informatie

1 ste Vlaamse nefrologiedag

1 ste Vlaamse nefrologiedag 1 ste Vlaamse nefrologiedag Nierfunctievervangende therapie in Vlaanderen: wordt het kiezen of delen??? NBVN-ORPADT 24 MAART 2007 Essene -Affligem End-stage nierfalen in Vlaanderen : wanneer komt de tsunami????

Nadere informatie

Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie. Dossier >

Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie. Dossier > Dossier > Chronische nierziekte is een beschavingsziekte geworden die door de obesitasepidemie en de veroudering van de bevolking in de lift zit. Zorgtraject chronische nierinsufficiëntie 4 Ziekenhuis

Nadere informatie

Voorstellen. Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen

Voorstellen. Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen Voorstellen Winnie van El Verpleegkundig Specialist Diabeteszorg Universitair Medisch Centrum Groningen Niertransplantatie UMCG Niertransplantatie 8 centra NL * UMC 1 e jaar UMC vervolg 2 e lijn, periferie

Nadere informatie

Diabetes Nefropathie

Diabetes Nefropathie Diabetes Nefropathie multidisciplinaire aanpak en challenges Prof. Dr. Robert Hilbrands Diabetoloog-Nefroloog Diabeteskliniek UZBrussel 23 januari 2016 Diaβetes Clinic The onset of diabetic nephropathy

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy DIABETES MELLITUS Diabetes mellitus, in de volksmond beter bekend als suikerziekte of diabetes,

Nadere informatie

Versie 2.0. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud.

Versie 2.0. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Benchmark bijeenkomst: De benchmark is een twee uur durende bijeenkomst waarbij de aanwezige

Nadere informatie

Depressie en diabetes: de (toekomstige) praktijk? dr. Victor Pop, huisarts Hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit Tilburg

Depressie en diabetes: de (toekomstige) praktijk? dr. Victor Pop, huisarts Hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit Tilburg Depressie en diabetes: de (toekomstige) praktijk? dr. Victor Pop, huisarts Hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit Tilburg Overzicht van de lezing De dagelijkse praktijk Disease-management niet los van

Nadere informatie

Het kritisch oog van de klinisch bioloog. Prof. Dr. Peter Declercq K.U.Leuven Virga Jesseziekenhuis, Hasselt

Het kritisch oog van de klinisch bioloog. Prof. Dr. Peter Declercq K.U.Leuven Virga Jesseziekenhuis, Hasselt Het kritisch oog van de klinisch bioloog Prof. Dr. Peter Declercq K.U.Leuven Virga Jesseziekenhuis, Hasselt 1 Overzicht De postanalytische fase Zijn confirmatie en autorisatie nodig? (de toegevoegde waarde

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

Medicatieaanpassing bij gestoorde nierfunctie: vaker dan u denkt!

Medicatieaanpassing bij gestoorde nierfunctie: vaker dan u denkt! (Diabetes-)(dialyse-)verpleegkundigen, internisten, arts-assistenten,.. Medicatieaanpassing bij gestoorde nierfunctie: vaker dan u denkt! Dr. T. van Gelder internist-nefroloog en internist-klinisch farmacoloog

Nadere informatie

Doelgroepenonderzoek. Chronische Nierschade:

Doelgroepenonderzoek. Chronische Nierschade: 1 Doelgroepenonderzoek Chronische Nierschade: Betere informatie-uitwisseling is mogelijk en nodig Patiënten met diabetes mellitus, hypertensie of hart- en vaatziekten lopen een verhoogd risico op chronische

Nadere informatie

Preventie als panacee, ook in de nefrologie? Of: het leven als seksueel overdraagbare aandoening met 100% mortaliteit

Preventie als panacee, ook in de nefrologie? Of: het leven als seksueel overdraagbare aandoening met 100% mortaliteit Preventie als panacee, ook in de nefrologie? Of: het leven als seksueel overdraagbare aandoening met 100% mortaliteit Wim Lemahieu nefroloog, Imeldaziekenhuis, Bonheiden Elke nefroloog heeft als streefdoel

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

DIABETES EN NEFROPATHIE. J.O.Groeneveld

DIABETES EN NEFROPATHIE. J.O.Groeneveld DIABETES EN NEFROPATHIE J.O.Groeneveld Frankendael okt 2015 Outline Epidemie Nierfunctie in s & out s Belang proteinurie Beloop diabetische nefropathie Risicofactoren Interventies/behandeldoelen/zelfmanagement

Nadere informatie

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk.

Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Erytrocytentransfusie: van literatuur naar praktijk. Amerik de Mol Kinderarts-neonatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis 1 e Symposium Regionale Neonatologie Inhoud Cochrane review Eén review, één richtlijn?

Nadere informatie

Diagnostic accuracy of FEV 1 /FEV 6 -based microspirometry to assess airflow obstruction in primary care. A systematic literature review

Diagnostic accuracy of FEV 1 /FEV 6 -based microspirometry to assess airflow obstruction in primary care. A systematic literature review Diagnostic accuracy of FEV 1 /FEV 6 -based microspirometry to assess airflow obstruction in primary care. A systematic literature review Tjard Schermer, Erik Bischoff, Patrick Poels, Alan Crockett, Lisette

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

TEMPERATUURMETINGEN BIJ DIABETISCHE VOET A.M. WIJLENS

TEMPERATUURMETINGEN BIJ DIABETISCHE VOET A.M. WIJLENS TEMPERATUURMETINGEN BIJ DIABETISCHE VOET A.M. WIJLENS DISCLOSURE Geen belangenverstrengeling INTRODUCTIE LICHAAMSTEMPERATUUR Constante lichaamstemperatuur wenselijk voor verloop fysiologische processen

Nadere informatie