Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitaal stelsel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitaal stelsel"

Transcriptie

1 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitaal stelsel Inleiding Het urogenitaal stelsel Nieren Onderzoeken Aandachtspunten bij de verzorging Voorkomende aandoeningen van de nieren Veel voorkomende aandoeningen van de urinewegen Verwerkingsopdrachten Studiehulp Inleiding Problemen met de uitscheiding komen veelvuldig voor bij ouderen. De problemen die zij ondervinden bij de defecatie en urinelozing, hebben grote invloed op het welbevinden. Denk bijvoorbeeld aan de ongemakken en gevolgen van diarree, obstipatie, urineretentie of incontinentie. In dit hoofdstuk zullen we ingaan op de meest voorkomende problemen. Hierbij behandelen we summier de pathologie en de behandeling van uitscheidingsproblemen. Jouw deskundigheid als verzorgende verdient vanzelfsprekend veel aandacht te krijgen. Een goede beroepshouding kan immers veel bijdragen om de dagelijkse ongemakken met betrekking tot dit onderwerp tot een minimum te beperken. Eindterm en 4 De afgestudeerde kan de problematiek omschrijven van de oudere zorgvrager. Dat betekent: 1. het levensperspectief van de oudere zorgvrager omschrijven 2. veel voorkomende beperkingen beschrijven; 3. de gevolgen van deze beperkingen voor de zelfzorgmogelijkheden omschrijven. Doelstellingen Na het doorwerken van dit artikel heb je de volgende doelstellingen bereikt. Je kunt: weergeven uit welke delen het urogenitaal stelsel bestaat en welke functies deze delen hebben; weergeven welke onderzoeken voor de diagnose van de diverse aandoeningen gedaan kunnen worden; van de hierna genoemde aandoeningen een omschrijving geven, de verschijnselen benoemen en iets vertellen over de behandeling en de verzorgingsaspecten: nierbekkenontsteking; nierinsufficiëntie; tumoren; prostaathypertrofie en -kanker; nier- en blaasstenen; uremie;

2 Zorg voor ouderen (309) infecties van de urinewegen; blaasontsteking; weergeven wat urine-incontinentie is en enkele vormen van urine-incontinentie noemen; in grote lijnen omschrijven hoe de zorg voor zorgvragers met urine-incontinentie plaatsvindt Het urogenitaal stelsel Het urogenitaal stelsel bestaat uit het urinewegstelsel en de geslachtsorganen. Het urinewegstelsel maakt deel uit van het uitscheidingsstelsel, dat één van de vier stofwisselingsstelsels is. Het urinewegstelsel en de geslachtsorganen zijn nauw met elkaar verbonden. Hoewel hun functies ver uiteenlopen, zijn ze wat bouw en ligging betreft zo met elkaar verweven dat stoornissen in het ene stelsel gevolgen kunnen hebben voor het andere stelsel. Vooral bij de man is de verbondenheid van urinewegstelsel en geslachtsorganen zeer duidelijk. De zaadcellen komen bijvoorbeeld langs dezelfde weg naar buiten als de urine. De uroloog is de specialist op het gebied van urinewegen, maar ook op het gebied van mannelijke geslachtsorganen. De vrouw gaat met aandoeningen van haar geslachtsorganen naar de gynaecoloog. Het urogenitaal stelsel bestaat uit de volgende organen: twee nieren, twee urineleiders, de blaas en de urinebuis. Bij de man worden tevens de zaadballen, bijballen, zaadleiders, zaadblaasjes, prostaat en penis tot dit stelsel gerekend Nieren De nieren zijn twee boonvormige organen. Zij liggen achter het buikvlies in de lendenstreek aan weerszijden van de wervelkolom, met hun holle zijden naar de wervelkolom toegekeerd. Ze liggen op de overgang van de rug en de zijde en worden gedeeltelijk door het onderste paar ribben bedekt. Als je met je hand de ribben op je rug voelt, ben je bij je onderste rib ongeveer halverwege de nier. Op de toppen van de nieren liggen de bijnieren. Deze hebben niets met de nier of met de productie van urine te maken. Zij produceren hormonen zoals adrenaline; het zijn dus klieren. Bouw van de nier Een nier heeft de vorm van een boon. De holle zijde noemt men nierbekken. Hierin verzamelt zich de urine. Het nierweefsel is opgebouwd uit twee lagen: de buitenste laag (de schorslaag); de merglaag. De schors- en merglaag bestaan uit een miljoen functionele eenheden, de nefronen. De nefronen zuiveren het bloed. Een nefron bestaat uit het kapsel van Bowman, het eerste kronkelbuisje, de lis van Henle, het tweede kronkelbuisje en een verzamelbuisje. In het kapsel van Bowman ligt een heel haarvatennet met toevoerende en afvoerende haarvaten: de glomerulus. Hier wordt de zogenaamde voorurine gemaakt. Een deel wordt verder uitgescheiden. Een ander deel bevat voor het lichaam nog bruikbare stoffen en wordt daarom weer door het haarvatennet in het bloed opgenomen. De afvalstoffen worden naar de nierbekkens gevoerd. Daarvandaan gaat de urine via de urineleiders naar de blaas. De nieren verwijderen zo de afvalstoffen uit het lichaam en zorgen verder voor een juiste samenstelling van de lichaamsvloeistoffen. Ook hebben de nieren een bloeddrukregulerende werking

3 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 3 Figuur 10.1 Een nefron De urineleiders (de ureters) De urineleiders vormen de verbinding tussen de nierbekkens en de blaas. De urine wordt naar de blaas gevoerd door peristaltische bewegingen. Doordat de urineleiders zijn ingeplant aan de achteronderzijde in de blaas, waar ze in schuine richting van boven naar onderen lopen, kan de urine niet in de urineleiders terugvloeien. De blaas De blaas is een rekbare holle spier. Is de blaas met ongeveer ml urine gevuld, dan krijgt men aandrang om te lozen. De urinelozing kunnen wij tegengaan door gebruik te maken van de kringspier. Bij lozing trekt de blaasspier samen en wordt de kringspier geopend. Van het urogenitaal stelsel kan gezegd worden dat het voor het grootste gedeelte een uitscheidingsfunctie heeft. Via de nieren worden heel wat afvalproducten in de vorm van urine uitgescheiden: onder andere water, ureum, creatinine (afbraakproducten van eiwitten), diverse zouten (natrium, kalium, bicarbonaat) en urochroom (urinekleurstof),. Bij een nierfunctiestoornis kunnen deze afvalproducten niet worden uitgescheiden. Zij blijven dan in het bloed en dit kan vervelende verschijnselen veroorzaken. Bij andere ziekten worden bepaalde stoffen, die normaal niet in de urine voorkomen, uitgescheiden. Een veel voorkomend voorbeeld is glucose bij niet of nog niet goed behandelde suikerziekte.

4 Zorg voor ouderen (309) De urinebuis (urethra) Aan de voorzijde van de bodem van de blaas ligt de urinebuis. Het spierweefsel van de blaas ligt rondom de oorsprong van de urinebuis als een interne sluitspier, het spierweefsel van de bekkenbodem vormt een externe sluitspier. De urinebuis van de vrouw is 3 cm lang en mondt uit tussen de kleine schaamlippen. Bij de man bedraagt de lengte van de urinebuis ongeveer 18 cm en loopt door de prostaat en door de penis heen. Figuur 10.2 Nieren en urinewegen

5 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel Onderzoeken Om vast te stellen of de oudere zorgvrager een aandoening heeft aan de nieren en/of de urinewegen, zijn verschillende onderzoekmethodes te gebruiken. Allereerst kan de arts gebruik maken van urine- en bloedonderzoek. Geven de uitslagen van deze onderzoeken aanleiding tot verder onderzoek, dan zullen dit veelal specialistische onderzoeken zijn, die poliklinisch of klinisch plaatsvinden. We gaan nu in op enkele onderzoeken. Urineonderzoek Urineonderzoek kan de arts veel belangrijke informatie verschaffen. Het is voor de zorgvrager het meest eenvoudige onderzoek. De urine wordt vooral nagekeken op stoffen die er niet in thuishoren. Denk bijvoorbeeld aan bloedlichaampjes, eiwitten, bacteriën en glucose. Bloedonderzoek Een van de taken van de nieren is het in stand houden van de juiste samenstelling van de lichaamsvloeistoffen. Het bloedonderzoek geeft de arts veel informatie over het functioneren van de nieren. Wanneer in het bloed bijvoorbeeld een hoog ureumgehalte aanwezig is, kan dit wijzen op een stoornis in de nierfunctie. (Ureum is een product van de eiwitafbraak; het ureumgehalte kan verhoogd zijn wanneer de nieren niet meer in staat zijn de eiwitafbraakproducten voldoende uit te scheiden) Röntgenonderzoek Door middel van röntgenfoto s kunnen de nieren in beeld gebracht worden. Als je een röntgenfoto van de buik maakt, zul je vrijwel geen organen kunnen zien, alleen de kalkhoudende botten (wervelkolom, ribben, bekken). Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de niet-kalkhoudende organen de röntgenstralen gewoon doorlaten. Indien je nu een stof (contrastmiddel) inspuit, die de röntgenstraling niet doorlaat, en de nieren scheiden die stof uit, kun je de vorm, de grootte en de ligging van nieren, urinewegen en blaas beter zichtbaar maken. Het onderzoek waar de nieren door middel van contrastvloeistof op een röntgenfoto beter zichtbaar wordt gemaakt heet een IVP (intraveneuze pyelografie, pyelum = nierbekken). Het is ook mogelijk om een contrastvloeistof via een slangetje via de urineleider tot in het nierbekken te spuiten. Dit onderzoek noemt men retrograad pyelogram. Echografie Met behulp van geluidsgolven kan informatie worden verkregen over de niergrootte, stuwing in het nierbekken en over de aanwezigheid van cysten of tumoren in de nieren. Scopie en biopsie Met behulp van een scoop kan het inwendige van de blaas bekeken worden. Gelijktijdig kan de arts een stukje slijmvlies uit de blaas weghalen voor verder onderzoek (biopsie). Wij noemen dit onderzoek een cystoscopie met als doel het inspecteren van de blaas en de urethra voor het stellen van een diagnose.

6 Zorg voor ouderen (309) Nierangiogram Als de arts zich een beeld wil vormen van de doorbloeding is van de nieren, dan zal er een nierangiogram gemaakt moeten worden. Door middel van een catheter die men in de liesslagader brengt, wordt een contrastvloeistof ingespoten en worden er foto s gemaakt. Afwijkingen in de bloedvaten van de nieren of een tumor kunnen op deze wijze aan het licht komen. CT (computertomografie-) scan Bij computertomografie wordt het lichaam als het ware in dunne plakjes gesneden. Op deze manier worden nieren, urinewegen en prostaat in beeld gebracht. Dit onderzoek wordt vooral uitgevoerd voor een juiste lokalisatie van een tumor Aandachtspunten bij de verzorging Als verzorgende zul je er attent op moeten blijven dat de oudere zorgvrager duidelijk geïnformeerd wordt over het doel van het onderzoek, over de gang van zaken tijdens de behandeling, wat van de zorgvrager aan medewerking tijdens het onderzoek gevraagd wordt, enzovoort. Daarbij vragen de diverse onderzoeken om een specifieke voorbereiding (bijvoorbeeld laxeren, nuchter blijven op de dag van het onderzoek of juist met een volle blaas komen naar het onderzoek). Laat je daarom zelf goed voorlichten als je de zorgvrager moet begeleiden naar het ziekenhuis. Vaak zal de arts, zeker bij nierpatiënten, vragen om een vochtbalans bij te houden. Deze geeft belangrijke informatie, want de vochtbalans in het lichaam wordt alleen door de nieren geregeld. Door de zorgvrager zelf te betrekken bij het bijhouden van een vochtbalans en door uit te leggen waarvoor het dient, is de kans groter dat het nauwkeurig gebeurt. Door goed bij te houden wat een zorgvrager aan vocht binnenkrijgt, en wat hij per dag aan vocht verliest (aan urine en bijvoorbeeld braaksel), krijgen wij inzicht in de uitscheidende functie van de nieren Voorkomende aandoeningen van de nieren In het volgende beschrijven we kort de meest voorkomende aandoeningen van de nieren. Nierbekkenontsteking (pyelitis of pyelonephritis) We kunnen bij nierbekkenontsteking een acute en een chronische vorm onderscheiden. De acute nierbekkenontsteking Een nierbekkenontsteking ontstaat meestal als uitbreiding van een infectie die veelal in de blaas begint. De ontsteking ontstaat snel. De volgende verschijnselen kunnen worden waargenomen: hoge koorts met koude rillingen vaak binnen enkele uren; pijn in de rug, ter hoogte van de nieren; de verschijnselen van een blaasontsteking; soms misselijkheid en braken en diarree; in de urine treft men rode en (vooral) witte bloedlichaampjes en bacteriën aan.

7 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 7 De ontsteking kan behandeld worden met een antibioticakuur. Extra drinken is hierbij voor de geriatrische zorgvrager noodzakelijk. De chronische nierbekkenontsteking Bij een chronische nierbekkenontsteking zien wij bijna altijd afwijkingen in de anatomie (bouw) van de urinewegen. Bij volwassenen kan er sprake zijn van een vergrote prostaat of een afsluiting door urinestenen. Bij deze vorm zul je nauwlettend in de gaten moeten houden of de zorgvrager een of meer van de volgende verschijnselen vertoont: verhoging of lichte koorts; gebrek aan eetlust; moeheid; rugpijn; hoge bloeddruk. Als bijverschijnsel kan er een uremie (= niervergiftiging) optreden. De arts zal voor deze vorm ook een medicamenteuze therapie voorschrijven en achterhalen wat de precieze oorzaak van de chronische ontsteking is. Als verzorgende zul je de zorgvrager moeten verzorgen als een patiënt met koorts. Je dient ervoor te zorgen dat de zorgvrager veel vocht krijgt toegediend en je houdt de vochtbalans nauwkeurig bij. Als de zorgvrager op bed moet blijven, is het belangrijk dat de bedrustgevaren voorkomen worden. Acute en chronische nierinsufficiëntie Nierinsufficiëntie betekent dat de nieren tekortschieten in hun functioneren. Oorzaken kunnen onder andere zijn: een verminderde bloedtoevoer naar de nieren door bijvoorbeeld een hartinfarct, uitdroging of door ernstig bloedverlies. De nieren krijgen dan onvoldoende bloed aangeboden om hun taak naar behoren te kunnen vervullen; beschadiging van de filterorgaantjes in de nier (bijvoorbeeld ten gevolge van infectie of medicatie). Het toestromende bloed wordt niet goed gefiltreerd; obstructie in de urinewegen waardoor stuwing in de nieren kan ontstaan. De nier kan de gefiltreerde afvalstoffen niet meer kwijt. Een obstructie kan komen door een blaas-, baarmoeder- of rectumcarcinoom of door een vergroting van de prostaat. De verschijnselen van nierinsufficiëntie kun je goed verklaren als je kijkt naar de functie van de nieren: door verminderde uitscheiding van de afvalstoffen hopen deze zich op in het bloed, waardoor een uremie kan ontstaan. Let daarbij vooral op de volgende verschijnselen: verwardheid, hoofdpijn, jeuk, sufheid, droge bruinige huid, slechte eetlust, braken; de verminderde uitscheiding van vocht met gevaar dat er te veel vocht zich in het lichaam ophoopt. Dit kan zich uiten in onder andere benauwdheid (vocht in de longen), oedeem (vocht in de weefsels, vooral in de onderbenen) en een hoge bloeddruk.

8 Zorg voor ouderen (309) De arts zal in eerste instantie proberen de oorzaak van de nierinsufficiëntie weg te nemen en er zorg voor dragen dat de nieren zich herstellen. Jouw taak zal vooral gericht moeten zijn op: de begeleiding bij de vochtbeperking. Zorg dat je de oudere zorgvrager goed begeleidt. Je mag hoogstens een halve liter vocht méér toedienen dan wordt uitgescheiden (verloren raakt) door urineuitscheiding, ademhaling, braken, transpireren. het nauwkeurig bijhouden van een vochtbalans, samen met de zorgvrager, om de opname en afgifte goed te kunnen controleren; de begeleiding bij het voorgeschreven dieet: de voeding van de zorgvrager is meestal aangepast met voeding waaruit weinig afvalstoffen gehaald kunnen worden (eiwitbeperkt en zoutbeperkt dieet); zorgen dat de zorgvrager voldoende rust krijgt; ervoor zorgen dat je nauwgezet de voorgeschreven controles uitvoert. Meestal betreft dit het opnemen van de pols en de bloeddruk en het bijhouden van het lichaamsgewicht. Acute nierinsufficiëntie In de meeste gevallen is een acute nierinsufficiëntie weer te genezen als de oorzaak ervan wordt opgeheven. Als dit niet lukt, kan acute nierinsufficiëntie overgaan in een chronische vorm omdat het nierweefsel te gronde gaat en de nierfunctie langzaam maar zeker achteruit gaat. De kalkhuishouding raakt ontregeld en de zorgvrager kampt met hoge bloeddruk. Er kan ook een vorm van bloedarmoede optreden. In een vergevorderd stadium zullen de nieren hun taak helemaal niet meer kunnen vervullen en zal moeten worden overgegaan tot nierdialyse of niertransplantatie. Chronische nierinsufficiëntie De belangrijkste oorzaken van chronische nierinsufficiëntie bij ouderen zijn: aderverkalking; chronische ontsteking van de urinewegen; diabetes; chronische afvloeibelemmering in de lagere urinewegen. Kenmerken van chronische nierinsufficiëntie zijn: hoge bloeddruk. Met een hoge druk probeert het lichaam de nierfunctie in stand te houden; krachtverlies en pijnaanvallen. Door de achterblijvende afvalstoffen raken de zenuwen beschadigd; bloedarmoede; weinig plassen. De behandeling bestaat uit dieetmaatregelen (eiwit-, zout- en vochtbeperking). Bij ouderen is het meestal niet nodig erg streng te zijn met dieetmaatregelen; dit leidt slechts tot te hoog gespannen verwachtingen, terwijl de eetlust meestal toch al gering is. In het laatste stadium is dialyse de aangewezen behandeling. Veel ouderen slagen erin de routine van het dialyseren in te bouwen in hun leven. Niertransplantaties worden na het zestigste levensjaar vrijwel niet meer

9 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 9 uitgevoerd. Voor een groot deel van de bejaarde patiënten betekent de terminale, chronische nierinsufficiëntie echter het einde. Tumoren Overal in de nieren en urinewegen kunnen zich goedaardige en kwaadaardige gezwellen vormen. Zo zijn er niertumoren, blaastumoren en tumoren van de prostaat. Voordat wij verder gaan met de tumor van de prostaat verwijzen wij je ook naar de 309 hoofdstuk 9: Geriatrische zorgvragers met oncologische aandoeningen. Bij de zorgverlening aan ouderen komt tumor van de prostaat bij mannen veelvuldig voor. Daarom gaan we hier wat dieper op in. Bij de man ligt aan het begin van de urethra de prostaat, ook wel voorstandsklier genoemd. Deze klier produceert een vocht dat het grootste deel vormt van het sperma bij zaadlozing. In de prostaat monden de zaadleiders uit in de urethra. Twee veelvoorkomende aandoeningen van de prostaat zijn prostaathypertrofie en prostaatkanker. Prostaathypertrofie Prostaathypertrofie is een goedaardige toename van klierweefsel. Veel mannen boven de 45 jaar hebben min of meer een vergrote prostaat. Dit hoeft nauwelijks tot klachten te lijden. Blijkt de prostaathypertrofie wel tot klachten te leiden, dan betreft dit voornamelijk het moeizamer kunnen plassen. Door de vergroting van de prostaat wordt de urethra dichtgedrukt. De straal komt langzaam op gang, is weinig krachtig en de zorgvrager klaagt over nadruppelen. Andere klachten kunnen zijn incontinentie en het frequent ( s nachts) moeten plassen. Bij ernstige gevallen kan de urethra helemaal worden dichtgedrukt en kan de blaas niet spontaan geleegd worden (urineretentie). Dit kan vooral bij de geriatrische zorgvrager een grote bron van onrust en verwardheid zijn. Prostaathypertrofie kan worden vastgesteld door rectaal toucheren, waarbij de arts met een vinger in de anus gaat en de prostaat aftast. Blijkt er sprake te zijn van een hypertrofie dan is de meest gebruikelijke behandeling het wegsnijden van prostaatweefsel van binnenuit via een cystoscoop. Sinds enkele jaren is het ook mogelijk prostaathypertrofie met medicijnen te behandelen. Prostaatkanker Prostaatkanker is een van de meest voorkomende kankers bij de man. Bij mannen boven de 80 jaar wordt bij 50 % prostaatkanker aangetroffen. Merkwaardig is dat maar enkelen er echt last van krijgen. Prostaatkanker is kwaadaardig en kan leiden tot uitzaaiingen. Een prostaatcarcinoom is een ernstige aandoening. Soms zijn er eerder klachten door de uitzaaiingen dan door de tumor zelf, die ook de urethra kan dichtdrukken en daardoor veelal dezelfde klachten geeft als bij een prostaathypertrofie. De tumor zaait vooral uit naar de botten (wervels, bekken en ribben). Voor de begeleiding van de zorgvrager verwijzen wij je naar hoofdstuk 9 van het boek: Zorg voor ouderen 309. Nierstenen Nierstenen worden gevormd van stoffen uit de urine die in het nierbekken of urinewegen kunnen voorkomen. De stoffen zetten zich als een soort neerslag op het dekweefsel van de nier af. Wordt de steen groter, dan laat hij de wand los en volgt de afvoerweg van de urine.

10 Zorg voor ouderen (309) Is de steen niet te groot, dan kan hij via de urine worden uitgescheiden. Een grote steen blijft meestal in de afvoerweg vastzitten. De aanwezigheid van stenen in de nieren geven een verhoogde kans op urineweginfecties. Figuur 10.4 Niersteen Oorzaken van niersteenvorming zijn: alle toestanden die leiden tot een oververzadiging van bepaalde zouten in de urine, bijvoorbeeld stofwisselingsstoornissen, afwijkende voeding, chronisch vochttekort (waardoor een hoog zoutgehalte in de urine ontstaat); urineweginfecties; stoornissen in de afvoerweg van de urine; een teveel aan stoffen als calcium, fosfor en urinezuur. De verschijnselen zijn afhankelijk van de plaats waar de niersteen zich bevindt. In de beginperiode heeft de zorgvrager geen klachten. Zit de niersteen in de nier vast, dan klaagt de zorgvrager over een doffe pijn in de nierstreek. De zorgvrager kan bloed bij de urine verliezen (hematurie). Raakt de niersteen los, dan ontstaan vaak typische verschijnselen: heftige pijn: de niersteenkoliek: de urineweg probeert de niersteen in de richting van de blaas te verplaatsen, wat met zeer heftige pijn gepaard gaat in de rechter- of linkerzijde, uitstralend naar de liezen. De zorgvrager is vaak motorisch erg onrustig: hij kan niet stil blijven zitten of staan door de pijn; misselijkheid en braken. De diagnose kan gesteld worden aan de hand van een echografie, een IVP of een onderzoek van de urine. De behandeling is erop gericht om bij een niersteenkoliek de pijn zo snel mogelijk te doen verdwijnen door het toedienen van medicijnen die de krampen opheffen. De steen zal uit het lichaam verwijderd moeten worden door: de zorgvrager veel te laten drinken, in de hoop dat de steen spontaan uit de urinewegen wordt geloosd;

11 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 11 de steen uit de urinewegen te halen via een zogenaamde endoscopie. Via de urethra en de blaas wordt dan een endoscoop ingebracht; een operatieve verwijdering; de steen door middel van ultrageluid (schokgolven) in een waterbad te vergruizen. Jouw zorg zal weer voornamelijk moeten bestaan uit het naleven van de voorschriften: het onmiddellijk toedienen van de voorgeschreven medicijnen; de zorgvrager stimuleren om veel te drinken, waardoor kleinere stenen spontaan geloosd worden; alle geloosde urine opvangen en zeven om na te gaan of (stukjes van) de niersteen geloosd zijn; de zorgvrager stimuleren om veel in beweging te blijven, omdat dit een spontane lozing van de niersteen bevordert; zorgen dat de geloosde niersteen niet wegraakt, zodat er eventueel nader onderzoek gedaan kan worden om de samenstelling van de steen vast te stellen. Uremie Bij ernstige nierfunctiestoornissen kunnen zich vergiftigingsverschijnselen voordoen in het lichaam. Er worden dan geen of te weinig schadelijke stofwisselingsproducten uitgescheiden. Het ureumgehalte in het bloed stijgt. Bij een uremie zie je de volgende verschijnselen: hoofdpijn, misselijkheid en braken; jeuk, hik, dorst; geen eetlust, gewichtsverlies; bloedarmoede; slecht zien, oedeem en hypertensie. Indien de nierfunctiestoornis vrij snel ontstaat, kan de urineproductie gering of zelfs afwezig zijn. Wanneer dan niet onmiddellijk wordt ingegrepen kan diepe bewusteloosheid optreden: wij spreken dan van een uremisch coma. Een ziekenhuisopname is noodzakelijk, zodat de zorgvrager door een specialist kan worden geholpen en eventueel gedialyseerd kan worden Veel voorkomende aandoeningen van de urinewegen In deze paragraaf gaan we in op veelvoorkomende aandoeningen van de urinewegen. Infecties van de urinewegen Urineweginfecties komen veelvuldig voor, vooral bij vrouwen. In naar schatting 90 % van de gevallen is de darmbacterie E-coli (Escherichia coli) de oorzaak. Deze bacterie komt ook in de ontlasting voor. Urineweginfecties ontstaan vrijwel altijd doordat bacteriën kans zien via de urethra de blaas binnen te komen. Factoren die dit beïnvloeden zijn onder andere:

12 Zorg voor ouderen (309) een korte toegangsweg: vrouwen hebben een korte urethra, die bovendien dicht bij de anus gelegen is; prostaathypertrofie: de blaas leegt zich niet volledig, waardoor urine met bacteriën kan achterblijven in de blaas; catherisatie: bacteriën worden van buitenaf naar binnen gebracht; incontinentie; slechte algehele conditie. Bij oudere zorgvragers komen urineweginfecties veelvuldig voor. Diverse verschijnselen kunnen aanleiding zijn om te denken aan een urineweginfectie, zoals pijn bij het plassen, troebele urine, koorts, maar ook vermoeidheid of verwardheid. Veel urineweginfecties verlopen asymptomatisch, dat wil zeggen zonder klachten, en kunnen ook spontaan weer verdwijnen. Een urineweginfectie kan worden aangetoond door urineonderzoek, liefst van een zogenaamde middenplas (de middelste portie van een urinelozing). Als er urine afgenomen moet worden is het belangrijk dat bij vrouwen de vagina en bij mannen de penis goed gewassen zijn. Bacteriën of afscheiding kunnen in de urine terechtkomen en de uitslag van het urineonderzoek beïnvloeden. In het laboratorium kan dan de aanwezigheid van bacteriën en witte bloedlichaampjes in de urine worden aangetoond, of kan de urine op kweek worden gezet. Cystitis: blaasontsteking Een blaasontsteking is een infectie van de blaas, in de regel veroorzaakt door een darmbacterie. De zorgvrager vertoont de volgende verschijnselen: pijn in de blaasstreek; frequente aandrang tot urineren, waarbij steeds een kleine hoeveelheid urine geloosd wordt; een pijnlijk en branderig gevoel aan het eind van het urineren; soms temperatuurverhoging tot rond de 38 C; aanwezigheid van rode en witte bloedlichaampjes en bacteriën in de urine. Meestal wordt de zorgvrager een antibioticumkuur voorgeschreven. Indien de zorgvrager een katheter heeft, is er binnen een aantal dagen na het inbrengen van de katheter altijd sprake van een infectie. Alleen bij klachten zoals koorts, blaaskrampen of frequent verstopt raken van de katheter zal deze infectie behandeld worden. De blaas heeft echter een behoorlijke zelfreinigende functie en meestal verdwijnt de infectie weer spontaan. Daarbij kan er bij sommige zorgvragers sprake zijn van gruisvorming door bacteriën (aanslag in de katheter, dit zie je in de urine als vlokken en slijmdraden). Om verstopping van de katheter te voorkomen, kan de arts voorschrijven om de blaas regelmatig te spoelen. De meest eenvoudige manier van blaasspoelen is de zorgvrager zoveel mogelijk te laten drinken. Bij oudere mensen is veel drinken helaas vaak niet zo gemakkelijk.

13 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 13 Blaasstenen Behalve in de nieren kan er ook in de blaas steenvorming optreden. De genoemde oorzaken van het ontstaan van nierstenen zijn ook hier van toepassing. Blaasstenen kunnen in de blaas ontstaan, maar ook afkomstig zijn van de nieren. De verschijnselen zijn: hardnekkige urineweginfecties; pijnlijke urinelozing; frequente urinelozing; hematurie; plotselinge onderbreking van de straal tijdens de lozing doordat de blaassteen de afvoer belemmert. Ook hier is de behandeling erop gericht de blaassteen zo vlug mogelijk te verwijderen, enerzijds spontaan, anderzijds via het vergruizen van de blaassteen in de blaas zelf met behulp van een cystoscoop. Indien dat niet lukt, wordt vaak operatief ingegrepen. Voor jou als verzorgende geldt weer dat het belangrijk is om de zorgvrager goed te ondersteunen en te begeleiden. Incontinentie Incontinentie is het onvrijwillige verlies van urine en ontlasting. In dit artikel zullen wij de urine-incontinentie behandelen, daar deze vorm frequenter voorkomt dan incontinentie van ontlasting. Incontinentie is geen ziekte. Er is iets mis in het lichaam, met andere woorden: incontinentie kan diverse oorzaken hebben. Wij zagen eerder in dit artikel dat de urine gevormd wordt in de nieren, via de ureters (urineleiders) naar de blaas wordt gebracht en daar wordt opgeslagen. Een normale blaas heeft een capaciteit van ongeveer ml. Via de urethra wordt de urine van de blaas naar buiten gevoerd. Er zijn twee kringspieren die ervoor zorgen dat men continent kan blijven: een willekeurige en een onwillekeurige kringspier. Bij het vollopen van de blaas wordt een prikkel gestuurd naar het ruggenmerg en naar de hersenen, zodat je aandrang voelt. Vervolgens worden er prikkels gestuurd naar de blaas om deze te activeren. De blaas trekt zich dan samen en de zorgvrager urineert. Je ziet dat het proces van urinelozing een complex geheel is dat wordt beïnvloed door diverse spieren en zenuwen. Als hiermee problemen zijn, bijvoorbeeld een beschadiging van de blaas, aan het ruggenmerg of in de hersenen, dan kunnen die de oorzaak zijn van incontinentie. Het aantal mensen met incontinentie boven de 65 jaar stijgt tot ruim 30 %. Factoren die een oorzaak kunnen zijn voor incontinentie, zijn onder andere: De blaascapaciteit neemt af. Dit komt doordat de blaas minder uitzet door verlies aan elasticiteit. Hierdoor moet de zorgvrager vaker plassen. De elasticiteit neemt af ten gevolge van littekenvorming door herhaalde ontstekingen of door het langdurig aanwezig zijn van een verblijfscatheter. Ook kan de rekbaarheid van de blaas zonder littekenvorming verstoord zijn bij problemen aan het ruggenmerg. Als de druk in de blaas dan hoger wordt dan de afsluitdruk, ontstaat scheutgewijs urineverlies. De controle over de bekkenbodemspieren vermindert (bijvoorbeeld ten gevolge van een verzakking van de baarmoeder). De mogelijkheid om het plassen uit te stellen neemt af. Als ouderen aandrang voelen, moeten ze binnen een afzienbare tijd naar het toilet. Het wordt moeilijk om de plas uit te stellen.

14 Zorg voor ouderen (309) De zorgvrager is bang om te vaak hulp te vragen om naar het toilet te gaan (bijvoorbeeld bij loopproblemen); De kracht om alle urine uit te plassen neemt af. Hierdoor kan er een restje in de blaas achterblijven, wat de kans op blaasontsteking bevordert. Ongeremde spiersamentrekkingen nemen toe. De blaas trekt plotseling samen zonder dat de persoon daarop invloed kan uitoefenen. Als de sluitspier onvoldoende afsluit, kan iemand ongewild wat urine verliezen. De urineproductie s nachts neemt toe, omdat door het liggen de bloedvoorziening in de nieren wordt bevorderd. Ouderen gaan minder drinken om minder naar het toilet te hoeven. Dit helpt niet, want minder drinken maakt de urine geconcentreerd en prikkelt de blaas extra, wat incontinentie bevordert. Vormen van incontinentie Enkele vormen van incontinentie zijn: 1 Aandrangincontinentie (urge-incontinentie) De aandrang wordt veroorzaakt doordat de blaasspier geprikkeld of geïrriteerd wordt, bijvoorbeeld als gevolg van een chronische blaasontsteking. De blaasspier trekt dan onwillekeurig samen, ook als zit er nog maar weinig urine in de blaas. Bij aandrangincontinentie heeft de zorgvrager daarom last van een zeer frequente aandrang. De aandrang is zo heftig en plotseling dat het toilet niet op tijd gehaald kan worden, zeker niet als iemand ook nog slecht ter been is. De aandrang treedt bijvoorbeeld op als de zorgvrager gaat lopen of water hoort stromen. Deze vorm van incontinentie zie je veel bij dementie. De behandeling bestaat doorgaans uit het trainen van de bekkenbodemspieren en medicijnen. Door de zorgvrager gemakkelijke kleding te laten dragen voorkom je dat er tijd verloren gaat bij het losmaken van de kleding als de zorgvrager plotseling naar het toilet moet. Een toiletschema kan bij deze vorm van incontinentie helpen. Door (bijvoorbeeld) om de twee uur naar het toilet te gaan, voorkom je een te hoge druk in de blaas en kan de zorgvrager continent blijven. 2 Inspanningsincontinentie (stressincontinentie) Hierbij wordt er urine verloren na hoesten, lachen, niezen, persen of iets zwaars optillen. De oorzaak is een stoornis in de kringspieren (de afsluiting) van de blaas. Bij verhoging van de buikdruk verliest de zorgvrager dan kleine hoeveelheden urine, zonder dat er aandrang gevoeld wordt. Deze vorm van incontinentie komt over het algemeen alleen bij vrouwen voor. Het wordt veroorzaakt door uitgerekte of verzwakte bekkenbodemspieren. Dit kan optreden na een bevalling, door overgewicht of als gevolg van gebrek aan beweging. De behandeling bestaat uit spieroefeningen van de bekkenbodemspieren of soms een operatie. Het voorkomen van de verhoging van de druk werkt preventief bij inspanningsincontinentie. Dat kan bijvoorbeeld door lichaamsgewicht te verminderen, zwaar tillen te vermijden en te hoge of te lage hoge stoelen te vermijden om het opstaan te vergemakkelijken. 3 Overloopincontinentie bij urineretentie (druppelincontinentie) Dit ontstaat wanneer de blaas plotseling of chronisch te vol raakt en de druk in de blaas groter wordt dan de afsluitende kracht. De urine druppelt dan uit de urethra, en de zorgvrager kan niet plassen met een stevige straal.

15 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 15 Soms zie je uitwendig een zwelling boven het schaambeen, de overvulde blaas. De volle blaas kan een pijnlijk gevoel in de onderbuik veroorzaken. De zorgvrager heeft ook het gevoel te moeten plassen maar dit lukt niet. Wel verliest hij dag en nacht steeds kleine beetjes urine. Als de zorgvrager plast, plast hij met een slappe straal. Deze vorm van incontinentie wordt veroorzaakt door een stoornis van de blaasspier zelf, bijvoorbeeld na neurologische aandoeningen zoals een CVA of een dwarslaesie of ten gevolge van een verstopping in de blaasuitgang (prostaatvergroting of -kanker, vernauwing van de urethra). Vooral bij oudere mannen zien we vaak druppelincontinentie door de prostaatproblemen. De behandeling hangt uiteraard van de oorzaak af. Vaak ontkom je er niet aan om de zorgvrager (tijdelijk) een urinekatheter te geven; soms moet er een (prostaat)operatie plaatsvinden. Op gezette tijden naar het toilet gaan kan soms verlichting geven. Het is belangrijk dat een blaas niet te lang overvuld blijft. Als de druk in de blaas lang te hoog blijft, kan er schade aan de nieren optreden omdat er dan minder doorbloeding in de nieren is. 4 Volledige incontinentie Doordat de blaas niet meer, of alleen maar gedeeltelijk, in staat is om urine vast te houden, loopt de urine continu af. Bij volledige incontinentie is er geen aandrang om te urineren. De oorzaak van deze vorm van incontinentie is het niet goed functioneren van het afsluitmechanisme van de blaas. Aangeboren afwijkingen, neurologische afwijkingen (het verlamd of beschadigd zijn van de sluitspier), een ongeluk of operatie kunnen hier de oorzaak van zijn. 5 Functionele incontinentie Dit is een vorm van incontinentie die veel voorkomt bij ouderen door beperkingen in het lichamelijk of geestelijk functioneren. Bij beperkingen in het lichamelijk functioneren moet je denken aan problemen bij het lopen, of obstakels in de gangen waardoor het toilet niet op tijd gehaald kan worden. In openbare gebouwen is het toilet soms moeilijk te vinden. De zorgvrager kan door vergeetachtigheid of slechtziendheid het toilet niet vinden. Veel ouderen thuis of in een instelling hebben hulp nodig bij de toiletgang. Als die hulp niet op tijd is, kan de zorgvrager incontinent zijn, doordat hij het niet langer kan ophouden. Functionele incontinentie kan ook veroorzaakt worden door bepaalde geneesmiddelen. Sommige middelen verminderen de alertheid, waardoor aandrang niet op tijd wordt herkend. Plastabletten versnellen de urinelozing en door veel infusen kan een zorgvrager ook functioneel incontinent worden. Bij deze vorm van incontinentie is het zaak de belemmerende factoren zoveel mogelijk op te heffen. Aandachtspunten bij de zorg Incontinentie bij oudere zorgvragers komt veelvuldig voor en is veelal een groot probleem dat vervelende gevolgen kan hebben op psychisch en sociaal gebied. De zorgvrager voelt zich in het algemeen erg afhankelijk en minderwaardig. Als verzorgende is het belangrijk dat je de zorgvrager daarin goed begeleidt. Laat zowel verbaal als non-verbaal niet merken dat je hem vies of vervelend vindt als je hem misschien voor de zoveelste keer moet verzorgen. Juist het tegenovergestelde is van groot belang: jouw bereidheid om hem daarin goed te verzorgen, zodat hij zich toch prettig blijft voelen. Behalve dat incontinentie heel vervelend kan zijn voor de zorgvrager (en zijn omgeving), kan incontinentie (indirect) leiden tot nog meer problemen. Incontinentie in combinatie met verminderde mobiliteit kan leiden tot smetplekken en incontinentieletsel, een op decubitus gelijkende beschadiging van de huid. En als iemand uit angst om in zijn broek te plassen minder gaat drinken, kan dit leiden tot uitdroging. Incontinentie is een probleem dat zoveel mogelijk voorkomen moet zien te worden. Regelmatige toiletgang kan soms de continentie herstellen. Bovendien is een regelmatige toiletgang voor verwarde ouderen een activiteit die structuur in de dag aanbrengt en de mobiliteit kan bevorderen. Het terugkeren van de beheersing van het plassen heeft een positief effect op het zelfbeeld van de oudere.

16 Zorg voor ouderen (309) De verzorging zal voornamelijk dienen te bestaan uit: een goede lichamelijke verzorging om vooral de huid intact te houden. Door een goede lichamelijke verzorging zal de zorgvrager zich ook fris en prettig gaan voelen, omdat de omgeving niets aan hem zal merken en dit helpt de complicatie incontinentieletsel te voorkomen; Regelmatig het incontinentiemateriaal verschonen draagt bij aan een fris gevoel en gaat een hinderlijke geur tegen. Gebruikt materiaal dient goed in plastic verpakt en opgeruimd te worden om geurtjes tegen te gaan. Adviseer de zorgvrager altijd schoon ondergoed en incontinentiemateriaal bij zich te hebben; zo voelt hij zich wellicht minder onzeker buitenshuis; goede zorg voor het uiterlijk van de zorgvrager. Naast de lichamelijke zorg is het van belang dat je ook let op het uiterlijk van de zorgvrager. Bij ernstige incontinentie is het gebruik van opvangmateriaal van belang. Afhankelijk van de vorm van de incontinentie moet het juiste opvangmateriaal worden gekozen. Tegenwoordig is een groot assortiment voorhanden. Klassikaal kun je met elkaar eens praten over welke materialen er in de diverse huizen gebruikt worden en wat men in het algemeen ervan vindt. Leveranciers van incontinentiemateriaal geven vaak uitgebreid klinische lessen en informatie over het gebruik. Wees wel goed op de hoogte van de eisen waaraan het opvangmateriaal moet voldoen: Het moet goed absorberen. Het mag niet lekken. Het moet comfortabel zitten. Het onzichtbaar te dragen zijn. Het mag niet irriterend zijn voor de huid. Het moet gemakkelijk zelf te hanteren zijn voor de zorgvrager. Door gebruik te maken van goed materiaal kun je voorkomen dat de kleding van de zorgvrager bevuild wordt. Belangrijk is wel dat de zorgvrager echter voldoende kleding in voorraad heeft, zodat deze steeds gebruik kan maken van eigen kleding. Gemakkelijk te reinigen kleding is aan te bevelen; Figuur 10.5 Incontinentieverzorging

17 theorie hoofdstuk 15 Oudere zorgvragers met aandoeningen aan het urogenitale stelsel 17 zorg voor het bed van de zorgvrager. Het is vanzelfsprekend dat het matras beschermd zal moeten worden met een plastic hoes. In veel huizen zie je dat men daarnaast gebruik maakt van een zeil en steeklaken, terwijl ook disposable materiaal bij incontinentie steeds meer in opmars is; zorg voor een goede observatie en rapportage ter voorkoming van complicaties. Wil je de zorgvrager goed begeleiden, dan is het van belang goed te observeren hoe hij zijn incontinentie ervaart. Ongemakken kunnen weggenomen worden als je zijn zorg rondom zijn incontinentie niet wegwuift met de opmerking: Het is niet zo erg. Het valt wel mee. Wij zullen u lekker even verschonen. Zulke opmerkingen werken juist averechts. Doordat de zorgvrager het idee kan hebben dan hij door zijn incontinentie erg ruikt, kan hij zich terugtrekken en nog nauwelijks contact zoeken met anderen, waardoor vereenzaming kan ontstaan. Let daarop. Blijf alert op complicaties. Probeer deze te voorkomen; dit komt de zorgvrager alleen maar ten goede Verwerkingsopdrachten 1 Er kunnen diverse onderzoeken worden gedaan om vast te stellen met welke aandoening aan de nieren of urinewegen men te maken heeft. Waarom is het van belang dat je de zorgvrager goed informeert over de onderzoeken die hij moet ondergaan? 2 Mevouw Jansen en mevrouw Pieters zitten allebei aan tafel. Ze vertellen elkaar dat ze het aan hun nieren hebben. Mevrouw Jansen zegt dat ze daarom niet zoveel mag drinken van de dokter. Mevrouw Pieters vindt dat maar raar, zij moet volgens de dokter juist zoveel mogelijk drinken... Jij weet dat een van de twee last van infecties in de urinewegen/nierbekken heeft en de ander een nierinsufficiëntie. Hoe leg je in eenvoudige bewoording uit dat het voor beiden belangrijk is zich aan het doktersadvies te houden? 3 Geef een omschrijving van de zorg die jij aan een zorgvrager met nierstenen zou geven. 4 Veel mannen hebben problemen bij het urineren als zij ouder worden. Hoe komt dit en aan welke problemen denk je dan? 5 Urine-incontinentie komt bij 30 % van de 65-plussers voor. a Denk je eens in dat jij urine-incontinent zou zijn, wat zou je daar vervelend aan vinden? b c Wat zou je belangrijk vinden in de houding van een zorgverlener als je niet zelf in staat zou zijn het incontinentiemateriaal te verschonen? Wat voor eisen zou je stellen aan incontinentiemateriaal? 6 Mevrouw de Bruyn heeft last van urge-incontinentie. Door welke verpleegkundige acties zou je de incontinentieproblemen zoveel mogelijk voorkomen? 10.3 Studiehulp Geef bij onderstaande uitspraken aan of ze juist of onjuist zijn. De goede antwoorden vind je in de bijlage Antwoorden bij de studiehulp. Als je fouten hebt gemaakt, bestudeer dan nogmaals de theorie waarop de uitspraak betrekking heeft. 1 Het urogenitaal stelsel bestaat uit twee nieren, twee urineleiders, de blaas en de urinebuis. 2 Nefronen hebben tot taak het bloed te zuiveren van afvalstoffen. 3 De urethra is de verbinding tussen nierbekken en de blaas. 4 Urinelozing kan tegengegaan worden door gebruik te maken van de kringspier. 5 Urine wordt nagekeken op stoffen die er niet in thuishoren.

18 Zorg voor ouderen (309) 6 Een contrastvloeistof zorgt dat de vorm, de grootte en ligging van holle organen te zien zijn op een röntgenfoto. 7 Met behulp van een scopie kan de arts ook altijd wat slijmvlies weghalen. 8 Aandoeningen van de nieren geven pijn in de rug, ter hoogte van de nieren. 9 Ontstekingen in het urogenitaal stelsel gaan veelal gepaard met koorts. 10 Het bijhouden van een vochtbalans is noodzakelijk bij nierpatiënten. 11 Meer vocht toedienen bij nierinsufficiëntie dan wordt uitgescheiden kan geen kwaad. 12 Zorgvragers met nieraandoeningen krijgen een eiwitbeperkt dieet. 13 Prostaattumor geeft onmiddellijk klachten. 14 Prostaathypertrofie leidt tot sneller en veelvuldig plassen. 15 Prostaathypertrofie wordt gediagnosticeerd met behulp van een röntgenfoto. 16 De oorzaak van nier- en blaasstenen is hetzelfde. 17 Een zorgvrager met nier- en of blaasstenen moet zo min mogelijk bewegen. 18 Een verschijnsel van een niersteenkoliek is onder andere motorische onrust. 19 Een geloosde niersteen mag weggegooid worden. 20 Uremie is een niervergiftiging die leidt tot ziekenhuisopname. 21 Blaasontsteking wordt veelal veroorzaakt door een darmbacterie. 22 Pijn, koorts en troebele urine wijzen op een urineweginfectie. 23 Iedere soort plas is goed voor laboratoriumonderzoek op urineweginfectie. 24 Incontinentie is het onvrijwillig verlies van urine en/of ontlasting. 25 Incontinentie is een ziekte. 26 Bij aandrangincontinentie kan de zorgvrager zijn urine niet meer ophouden. 27 Overloopincontinentie ontstaat door urineretentie. 28 Incontinentie heeft vervelende gevolgen voor de betrokkene op zowel psychisch als sociaal gebied.

Urineweginfecties en antibiotica

Urineweginfecties en antibiotica Urologie Urineweginfecties en antibiotica www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemene oorzaken urineweginfecties... 3 Blaasontsteking... 4 Verschijnselen kunnen zijn:... 4 Diagnose... 4 Behandeling... 5

Nadere informatie

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas.

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas. Urologie Algemeen: In grote lijnen onderscheiden we drie soorten incontinentie: Stressincontinentie Bij stressincontinentie of inspanningsincontinentie treedt er ongewenst urineverlies op bij bepaalde

Nadere informatie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Beter voor elkaar Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat =TUR Prostaat Inleiding Tijdens

Nadere informatie

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli H.313157.0610 Inleiding U bent via uw huisarts aangemeld voor de VIP poli. Om in korte tijd zonder herhaalbezoeken een beeld te kunnen krijgen

Nadere informatie

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Afdeling dialyse Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Algemene informatie over de nieren blz. 3 Verschijnselen bij nierziekten blz. 4 Nierfunctievervangende behandeling

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Afdeling: Urologie Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek Urologie, heeft uw uroloog

Nadere informatie

Prostaatoperatie. Bijnier. Nierbekken. Nier. Zaadleider. Urineleider Endeldarm Blaas Zaadblaasje Prostaat. Zaadbal

Prostaatoperatie. Bijnier. Nierbekken. Nier. Zaadleider. Urineleider Endeldarm Blaas Zaadblaasje Prostaat. Zaadbal Prostaatoperatie Inleiding Een aantal mannen krijgt op latere leeftijd klachten van de prostaat. De prostaat is een klier die zich onder de blaas bevindt, rondom het begin van de plasbuis. Deze klier heeft

Nadere informatie

Urologie. Prostaatklachten

Urologie. Prostaatklachten Urologie Prostaatklachten Urologie Inleiding In deze folder vindt u informatie over prostaatklachten. Deze informatie is bedoeld om u inzicht te geven in de oorzaak van de klachten en de mogelijkheden

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Urine-incontinentie

PATIËNTEN INFORMATIE. Urine-incontinentie PATIËNTEN INFORMATIE Urine-incontinentie Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over urine-incontinentie. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig te lezen. Urine-incontinentie

Nadere informatie

2.2 Afwijkende mictie

2.2 Afwijkende mictie 2.2 Afwijkende mictie Ten gevolge van een aandoening en/of beperking kunnen mictieproblemen ontstaan. Een functiestoornis van de nieren kan leiden tot inadequate urineproductie en daardoor tot vergiftiging

Nadere informatie

De ligging van de nieren De functie van de nieren

De ligging van de nieren De functie van de nieren Nefrectomie Uw behandelend uroloog heeft met u besproken dat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit uitgevoerd vanwege een kwaadaardig gezwel. Of minder vaak,

Nadere informatie

Als plassen moeilijk gaat

Als plassen moeilijk gaat Urologie Als plassen moeilijk gaat Deze folder gaat over problemen met plassen bij de wat oudere man, veroorzaakt door goedaardige prostaatvergroting. Heeft u tegenwoordig problemen bij het plassen of

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Dubbel-J katheter

PATIËNTEN INFORMATIE. Dubbel-J katheter PATIËNTEN INFORMATIE Dubbel-J katheter 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw behandelend arts heeft met u afgesproken bij u een dubbel-j katheter te plaatsen. In deze folder vindt u algemene aanvullende informatie

Nadere informatie

urineverlies bij vrouwen incontinentie

urineverlies bij vrouwen incontinentie patiënteninformatie urineverlies bij vrouwen incontinentie Met incontinentie wordt bedoeld: ongewild urineverlies. Veel vrouwen verliezen ongewild urine bij inspanning of hebben te vaak en te snel aandrang

Nadere informatie

Informatie. Plasproblemen bij mannen WWW.ELKERLIEK.NL

Informatie. Plasproblemen bij mannen WWW.ELKERLIEK.NL Informatie Plasproblemen bij mannen Inleiding Plasklachten bij mannen ontstaan vaak op wat oudere leeftijd. Meestal rond het 50e jaar treden de eerste verschijnselen van vaker plassen, wat minder krachtige

Nadere informatie

Radicale prostatectomie

Radicale prostatectomie Radicale prostatectomie De arts heeft na onderzoek geconstateerd dat u een gezwel in de prostaat heeft. In overleg met uw arts heeft u besloten dat u binnenkort een operatie ondergaat, waarbij de prostaat

Nadere informatie

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4 TURP Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Voorbereiding... 1 De operatie... 2 Na de operatie... 3 Bloedverdunners... 4 Mogelijke bijwerkingen van de operatie... 4 Ontslag... 5 Tot slot... 6 Inleiding

Nadere informatie

Urineretentie Moeite hebben met plassen na de bevalling

Urineretentie Moeite hebben met plassen na de bevalling Urineretentie Moeite hebben met plassen na de bevalling U heeft bij uw bevalling of keizersnede urineretentie ontwikkeld. Daarom bent u opgenomen in Meander Medisch Centrum. Uw arts of specialist heeft

Nadere informatie

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken:

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken: Wat is nier insufficiëntie? Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt dit chronische nierinsufficiëntie genoemd ( insufficiënt = onvoldoende) chronische nierinsufficiëntie is het mogelijke gevolg van

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

ZELFKATHETERISATIE BIJ MAN OF VROUW

ZELFKATHETERISATIE BIJ MAN OF VROUW ZELFKATHETERISATIE BIJ MAN OF VROUW 25739 Inleiding De arts heeft met u besproken om u 'intermitterend zelfkatheterisatie' aan te leren. Dit betekent dat de blaas op gezette tijden met behulp van een katheter

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Urineweginfectie (UWI)

Kindergeneeskunde. Urineweginfectie (UWI) Kindergeneeskunde Urineweginfectie (UWI) 1 Folder voor ouders/verzorgers U ontvangt deze folder omdat er bij uw kind een urineweginfectie is vastgesteld of omdat uw kind eerder een urineweginfectie heeft

Nadere informatie

TVT-O operatie voor vrouwen met stress-incontinentie

TVT-O operatie voor vrouwen met stress-incontinentie TVT-O operatie voor vrouwen met stress-incontinentie Urologie Stress-incontinentie is ongewenst urineverlies bij lichamelijke inspanning, zoals tillen, niezen, hoesten, lachen, sporten, springen of plotselinge

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek urologie

Urodynamisch onderzoek urologie Urodynamisch onderzoek urologie 2 Binnenkort krijgt u een urodynamisch onderzoek (blaasdruk meting) op de polikliniek urologie. Met dit onderzoek wil de arts inzicht krijgen in uw plasklachten. Urodynamisch

Nadere informatie

Opheffen van een vernauwing in de plasbuis

Opheffen van een vernauwing in de plasbuis Urologie Opheffen van een vernauwing in de plasbuis www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Aandoening... 3 Hoe stel je een vernauwing van de plasbuis vast?... 4 Voorbereidingen... 4 Pre-operatieve screening

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut:

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut: 1 KLACHTEN Mannen, vrouwen, kinderen en ouderen, iedereen kan problemen krijgen wanneer de bekkenbodem niet goed functioneert. Het niet goed functioneren kan ontstaan als men op een verkeerde manier plast

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Zorgprogramma Koliek Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak

Maatschap Urologie. Zorgprogramma Koliek Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak Maatschap Urologie Traject voor patiënten met koliekpijnklachten als gevolg van een urologische oorzaak Algemeen/Inleiding Deze folder vertelt u meer over het zorgprogramma Koliek waaraan u deelneemt.

Nadere informatie

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken?

Hoe ziet het vrouwelijke bekken er van binnen uit? Hoe kunnen de organen verzakken? Verzakkingen 1 Tijdens het onderzoek is vast komen te staan dat u een zogenaamde prolaps heeft. Uw arts zal u natuurlijk het nodige vertellen over wat dat precies is en wat de gevolgen ervan zijn. In deze

Nadere informatie

Verwijderen van een nier nefrectomie

Verwijderen van een nier nefrectomie Verwijderen van een nier nefrectomie Inleiding Binnenkort komt u bij de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Lucas, omdat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie bij een overactieve bekkenbodem

Bekkenfysiotherapie bij een overactieve bekkenbodem Bekkenfysiotherapie bij een overactieve bekkenbodem Albert Schweitzer ziekenhuis Regionaal Bekkenbodem Centrum juni 2010 pavo 0684 Een overactieve bekkenbodem Bekkenbodemspieren kunnen te zwak maar ook

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek. Cystometrie-Drukmetingen

Urodynamisch onderzoek. Cystometrie-Drukmetingen Urodynamisch onderzoek Cystometrie-Drukmetingen Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Voor dit onderzoek worden ook de termen 'cystometrie' of 'drukmetingen' gebruikt.

Nadere informatie

Prostaatoperatie-TURP

Prostaatoperatie-TURP Prostaatoperatie-TURP (TURP=Transurethrale Resectie van de Prostaat) Algemeen Onderzoek heeft aangetoond dat u een vergrote prostaat heeft. In overleg met uw uroloog heeft u besloten dat u een operatie

Nadere informatie

Operatieve ingreep bij urineverlies bij vrouwen. Gynaecologie/Urologie

Operatieve ingreep bij urineverlies bij vrouwen. Gynaecologie/Urologie Operatieve ingreep bij urineverlies bij vrouwen Gynaecologie/Urologie Inleiding In overleg met uw arts is besloten bij u een operatie te verrichten ter behandeling van uw incontinentieklachten. Doel van

Nadere informatie

TVT en TVT-O operatie voor urineverlies bij inspanning

TVT en TVT-O operatie voor urineverlies bij inspanning Urologie TVT en TVT-O operatie voor urineverlies bij inspanning Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Inspanningsincontinentie: wat is het, hoe wordt het onderzocht en welke behandelingsmogelijkheden zijn er 2.1

Nadere informatie

Laserbehandeling van de prostaat (Laserturp)

Laserbehandeling van de prostaat (Laserturp) Laserbehandeling van de prostaat (Laserturp) Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. De prostaat 1 Symptomen 1 De laserbehandeling (laserprostatectomie) 2 De opname 3 De operatiedag 3 Leefregels

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Radicale prostatectomie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Radicale prostatectomie Radicale prostatectomie RADICALE PROSTATECTOMIE INLEIDING Bij u is onlangs kanker in de prostaat geconstateerd. Uw behandelend specialist heeft met u de chirurgische ingreep besproken, waarbij de gehele

Nadere informatie

URODYNAMISCH ONDERZOEK

URODYNAMISCH ONDERZOEK URODYNAMISCH ONDERZOEK 25735 Inleiding In overleg met uw uroloog is besloten om een functie onderzoek van de blaas (een urodynamisch onderzoek) te doen. Uw arts heeft u al verteld wat u kunt verwachten.

Nadere informatie

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC)

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Het blaaspijnsyndroom of interstitiële cystitis (IC) is een zeldzame en pijnlijke vorm van chronische blaasontsteking (cystitis) die vooral bij vrouwen voorkomt

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek De incontinentiekliniek Informatie voor patiënten Urodynamisch onderzoek DIENST UROLOGIE Urodynamisch onderzoek Inleiding Binnenkort wordt er bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Doel van het urodynamisch

Nadere informatie

Behandeling van stenen in de urinewegen

Behandeling van stenen in de urinewegen Behandeling van stenen in de urinewegen U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Operatie bij een prostaatvergroting. TUR-Prostaat

Operatie bij een prostaatvergroting. TUR-Prostaat Operatie bij een prostaatvergroting TUR-Prostaat Inleiding Binnenkort komt u naar de Ommelander Ziekenhuis Groep locatie Delfzicht voor een transurethrale resectie van de prostaat (TUR-Prostaat), oftewel

Nadere informatie

Preventie van nier- en ureterstenen

Preventie van nier- en ureterstenen Infobrochure Preventie van nier- en ureterstenen mensen zorgen voor mensen De nier De nieren zijn boonvormige organen die achter in de buikholte liggen. Met een uitgebreid filtersysteem verwijderen de

Nadere informatie

Verwijderen van een blaastumor

Verwijderen van een blaastumor Verwijderen van een blaastumor VERWIJDEREN VAN EEN BLAASTUMOR (transurethrale resectie) Deze folder geeft u informatie over de voorbereiding, de operatie, mogelijke risico s en complicaties en nazorg

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek Een urodynamisch onderzoek Binnenkort wordt bij u een urodynamisch onderzoek verricht. Dit onderzoek wordt gedaan op de polikliniek urologie. Doel hiervan is na te gaan wat de oorzaak

Nadere informatie

Als plassen moeilijk gaat

Als plassen moeilijk gaat UROLOGIE Als plassen moeilijk gaat BEHANDELING Als plassen moeilijk gaat Deze folder informeert u over problemen met plassen bij de wat oudere man, veroorzaakt door een goedaardige prostaatvergroting.

Nadere informatie

Operatie bij goedaardige prostaatvergroting TURP: open adenomectomie prostatectomie

Operatie bij goedaardige prostaatvergroting TURP: open adenomectomie prostatectomie Operatie bij goedaardige prostaatvergroting TURP: open adenomectomie prostatectomie Afdeling Urologie Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor een operatie aan de prostaat. TURP staat voor Transurethrale

Nadere informatie

Prostaatoperatie via de buik

Prostaatoperatie via de buik Prostaatoperatie via de buik Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0138 Inleiding Binnenkort wordt u aan uw prostaat geopereerd. In deze folder leest u meer over de voorbereidingen op de operatie,

Nadere informatie

Uretero-reno-scopie (URS)

Uretero-reno-scopie (URS) Uretero-reno-scopie (URS) Behandeling van stenen (of poliepen) in de urineleider of nier Urologie Locatie Langendijk Inleiding Onderzoek heeft aangetoond dat er bij u een steen, een poliep of een onduidelijke

Nadere informatie

Multiple sclerose en blaasklachten

Multiple sclerose en blaasklachten Multiple sclerose en blaasklachten Zaterdag 8 februari 2014 Dr. Evert Koldewijn uroloog Catharina Ziekenhuis Eindhoven Vanuit dit gebied wordt de blaas en de plasbuis bestuurd f-mri beelden 4 Urine opslag

Nadere informatie

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker Informatie over het verwijderen van de blaas vanwege kanker INFORMATIE OVER HET VERWIJDEREN VAN DE BLAAS VANWEGE KANKER Deze folder geeft u informatie over het verwijderen van de blaas in verband met

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Transurethrale resectie van de prostaat (TURP) Informatie over een TURP-operatie

Patiënteninformatie. Transurethrale resectie van de prostaat (TURP) Informatie over een TURP-operatie Patiënteninformatie Transurethrale resectie van de prostaat (TURP) Informatie over een TURP-operatie Inhoudsopgave Bladzijde Wat is een prostaat? 5 Prostaatvergroting 5 Afspraak 5 Voorbereiding 6 De operatie

Nadere informatie

Ruggenprik tijdens de bevalling

Ruggenprik tijdens de bevalling H.291380.0215 Ruggenprik tijdens de bevalling (Epidurale pijnbestrijding) Wat is epidurale pijnbestrijding Bij deze ruggenprik spuit de anesthesioloog via een dun slangetje (katheter) verdovingsvloeistof

Nadere informatie

Ureterorenoscopie (URS)

Ureterorenoscopie (URS) Urologie Ureterorenoscopie (URS) Verwijdering van stenen in de urineleider Inleiding U heeft van uw arts vernomen dat u een niersteen in uw urineleider of nierbekken heeft. Samen met uw arts heeft u besloten

Nadere informatie

Angiografie. Röntgenonderzoek van de bloedvaten

Angiografie. Röntgenonderzoek van de bloedvaten Angiografie Röntgenonderzoek van de bloedvaten Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is een angiografie?... 1 3 Voorbereiding thuis... 2 4 Opname... 2 5 Voor het onderzoek... 3 6 Tijdens het onderzoek...

Nadere informatie

Uw nieren zijn van levensbelang Urineweginfecties

Uw nieren zijn van levensbelang Urineweginfecties Nierstichting Antwoordnummer 533 1400 VB Bussum 1400VB533 Nierstichting Postbus 2020 1400 DA Bussum Algemeen 035 697 80 00, Informatie nieren en nierziekten: 0800 388 00 00 (gratis) infonierziekten@nierstichting.nl

Nadere informatie

BZ-629.0608. Blaastraining. Na een gynaecologische operatie. Gynaecologie

BZ-629.0608. Blaastraining. Na een gynaecologische operatie. Gynaecologie BZ-629.0608 Blaastraining Na een gynaecologische operatie Gynaecologie Blaastraining Na een gynaecologische operatie Gynaecologie Inleiding U heeft een operatie ondergaan om bijvoorbeeld stressincontinentie

Nadere informatie

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds 1 Multiple sclerosis en incontinentie Dé vereniging voor mensen met MS en hun betrokkenen 3 De blaas De blaas is een spier die zorgt voor: De opslag van urine => 300 tot 500 ml Het lozen van urine man

Nadere informatie

CHAPTER13 BLAASPIJNSYNDROOM. cystitis interstitialis AFDELING CHIRURGIE/UROLOGIE

CHAPTER13 BLAASPIJNSYNDROOM. cystitis interstitialis AFDELING CHIRURGIE/UROLOGIE CHAPTER13 Patienteninformatie: Brochure AZG-Groningen. BLAASPIJNSYNDROOM cystitis interstitialis AFDELING CHIRURGIE/UROLOGIE INLEIDING U krijgt deze brochure omdat uw behandelend dokter denkt dat het blaaspijnsyndroom

Nadere informatie

Urologie. Richard van der Linden Thijn de Vocht

Urologie. Richard van der Linden Thijn de Vocht Urologie Richard van der Linden Thijn de Vocht Qais Niemer Laurens Donkers Richard van der Linden Thijn de Vocht 2 John Verhulst Urologie? Urologie is het vakgebied dat zich bezighoudt met ziekten in de

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Afdeling: Urologie Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Het blaaspijnsyndroom Uw behandelend arts vermoedt dat het blaaspijnsyndroom (interstitiële cystitis) de oorzaak is van uw klachten. Deze aandoening is niet

Nadere informatie

Urine-incontinentie bij vrouwen

Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. Het is een veel voorkomend probleem. Een op de vier vrouwen jonger dan 65 lijdt aan

Nadere informatie

Tur-prostaat of blaashalsincisie

Tur-prostaat of blaashalsincisie Tur-prostaat of blaashalsincisie Inleiding U wordt binnenkort opgenomen in het Albert Schweitzer ziekenhuis voor een operatie aan uw prostaat. In deze folder informeren wij u over de voor bereiding en

Nadere informatie

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker

Informatie over het verwijderen. vanwege kanker Informatie over het verwijderen van de prostaat vanwege kanker INFORMATIE OVER HET VERWIJDEREN VAN DE PROSTAAT VANWEGE KANKER De folder geeft u informatie over de volledige verwijdering van de prostaat

Nadere informatie

Universitair BekkenbodemCentrum Groningen. Informatie voor patiënten met bekkenbodemproblemen

Universitair BekkenbodemCentrum Groningen. Informatie voor patiënten met bekkenbodemproblemen Universitair BekkenbodemCentrum Groningen Informatie voor patiënten met bekkenbodemproblemen Universitair BekkenbodemCentrum Groningen Inleiding U bent door uw huisarts of specialist verwezen met klachten

Nadere informatie

Urologie JJ-katheter

Urologie JJ-katheter Urologie JJ-katheter (double J of twee J katheter) Urologie Inleiding In overleg met uw uroloog is besloten dat bij u een JJ-katheter wordt ingebracht. U leest in deze folder waarom een JJ-katheter soms

Nadere informatie

Incontinentie-operatie

Incontinentie-operatie Incontinentie-operatie De Tensie Vrije vaginale Tape (TVT) U wordt binnenkort in het Spaarne Ziekenhuis geopereerd aan uw incontinentie klachten (niet goed kunnen ophouden van urine). U heeft deze informatie

Nadere informatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie Stressincontinentie U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid. Zij doen zelfstandig

Nadere informatie

Radicale prostatectomie. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis

Radicale prostatectomie. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Radicale prostatectomie Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Inleiding Na onderzoek door de uroloog is er bij u prostaatkanker geconstateerd. In deze folder geven wij informatie over de prostaat,

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Nieroperatie met een kijkbuis

Nieroperatie met een kijkbuis Nieroperatie met een kijkbuis Laparoscopische nefrectomie Informatie voor patiënten F1043-3118 maart 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek Urodynamisch onderzoek Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voorbereiding... 1 3 Het onderzoek... 2 4 Nazorg... 3 5 Bijwerkingen... 3 6 Wat te doen in geval van ziekte of verhindering?... 3 7 Tot slot... 4

Nadere informatie

Nieuwsbrief Mei 2014

Nieuwsbrief Mei 2014 Nieuwsbrief Mei 2014 Het is alweer mei dus tijd voor een nieuwe nieuwsbrief! Zoals ik u al in de vorige nieuwsbrieven informeerde, is het erg belangrijk om uw huisdier goed te behandelen tegen vlooien

Nadere informatie

Urologie. Cystectomie en blaasvervangende operaties

Urologie. Cystectomie en blaasvervangende operaties Urologie Cystectomie en blaasvervangende operaties Inhoudsopgave Inleiding 4 Hoe werken de urinewegen? 4 Reden voor blaasverwijderende operatie 5 Diversen soorten urine afleidingen 5 Het urine-stoma volgens

Nadere informatie

nierschors nierbekken nierslagader (arteria renalis)

nierschors nierbekken nierslagader (arteria renalis) 1 Het urinewegstelsel 1.1 Anatomie nierslagader nierader nier Het urinewegstelsel Hier zie je een nier aan het werk. Het bloed stroomt de nier binnen via de nierslagader. Het wordt gezuiverd en verlaat

Nadere informatie

Informatie urinekatheter

Informatie urinekatheter Informatie urinekatheter Informatie voor patiënten F0370-3415 januari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie FYSIOTHERAPIE Urine-incontinentie Urine-incontinentie Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. De hoeveelheid urineverlies kan verschillen: een druppeltje, een scheut, een straal of zelfs

Nadere informatie

Een prostaatoperatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Een prostaatoperatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Een prostaatoperatie De arts heeft na onderzoek geconstateerd dat uw klachten bij het plassen worden veroorzaakt door een vergrote prostaat. In overleg met uw arts heeft u besloten dat u binnenkort een

Nadere informatie

Informatie suprapubische katheter

Informatie suprapubische katheter Informatie suprapubische katheter Informatie voor patiënten F0271-3415 januari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

TVT-O en TVT Operatieve ingreep bij stressincontinentie. Gynaecologie

TVT-O en TVT Operatieve ingreep bij stressincontinentie. Gynaecologie TVT-O en TVT Operatieve ingreep bij stressincontinentie Gynaecologie Inleiding In overleg met uw arts is besloten bij u een operatie te verrichten voor de behandeling van uw stressincontinentie. Bij stressincontinentie

Nadere informatie

4. Wat zijn uw klachten? Specifieke omschrijving patiënt;

4. Wat zijn uw klachten? Specifieke omschrijving patiënt; Anamneselijst man Nummer: 1. Geboorte datum:././. 2. Intake datum:././. 3. Indicatie: 4. Wat zijn uw klachten? Specifieke omschrijving patiënt; 5. Oorzaak: a. TUR-P/open prostatectomie b. radicale prostatectomie

Nadere informatie

TVT operatie bij Stressincontinentie. Urologie

TVT operatie bij Stressincontinentie. Urologie TVT operatie bij Stressincontinentie Urologie 1. Wat is stress-incontinentie Stress incontinentie is een vorm van urineverlies welke optreedt bij lichamelijke inspanning. Met stress wordt hier bedoeld

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Verwijderen van niertumoren

PATIËNTEN INFORMATIE. Verwijderen van niertumoren PATIËNTEN INFORMATIE Verwijderen van niertumoren 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over de behandeling van niertumoren. Wij adviseren

Nadere informatie

5 Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen

5 Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen Concept Patiëntenversie Urine-incontinentie bij vrouwen, 1 Informatie voor de patiënt 5 Deze informatiefolder bevat informatie over de zorg en behandeling

Nadere informatie

Wat is een TVT-operatie? De kans dat de operatie uw klachten verhelpt Hoe verloopt een TVT-operatie?

Wat is een TVT-operatie? De kans dat de operatie uw klachten verhelpt Hoe verloopt een TVT-operatie? TVT folder 1 Wat is een TVT-operatie? De TVT-operatie is een operatie om inspanningsincontinentie te verhelpen. Evenals bij andere operaties voor deze klacht is het doel het afsluitmechanisme van de blaas

Nadere informatie

Verwijderen van een tumor uit de blaas volgens de TUR-methode Transurethrale resectie

Verwijderen van een tumor uit de blaas volgens de TUR-methode Transurethrale resectie Onderzoek heeft aangetoond dat u een tumor in de blaas hebt. Uw behandelend arts heeft met u besproken dat deze verwijderd moet worden. De ingreep die hiervoor wordt gedaan wordt TUR Blaas genoemd: transurethrale

Nadere informatie

Nier verwijderen. via een kijkoperatie. Poli Urologie

Nier verwijderen. via een kijkoperatie. Poli Urologie 00 Nier verwijderen via een kijkoperatie Poli Urologie De uroloog heeft met u besproken wat de reden is om uw nier te verwijderen. Er kunnen verschillende redenen zijn om een nier te verwijderen zoals:

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten

Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten Albert Schweitzer ziekenhuis Regionaal Bekkenbodem Centrum maart 2010 pavo 0682 Inleiding Problemen met de bekkenbodem beginnen vaak met kleine klachten. Licht

Nadere informatie

Stressincontinentie. Behandelmethoden. Bekkenbodemcentrum/Urologie. 5918i URO.036/1012

Stressincontinentie. Behandelmethoden. Bekkenbodemcentrum/Urologie. 5918i URO.036/1012 Stressincontinentie Behandelmethoden Bekkenbodemcentrum/Urologie Inleiding Deze folder geeft u informatie over mogelijke oplossingen voor ongewild urineverlies tijdens inspanning, bij vrouwen. Stressincontinentie

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker. onderdeel ZIEKTEBEELD. PROSTAATKANKER Ziektebeeld

Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker. onderdeel ZIEKTEBEELD. PROSTAATKANKER Ziektebeeld Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker onderdeel ZIEKTEBEELD PROSTAATKANKER 2 Inhoud Prostaatkanker... 4 De prostaat... 4 Hoe werkt de prostaat?... 5 Wat is kanker?... 7 Onderzoeken... 7 Bloedonderzoek...

Nadere informatie

https://www.gezondheidsnet.nl/urineverlies/urineverlies-geen-...

https://www.gezondheidsnet.nl/urineverlies/urineverlies-geen-... Urineverlies: geen typische vrouwenklacht Gezondheids... pagina 1 van 2 Een op de vijf mannen kampt met urineverlies. En of dit nu om een paar druppels bij hoesten of lachen gaat, of hele scheuten bij

Nadere informatie

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser In overleg met uw uroloog heeft u besloten tot een prostaatoperatie: de zogenaamde Green Light Laser verdamping (vaporisatie) van de prostaat. Het doel van deze operatie is het verwijderen van weefsel

Nadere informatie

Prostaatoperatie (TURP)

Prostaatoperatie (TURP) Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Prostaatoperatie (TURP) z Binnenkort komt u naar het ziekenhuis voor een operatie aan uw prostaat. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Stressincontinentie. (ongewild urineverlies) Operatie door de uroloog. Albert Schweitzer ziekenhuis Urologie oktober 2013 pavo 0225

Stressincontinentie. (ongewild urineverlies) Operatie door de uroloog. Albert Schweitzer ziekenhuis Urologie oktober 2013 pavo 0225 Stressincontinentie (ongewild urineverlies) Operatie door de uroloog Albert Schweitzer ziekenhuis Urologie oktober 2013 pavo 0225 1 van 8 Inleiding Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor een

Nadere informatie

URINEWEGINFECTIE BIJ KINDEREN

URINEWEGINFECTIE BIJ KINDEREN URINEWEGINFECTIE BIJ KINDEREN A1001 Inleiding Bij ongeveer zes procent van de kinderen met koorts zonder een duidelijke oorzaak wordt een urineweginfectie gevonden. In de eerste levensmaanden en rond de

Nadere informatie

Plaatsen/verwijderen van een dubbel J katheter. polikliniek urologie

Plaatsen/verwijderen van een dubbel J katheter. polikliniek urologie Plaatsen/verwijderen van een dubbel J katheter polikliniek urologie De uroloog heeft met u gesproken over het plaatsen van een dubbel J katheter, de gevolgen, de mogelijkheden en de risico s. Op grond

Nadere informatie

PD: Peritoneale Dialyse

PD: Peritoneale Dialyse PD: Peritoneale Dialyse Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Peritoneale Dialyse (PD). De arts zal u en

Nadere informatie

Prostaatoperatie via de buik

Prostaatoperatie via de buik Prostaatoperatie via de buik Inleiding Binnenkort wordt u aan uw prostaat geopereerd. In deze folder leest u meer over de voorbereidingen op de operatie, de opname in het ziekenhuis en de periode na de

Nadere informatie