Zelfcontrole van de bloedglucose... Zo eenvoudig is het!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zelfcontrole van de bloedglucose... Zo eenvoudig is het!"

Transcriptie

1 Zelfcontrole van de bloedglucose... Zo eenvoudig is het!

2 Voorwoord Is de diagnose pas gesteld of leeft u reeds meerdere jaren met diabetes, het blijft een aandoening met vele facetten die een grote invloed heeft op uw dagelijks leven. Voor een goede controle van uw diabetes is het noodzakelijk dat u inzicht krijgt in de werking van uw lichaam en de invloed die u zelf kan uitoefenen op uw gezondheidstoestand. Om u hierbij te helpen, heeft Accu-Chek deze informatiebrochure samengesteld. Hierin vindt u onder andere informatie over de verschillende types diabetes, de behandelingsmethoden en het nut van een goede zelfcontrole. Deze informatie kan u helpen om de adviezen van uw arts, verpleegkundige of andere zorgverlener beter te begrijpen. Maar er is meer dan alleen de medische behandeling van uw diabetes en het advies van uw diabetesteam. Er zijn ook heel wat dingen die u zelf kan doen. Daarom bieden wij u in deze brochure ook heel wat tips en een aantal praktische hulpmiddelen aan, die u kunnen helpen om zelf een steentje bij te dragen aan het succes van uw diabetesbehandeling. Accu-Chek heeft deze informatiebrochure met veel zorg en in samenwerking met professionele zorgverleners samengesteld. Het is echter onmogelijk om alle relevante informatie met betrekking tot diabetes en alle mogelijke tips en hulpmiddelen te bundelen in één brochure. Uw arts, verpleegkundige of andere zorgverlener in diabetes blijft daarom uw belangrijkste aanspreekpunt. Neem dan ook steeds contact op met hen indien er vragen zijn waarop u het antwoord niet kent of indien u iets wil ondernemen waarvan u het gevolg voor uw diabetes niet helemaal goed kan inschatten. Uw Accu-Chek team

3 Inhoud 1. Suiker hebt u nodig Maar soms loopt het fout Twee types diabetes en hun gevolgen Behandelen van uw diabetes Zelfcontrole bij diabetes Gestructureerd meten 42-49

4 Suiker hebt u nodig... Suiker hebt u nodig... Suiker hebben we nodig maar soms loopt het fout. Bij iedereen zit er suiker (glucose) in het bloed, zonder kunnen we niet leven. Het is de belangrijkste energiebron voor alle cellen in het lichaam. Vooral onze hersenen en spieren hebben glucose (suiker) nodig om te kunnen functioneren. koolhydraten zal uw bloedglucose stijgen. Het is deze glucose die u meet als u uw bloedglucose controleert. Ons lichaam zet ook een deel van deze glucose om in een chemische stof die we glycogeen noemen. Deze stof wordt opgeslagen in de lever en de spieren om tijdens het vasten, tussen de maaltijden of s nachts opnieuw door de lever te worden omgezet in glucose wanneer nodig. Als u geen diabetes heeft, schommelt uw bloedglucose tussen de 70 en de 140 mg/dl * afhankelijk van het tijdstip waarop je hebt gemeten. Bij mensen met diabetes is dat anders. Bespreek met uw arts en/of diabetesdeskundige welke uw streefwaar den zijn. Bij waarden hoger dan 180 mg/dl gaan de nieren zelfs een deel van de glucose uit het bloed filteren en uitscheiden via de urine. De urine zal dan zoet smaken. Dit is reeds eeuwen geleden ontdekt en daarom wordt er nu nog steeds gesproken over diabetes mellitus wat letterlijk betekent de doorloop die naar honing smaakt. Insuline helpt suiker op weg Insuline wordt aangemaakt in de pancreas en houdt uw bloedglucose onder controle. Het is de sleutel die de deur naar de lichaamscellen opent, waarna de glucose in het bloed kan opgenomen worden en de bloedglucose doet dalen. Insuline is nodig omdat de spiercellen, maar ook hersencellen en vetcellen, suiker gebruiken als energiebron. Pancreas als hormonenleverancier van insuline en glucagon die de bloedglucose regelt Glucose in uw bloed is afkomstig van koolhydraten uit uw voeding. Uw lichaam gebruikt deze koolhydraten als brandstof. Koolhydraten bestaan uit suikers en zetmeel. De pancreas is een klier gelegen achter de maag en de Suikers smaken zoet en zijn ondermeer te vinden in o.a. twaalfvingerige darm. Dit orgaan weegt amper 100 gram. kristalsuiker, fruit, honing, snoep en frisdrank. Zetmeel Eén tot twee procent van het gehele pancreasvolume daarentegen smaakt niet zoet en komt voor in o.a. rijst, bestaat uit de eilandjes van Langerhans (genoemd pasta, brood, aardappelen en granen. Wanneer u eet, naar de 19de eeuwse Duitse ontdekker Paul komen ze via het spijsverteringstelsel in uw dunne darm Langerhans). Deze eilandjes bevatten 2 soorten cellen: terecht waar ze worden afgebroken tot glucose om alfa cellen, die glucagon produceren, en bèta cellen, daarna via de darmwand opgenomen te worden in uw die insuline aanmaken. Beide hormonen hebben een bloed. Met andere woorden door de inname van deze tegengestelde werking. 6 7 * Ref. : ADA, 2010

5 Suiker hebt u nodig... Suiker hebt u nodig... Wanneer u geen diabetes heeft, verlaagt insuline uw bloedglucose, dat gestegen is nadat u gegeten heeft. Wanneer de bloedglucose daalt of wanneer u een bepaalde periode niet meer gegeten heeft, gaat glucagon uw bloedglucose opnieuw doen stijgen. Glucagon helpt de glycogeenvoorraad die in de lever is opgeslagen, om te zetten in glucose om te voorkomen dat uw bloedglucose te veel daalt. Soms loopt het fout Als u diabetes heeft, maakt uw pancreas te weinig of geen insuline aan of is de werking van de insuline ontoereikend. Gestoorde nuchtere bloedglucose wordt dan niet in de cellen opgenomen maar stapelt zich op in het bloed. Er ontstaat een hyperglycemie (verhoogde bloedglucose). Het lichaam gaat deze hyperglycemie opvangen door glucose (suiker) via de urine te verwijderen. Dit leidt tot een hogere urinelozing met veel dorst tot gevolg. Alle niet in de spieren, wat leidt tot spierzwakte en moeheid. Het lichaam gaat dan op zoek naar andere energiebronnen. Door het verbranden van lichaamsvet treedt er gewichtsverlies op. Hyperglycemie is ook verantwoordelijk voor een verstoorde wondgenezing en een verhoogd risico op infecties omdat bacteriën van suiker houden. De suiker stapelt zich op en veroorzaakt vaak jeuk ter hoogte van de huid en geslachtsdelen. Het gezichtsvermogen en het gevoel kunnen aangetast worden, waardoor u minder scherp gaat zien en minder goed gaat voelen. De filterfunctie van uw nieren kan eveneens worden aangetast zodat u eiwitten gaat verliezen. Diagnose De diagnose van diabetes mellitus wordt gesteld aan de hand van twee afzonderlijke bloedafnames waarbij een nuchtere bloedglucose groter of gelijk is aan 126 mg/dl en een niet nuchtere bloedglucose 200 mg/dl of meer bedraagt. Wanneer de nuchtere bloedglucose hoger of gelijk aan 100 mg/dl is en lager dan 126mg/dL *, spreekt men van een gestoorde nuchtere glucose. Door uw levensstijl te veranderen, wat gewicht te verliezen en meer te bewegen, kan u de ontwikkeling van diabetes nog voorkomen. glucose (= energie) bevindt zich dan in de bloedbaan en 8 9 * Ref. : ADA, 2010

6 Twee diabetestypes Twee diabetestypes Soorten diabetes Diabetes mellitus type 1 Deze aandoening wordt gekenmerkt door een totaal gebrek aan eigen insuline en kan optreden tijdens elke leeftijd, maar komt meestal voor bij kinderen en jonge volwassenen. Men noemt het daarom ook jeugddiabetes. Over het ontstaan is nog niet alles geweten, maar specialisten gaan ervan uit dat een storing in het immuunsysteem, veroorzaakt door een virale infectie en erfelijke factoren, een rol kunnen spelen. We noemen dit een auto-immuunziekte (eigen lichaamscellen vallen elkaar aan). Meestal vindt men antilichamen in het bloed, gericht tegen de eigen bètacel van de pancreas. Antistoffen zijn normaal gericht tegen indringers zoals virussen en bacteriën maar in dit geval worden er antistoffen gemaakt tegen eigen lichaamsweefsel. Alle eigen insuline producerende bètacellen worden vernietigd. Zonder insuline stijgt de bloedglucose snel tot een mogelijk dodelijk niveau. Alleen door toediening van insuline kan de bloedglucose terug genormaliseerd worden. Diabetes mellitus type 1 gaat meestal gepaard met veel plassen, veel dorst, moeheid, sufheid, aanzienlijk gewichtsverlies en een verhoogde vatbaarheid voor infecties. Deze symptomen treden vaak plotseling op, waardoor een diagnose vlug kan gesteld worden. Diabetes mellitus type 2 Dit type diabetes komt vaker voor op oudere leeftijd (+35 jaar) maar kan ook bij jongere mensen optreden. Diabetes mellitus type 2 heeft meerdere oorzaken waarbij o.a. erfelijkheid, overgewicht en omgevingsfactoren zoals een verkeerd voedingspatroon en te weinig beweging een rol spelen. Het lichaam maakt zelf nog insuline aan maar deze is onvoldoende en/of minder werkzaam. Gewichtsverlies en voldoende lichaamsbeweging maken deel uit van een behandeling bij type 2 diabetes. Diabetes mellitus type 2 gaat meestal gepaard met vermoeidheid, wazig zicht, droge mond en/ of huid, grote honger en dorst, veelvuldig plassen, gevoelsstoornissen zoals prikkelingen ter hoogte van de handen of voeten, moeilijke wondgenezing en jeuk ter hoogte van de geslachtsdelen. Omdat deze symptomen zich vaak langzaam ontwikkelen, worden ze meestal laattijdig of toevallig ontdekt bij een routine bloedonderzoek. Bloedglucose en HbA1c De bloedglucose kan uitgedrukt worden in milligram per deciliter (mg/dl), of zoals in Nederland het geval is, in millimol per liter (mmol/l). Bij mensen zonder diabetes ligt de nuchtere bloedglucosewaarde tussen de 70 en 110 mg/dl, maar na een maaltijd kan die oplopen tot 140mg/dL

7 Twee diabetestypes Twee diabetestypes HbA1c is een gemiddelde waarde van uw bloedglucosegehalte gedurende de afgelopen 2 tot 3 maanden en wordt bepaald in het labo. HbA1c staat voor hemoglobine van het type A1c. en wordt uitgedrukt in percent of mmol/mol. Hemoglobine is een eiwit en kleurstof in de rode bloedcel die als functie heeft het zuurstof in het bloed te vervoeren en af te geven aan de cellen in het lichaam. Hoe hoger de bloedglucose, hoe meer glucose er kleeft aan het hemoglobine en hoe meer versuikerde hemoglobine er zal aanwezig zijn. Omdat de rode bloedcellen (en dus ook de hemoglobine) slechts 120 dagen leven, geeft de HbA1c waarde een inzicht in de gemiddelde bloedglucosewaarde van de afgelopen 6 tot 8 weken. Dus hoe hoger de bloedglucosewaarde, hoe hoger de HbA1c waarde zal zijn. Een HbA1c waarde is iets anders dan een bloedglucosewaarde gemeten met een bloedglucosemeter. Een bloedglucosewaarde gemeten met een bloedglucosemeter geeft een momentopname weer. Dus de gemeten waarde zegt iets over uw toestand op dat moment. Een HbA1C waarde zegt iets over de gemiddelde bloedglucosewaarde van de afgelopen 2 tot 3 maanden. HbA1c is een belangrijke barometer in uw diabetesregeling. HbA1c wordt uitgedrukt in percent of mmol/mol. Bij mensen zonder diabetes zal deze waarde rond de 5% (31 mmol/mol) liggen. Een algemeen geldende streefwaarde voor mensen met diabetes een HbA1c lager dan 7% (53mmol/mol). Het zijn uw arts en/ of diabetesdeskundige die uw persoonlijk HbA1c streefdoel zullen bepalen. Complicaties op korte termijn Hypoglycemie of te lage bloeglucose Een hypoglycemie (hypo) komt voor wanneer de bloedglucose te laag is (<70mg/dL). Een hypo(glycemie) is eenvoudig te herkennen en te behandelen. Hypoglycemie kan optreden wanneer u bijvoorbeeld te veel insuline toegediend kreeg en/of te veel bloedsuikerverlagende tabletten heeft ingenomen. Een hypo is vaak een combinatie van verschillende factoren en doet zich o.a. voor wanneer u meer beweegt (wandelen, poetsen, sporten, ), minder eet, een maaltijd overslaat, er te veel tijd is tussen de insuline inspuiting en maaltijd, insuline in de spier spuit, te veel alcohol drinkt of het warm weer is waardoor de ingespoten insuline sneller wordt opgenomen. Afhankelijk van de ernst van de hypoglycemie kunnen zich volgende symptomen voordoen: beven, hartkloppingen, extreem zweten, troebel zicht, concentratiestoornissen, hoofdpijn, duizeligheid, slecht humeur, agressie en mogelijk ook bewusteloosheid. Deze symptomen treden snel op en verschillen van persoon tot persoon, maar meestal zullen dezelfde symptomen zich steeds opnieuw voordoen

8 Twee diabetestypes Twee diabetestypes Wat doen bij een hypoglycemie? Bij twijfel steeds de bloedglucose meten Altijd eerst snelwerkende suikers innemen zoals 3 tot 4 klontjes suikers, 4 tot 5 tabletjes druivensuiker of een ½ glas suikerhoudende frisdrank of fruitsap (geen light drank) Hierdoor zal de bloedglucose snel stijgen en zal u zich opnieuw beter voelen. Als er binnen de 5 tot 10 minuten geen beterschap is opgetreden moet u opnieuw snelle suikers nemen. Nadien dient u trage suikers te nemen om een nieuwe hypo te voorkomen. Bij een ernstige hypo met als gevolg bewusteloosheid, heeft u iemand nodig om u te helpen. Dan mag en kan u niets meer eten of drinken. Dit gebeurt uiterst zelden maar in dat geval dient u glucagon (GlucaGen Hypokit) toegediend te krijgen via een inspuiting. Glucagon is een door de pancreas geproduceerd hormoon dat glycogeen (suikerreserve in de lever) uit de lever in de bloedbaan brengt. Het effect van glucagon wordt binnen de 15 minuten duidelijk en is van korte duur. Het is belangrijk dat u iets eet en drinkt van zodra u opnieuw bij bewustzijn bent. Uw arts en/of diabetesdeskundige en diëtist zullen u uitleggen hoe u een hypo in de toekomst kan vermijden of tot een minimum beperken. Hyperglycemie of te hoge bloedglucose Hyperglycemie (hyper) betekent dat er te veel glucose in uw bloed aanwezig is. Uw lichaam heeft op dat moment te weinig insuline of onvoldoende werkende insuline. Bij bloedglucosewaarden van meer dan 180 mg/dl zal de overtollige glucose water aantrekken dat via de nieren wordt verwijderd, waardoor u meer zal moeten plassen. Het lichaam probeert op deze manier het glucosegehalte in uw bloed opnieuw te normaliseren. (te veel koolhydraten), te weinig lichaamsbeweging, stress en angst, infectieziekten (griep), bepaalde geneesmiddelen zoals cortisone. Afhankelijk van de ernst van de hyperglycemie kunnen de volgende symptomen zich voordoen: hevige dorst, veel plassen, droge en/of plakkerige mond, verlies van eetlust, misselijkheid, buikpijn, slaperigheid, moeheid, gewichtsverlies, troebel zicht en moeilijk wondgenezing. Deze symptomen zijn niet altijd even duidelijk te herkennen en treden traag op. Soms verlopen de klachten over enkele uren tot enkele dagen. Wanneer uw bloedglucose extreem hoog is (hoger Indien u nog meer dan één uur van de volgende dan 270 mg/dl) dient u het ketongehalte in uw maaltijd verwijderd bent, dient u één droge koek, Het is belangrijk dat urine te testen aan de hand van een urineteststrook. één boterham of één stuk fruit te eten. wanneer een hypo Mogelijke oorzaken die de bloedglucose doen stijgen Indien u in uw urine ketonen aantreft (vergelijk de kleur Treedt de hypo vlak op voor de maaltijd, neem dan zich voordoet, u dit zijn o.a. een niet gediagnosticeerde diabetes, te weinig van de teststrook met de kleurenschaal op de flacon), alleen snelle suikers en ga nadien onmiddellijk nauwkeurig noteert in bloedverlagende medicatie of insuline, overslaan van dient u onmiddellijk contact op te nemen met uw arts aan tafel. uw dagboek. Mogelijks deze medicatie of insuline, onjuist eetpatroon zoals en/of diabetesdeskundige voor verdere behandeling. heeft u zelf de oorzaak Blijf niet eten tot het hypogevoel over is, meet uw een overdadige maaltijd of te sterk gesuikerde voeding Op deze manier kan u een de diabetisch coma door reeds ontdekt. bloedglucose nogmaals na 15 tot 20 minuten. ketoacidose voorkomen

9 Twee diabetestypes Twee diabetestypes Deze ernstige situatie kan zich op enkele uren of dagen ontwikkelen. Mensen met ketoacidose moeten onmiddellijk in het ziekenhuis worden opgenomen voor een intensieve vocht- en insulinebehandeling. Ketoacidose ontstaat wanneer er geen of onvoldoende werkende insuline in het bloed aanwezig is om de glucose (energie) uit de bloedbaan in de cellen (bv. spiercellen) te brengen. Het lichaam gaat dan over tot een andere energievoorziening namelijk vetverbranding. Bij vetverbranding ontstaan er afvalproducten, de zogenaamde ketonen. Het zijn zure nevenproducten, vooral aceton. Net zoals glucose hebben ketonen insuline nodig om als brandstof gebruikt te worden waardoor er niet alleen te veel glucose maar ook te veel ketonen in het bloed zullen aanwezig zijn. Deze ketonen veroorzaken dan weer een verzuring van het bloed waardoor er een ketoacidose ontstaat. dorst krijgen. Ketonen produceren een appeltjesgeur waarneembaar via uw adem. Een hoog ketongehalte in het bloed veroorzaakt misselijkheid en braken. Men kan ervan in een diabetische coma geraken. Een ziekenhuisopname is dus absoluut noodzakelijk. Complicaties op lange termijn Een slechte diabetesregeling met langdurige hoge bloedglucosewaarden en frequente bloedglucoseschommelingen vergroten de kans op lange termijn complicaties. Deze complicaties ontwikkelen zich langzaam en brengen schade aan het lichaam vanaf een HbA1c > 7% (53 mmol/mol). Een snelle opsporing, behandeling en opvolging zijn dus zeer belangrijk. In geval van complicaties door aantasting van de grote bloedvaten spreken we over hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en cerebrovasculair lijden (aantasting van de bloedvaten in de hersenen). Er kunnen ook complicaties optreden door aantasting van de kleine bloedvaten ter hoogte van de ogen (retinopathie), de nieren (nefropathie) en de zenuwen (polyneuropathie). Er kan een grotere gevoeligheid ontstaan voor infecties zoals blaasontstekingen en huidinfecties. Ter hoogte van de voeten kunnen er voetwonden ontstaan door o.a. een slechte bloeddoorstroming in de grote en kleine bloedvaten, een aantasting van de voetzenuwen en een verhoogd infectiegevaar. Om deze lange termijn complicaties te vermijden of tot een minimum te herleiden, dienen er specifieke preventieve maatregelen te worden genomen. De preventie van hart- en vaatziekten houdt in: een regelmatige bloeddrukcontrole, gewichtscontrole, cholesterol opvolging, rookstop, voldoende lichaamsbeweging en gezonde voeding. Het lichaam zal net zoals bij een te veel aan glucose Voor de preventie van oogaandoeningen is een in het bloed proberen deze ketonen via de urine uit te jaarlijks bezoek aan de oogarts aangeraden. scheiden. U zal dan veelvuldig moeten plassen en grote 16 17

10 Twee diabetestypes Behandelen van diabetes De preventie van nierproblemen duidt op een regelmatige bloeddrukcontrole en een jaarlijkse controle van de aanwezigheid van eiwitten in de urine (albuminurie). Diabetes kan dus veel complicaties veroorzaken. Het diabetesteam dat bestaat uit een groep van professionele zorgverleners o.a. in de eerste plaats uw huisarts en/of endocrinoloog, oogarts, diabetesdeskundige (diabeteseducator, referentieverpleegkundige diabetes, diëtist, podoloog en apotheker, ) zullen u helpen uw kennis op het gebied van diabetes te vergroten. Zo krijgt u meer inzicht in uw diabetesbehandeling en -opvolging. Het gaat om meer gaat dan alleen maar uw bloedglucose meten. Een goede diabetesregulatie kan complicaties voorkomen, uitstellen of tot een minimum beperken. Daarom dient uw bloeddruk, bloedglucose, HbA1c en gewicht regelmatig te controleren en dit bij voorkeur alle 3 maanden. Jaarlijks dringt zich ook een oogonderzoek, elektrocardiogram, volledig bloed- en urineonderzoek ter controle van bloedvetten en nierfunctie op. Een voetonderzoek (meer dan 1x per jaar bij problemen) is eveneens aangeraden en best laat u ook uw vaccinatiestatus nakijken. Behandelen van diabetes Behandelingsdoelen voor ogen houden Er zijn twee soorten behandelingsdoelen: korte- en lange termijndoelen. De korte termijn behandeling is erop gericht de bloedglucose binnen normale waarden te houden waardoor hyper- en hypoglycemie wordt voorkomen. U zal zich fitter en gezonder voelen en het risico op het ontwikkelen van lange termijncomplicaties wordt drastisch verminderd. Gezonde voeding, lichaamsbeweging en zo nodig medicatie en/of insuline vormen de hoekstenen van een goede diabetesbehandeling. De voedingsdriehoek: gezond en evenwichtig eten Een evenwichtige en gevarieerde aangepaste voeding is de hoeksteen van een moderne diabetesbehandeling. Dit betekent niet dat u niet meer kunt genieten. De voedingsdriehoek is een belangrijk hulpmiddel. De voedingsmiddelen worden in zeven verschillende vakken ondergebracht, met één restgroep (voor uitzonderlijk gebruik) die elk een specifieke bijdrage leveren aan een evenwichtige voeding. Maak uzelf vertrouwd met de verschillende voedingsgroepen. Samen met uw arts en diëtist kan u een gezond voedingsplan opstellen, aangepast aan uw persoonlijke behoefte en situatie. Een belangrijk voordeel: het is ook gezond voor familie en vrienden. Dat maakt het koken een stuk eenvoudiger

11 Behandelen van diabetes Behandelen van diabetes Lichaamsbeweging en sport Onderaan de voedingsdriehoek staat lichaamsbeweging en sport. Daarom wordt het ook de actieve voedingsdriehoek genoemd. Lichaamsbeweging heeft een gunstige invloed op uw gewicht, bloedglucose, vetverbranding, bloeddruk en stoelgang. Praktisch kan u misschien meer de trap of de fiets nemen, tuinieren, Al deze inspanningen werken verlagend voor uw bloedglucose. Overleg steeds met uw arts welke inspanning voor u het best van toepassing is, zodat een eventuele behandelingen met medicijnen in functie kan worden aangepast. Dranken In de volgende groep treft u de dranken aan. Per dag zou u minstens 1.5 liter vocht moeten drinken opdat alle lichaamsprocessen vlot zouden verlopen. Water dient als oplos- en transportmiddel voor levensnoodzakelijke stoffen en als afvoermiddel voor afvalstoffen. Dranken die tot deze groep behoren zijn o.a. bron- en bruiswater, koffie, thee, light frisdranken (max. ½ liter), ontvette bouillon, magere ongebonden groentesoep, groentesap. Koolhydraten het verzadigingsproces. Ze vertragen de vertering en opname van koolhydraten in het bloed. De hoeveelheid graanproducten en aardappelen die u nodig heeft hangt af van hoe actief u bent en of u al dan niet overgewicht vertoont. Groenten en fruit In de volgende groep treft u aan de ene kant groenten en aan de andere kant fruit aan. Groenten leveren vooral oplosbare voedingsvezels, vocht, vitaminen, mineralen en antioxidanten aan. Afhankelijk van de soort groenten bevatten ze meer of minder koolhydraten. Erwten, bonen, maïs, pompoen, rode biet en linzen bevatten meer koolhydraten dan bladgroenten. De oplosbare voedingsvezels zorgen voor een tragere opname van de glucose ter hoogte van de darm met een tragere bloedglucose stijging tot gevolg. Daarom raadt men steeds wat rauwkost bij de tweede broodmaaltijd aan. In een gezonde voeding voorziet men 300 gram groenten per dag. Fruit levert enkelvoudige De volgende groep bevat volwaardige complexe koolhydraten (een ketting aaneengeschakelde koolhydraten, beter gekend als zetmeel en vezels). Zetmeel bepaalt de hoeveelheid suiker in het bloed. Uw lichaam gebruikt het als brandstof voor het verkrijgen van energie. Volwaardige koolhydraten zijn niet zoet smakende traag opneembare suikers. Ze zijn te vinden in brood, rijst, aardappelen, beschuit en ontbijtgranen. Vezels spelen een belangrijke rol in 20 21

12 Behandelen van diabetes Behandelen van diabetes koolhydraten onder de vorm van fructose of vruchtensuiker dewelke eveneens een invloed hebben op de bloedglucose. Bananen, druiven en sommige exotische vruchten bevatten meer suiker dan appel of aardbeien. Het is een belangrijke bron van vitaminen, vocht en voedingsvezels. Minstens 2 porties fruit behoren tot de aanbevelingen. Vermijd gedroogd fruit en opgelegd fruit in siroop. Melk- en vleesproducten Verder bovenaan in de voedingsdriehoek staan aan de ene kant de melk- en calciumverrijkte sojaproducten en kaas welke eiwit, calcium, vitamines en vetten aanbrengen. Magere en halfvolle melk, karnemelk en magere yoghurt of magere melkproducten gezoet met kunstmatige zoetstoffen genieten de voorkeur. Ze bevatten galactose, een enkelvoudig koolhydraat wat zelden alleen in de natuur voor komt, maar samen met glucose het bekende lactose of melksuiker vormt wat eveneens de bloedglucose kan beïnvloeden. Vaste kazen en ½ vaste kazen bevatten geen lactose, maar zijn wel bronnen van vetten. Ook hier moet u magere soorten nemen. Aan de andere kant treft u vlees, vis en ei aan welke voornamelijk eiwitten leveren en geen invloed hebben op de bloedglucose. Vlees kan veel vet bevatten. Geef daarom de voorkeur aan mager vlees en vervang het regelmatig (2-3x/week) door vis. Sojaproducten en noten zijn een goed alternatief voor vlees maar bevatten geen vitamine B 12. Noten bevatten veel calorieën en peulvruchten, die ook deel uitmaken van deze groep, zijn dan weer koolhydraatrijk zodat u er rekening dient mee te houden in uw maaltijd Vetten Bijna aan de top van de voedingsdriehoek staat een klein vak met smeer- en bereidingsvetten. Ze leveren dubbel zoveel energie als eiwitten en koolhydraten, hebben geen invloed op de bloedglucose maar leveren ook essentiële vetzuren en vet oplosbare vitamines. Gebruik deze vetstoffen met mate want te veel vet leidt snel tot overgewicht. Een afgestreken koffielepeltje smeervet op de boterham en 1 afgestreken soeplepel bereidingsvet per persoon voor een warme bereiding zijn dan ook meer dan voldoende. Pas je bereidingswijze aan door bijvoorbeeld meer te stomen of te grillen. Vermijd zoveel mogelijk verzadigde vetten, het zijn vetten die hard worden in de koelkast en het cholesterolgehalte in uw bloed doen stijgen. Vloeibare vetten zijn een goed alternatief. Gebruik daarom dieet margarine of minarine. Zonnebloem of koolzaadolie voor de koude bereidingen, olijf- en arachideolie voor de warme bereidingen. Gebruik magere slasauzen. Heeft u last van overgewicht, wees dan zuinig met alle vetten. Restgroep: suiker Helemaal bovenaan de voedingsdriehoek treft u de restgroep aan. Deze groep bevat snel opneembare koolhydraten. Ze smaken zoet en doen uw bloedglucose snel stijgen. Ze leveren enkel energie en geen waardevolle voedingsstoffen. Strikt genomen zijn ze niet nodig in een evenwichtige voeding maar kunnen in een beperkte hoeveelheid wel voor variatie zorgen. Ze bestaan uit sucrose (synoniem voor sacharose). Sucrose, gevormd uit glucose en fructose is een tweevoudig koolhydraat en komt voor in tafelsuiker.

13 Behandelen van diabetes Behandelen van diabetes Afhankelijk van het productieproces kan sucrose verwerkt worden tot kristalsuiker, poedersuiker, klontjes, bruine suiker, rietsuiker, siroop Indien u deze soorten suiker in uw voedingsschema gebruikt, moeten ze (indien toegestaan) ingepast worden als een bron van koolhydraten. Voor de praktische toepassing hier van raadpleegt u best uw diëtist of diabetesdeskundige. Kunstmatige zoetmiddelen zijn een goed alternatief, ze hebben geen invloed op uw bloedglucose en leveren weinig calorieën. Er bestaat voor elk van deze zoetmiddelen wel een maximale dagelijkse hoeveelheid die niet mag overschreden worden. Bij een normaal gebruik in uw dagelijkse voeding is er geen enkel risico. Aspartaam is bijvoorbeeld verwerkt in magere fruityoghurt, light frisdrank en suikervrije snoepjes. Snoepgoed, gewone confituur, frisdranken, gebak en alcohol behoren eveneens tot de restgroep en bevatten naast suiker ook veel vet en alcohol. Maltose komt voor in bier, waar het ontstaat door gisting van gerstekorrels. Het is dus is belangrijk dat u deze producten met mate gaat gebruiken. Het zijn dikmakers en ze kunnen uw bloedglucose grondig in de war sturen. Let op met dieetkoekjes of dieetchocolade. Ze zijn gezoet met fructose en bevatten vaak veel vet en zijn dus calorierijk. Fructose doet uw bloedglucose weliswaar minder snel stijgen dan suiker, maar moet toch meegeteld worden als een koolhydratenbron. Het levert evenveel calorieën als gewone suiker. Koekjes, chocolade, chocopasta, pralines gezoet met maltitol, sorbitol en xylitol bevatten ook veel vet en zijn dus ook calorierijk. Deze zoetstoffen hebben weinig invloed op uw bloedglucose en leveren maar half zoveel energie als gewone suiker. Het is niet omdat een voedingsmiddel koolhydraten bevat met een beperkte invloed op uw bloedglucose, dat u het onbeperkt mag nuttigen. Het bevat misschien veel verzadigde vetten of te veel zout, welke een nadelige invloed hebben op uw bloedvaten. Suikervrij betekent niet vrij te gebruiken. Lees steeds de verpakking om de juiste samenstelling van het product te kennen en vraag advies aan uw diëtist of diabetesdeskundige. Tagatose is vrij nieuw, het heeft geen invloed op uw bloedsuiker en bevat slechts 1.5 kcal/g. Het is temperatuur bestendig en heeft geen artificiële nasmaak. Glucose, een enkelvoudig koolhydraat, ook wel druivensuiker genoemd, treft u ook aan in deze restgroep. Het is u nu wellicht duidelijk waarom deze snel opneembare suiker wordt aangewend in acute situaties voor het behandelen van een acute hypo. Door elke dag uit elk van deze eerste zeven groepen te kiezen om uw menu samen te stellen, heeft u meer controle over de voedingswaarde van uw maaltijden

14 Behandelen van diabetes Behandelen van diabetes Het is een gezonde gevarieerde evenwichtige voeding waaruit u kan kiezen, maak dan ook de juiste keuze. Enkel de porties en de extra s hoeft u aan te passen. Eet 3 maaltijden per dag en probeer zo min Voel u niet schuldig als u bij een speciale gelegenheid iets extra eet of drinkt. Schakel nadien wel zo snel mogelijk weer over naar uw gezond eetpatroon. Geniet van alles wat u eet! toegediend, dan kan het tellen van koolhydraten wel interessant zijn om meer inzicht te krijgen in uw voedingspatroon maar dan kan het resultaat ervan nooit gebruikt worden om zelf de hoeveelheid insuline 3. Meer flexibiliteit en vrijheid om in te spelen op veranderingen in je dagelijks leven a. Lichaamsbeweging b. Ziekte mogelijk tussen de maaltijden te eten. Verander aan te passen. Indien u graag meer wil weten over de balans van uw maaltijden door kleinere porties Koolhydraten tellen het tellen van koolhydraten en hiermee zelf aan de c. Stress mager vlees, vis, kip en eieren te eten. Geef de slag wil gaan, overleg dan steeds met uw arts of Koolhydraten tellen en insuline bepalen Koolhydraten tellen is een techniek om zo exact voorkeur aan magere kaas en magere melkproducten. diabetesverpleegkundige om na te gaan of deze mogelijk te bepalen hoeveel koolhydraten een drank gebeurt doorgaans in 5 stappen Gebruik de juiste bereidingswijze om zo weinig techniek in het kader van uw behandeling zinvol is. of maaltijd bevat. Deze techniek kan helpen om de mogelijk vet te moeten gebruiken. Eet meer groenten Stap 1: koolhydraten identificeren hoeveelheid insuline die toegediend wordt zo goed Weten hoe je koolhydraten moet tellen en hoe je en fruit. En vergeet vooral niet te drinken, bij voorkeur mogelijk af te stemmen op wat en hoeveel men eet. op basis daarvan je maaltijdinsuline aanpast heeft Het meeste voedsel bevat een mix van drie water. Deze variatie geeft u een grotere vrijheid. U Deze techniek gaat ervan uit dat een persoon met verschillende voordelen. voedingsstoffen: proteïnen, vet en koolhydraten. Het kan uw voeding aanpassen aan verschillende diabetes verschillende keren per dag snelwerkende eten van voedsel dat rijk is aan koolhydraten zal de situaties in uw dagelijks leven en een routine 1. Betere controle van de bloedglucose met insuline toedient voor de maaltijd, de zogenaamde bloedglucose doen stijgen. Voedsel dat hoofdzakelijk creëren die bij uw levensstijl past. Hou een dagboek minder hypo- en hyperglycemie maaltijdinsuline of maaltijdbolus. bestaat uit proteïnen (vb eitjes, vlees, tofu) en/of bij om zo een overzicht te krijgen van uw dagelijkse 2. Meer flexibiliteit en vrijheid in de keuze vetten (boter, room, kaas) zal daarentegen weinig inname en u zal zich meer bewust worden van wat en Koolhydraten tellen is daarom een techniek die van je maaltijden invloed hebben op de bloedglucose. wanneer u eet. Producten uit de restgroep kunnen in toegepast wordt in het kader van een meer complexe uitzonderlijke omstandigheden worden toegevoegd in behandeling met insuline op basis van minimaal drie a. Wanneer je eet De volgende tabel toont vier voedingstypes die rijk overleg met uw diëtist, arts en diabetesdeskundige. injecties of bolussen per dag. Krijgt u één of twee maal b. Hoeveel je eet zijn aan koolhydraten en die de bloedglucose doen per dag een vaste hoeveelheid voorgemengde insuline c. Wat je eet stijgen

15 Behandelen van diabetes Behandelen van diabetes Stap 2: hoeveelheid koolhydraten schatten Op basis van gewicht en tabellen Zetmeelrijk voedsel Rijst Noedels Pasta Brood Ontbijtgranen Crackers & beschuiten Aardappelen Erwten, bonen, linzen Zuivelproducten Melk Yoghurt Fruit Fruit Fruitsap Voedsel rijk aan suikers Suiker Cake & gebak Pudding & desserten Snoepgoed & chocolade Honing & confituur Zoete dranken Het aantal koolhydraten in een maaltijd bepalen kan op basis van het gewicht van het voedsel in combinatie met informatie uit een voedingstabel. Een voedingstabel geeft meestal het aantal koolhydraten weer per 100 gram. Voorbeeld: Drie gekookte aardappelen wegen samen 200g. De voedingstabel vermeld dat 100g aardappelen 17g koolhydraten bevat Dat wil zeggen dat 200g gekookte aardappelen 34g koolhydraten bevat. Op basis van labels met voedingswaarden Bij het meeste bereid voedsel dat men koopt in de supermarkt worden de verschillende voedingswaarden, ook de koolhydraten, vermeld in een speciaal label op de verpakking. Dit label met voedingswaarden vermeld ook het aantal koolhydraten in gram per 100 gram voedsel. Met deze informatie kan je zelf berekenen hoeveel koolhydraten de portie die jij gaat eten, zal bevatten. Koolhydraatruilwaarden Voorbeeld: Op de verpakking van een diepvriespizza wordt vermeld dat de pizza 31,8g koolhydraten bevat per 100g. De pizza weegt in totaal 485g. Als de ganse pizza opgegeten wordt dan is dat dus 154g koolhydraten Bij het gebruik van koolhydraatruilwaarden worden voedingswaarden niet in gram geteld. Eén koolhydraatruilwaarde komt overeen met 10 tot 15g koolhydraten (suikers). Dit laat u toe de hoeveelheid koolhydraten, en dus het aantal gram koolhydraten, te berekenen in een maaltijd of snack. Het systeem van de koolhydraatruilwaarden werkt op basis van referentietabellen die een overzicht geven van het aantal koolhydraatruilwaarden per portie van een bepaald type voeding. Deze tabellen kunnen ook gebruikt worden om informatie te geven over een normale portie zoals één appel, één aardappel, een halve banaan,. Stap 3: maaltijdinsuline berekenen Wanneer het aantal koolhydraten berekend is, moet men bepalen hoeveel insuline er voor deze hoeveelheid koolhydraten nodig is. De hoeveelheid insuline die iemand nodig heeft voor een bepaalde hoeveelheid koolhydraten wordt de insuline naar koolhydraten ratio genoemd. Deze ratio varieert van persoon tot persoon. De meeste mensen hebben één eenheid snelwerkende insuline nodig per 10-15g koolhydraten maar dit kan voor iedereen anders zijn. Om de insuline naar koolhydraten ratio te kennen die het beste bij u past, overlegt u best met uw arts of diabetesverpleegkundige

16 Behandelen van diabetes Behandelen van diabetes Stap 4: maaltijdinsuline corrigeren Naast voeding zijn er verschillende andere factoren die een invloed kunnen hebben op de bloedglucose en dus op de hoeveelheid insuline die het lichaam nodig heeft. Vooraleer de berekende maaltijdbolus toe te dienen, kan het daarom nodig zijn om een correctie door te voeren. Koolhydraten tellen en insuline aanpassen, is een proces dat enige praktijkervaring vereist. Wanneer men de techniek echter goed beheerst kan men genieten van een grotere flexibiliteit in het dagelijks leven zonder het risico op hypo- of hyperglycemie. Indien u zelf aan de slag wil gaan met het tellen van koolhydraten en het aanpassen van uw maaltijdinsuline, praat hierover dan eerst met uw arts of diabetesverpleegkundige. Zij kunnen u met raad en daad bijstaan om hier op een veilige manier mee te starten. Medicatie respecteren Wanneer u type 2 diabetes heeft en de genomen maatregelen zoals aangepaste voeding en voldoende lichaamsbeweging niet meer volstaan om een goede bloedglucoseregulatie te bereiken, zal er medicatie worden opgestart. Er bestaan verschillende soorten elk met hun eigen specifieke eigenschappen en nevenwerkingen. Het zijn waardevolle geneesmiddelen maar laat ons niet uit het oog verliezen dat een beheersing van het lichaamsgewicht, gezonde evenwichtige gevarieerde voeding en voldoende lichaamsbeweging niet weg te denken zijn. Zonder deze maatregelen is elke behandeling met medicatie ontoereikend! Wanneer u zelf geen insuline meer aanmaakt, moet er insuline geïnjecteerd worden. Afhankelijk van uw levensstijl, activiteiten, leeftijd en soort diabetes zal uw arts samen met u beslissen welke insuline u nodig heeft, hoeveel en wanneer. U dient steeds het voorgeschreven behandelschema nauwkeurig op te volgen want deze medicatie is afgestemd op uw voeding, maaltijdenspreiding en lichaamsbeweging. Sommige geneesmiddelen hebben een invloed op uw bloedglucose, ze kunnen de bloedglucose verhogen of verlagen. Sommige geneesmiddelen maken u ook minder gevoelig voor opkomende hypoglycemieën. Neem nooit medicatie op eigen initiatief. Wanneer een arts u nieuwe medicatie voorschrijft, is het belangrijk te melden welk type bloedsuikerverlagende medicatie u gebruikt om wisselwerkingen te voorkomen. Bij aanpassing van uw medicatie kunnen bijkomende bloedglucosemetingen of een aanpassing van uw bloedsuikerverlagende tabletten of insulineschema soms noodzakelijk zijn

17 Zelfcontrole bij diabetes Zelfcontrole bij diabetes Zelfcontrole bij diabetes Essentieel voor een goede diabetesbehandeling Het regelmatig zelf meten van uw bloedglucose met een bloedglucosemeter noemt men zelfcontrole van de bloedglucose. Hoe vaak u moet meten, is afhankelijk van het soort diabetes (type 1 of type 2 diabetes), de behandeling die u volgt en de stabiliteit van uw diabetes. Indien u insuline injecteert, is het soms raadzaam om minstens vier tot vijf keer per dag uw bloedglucose te meten, bijvoorbeeld één keer nuchter en dan telkens voor elke hoofdmaaltijd en voor elke injectie. U dient vaker te meten wanneer uw bloedglucose ontregeld is, of wanneer u ziek bent of onder stress staat. Bij veranderingen in uw eetpatroon, medicatie, slaap- of bewegingspatroon of bij twijfel dient u ook vaker te meten. Meestal wordt dit alles besproken met uw arts en/of diabetesdeskundige. Door de meetwaarden op te slaan in uw bloedglucosemeter, kunnen bloedglucosetrends herkend worden. Deze nuttige informatie kan uw arts en/of diabetesdeskundige gebruiken om uw diabetesbehandeling te evalueren en indien nodig bij te sturen. Op deze manier krijgt u zelf ook inzicht in uw diabetesregulatie. Zelfcontrole helpt u uw bloedglucose binnen normale waarden te houden en uw levenskwaliteit te verhogen. Hypo- of hyperglycemie kunnen tijdig worden opgespoord, behandeld en zelfs worden vermeden. Lange termijn complicaties worden tot een minimum beperkt. Een goede voorbereiding is noodzakelijk Veel dingen in het leven gaan makkelijker mits een goede voorbereiding. Dat geldt ook voor het meten van uw bloedglucose. Alles begint met de huid en de keuze van de prikker De vorm van de hedendaagse prikker houdt rekening met de anatomie van uw huid en bevordert op die manier een zachte en zorgvuldige bloedprik, zo zacht dat wat u voelt niet meer dan een lichte tinteling zal zijn. Regelmatig prikken hoort nu eenmaal bij een correcte bloedglucosemeting. Accu-Chek prikkers zijn van nature zacht. Elke persoon is verschillend en heeft een andere pijngevoeligheid, huiddikte en bloeddoorstroming. Er zijn verschillende prikkers beschikbaar om aan deze individuele verschillen tegemoet te komen. In bijlage vindt u een overzicht met een aantal vragen die u kunnen helpen in het kiezen van uw persoonlijke prikker om dan samen met uw arts en/of diabetesdeskundige uw keuze te maken. Heeft u prikangst? Als het antwoord op deze vraag ja is, zou u enkel een prikker mogen kiezen die u toelaat zacht en net diep genoeg te prikken om voldoende bloed te krijgen. In de meeste gevallen wordt de angst aangewakkerd door Diameter lancet Aantal prikdieptes Minimale prikdiepte Maximale prikdiepte Clixmotion technologie voor nagenoeg prijnloze prik XL Lancetten beschikbaar Losse lancetten Lancettenhouder Lancet zichtbaar Accu-Chek Softclix 0,4mm 11 0,8mm 2,3mm Ja Ja Ja Neen Enkel bij wisselen lancet Accu-Chek Fastclix 0,3mm 11 0,7mm 2,2mm Ja Neen Neen 6 lancetten in 1 houder Nooit

18 Zelfcontrole bij diabetes Zelfcontrole bij diabetes het zien van de naald. Accu-Chek is zich bewust van de angst die vaak gepaard gaat met prikken. Daarom werden er prikkers ontwikkeld waarbij lancetten niet zichtbaar zijn. Met de Accu-Chek FastClix zijn er 6 lancetten opgeborgen in één lancettenhouder. U kan deze lancetten niet zien. U vervangt enkel de lancettenhouder. Zo blijven de veiligheid en hygiëne gegarandeerd. Hoe dik is uw huid? Heeft u een dikke of eerder dunne huid? Er kunnen 11 individuele prikdieptes ingesteld worden. Hoe meer prikdieptes op uw prikker aanwezig zijn, hoe meer mogelijkheden u heeft om een ideale persoonlijke prikdiepte te vinden. Conventionele technologie De trillingen veroorzaken pijnlijke schade aan de huid. Het lancet stopt bruusk en veert dan terug. Clixmotion technologie Geen trillingen. Noch in, noch uit. Het lancet wordt zachtjes afgeremd en vervolgens meteen teruggetrokken. U ervaart toch pijn tijdens het prikken Belangrijke factoren voor een nagenoeg pijnloze prik zijn een precieze slijping van het lancet en een snelle prik. Hoe sneller de huid doorprikt wordt, hoe minder zenuwstimulatie en dus minder pijngewaarwording optreedt. Enkel de nieuwe generatie prikkers biedt naalden die met hoge snelheid vooruit worden geduwd en zo een snelle en precieze prik verzekeren. Met de Accu-Chek FastClix bijvoorbeeld duurt de prik slechts 3 milliseconden, de pijnreceptoren worden kort gestimuleerd wat leidt tot een nagenoeg pijnloze prik. Maar het meermaals gebruik van hetzelfde lancet maakt het steeds botter. Een bot lancet veroorzaakt pijn. Enkel door na elke test het lancet te vervangen kan u er zeker van zijn dat de naald niet beschadigd is en de prik zo pijnloos mogelijk is. Zijn uw vingers aangetast door neuropathie of reuma? Voor mensen met dergelijke problemen is het niet gemakkelijk telkens een nieuw lancet te plaatsen. Ook het verwijderen van het steriel beschermkapje bij sommige lancetten kan moeilijk zijn. In dergelijke gevallen is het goed dat er zo weinig mogelijk handelingen moeten gebeuren. Met de Accu-Chek FastClix kunnen de lancetten vervangen worden zonder deze aan te raken en dient er ook geen steriel kapje verwijderd te worden. Tips voor een zachte prik Zorg steeds dat uw handen warm, proper en droog zijn; Was ze vooraf met warm water en zeep. Warmte zorgt voor een betere bloeddoorstroming en bevordert een betere bloeddruppel. Droog uw handen goed af. Ontsmettingsmiddelen zijn in een thuissituatie meestal 34 35

19 Zelfcontrole bij diabetes Zelfcontrole bij diabetes 1. Kies uit 11 prikdieptes 3. Plaats een lancettenhouder Verwijder het beschermkapje 4. Plaats het beschermkapje terug niet nodig. Indien u toch alcohol of andere ontsmettingsmiddelen gebruikt om uw handen te ontsmetten, moet u die goed laten opdrogen voor u in uw vinger prikt. Zorg voor een goede bloedcirculatie; Masseer zacht de gekozen vinger voor het prikken, vertrekkend vanuit de hand richting vingertop of laat uw hand naar beneden hangen zodat de zwaartekracht zijn werk doet en het bloed naar uw vingertoppen stroomt. Prik aan de zijkant van uw vingertop. Nooit op de vingertop want die is extra gevoelig. Aan de zijkant van uw vingertop bevinden zich minder zenuwuiteinden waardoor het prikken minder gevoelig wordt. Verander steeds van vinger, dit voorkomt eeltvorming. Er zijn alternatieve prikplaatsen die u kan bespreken met uw arts en/of diabetesdeskundige zoals de oorlel, voorarm, handpalm, bovenarm, dij of kuit. stap voor stap iets groter in tot u voldoende bloed heeft. De optimale prikdiepte kan verschillend zijn van vinger tot vinger. Druk de prikker stevig tegen de huid, de huid wordt mooi opgespannen zodat het lancet zachter in uw huid binnendringt, zelfs wanneer er een geringe prikdiepte werd ingesteld. Meervoudig gebruik van hetzelfde lancet maakt het botter en veroorzaakt pijn bij het prikken. Dit kan u vermijden door bij elke prik een nieuwe lancet te gebruiken. Nieuwe lancetten zijn steriel en voorkomen zo infecties. Draag zorg voor uw prikker. Houd hem schoon. Opgedroogde bloed kan u verwijderen met zeepwater of ontsmettingsmiddel. Een goede bloedglucosemeter is een meter die bij u past best bij u past hangt af van uw persoonlijke levensstijl, mogelijkheden en verwachtingen. Als u buitenshuis werkt, zal tijd erg kostbaar zijn voor u. U moet snel, comfortabel en nauwkeurig kunnen meten met een snel en handig apparaat. Een eenvoudige bediening en exacte meting zijn vaak doorslaggevende argumenten voor de keuze van een bloedglucosemeter. Accu-Chek biedt verschillende soorten bloedglucosemeters aan met specifieke eigenschappen die de meter voor u persoonlijk meer of minder geschikt kunnen maken. Traditioneel of nieuw Accu-Chek biedt u de keuze tussen bloedglucosemeters met of zonder teststroken. Bij de traditionele bloedglucosemeters heeft u een meter met afzonderlijke prikker en individuele teststroken. Indien u de voorkeur geeft aan een bloedglucosemeter zonder individuele teststroken, dan kiest u best voor een alles-inéén systeem. Bij deze nieuwe manier van meten zijn Stel de juiste prikdiepte in. U begint met de kleinste prikdiepte. Als u een bloeddruppel bekomt die voldoende Mensen met diabetes vragen zich vaak af: met welke groot is, kunt u deze diepte behouden. meter kan ik het best, het snelst en het efficiëntst mijn 5. Aanspannen en prikken 6. Duw het hendeltje één Als de druppel niet groot genoeg is, stelt u de prikdiepte de meter, prikker en cassette met 50 testen geïntegreerd met slechts 1 klik keer van voor naar achter bloedglucose meten? De bloedglucosemeter die het 36 in één toestel. 37

20 Zelfcontrole bij diabetes Zelfcontrole bij diabetes Traditionele bloedglucosemeters Hanteren en verwijderen van individuele teststroken Hanteren en verwijderen van individuele lancetten Nieuwe manier van meten Een cassette met 50 testen op een contenu lint Een houder met 6 lancetten Met de Accu-Chek Mobile kan u 50 bloedglucosemetingen uitvoeren met één testcassette. Eens de 50 testen zijn opgebruikt, dient u eenvoudigweg de gebruikte cassette te vervangen door een nieuwe. Het vervangen van de testcassette is eenvoudig en snel in vergelijking met het plaatsen en verwijderen van een teststrook bij een traditionele bloedglucosemeter. De testcassette kan u wegwerpen bij het gewone huisvuil. Wanneer u de voorkeur geeft aan een traditionele bloedglucosemeter met individuele teststroken en een afzonderlijke prikker, heeft u de keuze tussen de Accu-Chek Aviva of Accu-Chek Aviva Nano. U dient zelf een teststrook uit de flacon te nemen en deze in de meter plaatsen. Na het meten dient u de gebruikte teststrook te verwijderen. De bloedglucosemeter, prikker en flacon met teststroken kan u opbergen in het meegeleverde opbergtasje. Tips voor een correcte bloedglucosemeting Meten met de Accu-Chek Mobile in slechts 4 stappen 1. Afdekkapje openen. 2. Bloed prikken. Het zelfstandig uitvoeren van een bloedglucosemeting is tegenwoordig kinderspel. Toch zijn er een aantal zaken waar u rekening dient mee te houden om een correct meetresultaat te bereiken. Zorg voor droge en propere handen. Indien er suiker aan uw vinger kleeft, meet de meter dit ook en geeft dus een foutieve meetwaarde weer. Een te hoge of te lage omgevingstemperatuur kan een negatieve invloed hebben op uw meter en teststroken. De gemeten waarde kan hierdoor beïnvloed worden. Bij een traditionele bloedglucosemeter dient u op te letten voor de houdbaarheidsdatum van de teststroken. Vervallen teststroken geven geen betrouwbare waarden meer weer. Vocht kan uw teststroken beschadigen. U dient de teststrokenflacon onmiddellijk te sluiten na gebruik. Een geopende flacon met teststroken gedurende één nacht in een vochtige ruimte (bijvoorbeeld de badkamer) laten staan, zorgt reeds voor beschadiging. 3. Bloed aanbrengen. 4. Resultaat aflezen en afdekkapje sluiten

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes

DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES. In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes DIEET BIJ CF-GERELATEERDE DIABETES In deze folder vindt u informatie over het Dieet bij CF-gerelateerde Diabetes Inhoud 1. Inleiding 3 2. Diabetes bij CF 4 3. Behandeling 4 3.1. Doel van de behandeling

Nadere informatie

VOEDINGS- EN DIEETVOORLICHTING. Diabetes Mellitus. Zeker als u ons nodig heeft

VOEDINGS- EN DIEETVOORLICHTING. Diabetes Mellitus. Zeker als u ons nodig heeft VOEDINGS- EN DIEETVOORLICHTING Diabetes Mellitus Zeker als u ons nodig heeft THUISZORG De Friese Wouden JEUGDGEZONDHEIDSZORG KRAAMZORG VOEDINGS- EN DIEETVOORLICHTING Diabetes Mellitus In deze folder vindt

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik U heeft diabetes mellitus en gebruikt hiervoor twee maal daags insuline. Deze brochure geeft extra informatie over uw dieet in bijzondere situaties

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

Hoe kan ik voorkomen dat er ketonen ontstaan? Er zijn een aantal dingen die u kunt doen om te helpen verhoogde ketonenniveaus en DKA te voorkomen:

Hoe kan ik voorkomen dat er ketonen ontstaan? Er zijn een aantal dingen die u kunt doen om te helpen verhoogde ketonenniveaus en DKA te voorkomen: Ketonen en diabetes Wat zijn ketonen? Ketonen zijn een bepaald type zuur. Ketonen blijven over wanneer het lichaam een deel van zijn eigen vet verbrandt, dit gebeurt als er niet genoeg glucose aanwezig

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes en voeding

Zwangerschapsdiabetes en voeding Gynaecologie Zwangerschapsdiabetes en voeding www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Zwangerschapsdiabetes... 3 Glucosedagcurve... 3 Behandeling... 4 Adviezen met betrekking tot uw voeding... 4 Hanteer een

Nadere informatie

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Eet gezond en gevarieerd Vermijd overgewicht Beweeg voldoende Stop met roken en beperk alcoholgebruik www.diabetescoach.be EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Een gezonde

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Diabetesverpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis

Diabetes mellitus. Diabetesverpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis Diabetes mellitus Diabetesverpleegkundigen IJsselland Ziekenhuis U hebt te horen gekregen dat u diabetes heeft. Uw internist en diabetesverpleegkundige zullen u veel informatie geven over deze aandoening

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij tablet-gereguleerde diabetes mellitus

Voedingsadviezen bij tablet-gereguleerde diabetes mellitus Voedingsadviezen bij tablet-gereguleerde diabetes mellitus U heeft diabetes mellitus (suikerziekte) en gebruikt hiervoor tabletten. Deze folder geeft informatie over uw dieet in bijzondere situaties en

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Zacht en zorgvuldig prikken

Zacht en zorgvuldig prikken Zacht en zorgvuldig prikken Inhoudsopgave Inleiding 3 De invloed van de huid op de bloedafname 5 Hoe is onze huid opgebouwd? 6 Alles begint met de huid 8 De beste plaats om te prikken 10 Gemakkelijk en

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

voedingsadvies bij hypoglykemie

voedingsadvies bij hypoglykemie voedingsadvies bij hypoglykemie (te laag bloedglucose) 1 2 Inleiding Mogelijke klachten Wanneer u last heeft van een te lage bloedglucose (hypoglykemie) kunnen de volgende klachten zich voordoen: trillen,

Nadere informatie

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013 FoodSteps - diabetes in beweging Wat is diabetes Symptomen Gevolgen Behandeling 5% van de bevolking heeft diabetes (= 1 op 20) Zuid West-Vlaanderen: 15 000 Verwachting komende jaar: x 2 (= 1 op 10) Pancreas

Nadere informatie

Voeding bij zwangerschaps diabetes. Diabetes Gravidarum

Voeding bij zwangerschaps diabetes. Diabetes Gravidarum Voeding bij zwangerschaps diabetes Diabetes Gravidarum Universitair Medisch Centrum Groningen Zwangerschapsdiabetes is een vorm van suikerziekte die kan optreden tijdens de zwangerschap. Deze brochure

Nadere informatie

Diabetes Mellitus Zelfcontrole

Diabetes Mellitus Zelfcontrole INTERNE GENEESKUNDE Diabetes Mellitus Zelfcontrole Inleiding Diabetes mellitus (D.M.) is een chronische ziekte. Het is voor u als mens met diabetes van belang een aantal zaken in de gaten te houden. U

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

De glucose kan de cellen niet in waardoor het bloedglucosegehalte te hoog wordt.

De glucose kan de cellen niet in waardoor het bloedglucosegehalte te hoog wordt. Inleiding Onze voeding bestaat uit eiwitten, vetten, koolhydraten, voedingsvezels, vitamines, mineralen en vocht. Al het voedsel wordt in de maag en in de darmen verteerd. De waardevolle stoffen worden

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij vier maal daags insulinegebruik

Voedingsadviezen bij vier maal daags insulinegebruik Voedingsadviezen bij vier maal daags insulinegebruik U heeft diabetes mellitus en gebruikt hiervoor vier maal daags insuline. Deze brochure geeft extra informatie over uw dieet in bijzondere situaties

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders Kind met diabetes en intensieve therapie Algemene informatie voor kind en ouders KIND MET DIABETES EN INTENSIEVE THERAPIE ALGEMENE INFORMATIE VOOR KIND EN OUDERS INLEIDING Je bent voor de behandeling van

Nadere informatie

Wat is diabetes? De twee meest voortkomende types diabetes zijn:

Wat is diabetes? De twee meest voortkomende types diabetes zijn: zorgtraject Wat is diabetes? Diabetes is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door een onvoldoende of afwezige productie van insuline. Insuline is een hormoon dat door de alvleesklier (pancreas)

Nadere informatie

Dieetadvies bij diabetes mellitus (voor insuline afhankelijke diabetespatiënten)

Dieetadvies bij diabetes mellitus (voor insuline afhankelijke diabetespatiënten) Dieetadvies bij diabetes mellitus (voor insuline afhankelijke diabetespatiënten) Wat is diabetes mellitus? Diabetes mellitus is een chronische stofwisselingsziekte waarbij het glucosegehalte in het bloed

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zelfregulatie bij intensieve therapie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zelfregulatie bij intensieve therapie Zelfregulatie bij intensieve therapie ZELFREGULATIE BIJ INTENSIEVE THERAPIE INLEIDING Deze folder geeft u algemene richtlijnen over zelfregulatie bij intensieve insulinetherapie. Zelfregulatie is het zelfstandig

Nadere informatie

Diabetes mellitus en zelfcontrole. Diabetespoli

Diabetes mellitus en zelfcontrole. Diabetespoli 00 Diabetes mellitus en zelfcontrole Diabetespoli 1 Inleiding Diabetes mellitus is een chronische aandoening. Daarom is het voor u als mens met diabetes van belang een aantal zaken in de gaten te houden.

Nadere informatie

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het

Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de. hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het SUIKERZIEKTE Overmatig drinken en plassen is een vaak voorkomend symptoom bij de hond. Het kan veroorzaakt worden door verschillende ziekten in het lichaam. U kunt hierbij denken aan slecht functionerende

Nadere informatie

Eet, drink en. beweeg!

Eet, drink en. beweeg! Eet, drink en. beweeg! WAAROM? Gezond eten en regelmatig bewegen gaan hand in hand. Door een gevarieerde voeding te combineren met voldoende lichaamsbeweging zorgen we ervoor dat we het risico op allerlei

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Deze brochure is gebaseerd op de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes. Lekker. en gezond eten met diabetes

Deze brochure is gebaseerd op de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes. Lekker. en gezond eten met diabetes Deze brochure is gebaseerd op de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes Lekker en gezond eten met diabetes 3 Gezond eten heeft zin Met diabetes heb je extra veel plezier van gezond eten: je zit lekkerder in je

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Afdeling Diëtetiek Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Inleiding Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal na de bevalling

Nadere informatie

Patiënteninformatie Interne geneeskunde. Zwangerschapsdiabetes

Patiënteninformatie Interne geneeskunde. Zwangerschapsdiabetes Patiënteninformatie Interne geneeskunde Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes (zwangerschapssuikerziekte) wordt ook wel Diabetes Gravidarum genoemd. Als een vrouw deze vorm van diabetes krijgt, gebeurt

Nadere informatie

Inhoud. Diabetes Mellitus Informatie

Inhoud. Diabetes Mellitus Informatie Inhoud Diabetes Mellitis Informatie... 1 Wat is diabetes mellitus?... 2 Glucose... 2 Insuline... 2 Hoe ontstaat diabetes?... 2 Wat zijn de verschijnselen?... 2 Adviezen... 2 Medicijnen... 2 Iets meer over

Nadere informatie

Hypo- en hyperglycaemie

Hypo- en hyperglycaemie Hoofdstuk 4 Hypo- en hyperglycaemie 4.1 Inleiding Normaal schommelt het bloedglucosegehalte tussen 4 en 8 mmo/l. Bij mensen met diabetes mellitus is een waarde tussen de 4 en de 10 mmol/l acceptabel. Bij

Nadere informatie

Notities bij deel : Gezonde voeding. ter preventie van overgewicht en diabetes

Notities bij deel : Gezonde voeding. ter preventie van overgewicht en diabetes 1 Notities bij deel : Gezonde voeding ter preventie van overgewicht en diabetes DIA 1 Informatiesessie : GEZONDE VOEDING TER PREVENTIE VAN OVERGEWICHT EN DIABETES Naast deze PowerPoint presentatie,is er

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zwangerschapsdiabetes. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zwangerschapsdiabetes. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis Zwangerschapsdiabetes Begeleiding in het Refaja ziekenhuis ZWANGERSCHAPSDIABETES BEGELEIDING IN HET REFAJA ZIEKENHUIS INLEIDING waar het ziekenhuis, omdat tijdens heeft ontwikkeld. Zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

Algemene voedingsadviezen diabetes mellitus

Algemene voedingsadviezen diabetes mellitus Algemene voedingsadviezen diabetes mellitus Diabetes mellitus (suikerziekte) is een stofwisselingsziekte waarbij de alvleesklier (pancreas) geen of weinig van het hormoon insuline produceert. In deze brochure

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. VIGeZ 2012

De actieve voedingsdriehoek. VIGeZ 2012 De actieve voedingsdriehoek VIGeZ 2012 De actieve voedingsdriehoek Geeft weer - Wat je dagelijks zou moeten eten - Hoeveel je best beweegt Voor iedereen vanaf 6 jaar De actieve voedingsdriehoek Is gebaseerd

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap 2 Bij de Glucose Tolerantie Test was uw bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) te hoog. Daarom ontvangt u deze informatie. Wat is glucose?

Nadere informatie

Zet uzelf in beweging!

Zet uzelf in beweging! Informatie voor mensen met diabetes type 2 en mensen met een verhoogd risico op diabetes type 2 Zet uzelf in beweging! De BeweegKuur is speciaal ontwikkeld voor mensen die diabetes type 2 hebben of hier

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij Diabetes Mellitus

Voedingsadviezen bij Diabetes Mellitus Voedingsadviezen bij Diabetes Mellitus Deze folder gaat over voedingsadviezen als u Diabetes Mellitus heeft. Inleiding Diabetes Mellitus, beter bekend als diabetes of suikerziekte, is een stofwisselingsziekte

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

INFORMATIE OVER DIABETES

INFORMATIE OVER DIABETES INFORMATIE OVER DIABETES 1126 DIABETES MELLITUS In Nederland lijden naar schatting ongeveer 650.000 mensen aan diabetes mellitus (suikerziekte). Van de Nederlandse bevolking heeft 3,9 procent nu of binnenkort

Nadere informatie

VLAAMSE DIABETESCENTRA VOOR KINDEREN EN ADOLESCENTEN

VLAAMSE DIABETESCENTRA VOOR KINDEREN EN ADOLESCENTEN VLAAMSE DIABETESCENTRA VOOR KINDEREN EN ADOLESCENTEN NAAM KIND:.............. CONTACTNUMMERS Mama..................... Papa....................... Andere..................... Behandelende arts.........

Nadere informatie

Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus

Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus Afdeling interne geneeskunde Deze informatie is een aanvulling op de folder Jaarcontrole voor mensen met diabetes mellitus, die u heeft

Nadere informatie

Diabetes of suikerziekte

Diabetes of suikerziekte Diabetes of suikerziekte (bron: Weet je voldoende over diabetes - Vlaamse Diabetes Vereniging) SUIKER EN HET MENSELIJK LICHAAM In onze dagelijke voeding zijn tal van koolhydraten (=suikers) aanwezig. Deze

Nadere informatie

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus Diabetes mellitus Diabetes mellitus (suikerziekte) is een ziekte van de stofwisseling; hierbij zit er te veel glucose in het bloed Dat kan twee oorzaken hebben: bil type 1 diabetes maakt het lichaam niet

Nadere informatie

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?!

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?! DIABETES TYPE 2 De ziekte van de toekomst?! Inleiding 1. Wat is diabetes 2. Wat loopt er mis 3. Wie loopt er risico 4. Wat zijn de mogelijke gevolgen 5. Meest voorkomende klachten 6. Behandelen en/of voorkomen

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Diabetesverpleegkundigen

Interne Geneeskunde Diabetesverpleegkundigen Zelfregulatie voor mensen die drie keer per dag kortwerkende insuline voor de maaltijd en één keer (middel)langwerkende insuline spuiten en zo nodig bloedglucose verlagende tabletten gebruiken Zelfregulatie

Nadere informatie

Koolhydraatarm dieet en diabetes mellitus

Koolhydraatarm dieet en diabetes mellitus Koolhydraatarm dieet en diabetes mellitus Een koolhydraatarm dieet De arts of diëtist heeft met u besproken dat u gedurende drie maanden een koolhydraatarm dieet gaat volgen. Dit dieet volgt u in overleg

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht Afdeling Diëtetiek Algemeen U heeft jicht. In deze folder vindt u een aantal algemene adviezen die eventuele klachten kunnen voorkomen of verminderen. Wat is jicht? Jicht is een aandoening die behoort

Nadere informatie

www.diabetesopschool.nl

www.diabetesopschool.nl Informatie begeleiding schoolkamp Deze informatie is bestemd voor mensen die een schoolkamp begeleiden waaraan een kind met diabetes deelneemt. Als begeleiders weten hoe zij moeten handelen in bepaalde

Nadere informatie

Lichaamsbeweging en sport

Lichaamsbeweging en sport Hoofdstuk 6B Lichaamsbeweging en sport 6b.1 Inleiding Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de gezondheid. En het zorgt voor ontspanning en plezier. Dit geldt voor iedereen, dus ook voor mensen

Nadere informatie

Gezonde voeding voor teamsporters

Gezonde voeding voor teamsporters Gezonde voeding voor teamsporters Inleiding Door: Esther Verhoef en Puck Reckers Doel: Kennis vergroten goede voeding rondom trainingen/wedstrijden. Inhoud Presentatie Wat is voeding - Koolhydraten - Vetten

Nadere informatie

Heb je na het lezen van het boekje nog vragen? Stel die vragen dan aan je ouders, de kinderarts of de kinderdiabetesverpleegkundige.

Heb je na het lezen van het boekje nog vragen? Stel die vragen dan aan je ouders, de kinderarts of de kinderdiabetesverpleegkundige. Wat moet je doen bij een hypo of hyper? Deze folder is geschreven voor kinderen met diabetes en hun ouders/ verzorgers. Als je diabetes hebt, dan zijn er een aantal belangrijke regels waar je naar moet

Nadere informatie

Wat is diabetes mellitus?

Wat is diabetes mellitus? Hoofdstuk 1 Wat is diabetes mellitus? 1.1 Inleiding Uw arts heeft u verteld dat u diabetes mellitus (suikerziekte) heeft. Ongetwijfeld heeft u veel vragen, zoals: hoe kom ik aan diabetes, wat is er aan

Nadere informatie

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent Voeding na transplantatie 1 Algemene voedingsrichtlijnen Jemina Van Loo 24/06/2013 2 Inleiding Optimale gezondheid bereiken of bewaren 1) Medicatie 2) Gezonde voeding gezond gewicht gezonde voedingskeuzes

Nadere informatie

Wat is diabetes? De twee meest voortkomende types diabetes zijn:

Wat is diabetes? De twee meest voortkomende types diabetes zijn: diabetes en 3 injecties Wat is diabetes? Diabetes is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door een onvoldoende of afwezige productie van insuline. Insuline is een hormoon dat door de alvleesklier

Nadere informatie

Informatie diabetes bij kinderen. Afdeling Kindergeneeskunde

Informatie diabetes bij kinderen. Afdeling Kindergeneeskunde Informatie diabetes bij kinderen Afdeling Kindergeneeskunde Beste lezer, Voor je ligt de informatiefolder van het Kinderdiabetesteam van het Waterlandziekenhuis. Deze folder is gemaakt voor kinderen (en

Nadere informatie

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam 1 2 VOORKOMEN VAN ONDERVOEDING BIJ OUDEREN Bij het bezoek op de polikliniek is u een aantal vragen gesteld over gewichtsverlies en uw eetlust. Hiermee wordt

Nadere informatie

RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING

RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING Inleiding Een hoog lichaamsgewicht is gevaarlijk voor de gezondheid. Overgewicht wordt vaak in verband gebracht met: hart- en vaatziekten; gewrichtsklachten;

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Gezonde Sportvoeding. als basis voor optimale sportieve prestaties

Gezonde Sportvoeding. als basis voor optimale sportieve prestaties Gezonde Sportvoeding als basis voor optimale sportieve prestaties Een gezonde voeding is levensbelangrijk. Niet enkel om sportieve prestaties te leveren is een uitgebalanceerde voeding een vereiste, maar

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes Ziekenhuis Gelderse Vallei Ongeveer één op de twintig zwangere vrouwen krijgt te maken met zwangerschapsdiabetes. Zwangerschapsdiabetes is een tijdelijke soort diabetes die bijna

Nadere informatie

Zelfregulatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Zelfregulatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Zelfregulatie U heft suikerziekte (diabetes mellitus) en gebruikt daarvoor twee of vier maal per dag insuline. In overleg met uw arts heeft u besloten dat u zelf uw diabetes mellitus gaat regelen (zelfregulatie).

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek PATIËNTEN INFORMATIE Ondervoeding in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Ondervoeding door ziekte is in ziekenhuizen een veel voorkomend probleem. Ongeveer 1 op de 4 patiënten is

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Met diabetes naar school

Met diabetes naar school Geconventioneerd Centrum voor Kinderen en Adolescenten met Diabetes Mellitus RIZIV-identificatienummer Centrum: 7.86.712.55 Campus Virga Jesse Stadsomvaart 11, 3500 Hasselt Tel. afspraken: 011 30 98 90

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp WAT TE DOEN BIJ ONTREGELING VAN EEN KIND MET DIABETES MELLITUS EN EEN INSULINEPOMP INLEIDING Het toedienen van de juiste

Nadere informatie

Diabetes mellitus VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?? WWW.APOTHEEK.NL

Diabetes mellitus VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?? WWW.APOTHEEK.NL Diabetes mellitus WAT IS DIABETES MELLITUS BEHANDELING: MEDICIJNEN EN DIEET WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VUUR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN OP RECEPT VRAAG

Nadere informatie

Diabetes wat betekent het voor u?

Diabetes wat betekent het voor u? Diabetes wat betekent het voor u? Voeding en Lichaamsbeweging U beschikt over drie belangrijke instrumenten die bijdragen tot een succesvolle behandeling van uw diabetes : een gezonde voeding een regelmatige

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zelfregulatie bij pomptherapie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zelfregulatie bij pomptherapie Zelfregulatie bij pomptherapie ZELFREGULATIE BIJ POMPTHERAPIE INLEIDING Deze folder geeft u algemene richtlijnen over zelfregulatie. Zelfregulatie is het zelfstandig aanpassen van de bolusinsuline aan

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Eerste hulp bij ketonen

Eerste hulp bij ketonen Eerste hulp bij ketonen Wat zijn Ketonen Wat is Keto-Acidose? Bij een tekort aan aanwezige insuline in het lichaam kunnen de koolhydraten of suikers niet in de lichaamscellen. Gevolg is dat het lichaam

Nadere informatie

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Inleiding Ondervoeding door ziekte komt in het ziekenhuis veel voor. Daarom besteedt ook de Ommelander Ziekenhuis Groep hieraan extra aandacht. Ziek zijn is topsport

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes. Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis

Zwangerschapsdiabetes. Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis Zwangerschapsdiabetes Diabetesteam IJsselland Ziekenhuis Zwangerschapsdiabetes ontstaat tijdens de zwangerschap; meestal rondom de 30 e week. Wat is zwangerschapsdiabetes? Bij diabetes is het glucosegehalte

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes en voeding

Zwangerschapsdiabetes en voeding Zwangerschapsdiabetes en voeding Afdeling diëtetiek Zwangerschapsdiabetes wordt ook wel diabetes gravidarum genoemd en is een tijdelijke vorm van diabetes (suikerziekte). Meestal wordt zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

BMI = gewicht (kg)/ lengte (m)²

BMI = gewicht (kg)/ lengte (m)² BMI = gewicht (kg)/ lengte (m)² Normaal 35 Hart- en bloedvat problemen Ademhalingsproblemen Circulatiestoornissen Been- en gewrichtspijnen Diabetes

Nadere informatie

Energie in balans: weet wat je eet, fit tot de meet.

Energie in balans: weet wat je eet, fit tot de meet. Energie in balans: weet wat je eet, fit tot de meet. Met de juiste balans in actie! Niet suf zijn, altijd bruisen van energie! Het kan! Met een gezonde voeding, voldoende bewegen en een juist evenwicht

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zwangerschapsdiabetes. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zwangerschapsdiabetes. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Zwangerschapsdiabetes Begeleiding in het Refaja ziekenhuis ZWANGERSCHAPDIABETES BEGELEIDING IN HET REFAJA ZIEKENHUIS INLEIDING Deze folder is voor u bedoeld als u tijdens

Nadere informatie

Hypoglycemie bij kinderen en adolescenten met diabetes mellitus

Hypoglycemie bij kinderen en adolescenten met diabetes mellitus Hypoglycemie bij kinderen en adolescenten met diabetes mellitus Dr. G. Massa in samenwerking met de Kinder- en Jeugddiabetesteam Jessa Ziekenhuis Hasselt Hypoglycemie Definitie en voorkomen Oorzaken Symptomen

Nadere informatie

Hoe lees je een voedingse-ket? 12 oktober 2013

Hoe lees je een voedingse-ket? 12 oktober 2013 Hoe lees je een voedingse-ket? 12 oktober 2013 Het e-ket: wat moet erop? De verplichte gegevens op het e6ket: Verkoopbenaming Ingrediënten (in afnemende hoeveelheid. incl. allergenen) Voedingswaarde Inhoud

Nadere informatie

zwangerschapsdiabetes

zwangerschapsdiabetes zwangerschapsdiabetes Wat is zwangerschapsdiabetes? Zwangerschapsdiabetes betekent dat we tijdens uw zwangerschap abnormaal hoge bloedsuikerwaarden vaststellen. Hoe ontstaat zwangerschapsdiabetes? Tijdens

Nadere informatie

Wat is diabetes? Type 2 diabetes : gevolgen

Wat is diabetes? Type 2 diabetes : gevolgen 1 Wat is diabetes? Type 2 diabetes : gevolgen Nu u weet dat u aan diabetes lijdt, moet u zich plots geen grote zorgen maken. Waarschijnlijk lijdt u al gedurende lange tijd aan diabetes, mogelijks gedurende

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen en de blaas (IVP)

Röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen en de blaas (IVP) Infobrochure Röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen en de blaas (IVP) mensen zorgen voor mensen Inleiding In deze folder vindt u informatie over het röntgenonderzoek van de nieren, de urinewegen

Nadere informatie

DIABETES MELLITUS. www.benuapotheek.nl

DIABETES MELLITUS. www.benuapotheek.nl DIABETES MELLITUS www.benuapotheek.nl DIABETES MELLITUS DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) IS EEN STOFWISSELINGSZIEKTE WAARBIJ ER TE VEEL GLUCOSE IN HET BLOED ZIT. HIERDOOR KUNNEN BLOEDVATEN EN ZENUWWEEFSEL

Nadere informatie

Kinderen met diabetes samen onze zorg! vzw Hippo & Friends

Kinderen met diabetes samen onze zorg! vzw Hippo & Friends Kinderen met diabetes samen onze zorg! vzw Hippo & Friends www.hippoandfriends.com Informatie voor leraren en zorgverleners Leerkrachten en zorgverleners komen waarschijnlijk op een bepaald punt in aanraking

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap

Diabetes en zwangerschap Diabetes en zwangerschap Inhoudsopgave In het kort Wat is diabetes? Vormen van diabetes Diabetes type 1 Diabetes type 2 Zwangerschapsdiabetes Onderzoek Glucosedagcurve Glucosetolerantietest HbA1C Behandeling

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Voedingsadvies bij levercirrose

Voedingsadvies bij levercirrose Voedingsadvies bij levercirrose Deze folder is bedoeld als aanvulling op uw gesprek met de diëtist over voeding bij levercirrose. De lever is een belangrijk orgaan, betrokken bij vele lichaamsprocessen.

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Eiwitbeperkt dieet Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Natriumbeperkt à 2400 mg natrium per dag (6 gram zout) Over een eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen een eiwitbeperkt

Nadere informatie

Ik ben voel ziek me niet lekker

Ik ben voel ziek me niet lekker Diabetesstrip Ik ben voel ziek me niet lekker Ik voel Ik me ben niet ziek lekker. Ik voel me moe, moet vaak plassen en veel drinken, zie wazig en val af. 2 Gluky heeft diabetes Naar het ziekenhuis Naar

Nadere informatie