Diabetes en nierziekten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Diabetes en nierziekten"

Transcriptie

1 Diabetes en nierziekten Samenvatting van de lezing door dr. C.H.Beerenhout, als internist - nefroloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Veldhoven en Mw. M.Nouwens, verpleegkundige MMC, op maandag 4 mei 2009 voor de DVN afd. Eindhoven e.o. door J. Kerssen De functie van de nieren Een nier is ongeveer 10 tot 12 cm groot, afhankelijk van de lichaamsbouw. De nieren liggen hoog achter in de buikholte, ter weerszijden van het ruggenmerg, in de flanken. Ze worden met bloed gevoed door de aorta; de afvoer van het bloed gaat via de holle ader. De urine wordt afgevoerd door de ureter naar de blaas. De buitenkant van de nier is de bloedrijke schors, daarbinnen ligt het vochtregulerende merg en in het midden bevindt zich het verzamelsysteem voor de urine. De hoofdfunctie van de nier is het filteren van het bloed. Het nierfilter (glomerulus) verwerkt vele liters per dag en produceert voorurine. Hieruit wordt het vocht voor een groot deel weer teruggewonnen. Verdere functies zijn: - Vochthuishouding van het lichaam. Dit is het handhaven van een balans tussen de inname van vocht en de afscheiding (verdamping, zweten, plassen) - Het verwijderen van afvalstoffen. Sommige worden door de nieren verwijderd, andere door de lever. - Regulatie van de bloeddruk. - Regelen van de zuurgraad van het bloed. - Reguleren van het omzetten van vitamine D, nodig voor de botvorming. - Hormoonhuishouding; maken van EPO, nodig voor het aanmaken van bloed. De kwaliteit van de nieren wordt gemeten aan: - Kreatinine. Deze stof kan gemeten worden in zowel de urine als in het bloed. Een normale waarde in het bloed is tussen de 70 en 110 mmol/l. Deze waarde is afhankelijk van gewicht, leeftijd, geslacht, spiermassa en van wat er gegeten is. - Andere afvalstoffen. Bij afname van de kwaliteit van de nieren gaan in het bloed de concentraties van kalium, fosfaat en ureum omhoog en van calcium omlaag. - Eiwit. De hoeveelheid eiwit in de urine kan worden bepaald in een portie urine of in een 24uurs verzameling. Bij goede nieren is er nauwelijks eiwit in de urine aanwezig; hoge waarde is een maat voor de ernst van nierziekte. Men onderscheidt microalbuminurie (weinig eiwit in de urine), macro-albuminurie (iets meer eiwit) en proteinurie (veel eiwit, urine schuimt) Wat als de nieren het niet goed doen? Een maat voor de nierfunctie is de kreatinineklaring, het volume bloedplasma dat door de nieren per minuut wordt ontdaan van de door het lichaam geproduceerde stof kreatinine, een afvalproduct van de stofwisseling in de spieren. Een normale waarde voor de klaring is ml/minuut. (wordt lager, ml/min, bij toenemende leeftijd). Mate van functieverlies: - Klaring onder de 50 ml/min: Er is nog herstel mogelijk, afhankelijk van de aard van de nierziekte. Behandeling is gericht op afremmen van verslechtering. - Klaring onder de 30 ml/min: Behandeling van complicaties zoals bloedarmoede en calcium/fosfaat problemen. - Klaring onder de 15 ml/min: Pre-dialyse traject, evt. transplantatie. - Klaring onder de 10 ml/min: Start dialyse. Oorzaken van nierproblemen: - Diabetes mellitus (DM) 1

2 - Hypertensie (hoge bloeddruk) - Aderverkalking - Glomerulonefritus (auto immuun ziekten) - Medicatie - Cysten in de nieren - Operaties - Chronische ontstekingen - Falen van de getransplanteerde nier - Combinaties van bovenstaande - Onbekende oorzaken Het effect van diabetes op de nier Definitie: Diabetische nefropathie = nierschade die optreedt ten gevolge van diabetes. Door celbeschadigingen verschrompelt het vaatvolume in de nier. Drie groepen factoren beïnvloeden de nierfunctie: - De suikerhuishouding. Een slechte bloedglucoseregulatie leidt tot schade. - Idem hoge bloeddruk. - Genetische factoren zoals etniciteit, aanleg, geslacht. Vóórkomen van diabetische nefropathie en nierfalen/dialyse Als men kijkt naar de redenen waarom mensen dialysepatiënt worden is dat 1. Aderverkalking. Deze reden neemt toe met de leeftijd. 2. Nierbeschadiging t.g.v. diabetes. Ook dit neemt toe met de leeftijd. 3. Glomerulonefritus. Deze reden neemt af met de leeftijd. In Nederland neemt het aantal dialysepatiënten tgv diabetes toe (bijv. In nieuwe patiënten, in In 2005 was dat 16,3% van het totaal aantal nieuwe patiënten. In de U.S.A. is dat nu al 43% en naar schatting: in 2030 zelfs 60%! (forse toename obesitas met toename DM II, zelfs al op kinderleeftijd!) Behandeling van diabetische nefropathie. Allereerst moeten de bloeddruk en de glucoseregulatie in orde worden gebracht. De beste indruk van de bloeddruk wordt verkregen met een 24uurs-meting. Hoge bloeddruk is dan > 125/80 mmhg. In de spreekkamer spreekt men van hoge bloeddruk bij > 145/90 mmhg. Bij zelfmeting (2 tot 3 maal meten met 1 tot 2 minuten tussenpozen) geldt hoger dan 135/85 mmhg als te hoog. Albuminurie, eiwitverlies via de urine. Wordt gemeten in mg/24 uur. Normaal is < 30 mg. Men spreekt van micro-albuminurie bij mg en van macroalbuminurie bij waarden hoger dan 300mg/dag. Micro-albuminurie kan worden behandeld door de glucoseregulatie in orde te brengen, maar vooral door ACE-remmers te gebruiken. Macro-albuminurie idem, plus een lage dosis aspirine en eventueel (op indicatie bij verslechtering van de nierfunctie) EPO, vitamine D, e.d. ACE remmers: Een complex systeem, het renine angiotensine systeem (RAAS) speelt een grote rol bij het ontstaan van nefropathie. Remmen van dit systeem bij mensen met diabetes met microalbuminurie geeft sterke daling van de verslechtering. De stof angiotensine verwijdt de slagaderen naar de nier en vernauwt de aderen vanaf de nier, waardoor de bloeddruk in de nier verhoogd wordt. De aanvoer van angiotensine kan worden verminderd met ACE-remmers (vele medicijnnamen, allen eindigend op..pril). Of de gevoeligheid voor angiotensine kan worden verminderd met receptorblokkers (medicijnen eindigend op..sartan) 2

3 De praktijk: Het natuurlijke verloop van diabetische nefropathie in de loop van een dertigtal jaren na de diagnose DM2 (die diagnose is vaak pas vele jaren na het begin van de DM2!) is: - Functionele veranderingen in de nier (Hyperfiltratie) - Hoge bloeddruk - Micro-albuminurie, geleidelijk overgaand in macro-albuminurie - Structurele veranderingen - Afname klaring - Nierfalen 10 jaar na de diagnose heeft 25% van de DM2 patiënten micro-albuminurie, 5% een fors gestoorde nierfunctie en 0,8% nierfalen. Er is een duidelijke relatie met ras, leeftijd, duur van de diabetes en medicatie. DM type 1 is in die zin gunstiger dat de diagnose eerder plaatsvindt. Vroeger had na 20 jaar meer dan 15% van de patiënten diabetische nefropathie. Tegenwoordig is dat na 25 jaar 9%. Wat te doen bij diabetes en gestoorde nierfunctie Uw behandelaar/ster adviseert u over medicijngebruik e.d. Nierfunctie vervangende therapie. - Hemodialyse. Hierbij wordt het bloed via een shunt naar buiten door een dialyseapparaat geleid. Daarin wordt door diffusie door een membraam het bloed ontdaan van afvalstoffen. Dit kan in het ziekenhuis of, na training, thuis. - Peritoneaal dialyse. Hierbij wordt de spoelvloeistof in de buikholte gebracht en functioneerd het buikvlies (peritoneum) als membraam. - Niertransplantatie. Dialyse bij diabetes Hemodialyse of peritoneaal dialyse? Er zijn geen specifieke voor- of nadelen van één van de behandelingen. De keuze is afhankelijk van de conditie en de voorkeur van de patiënt. Aspecten van hemodialyse zijn: - Bloeddrukdalingen tijdens de behandeling (autonome neuropathie) - Toegangsproblematiek (shunt) - Ondervoeding Aspecten van peritoneaal dialyse: - Toegenomen suikerinname (in de spoelvloeistof zit glucose) - Misschien meer infecties - Mogelijk problemen met gezichtsvermogen en het gevoel in de vingers/handen. Diabeteszorg in de dialyse unit Er was onvoldoende diabeteszorg in de dialyse unit; te weinig of geen van de bekende controles. De achtergrond was: Na 20 jaar ziekte met alle complicaties (retinopathie, neuropathie, hypertensie en nefropathie) valt er toch niets meer te verbeteren Alle complicaties zijn er immers al? Onduidelijk wie verantwoordelijk is voor de diabetes regulatie. Inmiddels is bekend dat ook bij dialysepatiënten een goede glucoseregeling de sterftekans verlaagt. In de huidige praktijk wordt beter aandacht besteed aan de diabeteszorg. De dialyseverpleegkundigen krijgen diabetesscholing en op de meeste afdelingen is er een dialyse verpleegkundige met speciale aandacht voor diabeteszorg. 3

4 Diabetes en transplantatie Het nadeel van transplantatie is de onzekerheid of het goed zal gaan, ondanks diverse afweeronderdrukkende medicaties. De getransplanteerde nier wordt lager dan de bestaande in de buikholte (in het bekken) geplaatst en aangesloten op de bloedcirculatie. De nier kan afkomstig zijn van: - Een overleden donor (Eurotransplant) - Een levende donor Familielid (tweeling) broer/zuster Ouder Kind Overige familieleden Geen familielid Partner, vriend(in), kennis Meerhoeksruil (cross-over) Samaritaans (vrijwillige donor) In Nederland is er een wachtlijst voor niertransplantatie van mensen. Er is weinig ervaring met de transplantatie van de combinatie nier-alvleesklier, onderzoek hiernaar verloopt vooral in Leiden. Daarnaast is men bezig met de transplantatie van alleen de eilandjes van Langerhans, ook dit is nog in een vroeg stadium. Samenvatting Diabetes geeft, vooral op langere termijn, nierproblemen In eerste instantie eiwitverlies, later pas echt nierfunctieverlies Al dan niet samenhangend met verhoogde bloeddruk Behandeling bestaat uit optimale glucoseregulatie en bloeddrukbehandeling Bepaalde medicamenten genieten de voorkeur Dialyse bij diabeten is anders dan dialyse bij niet-diabeten Niertransplantatie is zeker te overwegen, doch ook hier specifieke problematiek Nadruk op voorkómen van nierschade indien mogelijk Bij verslechtering nierfunctie oppassen met sommige medicamenten en onderzoek met contrast (CT scan) Notities uit het vragenuurtje: - Kun je thuis dialyseren? Ja, dat kan, met hulp van een verpleegkundige of met de partner, na opleiding in het ziekenhuis. - Moet ik meer drinken? Veel drinken is goed bij diabetes mits de nieren de verwerking nog aankunnen. - Kan iemand met diabetes nierdonor zijn? Is leeftijd van belang? Iemand met diabetes heeft waarschijnlijk al (lichte) nierschade en wordt daarom niet geaccepteerd als nierdonor. (Andere organen zijn niet uitgesloten). Een oude nier wordt niet aan een jong iemand gegeven. Oud voor oud kan wel. - Hoe kan ik voorkómen dat er eiwit in de urine komt? Zie de in de lezing vermelde oorzaken. Wat men zelf het best kan beïnvloeden zijn een gezonde leefstijl en een goede bloedglucose-instelling. - Waardoor ontstaat een wisselende uitslag van de albumine-meting in de urine? De hoeveelheid albumine is afhankelijk van de bloeddruk (hoger -> meer) en van wat men gegeten heeft. 4

5 - Na hoeveel tijd wordt het effect van ACE-medicatie merkbaar? Na 2 weken checken of er geen verkeerde bijwerkingen zijn. Dr. Beerenhout checkt het maximale effect na 2-3 maanden. - Is het gebruik van alcohol slecht voor de nieren? De algemene opvatting is dat matig gebruik (bijv. één eenheid per dag) goed is voor de bloeddruk. Overmatig gebruik veroorzaakt hypo s. - Is er verband tussen veel slapen (het niet wakker kunnen blijven, bijv. bij TV kijken) en diabetes? Niet direct, indirect wellicht als de nierfunctie aangetast is. - Hoe staat het met stamcelonderzoek met betrekking tot nieren? Er wordt wel onderzoek gedaan maar er is nog geen doorbraak. (NB: er wordt ook gewerkt aan draagbare kunstnieren. Resultaat: jaar) - Wat te doen bij een laag kreatinine gehalte in het bloed? Niets! Is prima! Het kreatininegehalte is afhankelijk van de spiermassa. - Ik heb veel last van slijmbeursontstekingen, kan dit komen doordat ik DM2 heb? Er is geen directe relatie. Wel kan bij nierproblemen de algemene gevoeligheid voor infecties toenemen. (Griepprik is aan te raden). Wel is er een relatie tussen nierproblemen en jicht. - Hoe lang mag je uitgaan van een goede 24uurs bloeddrukmeting? Dr. Beerenhout vindt éénmaal per jaar voldoende. - Tijdens een zwangerschap had ik zwangerschapsvergiftiging (eiwit in de urine). Heb ik nu meer kans op nierfalen? Bekend is dat vrouwen met zwangerschapsdiabetes later vaak DM2 krijgen. - Ik drink veel, maar overdag plas ik weinig doch s nachts veel. Hangt samen met medicatie (plastabletten) en de zwaartekracht; overdag zakt het vocht in de benen en komt s nachts vrij. - Wat zijn goede kreatinine- en MDRD-waarden? Kreatinine: zie de lezing; goede waarden zijn mmol/l. De MDRD komt uit een berekening op bloeduitslagen. Het is een grove maat voor de nierfunctie. Normaal is boven de 60, gestoorde nierfunctie zijn waarden tussen de 30 en 60, echt nierfalen bij MDRD onder de 30. Let wel: de MDRD is een berekening, geeft een indicatie voor nierfunctie, voorzover er een gouden standaard is, dan is dat de 24uurs meting van kreatinine in de urine

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006)

(N.B. Delen van dit verslag zijn overgenomen uit ons verslag van een lezing door dr. van den Wall Bake in 2006) Nierschade Samenvatting van de lezing door dr. A.G.Lieverse, als specialist interne geneeskunde verbonden aan het Máxima Medisch Centrum, op maandag 22 september 2014 voor de DVN Regio Peel & Kempen. door

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen PATIËNTEN INFORMATIE Chronische nierschade en nierfalen Inhoud Waarom deze folder?... 3 Waar zitten de nieren en hoe zien ze eruit?... 3 Wat doen de nieren?... 4 Wat is chronische nierschade?... 4 Wat

Nadere informatie

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling

Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Acute dialyse Nierfunctievervangende behandeling Afdeling dialyse Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Algemene informatie over de nieren blz. 3 Verschijnselen bij nierziekten blz. 4 Nierfunctievervangende behandeling

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Polikliniek nierfalen

Interne Geneeskunde Nefrologie. Polikliniek nierfalen Interne Geneeskunde Nefrologie Polikliniek nierfalen Interne Geneeskunde Nefrologie Polikliniek nierfalen 1 Polikliniek nierfalen 2 Interne Geneeskunde Nefrologie Polikliniek nierfalen U bent verwezen

Nadere informatie

Samenvatting en adviezen uitgebreid

Samenvatting en adviezen uitgebreid Samenvatting en adviezen uitgebreid Doel De doelstelling van deze richtlijn is het bevorderen van de preventie en het ondersteunen van een zo goed mogelijke en gecoördineerde behandeling van patiënten

Nadere informatie

de nieren Tessa van de Weijer April 2015

de nieren Tessa van de Weijer April 2015 de nieren Tessa van de Weijer April 2015 0 Inhoudsopgave hoofdstuk: bladzijde: Inleiding 2 1. Wat zijn je nieren en hoe werken ze? 3 2. Nierziekte of nierfalen 5 3. Niertransplantatie 7 4. Nierdialyse

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap.

Diabetes en zwangerschap. Diabetes en zwangerschap. Samenvatting van de lezing door dr. B.W. Mol, als gynaecoloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven en Veldhoven, op dinsdag 24 oktober 2006 voor de DVN afd. Eindhoven.

Nadere informatie

Predialyse Polikliniek

Predialyse Polikliniek Predialyse Polikliniek H15.012-01 Inleiding Van uw behandelend arts heeft u te horen gekregen dat uw nieren minder goed werken. De arts heeft u daarom doorgestuurd naar de Predialyse Polikliniek. In deze

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade Chronische Nierschade Uitingen nieraandoeningen: Verlies van eiwit via de urine, albuminurie Specifieke sedimentsafwijkingen Afname van de glomerulaire filtratiesnelheid Micro-albuminurie: In een willekeurige

Nadere informatie

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Hoe werken de nieren en wat als de nieren niet meer werken?

Hoe werken de nieren en wat als de nieren niet meer werken? Hoe werken de nieren en wat als de nieren niet meer werken? Nierfunctie en nierfunctievervangende therapie J. Lips, nefroloog 27-4-2011 1 27-4-2011 2 Inhoud Anatomie normale nieren Functie nieren Wat als

Nadere informatie

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet. Deel 1. Thema: Nierziekten. Dr. Ron Gansevoort. Internist nierarts UMC Groningen

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet. Deel 1. Thema: Nierziekten. Dr. Ron Gansevoort. Internist nierarts UMC Groningen Thema: Nierziekten Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet Deel 1 Dr. Ron Gansevoort Internist nierarts UMC Groningen 28-12-2009 2 WAT IS DE FUNCTIE VAN DE NIEREN? Verwijderen van

Nadere informatie

Interne Geneeskunde. Predialyse polikliniek

Interne Geneeskunde. Predialyse polikliniek Interne Geneeskunde Predialyse polikliniek Interne Geneeskunde U bent verwezen naar de predialyse polikliniek omdat de functie van uw nieren verstoord is en nierfunctievervangende behandeling in de toekomst

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade RCH15.331 Chronische Nierschade Chronische Nierschade Leonie Tromp Huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling

Nadere informatie

Nierfalen en behandeling

Nierfalen en behandeling Factsheet Nieren en nierschade deel 6 Nierfalen en behandeling Nieren spelen een cruciale rol in het lichaam. Wanneer de nieren nauwelijks nog werken, minder dan 15%, is er sprake van nierfalen. Nierfalen

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het aantal mensen met een gestoorde nierfunctie is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Dit betekent dat er steeds meer mensen moeten dialyseren of een niertransplantatie moeten

Nadere informatie

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA A. Doel en achtergrondinformatie Doel Patiënten met chronische nierschade in een vroege fase diagnosticeren en het juiste behandeltraject inzetten om

Nadere informatie

nierfalen in leven. Als dialysepatiënten ophouden met functioneren van de nieren.

nierfalen in leven. Als dialysepatiënten ophouden met functioneren van de nieren. Factsheet Nieren en nierschade deel 8 Dialyse Transplantatie is vaak de beste behandeling bij nierfalen, maar dit is medisch gezien niet altijd mogelijk en niet voor iedereen wenselijk. Dialyse is dan

Nadere informatie

NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009

NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009 NIERTRANSPLANTATIE Patrick Boon Groep 6 13 mei 2009 1 Voorwoord Ik heb het onderwerp niertransplantatie gekozen omdat me opa een transplantatie krijgt. Mijn opa is al heel lang ziek en doet nu buikdialyse.

Nadere informatie

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen! Nierschade April 2013 Leonie Tromp huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM

Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM Dr. Tom Geers, internist - nefroloog en opleider St. Antonius ziekenhuis Nieuwegein Nierfunctie beloop met de leeftijd 1 Hoge sterfte bij dialyse patiënten Prevalentie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Nierfunctievervangende therapie. Nierfunctievervangende therapie

Patiënteninformatie. Nierfunctievervangende therapie. Nierfunctievervangende therapie Patiënteninformatie Nierfunctievervangende therapie Nierfunctievervangende therapie 1 Nierfunctievervangende therapie Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Bij uw familielid of naaste

Nadere informatie

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie)

CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) CVVH(DF): Continue Veno-Veneuze Hemo (DiaFiltratie) Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Continue Veno-Veneuze

Nadere informatie

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy DIABETES MELLITUS Diabetes mellitus, in de volksmond beter bekend als suikerziekte of diabetes,

Nadere informatie

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet, deel 2: Transplantatie

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet, deel 2: Transplantatie Thema: Nierziekten Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet, deel 2: Transplantatie Dr. Willem van Son Internist nierarts UMC Groningen Nierfunctievervangende behandeling Kunstnier

Nadere informatie

Samenvatting voor de niet medisch onderlegde lezer

Samenvatting voor de niet medisch onderlegde lezer Etnische verschillen in overleving bij dialysepatiënten in Europa. De rol van demografische, klinische en psychosociale factoren. Nieren hebben de belangrijke taak om afvalproducten en vocht uit het lichaam

Nadere informatie

Chronische nierschade

Chronische nierschade Chronische nierschade Pauline Heijstee Kaderhuisarts diabetes Nierfunctie n Afvalstoffen klaren n Vochtbalans handhaven n Electrolytenbalans handhaven Nierschade n Verlies van stoffen die we niet willen

Nadere informatie

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen

Tips en trics voor de nefrologie anno 2015. Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Tips en trics voor de nefrologie anno 2015 Dr. I.C. van Riemsdijk Drs. M.Wabbijn Internist-nefrologen Disclosures Dr. I.C. van Riemsdijk None Drs. M. Wabbijn None Inleiding Algemeen: wat is nierfunctie

Nadere informatie

PD: Peritoneale Dialyse

PD: Peritoneale Dialyse PD: Peritoneale Dialyse Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt een behandeling die zijn of haar nierfunctie gaat vervangen, genaamd Peritoneale Dialyse (PD). De arts zal u en

Nadere informatie

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40

HEMODIALYSE. Consuo. nsultat. Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis. Dienst Dialyse : 057/ 35 61 40 HEMODIALYSE Consuo nsultat Dienst nierdialyse Jan Yperman Ziekenhuis Dr. Ann Van Loo - Dr. Wim Terryn - Dr. Hilde Vanbelleghem Nefrologie verpleegkundige Tel: 057/ 35 67 48 - Fax: 057/ 35 36 37 e-mail:

Nadere informatie

Medicatie Risico bij Nierschade. Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog

Medicatie Risico bij Nierschade. Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog Medicatie Risico bij Nierschade Nictiz symposium 15 november 2016 Chris Hagen nefroloog Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met

Nadere informatie

Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren.

Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren. Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren. Hoe werken uw nieren. Nieren spelen een belangrijke rol in uw lichaam. Als ze door ziekte of een andere oorzaak minder goed gaan werken, heeft dat

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 138 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Een belangrijke functie van de nier is het uitscheiden van afvalstoffen via de urine. Grote hoeveelheden water en kleine stoffen

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

De Prédialyse poli. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden

De Prédialyse poli. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden De Prédialyse poli Informatie voor patiënten F0888-2130 oktober 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357

Nadere informatie

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3.

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie Ingrid de Vries, dialyseverpleegkundige Casper Franssen, internist-nefroloog Universitair Medisch Centrum Groningen Inhoud Hypoglycemie Verschillende

Nadere informatie

Risk factors for renal function abnormalities

Risk factors for renal function abnormalities Risk factors for renal function abnormalities Nederlandse samenvatting Dit proefschrift probeert mogelijke risicofactoren voor progressief nierfunctieverlies te identificeren in een niet-diabetische populatie.

Nadere informatie

Richtlijn DIABETISCHE NEFROPATHIE

Richtlijn DIABETISCHE NEFROPATHIE Richtlijn DIABETISCHE NEFROPATHIE ADDENDUM 2003 Richtlijn Diabetische Nefropathie ADDENDUM pagina 1 Verantwoording en aansprakelijkheid De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) heeft deze richtlijnen en

Nadere informatie

Demonstratie aan de Waterkant te Paramaribo, Suriname, 1948.

Demonstratie aan de Waterkant te Paramaribo, Suriname, 1948. Demonstratie aan de Waterkant te Paramaribo, Suriname, 1948. binnenwerk_prataap_chandieshaw.indd 109 17-1-2008 13:45:19 binnenwerk_prataap_chandieshaw.indd 110 17-1-2008 13:45:20 Nederlandse samenvatting

Nadere informatie

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Nierschade: erger voorkomen.... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Inleiding Begrippen Indeling en voorkomen van chronische nierschade (CNS) Proteinurie en GFR als risicofactoren voor progressie nierschade

Nadere informatie

Inleiding. Dr. Stas, nefroloog

Inleiding. Dr. Stas, nefroloog Wereldnierdag 2015 Inleiding Dr. Stas, nefroloog 2 Programma 19h05-19h25: Een jonge mama aan de dialyse, een getuigenis. (Annemie Reeckmans) 19h25-19h50: Leven met een nierziekte in Vlaanderen: We staan

Nadere informatie

De contrastpoli Poli ter voorkoming van nierfunctieverlies

De contrastpoli Poli ter voorkoming van nierfunctieverlies De contrastpoli Poli ter voorkoming van nierfunctieverlies Afdeling radiologie/interne geneeskunde Locatie Veldhoven U heeft een afspraak op de contrastpoli: Datum:.. Dag/tijdstip: dag. uur Melden: polikliniek

Nadere informatie

Predialyse Informatie over chronische nierschade en de keuzemogelijkheden van behandeling

Predialyse Informatie over chronische nierschade en de keuzemogelijkheden van behandeling DIALYSE Predialyse Informatie over chronische nierschade en de keuzemogelijkheden van behandeling BEHANDELING Predialyse Informatie over chronische nierschade en de keuzemogelijkheden van behandeling In

Nadere informatie

TPE: Therapeutic Plasma Exchange

TPE: Therapeutic Plasma Exchange TPE: Therapeutic Plasma Exchange Uw kind is opgenomen op de Intensive Care (IC) kinderen en krijgt Therapeutic Plasma Exchange (TPE), oftewel plasmawissel of plasmafiltratie. De arts zal u en eventueel

Nadere informatie

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE

DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE DOELGROEPENONDERZOEK CHRONISCHE NIERSCHADE Samenvatting Opdrachtnemer: Hans Mak Instituut Uitgevoerd door: Gezonde Nieren B.V. Opdrachtgever: Nierstichting Nederland Het volledige rapport is op te vragen

Nadere informatie

Nefroloog? Mooi vak, maar... Chronische nierinsufficientie: wie doet wat?

Nefroloog? Mooi vak, maar... Chronische nierinsufficientie: wie doet wat? Chronische nierinsufficientie: wie doet wat? Arno Kuijper Anneke Dalinghaus Nefroloog? Mooi vak, maar... Trails in medicine Cardiologie MDL Nefrologie De ene MDRD is de andere niet Man 47jr 2009 kreat

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie

www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie www.azstlucas.be > Wegwijs in uw bloeduitslagen Centrum voor behandeling van Chronische Nierinsufficiëntie Inhoud Inleiding a. Rode bloedcellen b. Witte bloedcellen c. Bloedplaatjes d. Hematocriet e. Hemoglobine

Nadere informatie

DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE. Dialyse patiënt met diabetes Mellitus. Insulinebehoefte rond start van HD. Vraag. Hemodialyse & hypoglykemie

DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE. Dialyse patiënt met diabetes Mellitus. Insulinebehoefte rond start van HD. Vraag. Hemodialyse & hypoglykemie Dialyse patiënt met diabetes Mellitus DIABETESREGULATIE RONDOM HEMODIALYSE Casus: Mevr. L, 65 jaar, DM2 Net gestart met HD 2 x daags 22 E insuline sc. Ingrid de Vries & Casper Franssen Toegang: getunnelde

Nadere informatie

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler BSD september 2014 Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler Casuïstiek chronische nierschade Wat kan de huisarts Wanneer consultatie nefroloog Wanneer verwijzing

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85.

Verder bordurend op bovenstaande. Je koos optie 2 en herhaalde de tensie en MDRD na 3 maand: MDRD nog steeds 50 ml/min; RR 140/85. Casusschets 1 De heer. H. is 55 jaar. Hij is bekend met DM type 2, goed gereguleerd met metformine en tolbutamide. De bloeddruk heb je recent een paar keer achter elkaar gemeten en bedroeg gemiddeld 150/90.

Nadere informatie

Frequente Thuishemodialyse

Frequente Thuishemodialyse Frequente Thuishemodialyse met de NxStage System One INFORMATIE VOOR NIERPATIËNTEN www.dirinco.com Inhoudsopgave Wat doen de nieren? 3. Wat is dialyse? 3. Wat is hemodialyse? 3. De shunt 4. De katheter

Nadere informatie

Acuut in dialyse. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Dialyse februari 2015 pavo 0528

Acuut in dialyse. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Dialyse februari 2015 pavo 0528 Acuut in dialyse Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Dialyse februari 2015 pavo 0528 Inleiding U (of uw partner of familielid) bent onverwachts in dialysebehandeling gekomen, omdat uw nieren niet of

Nadere informatie

Zorgpad chronische diabeteszorg

Zorgpad chronische diabeteszorg Zorgpad chronische diabeteszorg Zorgpad chronische diabeteszorg U wordt op de polikliniek van het Kennemer Gasthuis begeleid vanwege diabetes mellitus (suikerziekte). Uw internist heeft aangegeven dat

Nadere informatie

Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus

Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus Toelichting op de jaarcontrole Voor mensen met diabetes mellitus Afdeling interne geneeskunde Deze informatie is een aanvulling op de folder Jaarcontrole voor mensen met diabetes mellitus, die u heeft

Nadere informatie

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren 10-12-2012. De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo

De nier en de rotonde. Googelen op rotondes in België. Wat gaat er mis bij diabetes? Nieren 10-12-2012. De nieren deel I. Nanno Kleefstra Henk Bilo De nieren deel I Nanno Kleefstra Henk Bilo De nier en de rotonde Googelen op rotondes in België Wat gaat er mis bij diabetes? Wat gaat er mis bij de rotonde? Nieren 1 Functie & schade Functie & schade

Nadere informatie

Glucoseregulatie en hemodialyse

Glucoseregulatie en hemodialyse Glucoseregulatie en hemodialyse door Jessica Kranenburg Lid SIG diabetes en nefrologie Inhoud KDOQI richtlijnen Informatie uit Dialyse Document Diabetes Casussen Aanbevelingen Dialyse- en diabetesverpleegkundige

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING De wisselwerking tussen het renine-angiotensine-aldosteron systeem en de vitamine D-FGF23-klotho as heeft gevolgen voor het ontstaan en de behandeling van chronische nierschade

Nadere informatie

Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren.

Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren. Uw nieren zijn van levensbelang Hoe werken uw nieren. Hoe werken uw nieren. Uw nieren spelen een belangrijke rol in uw lichaam. Als ze door ziekte of een andere oorzaak minder goed gaan werken, heeft dat

Nadere informatie

Uw nieren zijn van levensbelang De behandeling van chronische nierschade.

Uw nieren zijn van levensbelang De behandeling van chronische nierschade. Uw nieren zijn van levensbelang De behandeling van chronische nierschade. De behandeling van chronische nierschade. Uw nieren spelen een belangrijke rol in uw lichaam. Als ze door ziekte of een andere

Nadere informatie

SAMEN ME VAT A T T I T N I G

SAMEN ME VAT A T T I T N I G SAMENVATTING 186 Inleiding Het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) is een hormonaal systeem dat in belangrijke mate betrokken is bij de regulatie van bloeddruk en nierfunctie. Het RAAS is een

Nadere informatie

Consequenties voor de voeding

Consequenties voor de voeding Alleen Diabetes? Chronische Nierschade Diabetes Mellitustype 2 wat betekent dat voor de voeding? DieGo, diëtisten Gooi en Omstreken Mariëtte Hoogers, diëtist te Hilversum Bron: DieGo Caresharing Nevendiagnoses

Nadere informatie

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

KLINIEK SINT-JAN VZW. Dienst Nierziekten KLINIEK SINT-JAN KLINIEK SINT-JAN. ezondheid in hartje Brussel

KLINIEK SINT-JAN VZW. Dienst Nierziekten KLINIEK SINT-JAN KLINIEK SINT-JAN. ezondheid in hartje Brussel KLINIEK SINT-JAN VZW Dienst Nierziekten NIERZIEKTEN DIENST ezondheid in hartje Brussel KLINIEK SINT-JAN KLINIEK SINT-JAN Wie zijn we? Via deze informatiebrochure willen we u graag laten kennis maken met

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

Predialyse spreekuur

Predialyse spreekuur Predialyse spreekuur Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een predialyse spreekuur? 3. Met wie heeft u een gesprek? 3.1 Internist-nefroloog 3.2 Dialyseverpleegkundige 3.3 Maatschappelijk werker 3.4 Diëtist 3.5

Nadere informatie

Preventieve zorg in de pre-dialyse de verpleegkundige rol

Preventieve zorg in de pre-dialyse de verpleegkundige rol Preventieve zorg in de pre-dialyse de verpleegkundige rol ADRY BAKKER DIEPENBROEK Nurse Practitioner Nefrologie Meander Medisch Centrum & MAAIKE HENGST Nurse Practitioner Nefrologie Knowing is not enough;

Nadere informatie

Dagboek voor de patiënt met chronisch nierlijden

Dagboek voor de patiënt met chronisch nierlijden Dagboek voor de patiënt met chronisch nierlijden Patiënt Naam: Adres: Tel. gsm: Huisarts Naam: Adres: Tel. Dienst nierziekten van het ziekenhuis Ziekenhuis: Adres: Nierspecialist: Tel. centrale: Tel. afsprakenbureau:

Nadere informatie

De pré-dialyse polikliniek

De pré-dialyse polikliniek De pré-dialyse polikliniek Deze informatie is speciaal bedoeld voor mensen die in aanmerking komen voor een nierfunctievervangende behandeling. Door uw behandelend internist-nefroloog is vastgesteld dat

Nadere informatie

Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis. Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC

Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis. Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC Zelfmanagement: Thuis en in het ziekenhuis Paul van der Boog Internist-nefroloog LUMC Bespreekpunten Inleiding Rolverdeling binnen behandeling Zelfmanagement Verzamelen van meetgegevens Voorbeelden zelfmanagementsprojecten

Nadere informatie

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum IgA nefropathie Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Presentatie - Geschiedenis - Epidemiologie - Het ziekteproces - De patiënt - Het diagnostische proces - De behandeling - De

Nadere informatie

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid 1//010 Haagsenieren protocol Kant A: albuminurie Haagsenieren protocol Kant B: klaring 1 Haagsenieren protocol Aanvullend onderzoek bij verminderde klaring Haagsenieren protocol Toelichting beleid 3 4

Nadere informatie

Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten

Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten Intensive Care Unit (ICU) Nierfunctievervangende therapie op de ICU: informatie voor naasten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw naaste is opgenomen op de Intensive Care Unit. De nieren

Nadere informatie

Diabetes Mellitus (suikerziekte) belicht

Diabetes Mellitus (suikerziekte) belicht Diabetes Mellitus (suikerziekte) belicht In Nederland is bij 740.000 mensen de diagnose diabetes gesteld. Elk jaar komen daar 71.000 nieuwe patiënten bij. In werkelijkheid is het aantal mensen dat diabetes

Nadere informatie

DE CARDIORENALE INTERACTIE

DE CARDIORENALE INTERACTIE SAMENVATTING 143 144 Samenvatting DE CARDIORENALE INTERACTIE Chronisch nierfalen is een wereldwijd gezondheidsprobleem en een voorname oorzaak van morbiditeit en mortaliteit. De ziekte ontwikkelt zich

Nadere informatie

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn?

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade Wanneer verwijzen en wanneer telenefrologie En natuurlijk: wat zelf doen. Michiel Bleeker, internist-nefroloog Bernhoven Ellen van Ommen, internist-nefroloog Bernhoven Wim de Grauw,

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Nierfalenpoli Martini Niercentrum. Nierfalenpoli Martini Niercentrum

Patiënteninformatie. Nierfalenpoli Martini Niercentrum. Nierfalenpoli Martini Niercentrum Patiënteninformatie Nierfalenpoli Martini Niercentrum Nierfalenpoli Martini Niercentrum 1 Nierfalenpoli Martini Niercentrum Martini Niercentrum, route 0.8 Telefoon (050) 524 5460 Algemeen Neemt u bij

Nadere informatie

Nierfunctievervangende behandeling

Nierfunctievervangende behandeling INTENSIVE CARE Nierfunctievervangende behandeling dialyse op de Intensive Care Unit Nierfunctievervangende behandeling Deze folder is bestemd voor patiënten op de Intensive Care (IC) die een kunstnierbehandeling

Nadere informatie

Inleiding Wat is dialyse? Hemodialyse

Inleiding Wat is dialyse? Hemodialyse HEMODIALYSE 511 Inleiding Binnen het Sint Franciscus Gasthuis bestaat de mogelijkheid tot nierfunctie vervangende therapie. Zowel hemodialyse als peritoneaal dialyse vinden in ons centrum plaats. In totaal

Nadere informatie

Dialyse. Wat is het & Hoe leg je het uit?

Dialyse. Wat is het & Hoe leg je het uit? Dialyse Wat is het & Hoe leg je het uit? Voorwoord Voor u ligt een boekje over dialyseren. Wat is dialyse? Hoe leg je het uit? Patiënten van Dialyse Centrum Elkerliek en Catharina Ziekenhuis Eindhoven,

Nadere informatie

PERITONEAALDIALYSE 722

PERITONEAALDIALYSE 722 PERITONEAALDIALYSE 722 Deze folder bevat informatie over peritoneaaldialyse (PD) in het Sint Franciscus Gasthuis in Rotterdam. Patiënten, toekomstige patiënten, hun familieleden en andere belangstellenden

Nadere informatie

Peritoneaal dialyse. Ziekenhuis Bernhoven Ania Szalek

Peritoneaal dialyse. Ziekenhuis Bernhoven Ania Szalek Peritoneaal dialyse Ziekenhuis Bernhoven Ania Szalek Inhoud Dialysevormen Voor / nadelen PD Peritoneum Catheter PD vloeistoffen Wat betekent PD voor een patiënt Functies PD verpleegkundige Complicaties

Nadere informatie

Nieren, nierziekten en behandeling. Hoe werken onze nieren

Nieren, nierziekten en behandeling. Hoe werken onze nieren Nieren, nierziekten en behandeling Hoe werken onze nieren De werking van de nieren In de normale toestand en bij verminderd functioneren Deze folder geeft informatie over de functie en de werking van de

Nadere informatie

Waarom worden uw risico s in kaart gebracht?

Waarom worden uw risico s in kaart gebracht? Deze folder is ontwikkeld door het Expect onderzoeksteam van de Universiteit Maastricht. Meer informatie over het Expect onderzoek vindt u op www.zwangerinlimburg.nl Waarom worden uw risico s in kaart

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

Bezoekadressen: Diabetes en dialyse Diabetes en dialyse Postadres: Telefoonnummers: KvK Gooi en Eemland: www.meandermedischcentrum.

Bezoekadressen: Diabetes en dialyse Diabetes en dialyse Postadres: Telefoonnummers: KvK Gooi en Eemland: www.meandermedischcentrum. Diabetes en dialyse Dialyseren heeft invloed op uw diabetesregulatie. Dat geldt zowel voor hemodialyse als voor peritoneaal dialyse. Verderop in de brochure wordt dat verder uitgelegd. In deze brochure

Nadere informatie

Patiënteninformatie locatie Blaricum. Diabetes mellitus bij kinderwens. Informatie over erfelijkheid en zwangerschap bij diabetes

Patiënteninformatie locatie Blaricum. Diabetes mellitus bij kinderwens. Informatie over erfelijkheid en zwangerschap bij diabetes Patiënteninformatie locatie Blaricum Diabetes mellitus bij kinderwens Informatie over erfelijkheid en zwangerschap bij diabetes Inhoudsopgave Bladzijde Welke soorten diabetes zijn er? 4 Is diabetes erfelijk?

Nadere informatie

Dagboek Chronisch hartfalen

Dagboek Chronisch hartfalen Dagboek Chronisch hartfalen Van:. S.v.p. dit boekje meenemen bij bezoek arts of verpleegkundige Inhoudsopgave Namen, telefoonnummers en werktijden... 1 Dagboek Chronisch hartfalen... 2 Persoonlijke richtlijnen...

Nadere informatie

Chronische nierschade: hoe vaak, stadia en risico s

Chronische nierschade: hoe vaak, stadia en risico s Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Chronische nierschade: hoe vaak,

Nadere informatie

Colofon: Tekeningen: Annabel Bolck Met bijdragen van: Fieke van Hest (10 jaar) Opmaak: Floor Leemans, BeeldinZicht

Colofon: Tekeningen: Annabel Bolck Met bijdragen van: Fieke van Hest (10 jaar) Opmaak: Floor Leemans, BeeldinZicht 3 Colofon: Tekeningen: Annabel Bolck Met bijdragen van: Fieke van Hest (10 jaar) Opmaak: Floor Leemans, BeeldinZicht Met dank aan: De ouders en hun kinderen met nefrotisch syndroom die als ervaringsdeskundigen

Nadere informatie

gelegenheid hebben om overdag meer activiteiten te ondernemen, inclusief werk (geen dialysedagen meer).

gelegenheid hebben om overdag meer activiteiten te ondernemen, inclusief werk (geen dialysedagen meer). Nachtelijke dialyse 2 De dialyseafdeling van het CWZ biedt nachtelijke dialyse aan. Dit houdt in dat u drie keer per week s nachts in het ziekenhuis slaapt en tijdens uw slaap dialyseert. In deze folder

Nadere informatie

Inhoudsopgave... 1. Inleiding... 2. Wat is dialyse... 2. Wat is peritoneaaldialyse... 2. Hygiëne... 2. PD-katheter... 2. Wat is CAPD?...

Inhoudsopgave... 1. Inleiding... 2. Wat is dialyse... 2. Wat is peritoneaaldialyse... 2. Hygiëne... 2. PD-katheter... 2. Wat is CAPD?... Peritoneaaldialyse H08.036-03 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Wat is dialyse... 2 Wat is peritoneaaldialyse... 2 Hygiëne... 2 PD-katheter... 2 Wat is CAPD?... 3 Hoe gaat CAPD in zijn werk?...

Nadere informatie

Dienst Nefrologie-Dialyse VOORSTELLING VAN DE DIENST

Dienst Nefrologie-Dialyse VOORSTELLING VAN DE DIENST Dienst Nefrologie-Dialyse VOORSTELLING VAN DE DIENST 2 INLEIDING INLEIDING De nieren zijn vitale organen die instaan voor verschillende functies in het organisme: zij verwijderen overtollig water en afvalstoffen

Nadere informatie

Regulatie van DM en hypertensie bij ouderen met chronische nierschade

Regulatie van DM en hypertensie bij ouderen met chronische nierschade Regulatie van DM en hypertensie bij ouderen met chronische nierschade Symposium Chronische Nierschade, MCHaaglanden, 29-10-2012 Anneke Boon, diabetesverpleegkundige / POH Eduard Scholten, internist-nefroloog

Nadere informatie