Enhancing ethical practice and critical reflection by the stimul experience in a care-ethics lab. stimul Care Ethics Lab Handleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Enhancing ethical practice and critical reflection by the stimul experience in a care-ethics lab. stimul Care Ethics Lab Handleiding"

Transcriptie

1 Enhancing ethical practice and critical reflectin by the stimul experience in a care-ethics lab stimul Care Ethics Lab Handleiding

2 Ten geleide Het INTERREG IVA 2 Zeeën prject 'Dignity in Care' werd pgestart p 24 ktber 2011 in Mrsele (Vlaanderen). Gedurende een peride van 3 jaar (juli september 2014) begt het prject een verbetering in de kwaliteit van de algemene en sciale gezndheidszrg met het accent p meer waardigheid vr de zrgvrager en een p de patiënt gericht zrgaanbd in de INTERREG IVA 2 "Mers Seas Zeeën" regi. Hierte werken partners uit Rijsel, Drset, Zeeland en Vlaanderen samen. Samen willen ze de deskundigheid in ethische reflectie en praktijk bevrderen bij studenten en zrgverleners in de grensverschrijdende regi dr middel van ervaringsgericht leren in het zrg-ethisch lab stimul Mrsele en stimul Terneuzen. Het zrg-ethisch lab vrziet een vlledig ingerichte zrgmgeving waar zrgverleners en studenten gedurende 2 dagen en 1 nacht in levende lijve kunnen ervaren wat zrgverlening inhudt dr de rl van zrgntvangers (care-prfessinals) en zrggevers (care-receivers) p te nemen. Nadien bespreken ze in grep hun stimul ervaringen nder leiding van een ethicus. Deze handleiding is geschreven vr schlen en zrginstellingen die van plan zijn een stimul zrgethisch lab p te richten. stimul zrgethisch lab is een gedepneerde naam en een beschermde werkwijze. stimul Mrsele is eigenaar van de naam en de werkwijze. Het pzetten van een stimul lab kan dan k alleen indien dit lab een eenmalige fee betaalt aan stimul Mrsele vr het gebruik van de naam en de werkwijze. De stimul labs werken met elkaar samen en wanneer een nieuw lab pent wrdt de werking en de implementatie van het cncept, tegen vergeding van de ksten, dr één van de bestaande labs enige tijd ndersteund. Het eerste stimul zrgethisch lab pende in 2008 zijn deuren in Mrsele in België. Vier jaar later pende het tweede stimul zrgethisch lab in Terneuzen in Nederland. Het derde lab pende in 2013 in Lubbeek in België In alle labs werken schlen en zrginstellingen samen aan betere zrg. Dr de samenwerking tussen meerdere schlen en zrginstellingen kan de pgedane kennis ver veel rganisaties wrden verspreid, zdat enerzijds de pleidingen vr verpleging en verzrging beter wrden en meer gericht raken p de ethische kant van de zrg, anderzijds verspreidt deze kennis zich dr de zrginstellingen. stimul zrgethische lab s zijn sterk verankerd in de regi. Lkale kennis en aanpassingen aan de lkale gebruiken maken alle stimul lcaties uniek. Dr blijvende samenwerking zrgen we er vr dat het gedachteged en de werkwijze wel gelijk zijn aan elkaar. Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 2

3 Inleiding Een stimul zrgethisch lab wrdt pgericht m de zrg beter te maken, via het verhgen van de ethische reflectie van zrgverleners. Zrginstellingen staan blijvend vr de vraag he z ged mgelijk zrg te leveren. De leidende gedachte in de meeste zrginstellingen is dat wanneer de cliënt centraal staat, de zrg het beste geleverd kan wrden. Het gaat daarbij m aandacht vr de cliënt, meebewegen met de vraag van de cliënt en het inleven in de ander. In de realiteit zien we echter dat zrgverleners in de lp der tijd hun eigen manier van zrgen ntwikkelen. Die is zrgtechnisch ké en meestal gericht p het z effectief en efficiënt mgelijk helpen van de zrgvrager. Zrgverleners zijn z gewend de dingen p een bepaalde manier te den, dat zij vaak niet meer zien dat het k anders kan. Het aansluiten bij de cliënt is dan meilijk. Het daadwerkelijk centraal stellen van de cliënt en zijn f haar vraag, vraagt een wezenlijk andere manier van zrg verlenen. Znder deze mslag in denken kmt de cliënt niet echt centraal te staan. Het del van een stimul zrgethisch lab is het verbeteren van de zrgverlening aan (veelal udere en kwetsbare) cliënten, via het bewust maken van zrgverleners dat zrg geen rutine mag zijn, maar cnstant met wrden aangepast aan de nden van de cliënt. Hierbij wrdt een berep gedaan p het inlevingsvermgen van die zrgverleners. De pleiding in een stimul zrgethisch lab is erp gericht het inzicht van zrgverleners in het effect van hun handelen te verhgen, via ervaringsgericht leren. De zrgverleners die dit hebben geleerd, vertalen dit vervlgens, samen met hun leidinggevende, naar verbeteringen in de dagelijkse zrgpraktijk en naar de verige medewerkers. Het verhgen van de ethische reflectie betekent dat zrgverleners meer inzicht krijgen in en meer rekening huden met de mstandigheden en waarden en nrmen van degenen aan wie ze zrg verlenen. Hierdr wrdt de kwaliteit van de gebden zrg verbeterd. Het stimul zrgethisch lab is geschikt vr zrgverleners uit diverse mgevingen. Dr het aanpassen van het leermateriaal kan het lab bijvrbeeld dienen als kleinschalige wnvrm in de uderenzrg, psychiatrische intramurale faciliteit, instelling vr verstandelijk beperkten f een herstelafdeling van een ziekenhuis. De kern van een stimul zrgethisch lab wrdt gevrmd dr de inleefsessies. Daarnaast kunnen wrkshps, leergangen en trajectbegeleiding wrden gebden. De inleefsessies laten zrgverleners daadwerkelijk ervaren he het is m verpleegd/verzrgd te wrden, waardr ze zelf ervaren wat er anders kan binnen hun werksituatie. Per inleefsessie ervaring wrdt een grep van 8-10 zrgverleners verzrgd dr 8-10 studenten, gedurende twee dagen en de tussenliggende nacht. De middag van de tweede dag wrdt gebruikt vr ethische reflectie en feedback naar elkaar. Na ngeveer 8 weken vlgt een terugkmsessie vr de zrgverleners, waarin wrdt ingegaan p de veranderingen die zij hebben bewerkstelligd n.a.v. hun ervaringen. Zrgverleners leven zich twee dagen lijfelijk in via simulatie, in de situatie van een afhankelijke zrgvrager. Zij wrden als het ware een afhankelijke cliënt die zrg krijgt van studenten verpleging en/f verzrging. De zrgverleners ervaren wat het is m afhankelijk te zijn van zrg en beleven zelf he het is als er wel f niet p juw beheften wrdt ingespeeld. Zij ervaren hiermee het effect van hun eigen handelen aan den lijve. De zrgverleners krijgen z nieuwe inzichten, leren zich verplaatsen in de ander en leren luisteren naar de vragen van de cliënt. Leerlingen geven in deze twee dagen zrg, znder supervisie van zrgverleners f dcenten. Drdat zij bij deze zrgverlening niet steeds wrden gecrrigeerd als er iets fut gaat, dienen zij zelf ntstane prblemen p te lssen en creatief in te spelen p situaties die zich vrden. Hierdr wrden zij sneller taakvlwassen. De feedback en ethische reflectie aan het einde van de simulatie leidt tt inzichten en vrnemens bij beide partijen die, mits uitgeverd in de echte zrgsituatie, leiden tt meer vraaggerichte en daardr betere zrg. Ok krijgen zrgverleners handvatten mee m de ervaringen m te zetten naar de dagelijkse praktijk. Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 3

4 Leeswijzer In de kmende hfdstukken wrden handvatten gegeven vr hen die aan de slag gaan met een nieuwe stimul lcatie. Hfdstuk 1 handelt ver het ndernemersplan, hfdstuk 2 handelt ver de lcatie en de bendigde materialen en hfdstuk 3 ver het persneel. In alle gevallen gaat het m suggesties en aanwijzingen. Omdat ieder lab anders is, zal van alles aangepast meten wrden aan de specifieke situatie van het nieuwe lab. De bestaande labs kunnen hierbij helpen. Hfdstuk 1 - Ondernemersplan Het ndernemersplan plan beschrijft de haalbaarheid van een nieuwe stimul lcatie. Het plan bevat infrmatie ver de vlgende nderwerpen: Missie en idee Delen Mgelijke partners Rechtsvrm Marktnderzek Financiële haalbaarheid Wettelijke en andere vrwaarden Prefprject Missie en idee Vrdat een ndernemersplan kan wrden pgesteld is het ndzakelijk te bedenken waarvr het lab gaat dienen. Een stimul lab kan variëren van een lab dat slechts enkele weken per jaar pen is (bijvrbeeld in een tijdelijk afgeslten vleugel van een zrginstelling) tt een lab dat wekelijks inleefsessies verzrgt vr zrginstellingen van verschillende aard, wrkshps geeft, leergangen verzrgt en aan trajectbegeleiding det. Tussen deze twee uitersten kunnen ng allerlei vrmen vrkmen. Het is daarm van belang vraf te bedenken he het lab gebruikt gaat wrden en welke delgrepen van het lab gebruik kunnen maken. Denk hierbij aan de diverse mgevingen die het lab met kunnen herbergen (ziekenhuis, uderenzrg, psychiatrie en/f verstandelijk gehandicapten) en aan de mgelijke delgrepen als zrgverleners, leidinggevenden, stafmedewerkers, leerlingen, dcenten etc.. Wanneer duidelijk is he het lab eruit gaat zien en wie daarvan gebruik gaan maken kan de missie wrden pgesteld. Deze missie zal uiteraard zijn afgeleid van de basismissie van de stimul zrg ethische labs : de zrg beter maken, via het verhgen van de ethische reflectie van zrgverleners. Delen Uit de missie kmt vrt welke delen het stimul lab na kan streven. Dat kunnen bijvrbeeld nderstaande delen zijn: Inleefsessies leiden tt een kritische reflectie p de zrgverlening dr de zrgverleners. Hierdr gaan zij de zrg anders en beter geven. Dit leidt dus tt betere zrg vr de delgrep. Verwacht mag wrden dat de ervaringen in een stimul lab leiden tt het anders en beter geven van de zrg dr verzrgenden en verpleegkundigen. Dit heeft naar verwachting een psitieve invled p de tevredenheid van de cliënten en p de kwaliteit van de zrg. Medewerkers krijgen dr de ervaring een mgelijkheid m de kwaliteit van zrg bespreekbaar te maken vanuit eigen ervaringen en z psitieve veranderingen weten te bewerkstelligen. De tevredenheid van medewerkers zal tenemen mdat zij in staat zijn zrg van hge kwaliteit te leveren. Wanneer leidinggevenden als delgrep wrden meegenmen kan van Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 4

5 leidinggevenden wrdt verwacht dat zij de invering van de wijzigingen n.a.v. stimul ervaringen ndersteunen en stimuleren. Wanneer leidinggevenden de leergang leiderschap gaan vlgen, zullen zij een andere kijk krijgen p hun leiderschap en daardr meer ruimte creëren vr medewerkers m aan de nden van hun cliënten te vlden. Als de deelnemende schlen deelname aan het stimul lab pnemen in het curriculum, krijgen studenten meer aandacht vr zrgethiek en zijn zij beter tegerust vr het werken in de zrg. Mgelijke partners Een stimul lab is geen traditineel vrmingsinstituut waar iedereen die een pleiding wil vlgen zich kan aanmelden. Medewerkers die naar inleefsessies kmen, werken in een instelling die vr deze vrm van pleiden heeft gekzen. Hetzelfde geldt vr leerlingen. Dat betekent dat een stimul lab al snel te maken krijgt met meerdere partijen. Enerzijds de zrginstellingen die hun medewerkers naar stimul trainingen willen laten gaan, anderzijds pleidingsinstituten die stimul willen pnemen in hun curriculum als verplicht nderdeel f als keuzevak. Afhankelijk van de missie en het idee zal het nieuwe lab partners meten zeken en aan zich binden. Vr het binden van partners kan simpelweg gebruik wrden gemaakt van het marktprincipe: z lang het stimul lab meerwaarde biedt zullen zrgverleners en schlen deelnemers naar stimul sturen en daarvr een vergeding betalen. Het vrdeel van deze cnstructie is dat het stimul lab redelijk autnm functineert en dat nieuwe partijen eenvudig kunnen wrden tegelaten. Het nadeel is dat het lab afhankelijk is van de betrkken partijen vr de mzet, znder dat hierver bindende afspraken kunnen wrden gemaakt. Om het hier genemde nadeel te mzeilen kan een samenwerkingsvereenkmst wrden geslten tussen het stimul lab en schlen en zrginstellingen. In de samenwerkingsvereenkmst kan dan nder andere wrden pgenmen heveel leerlingen en zrgverleners jaarlijks naar stimul kmen. Een derde mgelijkheid is het gezamenlijk pzetten van een stimul lab dr meerdere partners. Vr de laatste ptie zullen de partners met elkaar meten kiezen vr een rechtsvrm waarnder het gezamenlijke lab pereert. Het lab kan ndergebracht wrden in de rganisatie van één van de partners, maar er kan k gekzen wrden vr een zelfstandige rechtsvrm vr het stimul lab. Rechtsvrm Ieder stimul lab kiest zijn eigen rechtsvrm. stimul Mrsele is een vzw waarbij ieder van de partners een afvaardiging heeft in de raad van bestuur. stimul Terneuzen is nderdeel van een stichting, de zrginstelling ZrgSaam Zeeuws Vlaanderen. De stimul labs werken znder winstgmerk. De te kiezen rechtsvrm dient daar dan k p te zijn afgestemd. Marktnderzek Vr ieder stimul lab dat breder werkt dan binnen één zrginstelling, geldt dat het van belang is m vldende markt te hebben vr de afzet van de trainingen. Bekijk in het nderzek wie mgelijke klanten zijn van het nieuwe stimul lab, in welke trainingen zij geïnteresseerd zijn en he ver het lab afstaat van andere stimul labs. Dit m te vrkmen dat stimul labs ngewild- cncurrenten van elkaar wrden. Denk bij klanten k aan beide zijden van het spectrum: zwel zrginstellingen als schlen zijn van belang bij het besluit m een lab p te zetten. Neem k de ecnmische ntwikkelingen mee: als sprake is van grte bezuinigingen p de sectr nemen investeringen in pleidingen vaak af, terwijl deze in betere tijden vaak nmisbaar wrden geacht. Financiële haalbaarheid Stel een realistische begrting p en bepaal aan de hand daarvan f het stimul lab zichzelf kan bedruipen f dat tijdelijke f permanente aanvullende financiering ndig is. Al bestaande stimul labs kunnen hierbij ndersteunen drdat zij inzicht kunnen geven in hun eigen begrtingen. Ok kennen zij diverse subsidiemgelijkheden. Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 5

6 Wettelijke en andere vrwaarden Onderzek de wettelijke vereisten waaraan het stimul zrgethisch lab met vlden, zwel ten aanzien van het gebuw (bijv. brandveiligheid en arbtechnische regels) als vr het mgen geven van nderwijs. Beschrijf van welke zaken de pzet van het stimul lab afhankelijk is (bijvrbeeld deelname van een minimum aantal instellingen en schlen, f beschikbaar kmen van een geschikte ruimte etc.) waaraan het stimul lab met vlden vrdat het pgezet kan wrden. Beschrijf k de randvrwaarden waaraan vldaan met wrden vrdat het stimul lab gestart kan wrden. Eventueel kunnen hiernder k zaken als een tijdspad, verantwrdelijkheden inveringstraject etc. wrden pgenmen. Prefprject Om te nderzeken f stimul het juiste antwrd is p de vraag die leeft, is het de meite waard m een prefprject vraf te den. Een dergelijk prject kan wrden gedaan in een bestaand stimul gebuw, met de hulp van ervaren stimul persneel. Een stimul prefprject bestaat uit een aantal stimul sessies, bij vrkeur een f twee met leidinggevenden en stafmedewerkers als simulanten en 2-4 sessies met zrgverleners, bij vrkeur uit dezelfde afdeling. Vr de pilt wrdt een werkgrep gevrmd met medewerkers van de zrginstelling(en) en de betrkken schlen. Het prefprject eindigt met een evaluatie aan de hand waarvan een besluit kan wrden genmen m wel f niet een nieuwe stimul lcatie p te zetten. Hfdstuk 2 - Lcatie Omgeving De stimul inleefsessies vragen m een leermgeving die er uit ziet als een intramurale zrginstelling. De srt zrginstelling is minder van belang. Wanneer de lcatie neutraal gestffeerd wrdt, znder al te veel verwijzingen naar een specifieke setting, kan de ruimte plyvalent wrden gebruikt. Belangrijk vr een gede stimul lcatie is dat de privacy van deelnemers gegarandeerd kan wrden. Om vrij hun rl te kunnen spelen is het van belang dat deelnemers niet wrden gezien dr mstanders f cllega s. Dit betekent niet dat een stimul lcatie altijd een apart gebuw met zijn, het is denkbaar hiervr een vleugel van een bestaande instelling te gebruiken. Er zal dan vr gezrgd meten wrden dat deze vleugel niet tegankelijk is vr niet-deelnemers. Omdat studenten zelf zrgen vr de avndmaaltijd en het ntbijt, is het handig als het stimul lab p lpafstand van een levensmiddelenwinkel staat. Het vrdeel daar van is namelijk dat studenten deelnemers mee kunnen nemen naar de winkels, bij wijze van activiteit. Als dit niet tt de mgelijkheden behrt, kunnen bdschappen uiteraard met een aut verder weg wrden gehaald. Het verdient aanbeveling de buren van het stimul lab in te lichten ver de activiteiten die daar plaatshebben en dat het hier gaat m serieuze trainingen. Dit mdat anders mgelijk allerlei njuiste verklaringen wrden bedacht vr het feit dat geznde, vaak jnge mensen twee dagen in een rlstel verblijven en daarna weer lpend naar huis gaan. Ruimten De lcatie dient minimaal te zijn vrzien van een leefruimte en een aantal patiëntenkamers met aangrenzende aangepaste badkamer. De leefruimte wrdt ingericht met één f meerdere tafels waaraan dr 8-10 bewners gezamenlijk en met hulp van verzrgenden kan wrden gegeten. Daarnaast is er een zithek met banken f (sta-p) stelen. Wanneer deze ruimte neutraal wrdt gehuden qua inrichting kan deze zwel dienen als wnkamer (verzrgingshuis f psychiatrische instelling) als dagpvang (herstelafdeling). De patiëntenkamers bestaan bij vrkeur uit een mix van eenpersns- en tweepersnskamers, met in ttaal ruimte vr 8-10 simulanten. De patiëntenkamers wrden sber ingericht, met een ziekenhuisbed, sbere decratie en znder radi en/f televisie. De patiëntenkamer vrmt hierdr een plek vr reflectie i.p.v. ntspanning. Naast deze minimale vrzieningen zijn een keuken, verpleegpst, leslkaal, eventueel een bad- f Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 6

7 snezelkamer en slaapplaatsen vr leraren en studenten gewenst. De keuken wrdt in de bestaande stimul lab s gebruikt vr het vrbereiden van de chtend- en avndmaaltijden en vr activiteiten met deelnemers zals kekjes bakken. Daarnaast vrmt de keuken een rustpunt vr de studenten. Ok gebruiken de studenten de keuken als zij met elkaar f de dcent willen verleggen. De dcent brengt dan k vaak een grt deel van de dag dr in de keuken. Een zusterpst kan handig zijn vr de pslag van materialen, het uitzetten van medicatie en schrijven van dssiers etc. Wanneer er ruimte is vr een leslkaal f cnferentieruimte kunnen daar de ntvangst van deelnemers, feedback en ethische reflectie plaatsvinden. Ok kan deze gebruikt wrden vr de terugkmmmenten, wrkshps en andere trainingen. Wanneer geen leslkaal beschikbaar is kan hiervr de wnkamer wrden gebruikt, hewel dit niet ideaal is. Wanneer de mgelijkheid aanwezig is m een badkamer met hg-laag f kantelbad in te richten, is dit gewenst. Het geeft mgelijkheden vr mensen m in en uit bad getild te wrden, vlledig te wrden gewassen etc. Plaats dit bad dan niet in één van de patiëntenkamers, maar in een aparte ruimte, die eventueel ingericht wrdt als snezelruimte. Omdat de studenten en dcenten k vernachten zijn slaapplaatsen vr twee leraren en 8-10 studenten ndig. Denk hierbij k aan het eventueel gescheiden kunnen laten vernachten van vruwelijke en mannelijke dcenten en zrg ervr dat dcenten en studenten gescheiden kamers hebben. Als laatste is het erg plezierig m minimaal één kantr te hebben vr het stimul persneel. Materialen Naast ruimten zijn k materialen ndig. Om twee dagen in het huis te verblijven zijn materialen ndig p het gebied van eten en drinken. Kffie en thee faciliteiten, een beperkte keuken inventaris incl. kelkast, vldende brden en bestek, z mgelijk een afwasmachine en aangepaste brden en bestek. Warme maaltijden wrden bij vrkeur gebracht dr een verzrgingstehuis, zdat simulanten ervaren welk eten mensen in verzrgingshuizen krijgen. Denk k aan een warmhudwagen vr de warme maaltijd. Vldende linnenged en handdeken vr de deelnemers zijn eveneens van belang. Schaf minimaal twee sets aan per bed, aangezien het bed aan het einde van de sessie schn met wrden pgemaakt dr de studenten. Studenten en leraren kunnen eventueel eigen linnenged meenemen. Er met een mgelijkheid zijn m het linnen te wassen f naar een wasserij te brengen. Ok zijn materialen ndig die bij de dagelijkse verzrging van de deelnemers gebruikt wrden. Denk in ieder geval aan: tilliften (actief en passief), rlstelen, rllatrs, krukken, lprekken, wandelstkken, WC-verhgers, wandbeugels, duchestelen, beddenpannen, urinalen, wasbekkens en medicijncassettes. Trippelhezen en fixatievestjes hren tt de mgelijkheden evenals indikmiddel vr dranken en incntinentiemateriaal. Hiernaast zijn hulpmiddelen ndig m deelnemers te helpen hun rl ged te spelen. Ordpjes, speciale brillen met halfzijdig zicht, tunnelzicht en wazig zicht en blinddeken. Spalken en driekanten deken m lichaamsdelen te fixeren (bijvrbeeld bij halfzijdige verlamming), katenen handschenen m lagere geveligheid van de vingers te simuleren. En eventueel een uderdmspak dat het effect geeft dat men vermeide gewrichten heeft. Hfdstuk 3 - Persneel Het aantal bendigde medewerkers is afhankelijk van de activiteiten die dr het stimul lab wrden ntplid. De vlgende functies zijn bij de huidige stimul lab s bekend: Directeur: De directeur is verantwrdelijk vr de gang van zaken en nderhudt cntacten met zrgverlenende instanties en schlen. De directeur vertegenwrdigt stimul naar Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 7

8 betrkken instanties, geïnteresseerde partijen etc. De directeur pleegt acquisitie met als del dat de ttale capaciteit van het stimul lab wrdt benut. stimul trainers: stimul trainers wrden ingezet vr de inleefsessies, wrkshps en trainingen, inclusief het vrbereiden van bijeenkmsten en het ntwikkelen van nieuwe en maatwerk trainingen. Secretarieel medewerker: iemand die de planning verzrgt, afspraken maakt, deelnemers vrziet van materiaal, rekeningen verstuurt, bestellingen det etc. etc.. Schnmaakpersneel: tijdens de stimul ervaring huden de studenten de ruimten schn. Het stimul wrdt pgeruimd achtergelaten. Na iedere grep dient het stimul te wrden schngemaakt en het linnen te wrden gewassen. Onderhudspersneel: medewerkers beschikbaar vr het pknappen van klusjes aan het gebuw, verhelpen van stringen.i.d. Zwel schnmaakpersneel als nderhudspersneel kan in dienst wrden genmen f via een bedrijf wrden geleverd. Prfiel stimultrainer Een stimultrainer is enthusiast, gedreven, creatief en heeft ervaring als trainer. stimul trainers zijn mensen met een passie vr zrg en leren, die het als een uitdaging zien m anderen te helpen greien én die zichzelf verder willen ntwikkelen. Activiteiten 1. rganiseren en geven van trainingen p de terreinen kwaliteit van zrg, belevingsgericht werken en ethiek. 2. begeleiden van stimul sessies, inclusief vrbereiding en nazrg 3. leiden van grepsgesprekken, intervisie etc. 4. ntwikkelen van trainingen f trainingsnderdelen Cmpetenties 1. leiden van grepen 2. didactische kwaliteiten 3. cmmunicatieve vaardigheden 4. vermgen te reflecteren p het eigen handelen 5. luistervaardigheid 6. mgaan met (greps-)weerstand Persnlijkheid Je bent leergierig en creatief en in staat m anderen te enthusiasmeren. Je vindt het leuk m mensen in grepsverband iets te leren. Je bent een gedreven en flexibele persnlijkheid. Dit laatste kmt.a. tt uiting in flexibiliteit t.a.v. de je taken en werkuren. Opleiding en ervaring Een stimul trainer heeft tenminste een HBO pleiding en minimaal twee jaar ervaring als trainer, dcent f begeleider van grepen. Je bent bereid de interne training te vlgen tt stimul begeleider. Meer infrmatie kan u verkrijgen in het stimul lab in Vlaanderen (Mrsele) En in Nederland via We wensen u veel geluk! Handleiding stimul lab - Finale versie September2014 8

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Presentatie eisen reisweek

Presentatie eisen reisweek Presentatie eisen reisweek Beste reisadviseurs, De aftrap is genmen. We zijn begnnen aan een spannende strijd m te bepalen he nze werkweek er in juni 2013 uit zal zien. Natuurlijk lijkt het een beetje

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT

IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT BIJLAGE 1 IMPLEMENTATIE WET VERPLICHTE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING GEMEENTEN NOORDOOST-BRABANT 1. Inleiding Op 1 juli 2013 is de Wet verplichte meldcde huiselijk geweld en kindermishandeling

Nadere informatie

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3

LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Periode 1 t/m periode 3 LOOPBAANORIËNTATIE VMBO-4 Peride 1 t/m peride 3 In leerjaar 4 met je de keus gaan maken; wat wil jij gaan den wanneer je het vmbdiplma hebt? Om te laten zien dat je uiteindelijk een studie, die bij je

Nadere informatie

Teamtrainingen en teamdagen

Teamtrainingen en teamdagen Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Teamtrainingen en teamdagen Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek Cntact: 06 155 77

Nadere informatie

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard

Werkblad ontwikkelwijzer Gouden Standaard Werkblad ntwikkelwijzer Guden Standaard Beeld van de leerling Vraag Opmerkingen/antwrden Actie He brengen wij nze leerlingen in beeld? (met g p telating tt gymnasiumstrm) Op welke manier maken wij ptimaal

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Bijlage IVa Sjabloon voor de verdeling van werkzaamheden voor onderwijzend personeel in de kunsteducatie

Bijlage IVa Sjabloon voor de verdeling van werkzaamheden voor onderwijzend personeel in de kunsteducatie Bijlage IVa Sjabln vr de verdeling van werkzaamheden vr nderwijzend persneel in de kunsteducatie Sjabln vr de verdeling van werkzaamheden vr nderwijzend persneel in de kunsteducatie LOGA-partijen vinden

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen

Samenvatting Deelprojecten Ouderen Samen Samenvatting Deelprjecten Ouderen Samen Vughtse Ouderen aan het Wrd In januari 2007 zijn dr het Prject Ouderen Samen vier bijeenkmsten gerganiseerd waarvr alle Vughtse inwners van 55 jaar en uder waren

Nadere informatie

Functie-eisen coördinatoren

Functie-eisen coördinatoren Functie-eisen cördinatren Psitinering De beide cördinatren hebben de leiding van de rganisatie. De vrijwilligers zijn de spil in de rganisatie. Functieniveau De stichting Hspice Zwlle heeft gekzen vr 2

Nadere informatie

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht Prject Shared Services Gefaseerde implementatie prjectbeheersing methdiek Hgeschl van Utrecht Vervlg van Deelprjectplan Prjectadministraties (januari 2004) Het beheersen van prjectadministraties dr de

Nadere informatie

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015

Beleidsregels voorziening jobcoaching Participatiewet 2015 Beleidsregels vrziening jbcaching Participatiewet 2015 1-7-2015 Jbcaching Reginale beleidsregels jbcaching Participatiewet regi Achterhek Inleiding Jbcaching gaat ver het ndersteunen van mensen bij het

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 tot en met 2016

Beleidsplan 2014 tot en met 2016 Blessed Generatin Nederland Falkejacht 25 9254 EJ Hurdegaryp Beleidsplan 2014 tt en met 2016 Blessed Generatin Nederland (0511) 47 21 37 - www.blessedgeneratin.nl - inf@blessedgeneratin.nl KvK 01100560

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE

BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE BEGELEIDING LEERLINGEN MET DYSCALCULIE Begeleiding van leerlingen met ernstige rekenprblemen en/f dyscalculie Delen en uitgangspunten Binnen het Veluws Cllege Crtenbsch hanteren wij het Prtcl Ernstige

Nadere informatie

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting MatchWinners Rermnd jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting Matchwinners Rermnd 1. Intr Sinds 2009 biedt

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012

Resultaten openbare marktconsultatie. Verkoop klooster Groot Bijstervelt Gemeente Oirschot. BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 Resultaten penbare marktcnsultatie Verkp klster Grt Bijstervelt Gemeente Oirscht BIZOB-2011-SK-OIR-010 CONCEPT 19 april 2012 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Oirscht is sinds nvember 2009 eigenaar

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement

6. Opleidingskader voor de procesopleiding Informatiemanagement 6. Opleidingskader vr de prcespleiding Infrmatiemanagement In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr prcessen nder Bevlkingszrg. Hiernder wrdt het pleidingskader vr

Nadere informatie

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn:

Wie zijn we? Kernwaarden in ons handelen zijn: Wie zijn we? Zrggrep Kans is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen

Voorbereidingsjaar hoger onderwijs voor anderstaligen. Functieprofiel: Leerondersteuner Voorbereidingsjaar Hoger Onderwijs voor Anderstaligen Vrbereidingsjaar hger nderwijs vr anderstaligen Prvincieplein 1 Cntact: Functieprfiel: Leerndersteuner Vrbereidingsjaar Hger Onderwijs vr Anderstaligen Samenvatting Als leerndersteuner begeleid en ndersteun

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

W I M D Beleidsplan Versie 1 februari 2013

W I M D Beleidsplan Versie 1 februari 2013 W M I D Beleidsplan Versie 1 februari 2013 Vraf Vr u ligt het beleidsplan van de Stichting Wninitiatief Midden-Delfland (Stichting WIMD). Het plan mvat een verzicht van de delstellingen, activiteiten en

Nadere informatie

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden?

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden? Omgevingsscan Achtergrnd prject De gemeente Drdrecht heeft het plan pgevat de prblematiek rndm (merendeels verslaafde) dak- en thuislze mensen in haar stad aan te pakken. In dit kader heeft de gemeente

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

NOTITIE REGIONAAL REPRESSIEF DEKKINGSPLAN FASE 2 BESTUURLIJKE UITGANGSPUNTEN. 1. Inleiding

NOTITIE REGIONAAL REPRESSIEF DEKKINGSPLAN FASE 2 BESTUURLIJKE UITGANGSPUNTEN. 1. Inleiding NOTITIE REGIONAAL REPRESSIEF DEKKINGSPLAN FASE 2 BESTUURLIJKE UITGANGSPUNTEN 1. Inleiding De pdracht van het AB VrZW bij de vaststelling van het dekkingsplan fase 1 p 18 ktber 2013 luidde: nderzek de mgelijkheden

Nadere informatie

7. Opleidingskader voor de functie redacteur web en social media

7. Opleidingskader voor de functie redacteur web en social media 7. Opleidingskader vr de functie redacteur web en scial media In het prject GROOTER wrden nder andere een aantal pleidingskaders ntwikkeld vr sleutelfuncties binnen de crisiscmmunicatie. Een daarvan is

Nadere informatie

Huisregelement opvang Kiddyzz

Huisregelement opvang Kiddyzz Huisregelement pvang Kiddyzz Deze huisregels gelden in cmbinatie met de vereenkmst van pdracht tussen uders/verzrgers en gastuder, welke dr beide partijen ndertekend zijn. Alle vraaguders dienen van deze

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

Wegwijzer. Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders

Wegwijzer. Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Informatie voor kinderen en ouders Wegwijzer Dagbehandeling in Behandelcentrum Heideheuvel Infrmatie vr kinderen en uders WELKOM! De kmende tijd kmen jij en je uders een dagbehandeling vlgen in Heideheuvel. In Heideheuvel werken we in een

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 Vr- en Vregschlse Educatie (VVE) Winterswijk 2013-2018 1. Inleiding Vr- en Vregschlse Educatie, als nderdeel van het bredere beleidsterrein nderwijsachterstandbeleid, wrdt sinds 2002 in Winterswijk vrmgegeven.

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen

VGSO Nieuwsbrief extra editie over komende gemeenteraadsverkiezingen VGSO Nieuwsbrief extra editie ver kmende gemeenteraadsverkiezingen Hierbij ntvangt u een extra nieuwsbrief van de VGSO. Deze nieuwsbrief staat vrijwel geheel in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum.

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum. Verslag wrkshp 1 en 2 : In de wrkshp is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tt de theretische nderbuwing/ het theretisch kader van het curriculum. Een eerste reactie p de pzet van het curriculum:

Nadere informatie

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders

Kwaliteitsaspecten van onderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van opleiders Kwaliteitsaspecten van nderwijs Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders Clfn Titel Kwaliteitsaspecten van nderwijs. Wat vinden pedicures belangrijk aan kwaliteit van pleiders. Auteur

Nadere informatie

Stap 1 : Oriënteren op jongerenparticipatie en maatschappelijke stage

Stap 1 : Oriënteren op jongerenparticipatie en maatschappelijke stage >> Stappenplan vr stagebieders Wilt u als rganisatie aan de slag met MaS? Neem dan het stappenplan stapsgewijs dr, zdat u weet f u er echt klaar vr bent m met jngeren te werken en maatschappelijke stage

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandse Algemene Schermbond

Koninklijke Nederlandse Algemene Schermbond KvK te s-gravenhage 40409378 Pstbus 600 Phne +31 (0)79 343 81 49 inf@knas.nl 2700 MD Zetermeer Fax +31 (0)79 343 81 50 www.knas.nl Kninklijke Van: KNAS Opleidingen Maitre AJ van der Weg Onderwerp: Tpcach

Nadere informatie

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen

Hoe kan uw overheidsorganisatie professionalisering en verduurzaming van het inkoopproces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen He kan uw verheidsrganisatie prfessinalisering en verduurzaming van het inkpprces bewerkstelligen UITWERKING

Nadere informatie

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:..

Leer / ontwikkelingslijnen. Opleiding Helpende Zorg en Welzijn. BOL en BBL NAAM STUDENT:.. Leer / ntwikkelingslijnen Opleiding Helpende Zrg en Welzijn BOL en BBL NAAM SUDEN:.. 1 2 Uitleg van het leerlijnenbekje Vr je ligt het leerlijnenbekje van je pleiding Helpende Zrg & Welzijn niveau 2. ijdens

Nadere informatie

GEZOCHT: AVONTUURLIJKE ONDERNEMERS MET HART VOOR MAKELAARDIJ

GEZOCHT: AVONTUURLIJKE ONDERNEMERS MET HART VOOR MAKELAARDIJ GEZOCHT: AVONTUURLIJKE ONDERNEMERS MET HART VOOR MAKELAARDIJ Bent u ndernemer en heeft u hart vr de makelaardij? Dan is HOUSEHUNTING p zek naar u! Vr uitbreiding van nze greiende franchiseketen zeken wij

Nadere informatie

Transmuraal Programma Management

Transmuraal Programma Management Transmuraal Prgramma Management Een prpsitie van Vitha versie 1 Inhudspgave 1 Inleiding... 3 2 Transmurale behandelpraktijken... 3 2.1 Transmurale zrg nader gedefinieerd... 3 2.2 Transmurale zrg in de

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o

Alle secundaire scholen, binnen de regio MidLim, met een klasgroep in de 2de of 3de graad waarin: o o o o o Klas-in-zicht Een negatieve grepsdynamiek, leerlingen die niet met elkaar vereen kunnen kmen, een vertrebelde relatie tussen leerlingen en leerkrachten, meilijk les kunnen geven dr strend gedrag, zijn

Nadere informatie

VISIE OP LEREN. De uitgangspunten van de samenwerking; Het opleiden binnen het partnerschap; Het leren binnen het partnerschap.

VISIE OP LEREN. De uitgangspunten van de samenwerking; Het opleiden binnen het partnerschap; Het leren binnen het partnerschap. VISIE OP LEREN Opleiden en leren in het partnerschap Apeldrn Zutphen Vr het welslagen van de missie is het van het grtste belang dat binnen het partnerschap gewerkt wrdt vanuit een gemeenschappelijke visie

Nadere informatie

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica

Programma Welzijn en Zorg. Nieuwe Zorg en Domotica Prgramma Welzijn en Zrg Nieuwe Zrg en Dmtica Aanleiding De mgelijkheden vr het langer zelfstandig thuis blijven wnen, meten wrden verbreed. Technlgische ntwikkelingen die zrg p afstand en het participeren

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Stichting Animal Fellows. Beleidsplan. Versie februari 2016

Stichting Animal Fellows. Beleidsplan. Versie februari 2016 Stichting Animal Fellws Beleidsplan Versie februari 2016 Stichting Animal Fellws beleidsplan versie februari 2016 Vraf Vr u ligt het beleidsplan van de Stichting Animal Fellws te Breda. Het verslag mvat

Nadere informatie

Wie zijn we? Brochure Zorggroep Kans

Wie zijn we? Brochure Zorggroep Kans Wie zijn we? Zrggrep KANS is een zrginstelling die ptimale zrg, begeleiding en huisvesting biedt aan zwel jngvlwassenen met psychiatrische strnissen en daarmee samenhangende gedragsprblematiek, als aan

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

: Subsidieaanvraag Transformatie en innovatieplannen SW bedrijf (Motie Kerstens cs.)

: Subsidieaanvraag Transformatie en innovatieplannen SW bedrijf (Motie Kerstens cs.) Betreft: Van : Subsidieaanvraag Transfrmatie en innvatieplannen SW bedrijf (Mtie Kerstens cs.) : DZB Leiden, SWA Alphen aan den Rijn en Maregrep NV te Vrhut Arbeidsmarktregi Hlland Rijnland Aanvrager :

Nadere informatie

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

Subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant - provincie Noord-Brabant -

Subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant - provincie Noord-Brabant - Subsidieregeling ecnmie en innvatie Nrd-Brabant - prvincie Nrd-Brabant - Het del van de Subsidieregeling ecnmie en innvatie Nrd-Brabant (ECOINNONB) is het realiseren van een aantal delstellingen uit het

Nadere informatie

Convenant brancheorganisatie beroepsverenigingen in het kader van: Versterking beroepsvereniging Beroepenregister en Beroepsregistratie

Convenant brancheorganisatie beroepsverenigingen in het kader van: Versterking beroepsvereniging Beroepenregister en Beroepsregistratie Cnvenant brancherganisatie berepsverenigingen in het kader van: Versterking berepsvereniging Berepenregister en Berepsregistratie De ndergetekenden, I. De rganisatie van brancherganisatie MOgrep Jeugdzrg

Nadere informatie

2. E EN V RIJWILLI GER I S... versie 2.0

2. E EN V RIJWILLI GER I S... versie 2.0 VRIJWILLIGERS IN DE EMMAUSPAROCHIE TE APELDOORN versie 2.0 INT RO DUCTI E In deze ntitie schetsen we de cnturen vr een uitdagend vrijwilligersbeleid van de RK Emmausparchie te Apeldrn. Deze parchie maakt

Nadere informatie

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform:

Samenvatting criteria arbeidsmarktplatform: Plan Samenvatting criteria arbeidsmarktplatfrm: 1. Cncreet prjectidee: het prject richt zich p het terugdringen van een veelheid van taken van persneelsleden p kleine schlen en p het inzetten van persneel

Nadere informatie

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs.

Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht op Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Begeleidende tekst bij de presentatie Ieder kind heeft recht p Gedifferentieerd RekenOnderwijs. Dia 1 Opmerking vr de presentatr: in het geval u tijd te krt kmt, kunt u de blauwe tekst als ptineel beschuwen

Nadere informatie

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Het Gielsbos. Adresgegevens: Vosselaarseweg 1 2275 Gierle

EXPERTISESTEEKKAART. 1) Naam van de school/dienst/voorziening: Het Gielsbos. Adresgegevens: Vosselaarseweg 1 2275 Gierle EXPERTISESTEEKKAART 1) Naam van de schl/dienst/vrziening: Het Gielsbs Adresgegevens: Vsselaarseweg 1 2275 Gierle 2) Dmein van expertise: cmmunicatie/diagnstiek+behandeling 3) Beschrijving expertise: Bij

Nadere informatie

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland

Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kop van Noord-Holland Criteria Plusklassen Samenwerkingsverband WSNS Kp van Nrd-Hlland Er is sprake van hgbegaafdheid, blijkens uit: Een ttale intelligentie gelijk f hger dan 130 N.B.: bij een intelligentienderzek wrdt nrmaliter

Nadere informatie

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van Testamenten check Streep dr wat niet van tepassing is VRAAG 1 Is uw testament van vóór 2003? De kans is grt dat uw testament niet vldet aan uw wensen, geen gebruik maakt van de mgelijkheden sinds de invering

Nadere informatie

Godsdienstige stellingname collega

Godsdienstige stellingname collega Gdsdienstige stellingname cllega Je werkt p een penbare basisschl en hebt kinderen van verschillende natinaliteiten in je grep. Een van je cllega's draagt een hfddek. De kinderen uit haar grep scren ged

Nadere informatie

2013-2014. Trainingsinformatieblad nr. 5.4. Coöperatie Baronije UA

2013-2014. Trainingsinformatieblad nr. 5.4. Coöperatie Baronije UA Trainingsinfrmatieblad nr. 5.4 Cöperatie Barnije UA 2013-2014 Cöperatie Barnije UA Edisnbaan 16a - 3439 MN NIEUWEGEIN Pstbus 1383-3430 BJ NIEUWEGEIN T: 030-214 80 34 (algemeen) F: 030-214 80 36 E: cntact@barnije.nl

Nadere informatie

Van de voorzitter. Beste leden & ouders,

Van de voorzitter. Beste leden & ouders, fficieel clubrgaan van Hckeyclub Wateringse Veld Van de vrzitter Beste leden & uders, De midwintercmpetitie zit er weer p en na de krkusvakantie starten wij met de derde en laatste peride van dit seizen.

Nadere informatie

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes Samengevat 2011 Guidea - Kenniscentrum vr Terisme en Hreca vzw Deze infrmatie werd met de grtste zrg samengesteld.

Nadere informatie

Leiderschap@ socmut. Ontwikkelen van leiderschapskwaliteiten in tijden van organisatieverandering. Nationaal Verbond Van Socialistische Mutualiteiten

Leiderschap@ socmut. Ontwikkelen van leiderschapskwaliteiten in tijden van organisatieverandering. Nationaal Verbond Van Socialistische Mutualiteiten Natinaal Verbnd Van Scialistische Mutualiteiten Wuter Rbijn Heidi De Backer Lizzy Knings Anneleen De Beck Franky Aneca Leiderschap@ scmut Ontwikkelen van leiderschapskwaliteiten in tijden van rganisatieverandering

Nadere informatie

BUDGETPLAN JEUGDHULP. Hebt u vragen over het invullen van het budgetplan? Neemt u dan contact op met uw contactpersoon van de Toegang.

BUDGETPLAN JEUGDHULP. Hebt u vragen over het invullen van het budgetplan? Neemt u dan contact op met uw contactpersoon van de Toegang. BUDGETPLAN JEUGDHULP Vr u ligt het budgetplan Jeugdhulp. U vult dit budgetplan in als u zelf de ndersteuning vr uw kind/een minderjarige wilt cördineren met een persnsgebnden budget (pgb). In dit budgetplan

Nadere informatie

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023

Actieplan leeftijdsbewust personeelsbeleid 2013-2023 Nvember 2013 Actieplan leeftijdsbewust persneelsbeleid 2013-2023 Actie 1: Ontwikkelen van een stagebeleid. Stagiaires zijn ptentiële nieuwe cllega s. Een stageperide kunnen we aanzien als een inwerkperide.

Nadere informatie

Projectencatalogus. Additionele diensten

Projectencatalogus. Additionele diensten Prjectencatalgus Additinele diensten schljaar 2013-2014 Inleiding Bij additinele diensten is vraaggestuurd werken het uitgangspunt. In deze catalgus wrden additinele diensten beschreven waarvan de meeste

Nadere informatie

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Rapprt Bekend maakt bemind Onderzek naar de bekendheid van en waardering vr het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Over het CAOP Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum p het gebied van arbeidszaken

Nadere informatie

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af Stel uw inkmen zeker, sluit een arbeidsngeschiktheids af Eindelijk geniet u van een heerlijke skivakantie. En natuurlijk verkmt het u niet, want u bent een ervaren skiër. Maar laat dat ngeluk nu net in

Nadere informatie

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ).

van gebruikers, en het toekennen van lees- en schrijfrechten (zie hiervoor http://www.grensregio.eu/project-indienen/ ). LEIDRAAD AANMELDING Bij het aanmaken van een prjectaanmelding in het digitale e-lket kunnen er verschillende vragen bij u pkmen, zals: He lang mag een tekst zijn? Welk detailniveau wrdt er gevraagd? Waar

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Aanbod Diensten Baan in Beeld

Aanbod Diensten Baan in Beeld Aanbd Diensten Baan in Beeld 3751 LM Bunschten inf@baaninbeeld.cm www.baaninbeeld.cm Inhudspgave 1. Over Baan in Beeld p. 3 Wie wij zijn, utplacement en lpbaanadvies, fcus, resultaat en lcatie. 2. Outplacementprgramma

Nadere informatie

Zorgleefplan. Per domein worden bevindingen aangegeven. Na 6 weken vindt de eerste evaluatieplaats. Domein 2 Wonen gezondheidsrisico vallen

Zorgleefplan. Per domein worden bevindingen aangegeven. Na 6 weken vindt de eerste evaluatieplaats. Domein 2 Wonen gezondheidsrisico vallen Zrgleefplan Per dmein wrden bevindingen aangegeven. Na 6 weken vindt de eerste evaluatieplaats Dmein 2 Wnen gezndheidsrisic vallen Onderdeel Del (2) Actie / interventie 2.1 Wnruimte Mw. velt zich prettig

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 2. Leerdoelen 3. Samenwerken, hypotheses & onderzoeksonderwerpen 5. Wat wordt ervan jullie verwacht? 6.

Inhoudsopgave. Inleiding 2. Leerdoelen 3. Samenwerken, hypotheses & onderzoeksonderwerpen 5. Wat wordt ervan jullie verwacht? 6. Inhudspgave Pagina Inleiding 2 Leerdelen 3 Samenwerken, hyptheses & nderzeksnderwerpen 5 Wat wrdt ervan jullie verwacht? 6 Berdeling 8 Prjectrster 2012 11 Afspraken 13 Werkgrepen 2012 14 Onderzeksplan

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

Pieter Swager/ Jos Fransen lectoraat elearning

Pieter Swager/ Jos Fransen lectoraat elearning 1 Pieter Swager/ Js Fransen lectraat elearning Scenari: 1 e deel afstudeerfase (1 e semester): schrijven nderzeksplan (vrbeeldscenari/ blauwdruk van een leerpraktijk) Vraf Onderwijskundig kader waarbinnen

Nadere informatie

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag

Beweeg Mee! De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de collectieve verzekering voor de minima van de gemeente Den Haag Beweeg Mee! De gecmbineerde leefstijlinterventie (GLI) 1 in de cllectieve verzekering vr de minima van de gemeente Den Haag Mensen niet alleen aan het bewegen brengen, maar k aan het bewegen huden. Dat

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

VERPLEEGKUNDIGE SPOEDGEVALLEN

VERPLEEGKUNDIGE SPOEDGEVALLEN Mariaziekenhuis vzw Maesensveld 1 B-900 Overpelt Tel. + 2 11 826 000 Fax + 2 11 826 001 www.mariaziekenhuis.be inf@mznl.be VERPLEEGKUNDIGE SPOEDGEVALLEN ZORGEENHEDEN Plaats in de rganisatie De verpleegkundige

Nadere informatie

c. Relatiebeheer algemene en éénmalige groepen d. Relatiebeheer maatschappelijke organisaties e. Contacten en samenwerking met bedrijven

c. Relatiebeheer algemene en éénmalige groepen d. Relatiebeheer maatschappelijke organisaties e. Contacten en samenwerking met bedrijven Inhudspgave Inleiding 1. Huidige situatie 2. Delstellingen 2014 2.1 Algemeen Del 2.2 Jaarvisie 3. Actieplan 3.1 Algemeen Del 3.2 Jaarvisie a. Cördinatie b. Relatiebeheer kerken c. Relatiebeheer algemene

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753

Arbo Rapport. Darren Arendse M2a1 66753 Arb Rapprt Darren Arendse M2a1 66753 Inhudspgave Inleiding blz 3 Hfdstuk 1 Arb- wet blz 4 Hfdstuk 2 Nrmen en Richtlijnen vr beeldschermwerkplekken blz 5 Hfdstuk 3 Verbeterpunten werkplaats blz 6 Hfdstuk

Nadere informatie

Scenario Onderwijstijd. Thuisles

Scenario Onderwijstijd. Thuisles Scenari Onderwijstijd Thuisles Erik Mndriaan en JaapJan Vrm ROC Deltin Cllege, Zwlle ktber 2013 Scenari: Thuisles Algemeen Dit scenari is ntwikkeld mdat er gedacht wrdt dat het elementen bevat die ervr

Nadere informatie

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode

Training Faciliteren door middel van de moderatiemethode samen beslist beter besluiten Training Faciliteren dr middel van de mderatiemethde Training Techniek Resultaat Tepasbaar. Dynamisch. Interactief. Visueel. Zelfdcumenterend. Overzichtelijk. Betrkkenheid.

Nadere informatie