Evaluatie projecten Managers van diversiteit Eindrapport

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Evaluatie projecten Managers van diversiteit Eindrapport"

Transcriptie

1 Evaluatie projecten Managers van diversiteit Eindrapport

2

3 Evaluatie projecten Managers van diversiteit Eindrapport Auteur: Stef Steyaert Auteurs van de deelrapporten: Michel Albertijn, Bea Bossaerts, Isabelle Rossaert, Els Tijskens, Koen Van den Broeck en Ben Verstreyden Evaluatierapport van de projectoproep Managers van Diversiteit ( ) in opdracht van de toenmalige Vlaams minister van Wonen, Inburgering, Stedenbeleid en Binnenlands bestuur, Marino Keulen.

4 COLOFON Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport Een uitgave van de Koning Boudewijnstichting, Brederodestraat 21 te 1000 Brussel AUTEUR Stef Steyaert - Participant bvba REDACTIONELE BIJDRAGEN Michel Albertijn Bea Bossaerts Isabelle Rossaert Els Tijskens Koen Van den Broeck Ben Verstreyden COÖRDINATIE VOOR DE KONING BOUDEWIJNSTICHTING Gerrit Rauws, directeur Jan Blondeel, projectverantwoordelijke Greet Massart, assistente GRAFISCH CONCEPT VORMGEVING PRINT ON DEMAND PuPiL Jean-Pierre Marsily Manufast-ABP vzw, een bedrijf voor aangepaste arbeid Deze uitgave kan gratis worden gedownload van onze website Een afdruk van deze electronische uitgave kan (gratis) besteld worden: on line via per naar of telefonisch bij het contactcentrum van de Koning Boudewijnstichting, tel , fax Wettelijk depot: D/2893/2009/50 ISBN-13: EAN: BESTELNUMMER: 1952 November 2009

5 Voorwoord Eind 2008 vroeg de toenmalige Vlaams minister van Wonen, Inburgering, Stedenbeleid en Binnenlands bestuur, Marino Keulen, aan de Koning Boudewijnstichting om de projecten van de oproep Gezocht: Managers van Diversiteit die tot dan werden goedgekeurd (oproep 2006, 2007 en 2008) ten gronde te evalueren teneinde beleidsaanbevelingen te kunnen formuleren voor de nieuwe Vlaamse regering in De Koning Boudewijnstichting, die een jaar eerder op vraag van dezelfde minister het rapport + bijhorende DVD Portretten in kleur. Managers van diversiteit had uitgebracht en er een studiedag aan had gewijd, ging graag op deze vraag. Ze ontwierp een proces waarbij de ervaringskennis van de projectmanagers van de projecten Managers van Diversiteit werd gekoppeld aan de inzichten van een aantal terreindeskundigen en experten. Belangrijk is dat de evaluatieopdracht niet als doel had te bepalen welke van de vele honderden projecten geslaagd waren en welke mislukt. Het evalueren van de individuele projecten was en is de taak van de administratie en het spreekt voor zich dat de Koning Boudewijnstichting deze rol niet kan en wil opnemen. De evaluatieopdracht was gericht op het vinden van overkoepelende inzichten, en dit niet enkel wat betreft de inhoud van de projecten maar ook wat betreft de doelstellingen van de projectoproepen, het kader en de netwerken waarbinnen ze vorm kregen, de behaalde resultaten en de achterliggende processen. Dit eindrapport bundelt deze overkoepelende inzichten. Het rapport is gebaseerd op zes deelverslagen die op hun beurt gebaseerd zijn op de doorlichting van een 170-tal projecten en op de belangrijke input van een 60-tal projecthouders op een kick-off dag in februari Elk deelverslag legt de focus op een bepaalde sector in de samenleving, zoals bijvoorbeeld onderwijs, jeugd, of tewerkstelling. De deelrapporten maken een groot deel uit van dit rapport. De eerste conclusies en de voorlopige synthese uit de deelrapporten werden in juni 2009 voorgelegd aan een 40-tal terreindeskundigen. Op basis hiervan kwamen de synthese en de beleidsaanbevelingen tot stand. Men vindt ze vooraan in het rapport. Dit evaluatietraject werd begeleid door Stef Steyaert. Hij verzorgde ook de hoofdredactie van voorliggend rapport, in samenspraak met de zes deskundigen die de deelrapporten opstelden. Onder zijn gedreven leiding kon dit team de signalen uit de betrokken projecten alert opvangen en met kritische afstand tot stevige conclusies omvormen. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 3

6 Voorwoord De evaluatie van de projecten Managers van Diversiteit toont aan dat de honderden projecten die de afgelopen jaren in Vlaanderen werden opgestart, heel wat in beweging hebben gezet. En dat is wellicht een van de belangrijkste inzichten uit deze evaluatie: er is in Vlaanderen niet alleen een nood, maar in de eerste plaats vooral veel goesting om aan een meer diverse samenleving te werken. Het is belangrijk dat de Vlaamse regering ook in de toekomst op dit engagement inspeelt. Koning Boudewijnstichting Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 4

7 Inhoud Voorwoord 3 Samenvatting 7 Synthèse 9 Executive summary 11 Overzicht van het evaluatieproces en geselecteerde thema s voor evaluatie 13 Aanbevelingen voor de Vlaamse regering 15 Diversiteit: wat is het nu? 15 Managers van diversiteit Kennismanagement 19 Synthese 21 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 21 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 22 Duurzame resultaten: een illusie? 23 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 24 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 26 Deelrapport Jeugd 29 Wat bindt deze projecten? 29 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 30 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 36 Duurzame resultaten: een illusie? 39 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 43 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 45 Conclusies 46 Deelrapport Cultuur en beeldvorming 47 Wat bindt deze projecten? 47 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 49 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 51 Duurzame resultaten: een illusie? 55 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 57 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 58 Conclusies 60 Deelrapport Buurtwerking en samenlevingsopbouw 65 Wat bindt deze projecten? 65 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 67 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 71 Duurzame resultaten: een illusie? 75 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 77 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 79 Conclusies 81 Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 5

8 Inhoud Deelrapport Welzijn 83 Wat bindt deze projecten? 84 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 85 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 89 Duurzame resultaten: een illusie? 95 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 97 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 99 Conclusies 102 Deelrapport Onderwijs en opleiding 103 Wat bindt deze projecten? 103 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 104 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 105 Duurzame resultaten: een illusie? 107 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 110 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 110 Conclusies 112 Deelrapport Arbeid en ondernemen 113 Wat bindt deze projecten? 113 Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? 114 Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? 116 Duurzame resultaten: een illusie? 117 Relatie met het gevoerde beleid in de sector 120 Werken met projecten: resultaat verzekerd? 124 Bijlage 1: Kader voor evaluatie 127 Bijlage 2: Lijst van de geëvalueerde projecten 135 Bijlage 3: Deelnemers aan de kick-off van 19/02/09 en de rondetafels van 29/06/ Bijlage 4: Korte biografieën van de auteurs 142 Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 6

9 Samenvatting De evaluatie van 176 projecten Managers van Diversiteit, een selectie van de goedgekeurde projecten van de projectoproepen van het jaar 2006, 2007 en 2008, toonde aan dat de honderden projecten die de afgelopen jaren in Vlaanderen werden opgezet en uitgevoerd, heel wat in beweging hebben gezet. De grote kracht van de oproep en bijgevolg van de goedgekeurde projecten is dat hij inzette op twee belangrijke zaken: sectoroverschrijdend werken en experimenteel werken. De oproep stimuleerde heel wat organisaties om eens over de muur van hun eigen praktijken en netwerken te kijken en vernieuwend aan de slag te gaan. Op basis van de uitgevoerde evaluatie pleit de Koning Boudewijnstichting er dan ook voor om de projectoproep Managers van Diversiteit ook in de toekomst verder te zetten. Maar de evaluatie legde ook de pijnpunten van de projectoproep bloot. Vooreerst wordt het begrip diversiteit heel eng ingevuld. Het leeuwendeel van de goedgekeurde projecten gaat over etnische diversiteit. Op de keeper beschouwd gaat het zelfs niet over het managen van diversiteit maar over het creëren van de voorwaarden tot integratie. De evaluatie spreekt zich niet uit over de waarde van deze beleidskeuze. Wel acht de Stichting het raadzaam om expliciet te zijn over de beleidsvisie achter de oproep. Deze beleidsvisie wordt het best interdepartementaal besproken en geformuleerd. Wat betreft de oproep zelf, leert de evaluatie dat projectindieners meer tijd moeten investeren aan de analyse van de startsitatie om van hieruit na te denken over realistische doelstellingen en te bereiken resultaten. Heel veel aandacht dient uit te gaan naar het uitbouwen en gebruiken van netwerken, op lokaal niveau en met betrokkenheid van organisaties van de doelgroep, waarbij het loont om deze organisaties zoveel mogelijk het initiatief te geven bij de uitvoering van projecten. Wat betreft de opvolging en sturing vanwege de overheid is het duidelijk dat die momenteel te veel naar (ambtelijke) controle neigt, bv. door zich te veel blind te staren op het gebruik van weinig geschikte meetindicatoren, én te weinig naar ondersteuning. Een meer inhoudelijke opvolging van de projecten waarbij de inhoudelijke deskundigen van de verschillende relevante overheidsdepartementen betrokken worden kan alleen maar winst opleveren. Projecten voelen zich beter gesteund en zullen betere resultaten kunnen voorleggen. De overheid krijgt in ruil een grote mogelijkheid om te leren uit experimenten om succesvolle aanpakken te kunnen omzetten in regulier beleid. Want daarin ligt een belangrijke uitdaging voor een toekomstige oproep Managers van Diversiteit : het vele leren dat kan plaatsvinden op basis van de vele tientallen, zelfs honderden ervaringen en experimenten vorm geven. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 7

10 Samenvatting Projectmanagers die van elkaar en de begeleidende overheid leren, de overheid die leert uit de sucessen (of falingen) van de projecten, de samenleving die de resultaten van de projecten oppakt en ermee verder gaat. Want dat is wellicht het meest pertinente inzicht uit deze evaluatie: er werden zeker in het begin heel veel projectvoorstellen ingediend (en gehonoreerd). Het bewijst alleszins dat er in Vlaanderen niet alleen een nood, maar in de eerste plaats vooral veel goesting bestaat om aan een meer diverse samenleving te werken. Het is belangrijk dat de Vlaamse regering ook in de toekomst op dit engagement inspeelt. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 8

11 Synthèse L évaluation de 176 projets Managers van Diversiteit une sélection des projets approuvés dans le cadre des appels à projets des années 2006, 2007 et 2008 a montré que les centaines de projets mis sur pied et réalisés en Flandre ces dernières années ont fait bouger beaucoup de choses. La grande force de l appel et par conséquent des projets approuvés a consisté à mettre l accent sur deux aspects essentiels: le dépassement des clivages entre secteurs et le travail expérimental. L appel a stimulé de nombreuses associations à s intéresser à d autres pratiques et réseaux que les leurs et à en retirer de nouvelles idées. Se basant sur cette évaluation, la Fondation Roi Baudouin plaide dès lors pour la poursuite de l appel à projets Managers van Diversiteit. Mais l évaluation a également mis en lumière les lacunes de l appel à projets. D abord, le concept de diversité est pris dans un sens très restreint. La majorité des projets approuvés concernent la diversité ethnique. Et quand on y regarde de plus près, il s agit non pas de gérer la diversité mais de créer les conditions susceptibles de favoriser l intégration. L évaluation ne se prononce pas sur la valeur de ce choix politique. La Fondation Roi Baudouin juge toutefois opportun d expliciter la vision politique derrière l appel. Il conviendrait de formuler et de discuter de cette vision politique entre départements. En ce qui concerne l appel proprement dit, l évaluation apprend que les promoteurs de projet doivent consacrer davantage de temps à l analyse de la situation initiale pour ensuite pouvoir formuler des objectifs réalistes et fixer les résultats à atteindre. Il faut consacrer beaucoup d attention au développement et à l utilisation de réseaux, au niveau local et avec l implication d organisations du groupe cible; ce faisant, il vaut la peine de permettre autant que possible à ces organisations de prendre l initiative lors de la mise en œuvre des projets. En ce qui concerne le suivi et le pilotage assurés par les pouvoirs publics, il est clair qu ils font actuellement l objet de trop de contrôle (administratif), qu on accorde beaucoup trop d importance à l usage d indicateurs de mesure peu appropriés et trop peu au soutien. Un suivi des projets davantage axé sur le contenu, impliquant des experts des différents départements publics concernés, ne peut être que bénéfique. Les projets se sentiront mieux soutenus et pourront afficher de meilleurs résultats. Les pouvoirs publics recevront en échange la possibilité non négligeable de tirer des leçons de ces expériences et de convertir des approches efficaces en une politique régulière. Car là réside un enjeu important pour un futur appel Managers van Diversiteit : donner corps aux multiples leçons que l on peut tirer des dizaines, voire des centaines, d expériences. Les promoteurs de projet apprennent les uns Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 9

12 Synthèse des autres et des autorités qui les accompagnent, les autorités apprennent des succès (ou des échecs) des projets, la société recueille les résultats des projets et continue à évoluer. Car c est peut-être la découverte la plus importante de cette évaluation: de nombreuses propositions de projet surtout au début ont été introduites (et honorées). Cela prouve en tout cas qu en Flandre se manifeste non seulement un besoin mais surtout beaucoup d envie d œuvrer à une société plus diversifiée. Il est important que le gouvernement flamand tienne compte de cet engagement à l avenir. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 10

13 Executive summary The evaluation of 176 Managers van Diversiteit (Diversity Managers) projects a selection of the approved projects from the call for projects in 2006, 2007 and 2008 showed that the hundreds of projects which were set up and implemented in Flanders over the past few years have triggered a considerable response. The great strength of this call for projects and consequently of the approved projects is its focus on two important issues: working across sectors and working experimentally. The call for projects encouraged many organisations to look beyond the confines of their own practices and networks and to work with renewed vigour. On the basis of the evaluation carried out, the King Baudouin Foundation also recommends continuing the Managers van Diversiteit call for projects in the future. But the evaluation also laid bare the difficulties of the call for projects. Firstly, the concept of diversity was interpreted very narrowly. The vast majority of the approved projects involve ethnic diversity. In the final analysis, these projects do not actually focus on managing diversity but on creating conditions for integration. The evaluation does not judge the value of this policy choice. However, the KBF does consider it advisable to be explicit about the policy vision behind the call. This policy vision is best discussed and formulated interdepartmentally. Regarding the call itself, the evaluation shows that those submitting projects must spend more time analysing the initial situation in order to use it as a basis for reflection on realistic objectives and results to be achieved. A great deal of thought must go into developing and using networks, at a local level and with the involvement of target group organisations, where it would be beneficial wherever possible to leave the implementation of projects to the organisations concerned. Regarding the follow-up and steering provided by the government, it is clear that it currently leans too far towards (official) control, for example by being too fixated on the use of rather inappropriate gauges, with too little focus on support. A more content-based follow-up of projects, with the involvement of the content experts from the various relevant government departments would certainly be advantageous. Those running projects will feel that they have more support and the projects will produce better results. In return, the government will have more opportunity to learn, through experimentation, how to turn successful approaches into standard policy. Because therein lies an important challenge for a future Managers van Diversiteit call for projects: giving shape to the wealth of knowledge to be gleaned from the many dozens, or even hundreds of experiences and experiments. Project managers learn from each other and the supervisory Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 11

14 Executive summary government departments, the government learns from the successes (or failures) of the projects, and society takes up the results of the projects and gives them further concrete form. Because that is possibly the most relevant insight gained from this evaluation: there were certainly in the beginning a great many project proposals submitted (and recognised). This is more than ample evidence that in Flanders there is not only a need, but first and foremost a great desire, to achieve a more diverse society. It is important that the Flemish government should also capitalise on this commitment in the future. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 12

15 Overzicht van het evaluatieproces en geselecteerde thema s voor de evaluatie De Koning Boudewijnstichting (verder KBS) koos ervoor om deze evaluatieopdracht uit te voeren door verschillende soorten kennis samen te brengen. Als insteek voor de evaluatie werden voor zover beschikbaar de aanvraagdossiers en de ambtelijke evaluatieverslagen van de geselecteerde projecten 1 genomen. Deze projecten, alles samen 176, werden verdeeld over zes sectorclusters, telkens 25 à 30 projecten per sector. Voor elk van deze zes sectorclusters zocht de Koning Boudewijnstichting (KBS) een onafhankelijke deskundige die thuis was in de betreffende sector (in bijlage 4 vindt u korte bio s van de zes deskundigen). Zij kregen als centrale opdracht om een evaluatiedossier te schrijven over de hun toegewezen projecten. Het betrof volgende sectorclusters en deskundigen: 1. Onderwijs en opleiding Bea Bossaerts 2. Tewerkstelling en ondernemen Michel Albertijn 3. Media en beeldvorming Koen Van den Broeck 4. Jeugd Ben Verstreyden 5. Welzijn Isabelle Rossaert 6. Buurtwerking en samenlevingsopbouw Els Tijskens De zes deskundigen startten echter niet van een leeg blad. Op donderdag 19 februari 2009 bracht de KBS op een kick-off de projectmanagers van een zestigtal projecten samen. Ze werden ingedeeld volgens de genoemde sectorclusters om te reflecteren over de slaagkansen, succesfactoren en belemmeringen in hun projecten. Daarnaast werd eveneens aandacht besteed aan enkele horizontale, projectoverschrijdende thema s rond het managen van diversiteit. De zes deskundigen volgden de gesprekken van hun respectieve groepen en maakten hiervan elk een eerste verslag. De zes verslagen werden naast elkaar gelegd om op zoek te gaan naar gemeenschappelijke thema s, opvallende vaststellingen, interessante perspectieven, Dit werk resulteerde in een kader voor evaluatie (zie bijlage 1) dat tegelijkertijd als inhoudstafel en inspiratiebron diende voor de evaluatierapporten van de zes deskundigen. De zes deskundigen hadden ondermeer volgende bronnen voor het schrijven van hun verslag: (1) de projectdossiers, (2) de ambtelijke evaluatieverslagen, (3) hun verslag van de uitwisseling op de kick-off, (4) het kader voor evaluatie en (5) informatie beschikbaar op het internet. Indien de deskundigen behoefte hadden aan meer achtergrondinformatie over een bepaald project, vond er (6) een (telefonisch) interview plaats met de projectmanager of inrichters van het project. 1 Van de projectoproep 2006 werden alle projecten in aanmerking genomen voor de evaluatie. Voor de oproepen 2007 en 2008 slechts een beperkt aantal. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 13

16 Overzicht van het evaluatieproces en geselecteerde thema s voor evaluatie Op deze wijze ontstonden zes sector verslagen. Deze verslagen werden op maandag 29 juni 2009 voorgelegd aan 45 terreindeskundigen, personen met kennis en ervaring op het vlak van diversiteitsbeleid binnen de zes vernoemde sectoren. Zij dienden als klankbord om de overkoepelende inzichten en conclusies uit de zes deelverslagen aan af te toetsen. Hun feedback gaf mee vorm aan het syntheseverslag dat u in het hoofdstuk na de Aanbevelingen aan de Vlaamse regering vindt. Na de synthese vindt u de zes deelverslagen, in evenzoveel hoofdstukken. Elk van de deelverslagen werd zoals boven gesteld opgebouwd volgens de structuur van het kader voor evaluatie. Maar elk verslag werd natuurlijk ook geschreven vanuit de invalshoek van elke deskundige. In die zin zijn de verslagen afzonderlijke documenten, die telkens eindigen met de eigen conclusies van de betreffende deskundige. Het syntheseverslag werd opgebouwd rond 5 overkoepelende thema s die ook de structuur boden voor de deelverslagen. Deze zijn: 1. Managen van diversiteit : vlag voor vele ladingen? Managen van diversiteit gaat in de eerste plaats over de afbakening van het begrip diversiteit en, in de tweede plaats, over hoe een afbakening van het begrip diversiteit het project vormgeeft of beïnvloedt. 2. Managen van diversiteit: hoe stuurbaar is diversiteit? Is het mogelijk om diversiteit te managen? Is diversiteit stuurbaar? Zijn er managementsstrategieën identificeerbaar? Hoe hard wordt er gemanaged: zijn er tussenliggende doelstellingen, deliverables, timings,? Gaat hard managen en het werken met mensen wat aan diversiteit werken toch inhoudt, zonder meer samen? 3. Duurzame resultaten: een illusie? Kunnen de projecten duurzame resultaten neerzetten? Wanneer kan men spreken van duurzame resultaten? In welke mate hangt het behalen van duurzame resultaten samen met het gevoerde project, wat zijn succes-/ faalfactoren? 4. Horizontaal diversiteitsbeleid: relatie met het gevoerde beleid in de sector? In welke mate sluiten de projecten aan bij het gevoerde beleid in de sector (en bij uitbreiding de organisatie, het lokale niveau, de buurt, )? En is zo n aansluiting bij het gevoerde beleid een goede zaak of niet? Moet projecten voorlopers en vernieuwers zijn ten opzichte van hetgeen er in de sector gebeurd of eerder volgers? En zijn er dan voldoende mogelijkheden om geslaagde vernieuwing te laten doorstromen? 5. Projectwerking: resultaat verzekerd? Centraal hier is de vraag of het überhaupt kan: diversiteit realiseren met projecten? In welke mate bepaalt het feit dat je met projecten werkt de kwaliteit van de resultaten? En speelt het feit dat deze projecten door een overheid ingericht en opgevolgd worden een rol? Moet men inzetten op eerdere grotere projecten of kleinere? Op basis van het syntheseverslag en de inbreng van de 45 deelnemers aan de workshop 29 juni 2009 formuleerden we 10 aanbevelingen voor de Vlaamse regering. Deze aanbevelingen leest u in het volgende deel. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 14

17 Aanbevelingen voor de Vlaamse regering Diversiteit: wat is het nu? Een constante in de evaluatie was de onduidelijkheid over welke diversiteit er precies gemanaged moest worden. Enerzijds wees de goedkeuring en selectie van de ingediende projecten duidelijk op een beperking qua doelgroep. De projecten waren in hoofdzaak gericht op etnisch-culturele diversiteit, zeg maar op allochtonen. Er waren nauwelijks projecten gericht naar andere doelgroepen zoals gehandicapten, jongeren, holebi s, Nochtans was zulke afbakening niet expliciet in de toelichting bij de oproep opgenomen. Anderzijds maakt de oproep ook nergens expliciet wat nu precies de visie is waarvan de projectoproep vertrekt. Ook hier kan men impliciet (uit de inhoud van de projecten) wel afleiden dat het vaak over inburgering, integratie, aanpassing gaat. Een niet onbelangrijke vaststelling is dat de meeste projecten werken aan proberen om goed samen te leven (interculturaliseren). Niet of nauwelijks aanwezig zijn projecten die zich richten op het leren omgaan met verschillen en conflicten, waar het uitgangspunt niet is dat samenleven moet lukken. Het ligt buiten het bestek van de opdracht om uitspraken te doen over de beleidsvisie van de Vlaamse regering met betrekking tot diversiteit. Maar het is wel duidelijk dat het ontbreken van duidelijke uitgangspunten, principes en keuzes op dit vlak zijn weerslag heeft op de kwaliteit van de (goedgekeurde) projecten. En dit zowel wat betreft de omschrijvingen van de projecten (doelgroepen, doelstellingen, aanpakken, ) als wat betreft de uitvoering en opvolging van de projecten. Aanbeveling 1: Vooraleer de volgende projectoproep Managers van diversiteit gelanceerd wordt, zou de Vlaamse regering op een heldere wijze moeten omschrijven vanuit welke beleidsvisie op diversiteit ze de oproep laat vertrekken. Deze beleidsvisie wordt het best interdepartementaal geformuleerd om alle kennis en ervaring die binnen de verschillende departementen op dit vlak bestaat, te valoriseren. Door het betrekken van de departementen kunnen waar nodig ook prioritaire beleidsdomeinen worden aangeduid. Deze aanbeveling is volledig in lijn met de doelstellingen van het nieuw integratiedecreet (3 april 2009) 2. 2 ONTWERP VAN DECREET tot wijziging van het decreet van 28 april 1998 inzake het Vlaamse beleid ten aanzien van etnisch-culturele minderheden VERSLAG, namens de Commissie voor Wonen, Stedelijk Beleid, Inburgering en Gelijke Kansen uitgebracht door de heer Chokri Mahassine en mevrouw Hilde De Lobel 3 april In dit verslag staat: Het is de bedoeling van het integratiebeleid een horizontaal Vlaams beleid te maken. Daartoe zal de Vlaamse Regering per legislatuur een geïntegreerd actieplan uitwerken. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Naar een Managers dementievriendelijke van Diversiteit. samenleving Eindrapport 15

18 Aanbevelingen voor de Vlaamse regering Managers van diversiteit: 2010 en verder Verder werken aan diversiteit De grootste verdienste van de oproep Managers van Diversiteit is dat hij bestaat. Het is een uitspraak, voor de vuist weg, van een projectmanager van één van de vele projecten die werden geëvalueerd. Het is wellicht niet de meest in het oog springende conclusie uit de evaluatie maar daarom is ze niet minder pertinent. De veelheid aan projectaanvragen en goedgekeurde dossiers, de brede en verscheiden waaier aan resultaten, de talrijke en geëngageerde reacties van mensen die betrokken waren bij de projecten om mee te werken aan de evaluatie bewijzen minstens dat er in Vlaanderen een behoefte is om te werken aan diversiteit. En hoewel er links en rechts projecthouders verklaarden dat de oproep Managers van Diversiteit één van de vele subsidiepotjes is, stelden er heel wat meer dat de projectoproep voor hen mogelijkheden heeft gecreëerd om rond diversiteit te werken, iets wat ze anders niet of minder hadden gedaan. Aanbeveling 2: De Vlaamse regering moet in de komende jaren de projectoproep Managers van Diversiteit voort zetten. met een nieuwe projectoproep Verder in diversiteit investeren is nodig en het instrument projectoproep lijkt hiervoor een zinvolle beleidsoptie. Het laat sectoroverschrijdend werken toe, stimuleert vernieuwing, creëert mogelijkheden tot bijsturen of zelfs terugschroeven of stopzetten van bepaalde aanpakken. Het biedt kansen aan een brede waaier van organisaties, van grote instituten tot kleine zelforganisatie om zaken op te pakken en te ondernemen. Het laat het beleid ook toe om accenten te leggen zowel binnen een oproep als over de jaren heen. Maar de door de Koning Boudewijnstichting uitgevoerde evaluatie heeft ook een aantal pijnpunten blootgelegd. Pijnpunten die zowel te maken hebben met de aanvraagprocedure en goedkeuring van de projecten als met de uitvoering en opvolging ervan. In de projectoproep Managers van Diversiteit werden een aantal waarden sterk beklemtoond. Projecten moeten vernieuwend en creatief zijn en bovenal gericht op meetbare, blijvende en structurele resultaten. Uit de evaluatie blijkt dat men voorzichtig moet omspringen met de eis tot vernieuwing en creativiteit. Dit betekent niet dat men hier geen aandacht voor moet hebben, integendeel. Een groot voordeel van projecten is net dat je dingen kan uitproberen. Projecten bieden experimenteerruimte. Maar dit moet niet altijd en overal zo zijn. Vaak is het veel interessanter om beproefde aanpakken te herhalen of in andere contexten toe te passen. Het zal er dus op aankomen de juiste balans te vinden tussen het stimuleren van vernieuwing en ondersteunen van meer beproefde recepten. Want er is uiteraard ook een band met de eis tot resultaatgericht zijn. Vernieuwing impliceert experimenteren én experimenteren moet het risico op falen toelaten. In die zin zijn de eis tot vernieuwing én de eis om resultaten te behalen niet altijd met elkaar te verzoenen. Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 16

19 Aanbevelingen voor de Vlaamse regering Met betrekking tot het resultaatgericht werken is het een cruciale vaststelling dat de overgrote meerderheid van de projecten niet beschikt of vertrekt van een grondig in kaart brengen van de aanvangssituatie. In de meeste projectdossiers worden enkele cijfers gegeven of een vluchtige situatieschets. Slechts zelden gebeurt er een grondige doorlichting van de situatie waarop men wil ingrijpen. Gevolg is dat men vaak doelstellingen formuleert die veel te ambitieus zijn of een flink deel van zijn projecttijd moet investeren in het in kaart brengen van de beginsituatie. Dit bemoeilijkt het resultaatgericht werken. Het beschikken over een (uitgebreid) netwerk blijkt een belangrijke voorwaarde voor het bereiken van duurzame resultaten. Het gaat wellicht te ver om organisaties die een projectaanvraag indienen te verplichten om van bij de aanvang van het project over een goed netwerk te beschikken. Maar meer nog dan vandaag het geval is, moeten projectindieners gevraagd worden om een realistische en met argumenten onderbouwde beschrijving te geven van hoe ze bestaande netwerken willen versterken en/of nieuwe netwerken willen uitbouwen. Dit is des te belangrijker omdat het voor beoordelaars van projecten niet altijd eenvoudig is na te gaan of in het netwerk wel de cruciale partners zijn opgenomen. Tot slot: uit de evaluatie blijkt dat grote en sterke organisaties er beter in slagen om de vooropgestelde resultaten te bereiken en ze te verduurzamen. Maar de echte vernieuwing gaat niet uit van deze organisaties, die komt vaak van kleinere structuren en organisaties voor wie het opzetten en aanvragen van een project reeds een hele investering is (wat heel wat organisaties en mensen afschrikt). Misschien doet een toekomstige projectoproep er goed aan om rekening te houden met deze realiteit door verschillende (minstens 2) aanvraagprocedures in te stellen. Aanbeveling 3: De toekomstige projectoproep(en) Managers van Diversiteit moeten blijvend aandacht hebben voor het stimuleren van vernieuwing, maar zonder vernieuwend werken tot een conditio sine qua non van elk project te maken. Aanbeveling 4: Projectindieners zeker wanneer ze een groot budget aanvragen - moeten in hun projectaanvraag de aanvangssituatie van hun project grondig beschrijven, zowel kwalitatief als kwantitatief, wat hen zal helpen om hun projectdoelstellingen realistischer te formuleren. Een goede format (vragenlijst) om dit te doen kan hiertoe door de Vlaamse overheid ontwikkeld worden. Aanbeveling 5: Behoud in het projectaanvraagdossier het onderdeel waarin men het bestaande netwerk van de indiende organisatie moet beschrijven. Geef dit onderdeel ook voldoende gewicht in het beoordelen van een aanvraag. Indien het opbouwen van een netwerk deel uitmaakt van het project, voorzie dan in begeleiding en ondersteuning op dit vlak. (cfr. aanbeveling 8). Aanbeveling 6: De nieuwe projectoproep Managers van Diversiteit zou kunnen voorzien in twee (of meer) parallelle aanvraagprocedures. Tot een bepaald plafond (bv euro) een vrij lichte en soepele procedure, boven dat plafond een zwaardere, meer strikte procedure (bv. onderscheid maken met betrekking tot de eis om over een netwerk te beschikken, of met betrekking tot de eis om diepgaande beschrijving van de aanvangssituatie te maken, ) Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 17

20 Aanbevelingen voor de Vlaamse regering Is meten weten? Werken met meetindicatoren is niet per definitie slecht, integendeel. Maar een goede meetindicator opstellen is een moeilijke taak en maar al te vaak, en de projecten in de oproep Managers van Diversiteit zijn hier geen uitzondering op, vlucht men in voor de hand liggende en nauwelijks impactmetende indicatoren. Zo werd in heel wat projecten het aantal deelnemers geteld, of het aantal activiteiten, of het aantal bezoekers, aantal aanvragen voor een product, aantal folders, Geen wonder dat het gebruiken (en soms erop afgerekend worden) van deze indicatoren op weerstand stoot, ook al hebben de meeste projectindieners dit soort van indicatoren zelf in hun aanvraagdossiers gezet. Twee wezenlijke elementen om goede meetindicatoren op te stellen kwamen reeds aan bod. Er moet een duidelijke visie zijn op wat samenleven in diversiteit precies betekent en in elke projectaanvraag moet een correcte en voldoende diepgravende analyse van de beginsituatie worden gemaakt. Maar zelfs dan nog is het opstellen en definiëren van een goede meetindicator geen sinecure. Indien de overheid hier extra ondersteuning zou bieden, zou dat de latere projectopvolging vanuit de overheid zeker ten goede komen. Maar de wrevel over het gebruik van meetindicatoren wijst eigenlijk op een meer fundamenteel probleem. Tot nu toe werden de projecten van Managers van Diversiteit eerder van op afstand op gevolgd. Opvolging en controle richtte zich op het behalen van deliverables, de evolutie van meetindicatoren, het nakijken van budgetten en verslagen. Dit moet uiteraard gebeuren, maar heel wat projectmanagers drukten uit dat ze vooral behoefte hadden om op een meer inhoudelijk vlak opvolging, feedback en sturing te krijgen. Om de gelegenheid te krijgen het verhaal achter de cijfers te vertellen en hier rond uit te wisselen. Om aandacht te hebben voor het proces, en niet alleen voor de producten en al dan niet behaalde resultaten. Deze meer inhoudelijke opvolging zal noodzakelijkerwijs moeten gebeuren door mensen die het terrein goed kennen. Ook hier komt de noodzaak van een meer interdepartementale sturing en opvolging naar voor. Aanbeveling 7: Projectindieners moeten ondersteuning krijgen om goede meetindicatoren - op basis van haalbare doelstellingen - op te stellen, in functie van de beleidsvisie van waaruit de oproep vertrekt en de analyse van de startsituatie van het project. Dit kan ondermeer door meer uitleg te geven over het opstellen en hanteren van goede meetindicatoren en het aanreiken van goede voorbeelden. Aanbeveling 8: Naast een meer administratieve opvolging van de projecten, moet de Vlaamse overheid ook voorzien in een meer inhoudelijke ondersteuning en opvolging. Dit gebeurt best vanuit een interdepartementale constellatie (werkgroep). Koning Boudewijnstichting Evaluatie van de projectoproep Managers van Diversiteit. Eindrapport 18

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA 1. Où déposer? 1. Déposer un pré-projet? 1. Déposer un pré-portefeuille de projets? 1. Waar indienen? 2. Indiening projectconcept?

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel.

Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. BIJLAGE Bijlage nr. 2 Gunningsverslag 1 INLEIDING 1.1 Aanbestedende overheid Vlaamse Gemeenschapscommissie, algemene directie Onderwijs en Vorming, E. Jacqmainlaan 135, 1000 Brussel. 1.2 Diensten De opdracht

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie

1. Bepalen van de prioriteiten

1. Bepalen van de prioriteiten 1 1. Bepalen van de prioriteiten Bij het bepalen van prioriteiten heeft men aandacht voor: bevestigen en borgen van wat goed gebleken is (= behoud-punten); verbetering van de vastgestelde werkpunten (=

Nadere informatie

OdenneBoom Design Christmas tree

OdenneBoom Design Christmas tree OdenneBoom Design Christmas tree A DESIGN CHRISTMAS TREE? w w w. s t u d i o b o o n. b e Deze producten zijn eigendom van StudioBoon. En zijn auteursrechtelijk geregistreerd. Ces produits sont la propriété

Nadere informatie

Actieplan Gent. 1. Achtergrond

Actieplan Gent. 1. Achtergrond Actieplan Gent 1. Achtergrond Karolien Dezeure (Hogeschool Gent) en Stef Steyaert (Participant bvba) begeleiden dit project. Marc Verheirstraeten is de interne coördinator voor Gent. 2. Wat bedoelen we

Nadere informatie

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA Logique d intervention Interventielogica Structuration des portefeuilles Structuur van de portefeuille Principes de

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 -------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 ------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.777 ----------------------------- Zitting van woensdag 5 oktober 2011 ------------------------------------------------- Outplacement werknemers van beschutte en sociale werkplaatsen en

Nadere informatie

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur.

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur. Omzendbrief voor de subsidiëring van projecten in het kader van Samenlevingsinitiatieven 1. Wat zijn de Samenlevingsinitiatieven? De erkenning en subsidiëring van Samenlevingsinitiatieven gebeurt op basis

Nadere informatie

Gebundelde krachten vinden werk. Ensemble, trouvons un emploi Together for a job

Gebundelde krachten vinden werk. Ensemble, trouvons un emploi Together for a job Gebundelde krachten vinden werk Ensemble, trouvons un emploi Together for a job WERK IN ZICHT Vragen rond opleiding en werk in Brussel? Werk In Zicht brengt werkzoekenden in contact met de juiste diensten

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Onze vraag: CD&V antwoordde ons:

Onze vraag: CD&V antwoordde ons: Onze vraag: Een resultaat gebonden interculturalisering moet de regel zijn in zowel overheidsorganisaties als organisaties die subsidies krijgen. Dat betekent meetbare doelstellingen op het vlak van etnisch-culturele

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008

Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008 Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008 SPILINDEX 110,51 INDICE-PIVOT 110,51 Tegemoetkomingen aan personen met een handicap Allocations aux personnes handicapées (Jaarbedragen) (Montants annuels)

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 25.09.2015 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 25.09.2015 BELGISCH STAATSBLAD 60077 SERVICE PUBLIC FEDERAL FINANCES [C 2015/03324] 18 SEPTEMBRE 2015. Arrêté royal déterminant les modèles des formules de déclaration en matière de cotisations spéciales visées à l article 541 du Code

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Atelier Peopleshère. 2 octobre 2012. Katrien Baert Vincent Van Damme

Atelier Peopleshère. 2 octobre 2012. Katrien Baert Vincent Van Damme Atelier Peopleshère 2 octobre 2012 Katrien Baert Vincent Van Damme Introduction EVALUER Pourquoi? Comment? Quoi? Qui? Quand? 2 EVALUER Pourquoi? 3 Pourquoi évaluer? But d une évaluation Améliorer la communication

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013

PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013 PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013 PAGINA 1 VAN 5 COLLECTIEVE MOESTUINEN - 2012 Voorstelling projectoproep Deze projectoproep "Collectieve moestuinen" komt

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Grensoverschrijdende toeristische fietsroute met als thema: van Romeinen tot de appel

Grensoverschrijdende toeristische fietsroute met als thema: van Romeinen tot de appel Grensoverschrijdende toeristische fietsroute met als thema: van Romeinen tot de appel Parcours cyclistes au delà des trois frontières ayant pour thème «Des romains à la pomme». 1. Partners / Partenaires

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Siemens SITRAIN Institute Mode d emploi Website

Siemens SITRAIN Institute Mode d emploi Website Siemens SITRAIN Institute Mode d emploi Website Edition 01 Réservation d un cours au Siemens SITRAIN Institute 1.1 Commencer sur le site web A partir de la page de démarrage https://www.sitrain-learning.siemens.com/bel-pl/en/index.do

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

OFFRE D EMPLOI CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE. Service du personnel. Nom de l organisation Fonction Date d embauche

OFFRE D EMPLOI CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE. Service du personnel. Nom de l organisation Fonction Date d embauche INTITULE DU POSTE OFFRE D EMPLOI TRADUCTEUR-INTERPRÈTE / VERTALER-TOLK ORIGINE DE L OFFRE CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE DESCRIPTION Jobadvertentie in het Nederlands (zie

Nadere informatie

Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais

Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal La langue néerlandaise crée un lien entre nous Wat leest

Nadere informatie

FAVV -AFSCA AC- Kruidtuin - FSC Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel / Bruxelles. Verslag van infosessie bestek FAVV_DGLABO_CPM_2016 (29/06/2015)

FAVV -AFSCA AC- Kruidtuin - FSC Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel / Bruxelles. Verslag van infosessie bestek FAVV_DGLABO_CPM_2016 (29/06/2015) FAVV -AFSCA AC- Kruidtuin - FSC Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel / Bruxelles Verslag van infosessie bestek FAVV_DGLABO_CPM_2016 (29/06/2015) Rapport de la session d information Cahier spécial des charges

Nadere informatie

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies via de kmo-portefeuille S t e u n v o o r s t r a t e g i s c h a d v i e s v i a d e k m o - p o r t e f e u i l l e Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Wie

Nadere informatie

PRESS REVIEW. Enquête Acerta : 50-plussers meest betrokken 26/04/2010

PRESS REVIEW. Enquête Acerta : 50-plussers meest betrokken 26/04/2010 - 1 / 8 - PRESS REVIEW Enquête Acerta : 50-plussers meest betrokken 26/04/2010 Powered by Auxipress - 2 / 8 - Table des matières: Les seniors plus impliqués La Libre Entreprise (La Libre Belgique) 24/04/2010

Nadere informatie

Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016

Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016 Aanvraag van subsidies voor projecten toegankelijkheid sport en jeugdwerk voor kinderen in armoede - 2016 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

OKB Opleiding PAR Formation

OKB Opleiding PAR Formation OKB Opleiding PAR Formation Visie en aanpassingen Vision et adaptations Agenda Ordre du jour Inleiding Introduction Doelstelling Objectif Probleem Énoncé du problème Oplossing Solution - Strategische keuzes

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Buiten Gewone Buurt. Voor bewoners die zich engageren voor hun buurt of dorp. Projectoproep

Buiten Gewone Buurt. Voor bewoners die zich engageren voor hun buurt of dorp. Projectoproep Buiten Gewone Buurt Voor bewoners die zich engageren voor hun buurt of dorp Dien een dossier in vóór 12/10/2009 Projectoproep Wil u, samen met andere buurt- of dorpsbewoners, het initiatief nemen om het

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

VRAGENLIJST COMPETENTIES

VRAGENLIJST COMPETENTIES VRAGENLIJST COMPETENTIES Inleiding De voor u liggende vragenlijst brengt de managementstijl in kaart. Het doel van deze vragenlijst is inzicht te verwerven in het feitelijke en dus zichtbare handelen van

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 28.07.2010 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 28.07.2010 MONITEUR BELGE 48001 N. 2010 2506 VLAAMSE OVERHEID [C 2010/35508] 11 JUNI 2010. Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 betreffende de modulaire structuur

Nadere informatie

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips Sport en tewerkstelling van jongeren Marc Theeboom / Joris Philips studie Kan sport bijdragen tot competentie-ontwikkeling voor kortgeschoolde jongeren, waardoor hun tewerkstellingskansen toenemen? initiatieven

Nadere informatie

Exploitant. CM-Bureau

Exploitant. CM-Bureau Van Exploitant Naar CM-Bureau You do not lead by hitting people over the head that s assault, not leadership MT MediaGroep BV 2014, Berend Jan Veldkamp Dwight D. Eisenhouwer Over MT MediaGroep boeit en

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT

ALGEMEEN PROJECT RAPPORT Evaluatie EVALUATION rapport RAPPORT SENDI PROJECT project ALGEMEEN PROJECT RAPPORT This report contains the evaluation analysis of the filled out questionnaire about the Kick off meeting in Granada Dit

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 ADVI ES191 GROENBOEK STAATSHERVORMI NG 28NOVEMBER2013 ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 GROENBOEK STAATSHERVORMING 2/7 INHOUD SAMENVATTING EXECUTIVE SUMMARY INLEIDING SITUERING ADVIES

Nadere informatie

STUDIEDAG. Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011

STUDIEDAG. Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Introductie "Projectmatig werken is teamwork... maar vanuit andere samenwerkingsvormen dan we vaak gewoon zijn in de reguliere werking.

Nadere informatie

Le diagnostic pragmatique

Le diagnostic pragmatique Le diagnostic pragmatique échange d expériences et bonnes pratiques Een beknopte socio-economische uitwisseling van ervaringen en van goede aanpak Christophe Ebermann et Sarah Seus, Ramboll Management

Nadere informatie

COLLECTIEVE MOESTUINEN

COLLECTIEVE MOESTUINEN PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2011 PAGINA 1 VAN 6 COLLECTIVE MOESTUINEN - 2011 VOORSTELLING PROJECTOPROEP Deze projectoproep "Collectieve moestuinen" komt voort

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Ontwerp Plan van aanpak Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Afdeling Onderzoek 13.07.

Ontwerp Plan van aanpak Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Afdeling Onderzoek 13.07. Evaluatie van het project Facilitator Mechanism for the Establishment of an International Industrial Biotechnology Network (Phase 1) - United Nations Industrial Development Organization (UNIDO) Ontwerp

Nadere informatie

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en Sociale Innovatie: achtergrond conceptnota Innovatiecentrum Vlaanderen VR innovatie moet bijdragen tot het aanpakken van de grote maatschappelijke en economische uitdagingen challenge driven wetenschappelijke

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Concept van een ontmoetingsplaats

Concept van een ontmoetingsplaats Concept van een ontmoetingsplaats Algemene omschrijving Zowel uit de verschillende bezoeken in Brussel, Antwerpen, Frankrijk en Italië, als uit ons onderzoek, blijkt dat ontmoetingsplaatsen voor kinderen

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Resultaten van de maturiteitsscan procesoptimalisatie in de publieke sector

Resultaten van de maturiteitsscan procesoptimalisatie in de publieke sector Resultaten van de maturiteitsscan procesoptimalisatie in de publieke sector Ann Peirs, Geert Brandt, Partners Covista 15 mei 2015 Intro maturiteitsmodel 150 medewerkers uit de publieke sector waren aanwezig

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door:

Media Outlook 2 HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI CDMMOU02-2. Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt. Goedgekeurd door: HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Media Outlook 2 CDMMOU02-2 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE MEDIA 6-5 -

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE 731 MINISTERIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST N. 2010 45 [C 2010/31002] 17 DECEMBER 2009. Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

TIJD VOOR FAMILIEPARTICIPATIE IN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

TIJD VOOR FAMILIEPARTICIPATIE IN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG TIJD VOOR FAMILIEPARTICIPATIE IN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Fed. Project Participatie patiënten- & familievertegenwoordiging Similes Francophone asbl - Similes Vlaanderen vzw UilenSpiegel vzw - Psytoyens

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

En sécurité et santé au travail? Veilig en gezond op mijn werk?

En sécurité et santé au travail? Veilig en gezond op mijn werk? Korte inhoud En sécurité et santé au travail? Veilig en gezond op mijn werk? Les résultats de resultaten Odette Wlodarski An Rommel 1. Méthodologie 2. Les répondants 3. L expérience des jeunes stage 4.

Nadere informatie

TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008

TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008 TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008 Studievoormiddag Doelgroepen en milieubeleid: focus op prioritaire sectoren van industrie

Nadere informatie

III. L adjectif. III. L adjectif. 1. Accord de l adjectif 1.1 L adjectif prend s 1.2 L adjectif + E 1.3 L adjectif substantivé

III. L adjectif. III. L adjectif. 1. Accord de l adjectif 1.1 L adjectif prend s 1.2 L adjectif + E 1.3 L adjectif substantivé III. 1. Accord de l adjectif 1.1 prend s 1.2 + E 1.3 substantivé 2. Les degrés de comparaison 2.1 Les comparatifs 2.2 Les superlatifs 2.3 Les irréguliers 1 III. 1. Accord de l adjectif 1.1. prend S Quand

Nadere informatie

BENELUX JUNIOR WINNER

BENELUX JUNIOR WINNER Chaque année, il y aura une exposition organisée avec l octroi du titre de BENELUX WINNER dans chacun des 3 pays du Benelux (donc 3 expositions par an) en collaboration avec les sociétés canines nationales.

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

Europese subsidies en de sociale economie

Europese subsidies en de sociale economie Europese subsidies en de sociale economie Tewerkstelling van vluchtelingen binnen de sociale economie 24 Mei 2016 Agenda 14:00 Welkom 14:15 Inleiding: Wie zijn de vluchtelingen? Quentin Callens, Agentschap

Nadere informatie

STRESS ENQUETE STRESS ASSURALIA EULER HERMES 2007.

STRESS ENQUETE STRESS ASSURALIA EULER HERMES 2007. STRESS ENQUETE STRESS ASSURALIA EULER HERMES 2007. Historique 1 CPPT 17 février 2005 (réunion préparatoire CP 7 mars) Décision d inviter un spécialiste. Création d un groupe de travail 14 Juin Mr. Bodson

Nadere informatie

Action learning als retentiemaatregel voor high potentials (2)

Action learning als retentiemaatregel voor high potentials (2) Action learning als retentiemaatregel voor high potentials (2) In onze vorige nieuwsbrief beschreven wij de waarde van action learning als retentiemaatregel voor high potentials. Meer bepaald verduidelijkten

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Présentation / Voorstelling 07.11.2012. Avant-projet / Voorontwerp : - rue des Archers / Boogschuttersstraat - rue Jules Debeckerstraat

Présentation / Voorstelling 07.11.2012. Avant-projet / Voorontwerp : - rue des Archers / Boogschuttersstraat - rue Jules Debeckerstraat E T U D E S urbanisme environnement planification mobilité espace public Réaménagement de voiries dans le cadre du Herinrichting van straten in het kader van het Contrat de quartier Durable Koekelberg

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Maatschappelijke meerwaarde creëren

Maatschappelijke meerwaarde creëren Maatschappelijke meerwaarde creëren Impactvol aan de slag met je vereniging 24 september 2015 Je hebt beslist om je meest waardevolle bezittingen - je tijd, je geld, je kennis in te zetten om anderen te

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie