Dit dossier wordt gepubliceerd door Mediaplanet en valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie van Trends

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dit dossier wordt gepubliceerd door Mediaplanet en valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie van Trends"

Transcriptie

1 Dit dossier wordt gepubliceerd door Mediaplanet en valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie van Trends MEI DUE DILIGENCE Beperk uw risico bij een overname. JURIDISCH ADVIES Noodzaak voor koper én verkoper. INTERNATIONALE KANSEN Europese bedrijven opnieuw in trek. Bedrijfsovernames FOTO: PRIVÉ Kris Peeters: Fusies en overnames zitten opnieuw in de lift. De federale regering werkt dan ook hard om onze bedrijven competitiever te maken. DeLanghe Advocaten Fiscaal Recht en Vermogensplanning M&A en Vennootschapsrecht Handels- en Contractenrecht Henri Lebbestraat 109 B-8790 Waregem Tel

2 2 MEDIAPLANET IN DEZE BIJLAGE LEES MEER OP: Dirk Marckx Merodis Om heel wat risico s uit te sluiten, is het belangrijk dat je je goed voorbereidt en laat begeleiden. P04 Lieve Creten Deloitte Verschil tussen frequente of sporadische koper kan belangrijke impact hebben op slaagkansen overname. P08 Caroline Geenen & TIna Beelen Odigo Advocaten Familiale overdracht kan voor discussies zorgen, zeker wanneer één kind actief is in het bedrijf en de andere kinderen niet. Bedrijfsoverdracht boomt door babyboomers! Bent u ook een zelfstandige ondernemer geboren tussen 1947 en 1964? Dan behoort u tot de generatie babyboomers die nu massaal geconfronteerd worden met de laatste etappe van hun ondernemerschap. Uitleg door Luc Van Laere, expert M&A bij Unizo. Het aantal zelfstandige ondernemers in Vlaanderen boven de 50 jaar is reeds aangegroeid tot ofwel 39,3% van het totale aantal. De club van 55+ telt reeds leden-ondernemers! Elke zelfstandige ondernemer krijgt er op een dag mee te maken: bedrijfsopvolging of bedrijfsovername. Of met andere woorden, de moeilijke vraag naar de toekomst van het bedrijf, zaak of praktijk. Als zaakvoerder, bedrijfsleider of uitoefenaar van een vrij beroep staat u op dat moment voor een aantal cruciale keuzes: uw zaak of praktijk overlaten binnen de familie, binnen de eigen werkomgeving, verkopen aan een buitenstaander of zelfs gewoon stopzetten. Luc Van Laere Expert M&A Unizo Laat ook uw stem horen en neem deel aan het tweejaarlij ks onderzoek over bedrij fsoverdracht. Ga hiervoor naar de startpagina van Goede voorbereiding Welke optie u ook verkiest, onze ervaring heeft geleerd dat een zorgvuldig uitgevoerde voorbereiding essentieel is voor succes. Een geslaagde bedrijfsovername valt of staat met een goede voorbereiding die wel vijf tot zeven jaar kan duren: van uw zaak verkoopklaar maken tot een geschikte (familiale) opvolger of koper vinden, het onderhandelen over de verkoopprijs tot het afronden van de overdracht. En dan zijn er tijdens het overdrachtsproces nog talloze andere goed doordachte keuzes te maken op fiscaal, juridisch, bedrijfseconomisch en familiaal vlak. Laat u begeleiden Heel wat ondernemers zijn echter slecht voorbereid en schuiven noodzakelijke beslissingen voor zich uit. Bedrijfsoverdracht is dan ook een complex gegeven, waardoor men zich best laat begeleiden door een professionele overnamebegeleider. De boekhouder en accountant zijn nog altijd de vertrouwenspersonen bij uitstek voor de zelfstandige ondernemer, zeker als men zich vragen begint te stellen rond eindeloopbaan en men zijn zaak of bedrijf verkoopsklaar wenst te maken. Gebrek aan familiale opvolging Slechts 1 op de 4 ondernemers kan nog rekenen op een zoon en/of dochter om de zaak of het bedrijf verder te zetten. Alle andere ondernemers zijn verplicht om op zoek te gaan naar een externe overnemer. Maar waar vindt u die? Hoe kan u anoniem uw zaak, bedrijf of praktijk te koop stellen? Wie kan u in dit overnameproces begeleiden? De oplossing hiervoor kwam van UNIZO, dat samen met de Vlaamse overheid in 2005 het startschot gaf voor het opzetten van het overnameplatform Inmiddels zijn er ook andere spelers bijgekomen die gelijkaardige diensten aanbieden, zoals en Het doel van deze platformen is het bijeenbrengen van overlaters en (kandidaat)-overnemers op een discrete en betrouwbare manier, zodat bestaande ondernemingen niet moeten stoppen, maar een nieuw toekomstperspectief krijgen. Zo biedt be de mogelijkheid aan bestaande ondernemers om zelf of via een overnamebegeleider het zoekproces naar een externe overnemer te starten, en dit volledig anoniem. Daarnaast is dit platform ook geschikt om bedrijfsvastgoed aan te bieden zowel voor starters als voor groeiers. Ondernemers die op zoek zijn naar informatie over het overnameproces vinden hier heel wat publicaties en tips, en zij die op zoek zijn naar een professionele begeleider kunnen via deze website de juiste contacten leggen in functie van hun specifieke vragen en verwachtingen. Economische stimulans Dergelijke overnameplatformen zijn van wezenlijk belang voor alle ondernemers die niet kunnen rekenen op een familiale opvolging, maar graag de continuïteit van hun zaak of bedrijf gewaarborgd zien. Ook Vlaanderen heeft hier baat bij, vermits succesvolle bedrijfsoverdrachten resulteren in het behouden en creëren van bijkomende banen en bijgevolg een goede stimulans zijn voor de economie. VOLG ONS Mediaplanet Belgium Mediaplanetbe Mediaplanet Belgium BEDRIJFSOVERNAMES MEI 2015 Managing Director: Leoni Smedts Head of Production: Daan De Becker Web Editor: Annelien Alaerts Business Developer: Nina Welvaert Project Manager: Willem Van Maele - Tel: Redactie: Lay-out: I GRAPHIC - Print: Roularta Distributie: Trends Mediaplanet contactinformatie: Tel: Fax: D/2015/12.996/23 AQUIS IS EEN ONAFHANKELIJK CORPORATE FINANCE KANTOOR GESPECIALISEERD IN OVERNAMEBEGELEIDING IN VLAANDEREN. AQUIS BVBA T +32 (0) GISTELSESTEENWEG BRUGGE (SINT-ANDRIES)

3 MEDIAPLANET 3 EXPERTISE Beperk uw risico dankzij een due diligence Een overnemer dient zich op voorhand terdege te informeren omtrent de financiële, economische en juridische toestand van de onderneming. Dit gebeurt door middel van een due diligence, waarbij hij zo veel mogelijk verborgen risico s tracht te identificeren en zal nagaan welke remedies hiertegen kunnen worden geboden. We vragen Joost Peeters van Studio- Legale Advocaten om meer uitleg. Welke specialisten zijn in het onderzoek betrokken? Bij een due diligence komen aspecten van meerdere vakgebieden aan bod. Verschillende specialisten geven dus hun advies: enerzijds advocaten die zich toeleggen op ondernemingsrecht, sociaal recht, intellectueel eigendomsrecht, administratief recht en fiscaal recht, maar anderzijds ook boekhouders en bedrijfsrevisoren. De verkoper heeft een algemene informatieverplichting ten aanzien van de koper om de juiste gegevens en cijfers te verschaffen, hetgeen evenwel Joost Peeters Studio-Legale Advocaten Een due diligence tracht verborgen risico s te identifi ceren en zal nagaan welke remedies hiertegen kunnen worden geboden niet zover gaat dat hij álle beschikbare documenten moet overhandigen. Op de koper zelf rust immers ook een onderzoeksplicht. Het is dan ook van belang dat deze specialisten tevens de ontbrekende informatie spotten en opvragen, om uiteindelijk tot één samenhangend en volledig advies te komen. Welke pijnpunten komen vaak naar boven bij een due diligence? Een doorgedreven nazicht van de arbeids- en zelfstandigencontracten kan bijvoorbeeld een groot sociaal passief of een exuberante managersvergoedingen aan het licht brengen. Indien er onroerende goeden in de vennootschap zitten, zal onderzoek moeten uitwijzen in welke staat deze zich bevinden. De overdracht van aandelen op zich is geen overdracht in de zin van het Bodemdecreet, dat reeds aanleiding geeft tot het uitvoeren van een bodemonderzoek. Indien er evenwel sprake is van bodemverontreiniging - en een sanering zou zich nadien nog opdringen - zal de koper als nieuwe eigenaar hier mogelijk wel aansprakelijk voor kunnen worden gesteld. Lopende overeenkomsten worden in het begin verdergezet na overname, aangezien de vennootschap als contractspartij niet ophoudt te bestaan. Niettemin kunnen change of control -clausules hier mogelijk een stokje voor steken. Hoe wordt de informatie ter beschikking gesteld? Er wordt meer en meer gewerkt met elektronische platformen, waar de koper mits autorisatie tijdelijk toegang krijgt tot de relevante informatie. Naarmate de onderhandelingen vorderen, zal de verkoper steeds meer vertrouwelijke informatie prijsgeven. Om deze bedrijfsgeheimen te beschermen, gaat dit vaak gepaard met een geheimhoudingsovereenkomst, eventueel aangevuld met een beding van niet-afwerving. Door de digitalisering is de efficiëntie van due diligence alvast toegenomen. Via een audit komt men pas echt te weten wat men koopt Een kandidaat-koper wil voor het tekenen van een overname zo veel mogelijk risico s uitsluiten. Een boekhoudkundige en fiscale audit zijn dan dé middelen om alles uit te klaren. Uitleg door Tania De Neef van De Neef & Partners. Wat is het belang van een audit? Via een audit komt men pas echt te weten wat men koopt. Meestal worden een balans en wat financiële basisinformatie meegedeeld, maar deze zeggen bijlange niet alles over de onderneming en haar rechten en verplichtingen. Het komt bijvoorbeeld vaak voor dat er allerlei afspraken zijn gemaakt met banken en dat er waarborgen zijn gesteld. Zo n informatie kan je niet afleiden uit een balans en resultatenrekening alleen. Om geen kat in een zak te kopen, is het dus cruciaal dat men nagaat wat er achter al die meegedeelde posten op de balans schuilt, en welke langetermijnverplichtingen er nog zijn. Tania De Neef De Neef & Partners Meestal worden een balans en wat fi nanciële basisinformatie meegedeeld, maar deze zeggen niet alles over de onderneming en haar rechten en verplichtingen Hoe verloopt zo n audit? We vertrekken bij De Neef & Partners steeds vanuit de boekhouding en zullen dus alle beschikbare financiële gegevens opvragen. Meestal kijken we daarbij terug over een periode van drie jaar omdat we zo een beeld krijgen van de evolutie van het bedrijf en eventuele financieringen en andere verplichtingen die er bijgekomen zijn. Vervolgens gaan we enerzijds achterliggende contracten en documenten onderzoeken, en anderzijds confirmaties en kredietovereenkomsten opvragen bij de banken, hypotheekkantoren en derden. Indien er immateriële vaste activa zijn - zoals octrooien en vergunningen - zullen we ook die nakijken en bij de bevoegde instanties nagaan of die geregistreerd zijn, hoelang die nog lopen en of er eventueel bijkomende afspraken zijn gemaakt rond bijvoorbeeld een omzetverplichting, exclusieve verdelingsrechten voor bepaalde producten, productaansprakelijkheid, verplichtingen met betrekking tot de dienst naverkoop of waarborgen. Wat kan er nog worden nagekeken? Vaak is het interessant om eveneens een fiscale audit te doen. Die gaat na of alles rond BTW- en belastingtechnische zaken op orde is. Als het bedrijf bijvoorbeeld deel uitmaakte van een groep kunnen er heel wat complicaties zijn. Bij KMO s en familiebedrijven is er vaak een klassieke structuur ontstaan van een werkvennootschap met daarnaast een immovennootschap en een managementvennootschap. Tussen die entiteiten vloeien vaak facturatiestromen die BTW-technisch niet helemaal correct zijn. Ook verschuivingen tussen verschillende vennootschappen, moeilijk motiveerbare managementsvergoedingen en een vermenging van privébelangen zijn schering en inslag. Een overnemer blijft echter verantwoordelijk voor fiscale controles, en kan dus maar beter zo veel mogelijk risico s uitsluiten. Zelfs een sociale audit of milieuaudit kan nuttig zijn. - The essence of a perfect transaction, is finding Common Ground.

4 4 MEDIAPLANET EXPERTISE VISIE Dirk Marckx Merodis Succes start met goede voorbereiding en begeleiding Bij een bedrijfsovername komen enorm veel aspecten kijken. Om heel wat risico s uit te sluiten, is het belangrijk dat je je zo goed mogelijk voorbereidt en laat begeleiden. Uitleg door Dirk Marckx van Merodis. Enerzijds dien je mentaal rijp te zijn om het verkoopproces aan te vangen, anderzijds moet je in orde zijn met alles waar een koper belang aan hecht, opent Marckx. Zorg er daarom eerst en vooral voor dat je bedrijf is opgekuist. Bovendien moet je budgetten opstellen en ervoor zorgen dat je die tijdens het verkoopproces kan inlossen. Haal je die budgetten niet, dan zijn discussies en zelfs waardeverlies logische gevolgen. Verder is het interessant om al ruim op voorhand mogelijke strategische kopers binnen je marktsegment te leren kennen. Zo loop je alvast in hun vizier, aldus Marckx. Veel bedrijfsleiders beginnen te laat met de voorbereiding. Je begint best al enkele jaren eerder met de overdracht van verantwoordelijkheden. Een bijkomend risico is dat men het bedrijf onder de marktwaarde verkoopt. Door een georganiseerd verkoopproces te runnen, liefst met meerdere kandidaat kopers, verzeker je je dat de prijs correct is. Professionele begeleiding Marckx: Als overlater zit je sowieso met veel vragen en doe je net daarom een beroep op een specialist zoals Merodis die deze onzekerheden kan wegnemen. In de voorbereidende fase leer je via vrijblijvende gesprekken hoe je je als overlater best voorbereidt. Er komen bij een overname en de bijbehorende onderhandelingen heel wat competenties kijken: psychologie, commerciële flair, marktkennis, analytisch vermogen, discretie, enz. Bovendien moet je kunnen modelleren, luisteren en vertrouwen kunnen winnen. In totaal neemt het gehele verkoopproces zes tot twaalf maanden in beslag. Dit is een zeer stresserend proces dat je best niet alleen draagt. Het gaat niet enkel over de prijs maar ook over het nalaten van je levenswerk. Tijdens de intense onderhandelingen is zo n partner emotioneel objectief, en zal hij via zijn bufferfunctie de spanningen absorberen en tijd kopen om tot een optimale oplossing te komen. Gespecialiseerde juridische bijstand bevordert een vlot overnameproces Davy Gorselé Quorum Law Zowel de overdrager als de overnemer van een onderneming laten zich best bijstaan door een gespecialiseerd advocaat, of het nu gaat over een groot bedrijf, een KMO of een start-up. Davy Gorselé van Quorum legt uit. Een advocaat kan de verkoper van een bedrijf vooraf aanwijzen hoe het proces best verloopt en wat de belangrijkste aandachtspunten zijn. In een vroeg stadium van de transactie is het bv. essentieel dat er een vertrouwelijkheidsovereenkomst wordt ondertekend waarbij niet enkel het bestaan van de gesprekken, maar ook de uitgewisselde informatie vertrouwelijk wordt gemaakt, aldus Gorselé. Vanuit zijn ervaring kan een advocaat vaak ook anticiperen op bepaalde discussiepunten die in een later stadium kunnen opduiken. Dit kan gaan over bv. mogelijke juridische problemen, noodzakelijke goedkeuringen door derde partijen, niet overdraagbare vergunningen, beperkingen inzake overdrachten opgenomen in aandeelhoudersovereenkomsten, statuten of contracten met klanten en leveranciers. Risico s minimaliseren Gorselé: De onderhandelingen rond een overname volgen vrijwel steeds een typisch patroon. In de eerste fase ontvangt de kandidaat vooral financiële informatie. Op basis daarvan wordt een onderhandeling gevoerd over de basisparameters van de transactie. Vervolgens wordt er een principeakkoord gesloten. In tegenstelling tot waar verkopers vaak vanuit gaan, zullen de echte doorlichting en onderhandeling dan pas beginnen. De koper zal namelijk via een due diligence onderzoek alle aspecten van het bedrijf op de rooster leggen. Regelmatig blijkt dan dat er bij een onvoldoende voorbereide verkoper heel wat cruciale informatie over het over te nemen bedrijf ontbreekt. Dit kan belangrijke vertragingen veroorzaken. Daarnaast kan een koper eisen dat bepaalde zaken nog voor de ondertekening van de overnameovereenkomst worden rechtgezet, dan wel dat de rechtzetting ervan wordt opgenomen als opschortende voorwaarde voor de eigendomsoverdracht. Door zoveel mogelijk hinderpalen vooraf weg te nemen zal de uiteindelijke overname veel vlotter gaan, zegt Gorselé. Gespecialiseerde adviseurs, ook voor KMO s Het is enorm belangrijk dat zowel koper als verkoper zich laten omringen door specialisten die de materie werkelijk goed beheersen en dus weten wat kan en wat niet. Gebeurt dit niet, dan is er het risico dat een goede deal verloren gaat, of omgekeerd een slechte deal niet tijdig wordt tegengehouden of bijgestuurd. Gorselé: Bovendien moeten de betrokken adviseurs in staat zijn om de overnametransactie in zijn geheel te bekijken, en dus niet enkel vanuit hun eigen vakgebied. Iedere betrokkene kan dan wel een specialist zijn in zijn vak, maar het is pas door het geheel te bekijken en te werken vanuit een wederzijdse bereidheid om een evenwichtig akkoord te sluiten dat een optimale transactie kan worden onderhandeld. In het verleden was gespecialiseerde dienstverlening omwille van de hoge kost ervan voornamelijk weggelegd voor de grotere bedrijven. Dankzij een zekere mate van standaardisering van het overnameproces is dergelijke adviesverlening echter ook beschikbaar geworden voor KMO s en start-ups. Gelukkig, want zij vormen het grootste deel van de ondernemingen van vandaag en morgen. You can t predict the future, but you can prepare for it. What about you are you ready for it? See more at or call us at 02/ Antwerpen Brussel Gent Hasselt Mont-Saint-Guibert

5 MEDIAPLANET 5 NIEUWS VISIE Marc De Clerck Managing Partner MdcStratCon Grensoverschrijdende fusies en overnames enorm in trek Grensoverschrijdende M&A-activiteiten zitten in de lift. In 2013 hadden ze wereldwijd een waarde van 460 miljard dollar. In 2014 bedroeg dit al 620 miljard dollar. Vooral in Europa (met 36%) en de Verenigde Staten (met 43%) gebeuren veel overnames door buitenlandse organisaties. Marc De Clerck, Managing Partner bij MdcStratCon, het Belgische kantoor van CDI Global, legt uit. Europese bedrijven zijn enorm in trek bij buitenlandse investeerders omdat ze momenteel nog relatief laag in waarde staan, terwijl er door de terug aantrekkende markt toch een aanzienlijk groeipotentieel is, opent De Clerck. Vanuit China merken we een sterk groeiende interesse om overnames te doen in Europa. Zo willen ze westerse high-end merknamen binnenhalen en vervolgens verkopen in China. Ze kunnen hiervoor immers een hogere prijs vragen dan voor hun eigen Chinese producten. Bovendien halen ze op die manier Europese kennis binnen en creëren ze mogelijk een nieuwe afzetmarkt in Europa. In India zien we dan weer een stijgende verkoop van middelgrote bedrijven aan westerse organisaties die op die manier de Indische markt willen betreden. Er is daar immers een overaanbod aan zulke bedrijven. In Japan is er na een lange stilte opnieuw interesse bij middelgrote en grote bedrijven om overnames te doen buiten Japan, en dus ook in Europa. Belangrijkste redenen De Clerck: Een eerste reden is het verwerven van lokale klanten, distributienetwerken en salesorganisaties. Ten tweede wil men het portfolio van intellectuele eigendommen snel uitbreiden. Ten derde wil men het menselijke kapitaal uitbreiden. Mensen met lokale marktkennis zijn enorm waardevol bij het betreden van een nieuwe markt. Voor Belgische bedrijven ligt een bijkomende oorzaak voor de hand: onze markt is zeer klein. Een ondernemer stoot al snel tegen de grenzen van zijn groei, en dus is een buitenlandse overname de snelste en efficiëntste manier om uit te breiden. Omgekeerd zijn de potentiële binnenlandse overnemers voor een Belgisch bedrijf ook beperkt. In het buitenland wil men vaak een hogere prijs betalen omdat er meer complementariteit is. Grondige voorbereiding We weten vanuit onze ervaring bij MdcStratCon dat een grensoverschrijdende overname doorgaans een langere en grondigere voorbereiding vergt. Buitenlandse kopers zijn immers kritischer en hebben meer vragen dan binnenlandse kandidaten. Men moet bijvoorbeeld alle financiële, juridische, commerciële en lokale marktinformatie ter beschikking kunnen stellen. Tijdens gesprekken en onderhandelingen tussen beide partijen komen de verschillen in cultuur, beslissingsproces, onderhandelingswijze, ondernemen, strategie en waardebepaling meestal sterk naar boven. Met de hulp van ervaren adviseurs kan deze problematiek worden onderkend en verholpen, besluit De Clerck. Francis Gevaert: Als men als ondernemer zelf niet wil investeren, waarom zou een externe partij dat dan wel doen? FOTO: AQUIS Zelf heft in handen nemen om aan kapitaal te geraken Het is voor ondernemers in het huidige klimaat vaak verre van evident om via de klassieke wegen aan voldoende kapitaal te geraken. Francis Gevaert van Aquis overloopt daarom enkele manieren waarbij een ondernemer zelf het heft in handen kan nemen. 1. Francis Gevaert Aquis Eigen inbreng Eigen inbreng is nog steeds de belangrijkste vorm van financiering. Ook wanneer een project bancair, via venture capital of via een privé-investeerder wordt gefinancierd, zullen die toch altijd eisen dat een deel van het nodige kapitaal vanuit de eigen inbreng komt. Het is immers een teken dat de ondernemer bereid is om er voluit voor te gaan. Bovendien toont het dat men vertrouwen heeft in het succes van zijn project en dat men die investering er ook terug uit zal halen. Als men als ondernemer zelf niet wil investeren, waarom zou een externe partij het dan wel doen? Een ongeschreven regel stelt dat minstens 30% van het totale kapitaal uit eigen inbreng moet komen bij bancaire financiering. 2. Family, Fools & Friends Bij gebrek aan voldoende eigen middelen is de directe omgeving vaak het eerste aanspreekpunt. Dit kunnen bijvoorbeeld ouders, schoonouders, broers, zussen of vrienden zijn. Zij kunnen mee instappen in het project en zo mede-aandeelhouder worden. Indien het misloopt, is het risico uiteraard dat de persoonlijke relatie onder druk komt te staan. We raden bij Aquis daarom steeds aan om duidelijke afspraken te maken. De Vlaamse overheid stimuleert dit alvast fiscaal via de Winwinlening. Geldschieters krijgen een jaarlijkse belastingkorting van 2,5% op het openstaande kapitaal, tot maximaal euro en over een looptijd van acht jaar. Indien de ondernemer niet kan terugbetalen, krijgt men 30% van het verschuldigde bedrag terug via een eenmalige belastingvermindering. 3. Crowdfunding Crowdfunding is reeds erg populair in andere landen, en dan vooral historisch bij technologische start-ups of kunstprojecten. België hinkt voorlopig nog wat achterop en dat is deels te wijten aan het wettelijke kader. In ons land mag op deze manier maximaal euro worden opgehaald, en per investeerder mag de inzet niet meer zijn dan euro. Dat zijn uiteraard erg lage limieten, wat maakt dat grote projecten niet in aanmerking komen en er bovendien nood is aan enorm veel kleine aandeelhouders. Een groot voordeel is dat men via deze weg veel gratis publiciteit krijgt. Iedere kleine investeerder is immers ook een actieve ambassadeur van het product of het bedrijf. Koudwatervrees voor uw fusie of overname? Wij helpen u de oversteek te maken. Surf snel naar: kpmg.com/be/dealadvisory

6 6 NIEUWS Op geeft Kris Peeters meer toelichting over het personeelsbeleid bij een fusie of overname. Kris Peeters: Fusies en overnames versterken onze Vlaamse bedrijven Sinds kort stijgen het aantal fusies en overnames opnieuw in België. Een ideale gelegenheid voor een gesprek met Kris Peeters, vicepremier en minister voor Werk, Economie en Consumentenzaken. Hoe kunnen Belgische KMO s groeien dankzij fusies en overnames? Soms maken de marktomstandigheden het noodzakelijk om te zoeken naar schaalvoordelen. In andere gevallen worden KMO s geconfronteerd met de beperkingen eigen aan de familiale structuur. In het eerste geval zijn de groeimogelijkheden duidelijk, maar ook bij familiale structuren kan een fusie of overname tot groei leiden. Het zorgt er vaak voor dat KMO s niet alleen vers kapitaal aantrekken, maar ook dat ze een sterk management binnenhalen dat de bedrijfsvoering van de KMO versterkt. En een sterkere bedrijfsvoering leidt vrijwel zeker tot betere resultaten en groei. Wat met het personeel van een overgenomen bedrijf? Op korte termijn betekent een fusie of overname vaak ook een personeelsvermindering, maar als het bedrijf door de lagere kostenbasis betere overlevingskansen heeft, dan zal het later opnieuw kunnen groeien en dus jobs creëren. Als er geen afvloeiingen zijn bij een fusie of overname, is dat veelal een teken dat er ofwel complementariteit is met de andere onderneming, ofwel dat er extra kansen zoals een nieuwe afzetmarkt worden gezien. Het is in ieder geval belangrijk dat er een goed sociaal plan wordt onderhandeld, waarbij eerst naar alternatieven wordt gekeken. Dit moet leiden tot maximale werkzekerheid voor de blijvers. Dat is ook belangrijk voor het bedrijf zelf, want op een cruciaal moment als een fusie of overname is het beter dat je niet vanaf een wit blad moet beginnen. Ervaren werknemers zijn op zo n moment meer dan ooit een troef. Welke kansen en risico s zijn verbonden aan overnames door buitenlandse bedrijven? Veel Vlaamse ondernemers kunnen niet rekenen op familiale opvolging en door de vergrijzing zijn er te weinig binnenlandse kandidaat-overnemers. Het belangrijkste voordeel is dat de werkgelegenheid hierdoor op korte termijn verzekerd kan blijven, maar het nadeel is dat het beslissingscentrum naar het buitenland verdwijnt, wat op lange termijn negatieve economische gevolgen kan hebben. Deze federale regering werkt hard aan een versterking van de competitiviteit. Via de indexsprong, de loonlastenverlagingen van het competitiviteitspact en de aankomende tax shift, zorgen we ervoor dat de loonkostenhandicap met de buurlanden gedicht wordt Kris Peeters Vicepremier en minister voor Werk, Economie en Consumentenzaken Het is dus belangrijk dat we hier oog voor hebben en dat we bedrijven aanmoedigen om in ons land aanwezig te blijven, ook wanneer het beslissingscentrum naar het buitenland verhuist. Net daarom werkt deze federale regering zo hard aan een versterking van de competitiviteit. Via de indexsprong, de loonlastenverlagingen van het compe- FIBIZ PARTNERS Airport Plaza - MC Square Leonardo Da Vincilaan Diegem bizpartners.com CORPORATE - M&A - TAX Lawyers dedicated to your business ANTWERP OFFICE Amerikalei 219, 2000 Antwerp BRUSSELS OFFICE Culliganlaan 1B, 1831 Diegem

7 MEDIAPLANET 7 VISIE Een overname in vijf stappen Peter Meers A-Square steld, waarin vooraf wordt bepaald hoe de overdracht zal gebeuren. Bij een externe verkoop moeten dan weer heel wat documenten worden voorbereid, waaronder de waardebepaling, een blind profiel dat een stille verkoop toelaat en een uiteindelijk informatiememorandum dat wordt vrijgegeven na het tekenen van een vertrouwelijkheidsovereenkomst. titiviteitspact en de aankomende tax shift, zorgen we ervoor dat de loonkostenhandicap met de buurlanden gedicht wordt. Dat is een overtuigend argument voor buitenlandse ondernemingen om hier te blijven én het is een enorme troefkaart voor onze eigen KMO s en bedrijven. Bovendien maken we ze zo rendabeler. Wanneer deze dan overgenomen FOTO: PRIVÉ worden, zullen ze veel meer van hun eigenheid kunnen bewaren dan KMO s die overgenomen worden op een moment dat het niet goed gaat. Peter Meers van A-Square verduidelijkt de vijf fases van een overnameproces: Hoe vroeger de oriëntering, hoe meer tijd voor de voorbereiding en het verkoopbaar en verkoopklaar maken van het bedrijf. 1. Oriënterende fase Dit is de fase waarin een zaakvoerder zich begint af te vragen wat hij zal doen bij een overdracht. In de eerste plaats moet hij kiezen tussen een overdracht binnen de familie of het personeel, of een externe verkoop. Vervolgens moet hij beslissen op welke manier hij de overdracht wil organiseren en of het een gedeeltelijke of volledige overdracht zal worden. Tot slot moet de timing worden bepaald. 2. Voorbereidende fase Hoe vroeger de oriëntering, hoe meer tijd voor de voorbereiding en het verkoopbaar en verkoopklaar maken van het bedrijf. In deze fase gaat men alle elementen optimaliseren, zodat de overdraagbaarheid en dus ook de waarde van het bedrijf worden verhoogd. Bij een familiale overdracht wordt er best een familiecharter opge- 3. Zoektocht naar overnemer Dit deel van het proces is erg intensief en enkel nodig bij een externe overdracht. Het vinden van de gepaste verkoper gaat niet enkel over geld, maar ook over gelijklopende visies, mogelijke synergieën en een continuïteit voor het personeel. 4. Closing Wanneer die ene koper is gevonden, moet vervolgens een intentieverklaring worden opgesteld die aanleiding geeft tot een due diligence. Pas daarna kan een definitief contract worden opgemaakt op basis waarvan de aandelen worden overgedragen. Belangrijk hierbij is het waarborgen van de fiscale, financiële en juridische elementen. 5. Overdrachtsperiode Dit is de overlappende periode tijdens dewelke de uittredende partij de intredende partij zal inwijden in het bedrijf en geleidelijk alle verantwoordelijkheden worden overgedragen. We raden bij A-Square steeds aan om deze periode tot een minimum te beperken. Knowledge is of no value unless you put it into practice

8 8 MEDIAPLANET INSPIRATIE Cruciale aandachtspunten voor een succesvolle transactie Hoewel de markt opnieuw erg gunstig is voor fusies en overnames blijken heel wat deals achteraf toch niet zo succesvol. Lieve Creten, Managing Partner Financial Advisory Services bij Deloitte, overloopt enkele vaak terugkerende factoren die een invloed hebben op het succes van overnames. Geen enkele transactie is optimaal, maar mits een goede strategie en een uitgewerkt integratieplan kan ze wel worden geoptimaliseerd, opent Creten. Ten eerste verlopen M&A-activiteiten steeds in cycli. Wanneer er veel overnames en fusies zijn, dan vermindert dit de mogelijkheid om optimaal waarde te creëren. Dat is logisch, aangezien veel kandidaat-overnemers met elkaar in concurrentie gaan om een bedrijf over te nemen. De keuze aan goede overnametargets is dus beperkter, en daardoor zal ook de mogelijkheid om synergieën te realiseren, verminderen. Men zal zich dan eventueel tevreden moeten stellen met een minder optimale transactie. Een koper moet goed voor ogen houden welke grootte van bedrijf het beste past bij zijn groeiplannen. De fi nancieringswijze speelt eveneens een grote rol Ervaren koper: gestroomlijnde transactie Een tweede bepalende factor is het profiel van de overnemer. Het verschil tussen een frequente of een sporadische koper kan een belangrijke impact hebben op het slagen van een overname. Het spreekt voor Men moet duidelijk stellen welke criteria men zoekt in een target, wat men er maximaal voor wil betalen en wat men eruit wil halen Lieve Creten Managing Partner Financial Advisory Services bij Deloitte zich dat bedrijven die het gewoon zijn om acquisities te doen door hun ervaring ook beter gestroomlijnd en professioneler zijn op dit vlak. Alles zal meer gestructureerd verlopen en mogelijke problemen zullen sneller erkend en aangepakt worden in vergelijking met een bedrijf dat dit niet gewoon is. Ook achteraf is deze ervaring een groot voordeel, wanneer de integratie en synergieën in de praktijk moeten worden gebracht. De kosten en tijd die hier inkruipen, worden door onervaren partijen immers vaak onderschat. Juiste grootte en gebalanceerde financiering Ook de grootte van de target is belangrijk. Een koper moet goed voor ogen houden welke grootte van bedrijf het beste past bij zijn groeiplannen. Wanneer men ineens voor een té grote overname gaat, zal het zeer moeilijk worden om de twee entiteiten te integreren en voldoende meerwaarde te halen uit de zware investering, aldus Creten. De financieringswijze speelt eveneens een grote rol. Als men cash gebruikt om de transactie te financieren is de cash uiteraard ook weg. Kiest men om te lenen, dan zet dit een druk op het vlak van de terugbetaling. Vanuit onze ervaring bij Deloitte weten we dat transacties die gebalanceerd gefinancierd worden - met voldoende eigen middelen - stabieler zijn, meer kans hebben op slagen en op lange termijn meer waarde creëren. Overname nooit doel op zich Men mag zich zeker niet zomaar laten meeslepen in de huidige M&A-hype. Iedere ondernemer dient te allen tijde voor ogen te houden waarom men een acquisitie wil doen. Het risico is immers reëel dat de prijsvorken stijgen in drukke M&Atijden. Men moet dan goed berekenen welke return men zal krijgen in ruil voor die hogere prijs en duidelijk stellen welke criteria men zoekt in een target, wat men er maximaal voor wil betalen en wat men eruit wil halen. Desnoods moet men zich tijdens de transactie terugtrekken wanneer blijkt dat er niet meer wordt voldaan aan de vooropgestelde verwachtingen. Het komt erop neer om steeds objectief te zijn in functie van de strategie en desnoods alternatieve opties te overwegen. Door de tijd heen veranderen de prioriteiten immers onder invloed van het veranderende landschap. Men mag zich niet vastpinnen op één transactie. Sporadische koper: grondige voorbereiding Een eenmalige of sporadische koper moet goed definiëren wat de rol van M&A zal zijn in zijn groeistrategie en welke kernindicatoren nodig zijn om die groei te realiseren. Men moet zich vervolgens ook houden aan die criteria, anders verliest men zijn focus, zegt Creten. Het loont bovendien om zelf proactief een programma op te zetten waarbij men door systematische screening en analyses al targets identificeert die voldoen aan de criteria en waarmee desgewenst gesprekken kunnen worden aangeknoopt. De identificatie van de synergieën, alsook de realisatie ervan zullen dan gemakkelijker verlopen. Het verschil tussen een frequente of een sporadische koper kan een belangrijke impact hebben op het slagen van een overname Risico s en financiële return Indien men een zeer groot target voor ogen heeft, moet men goed afwegen wat de risico s zijn. Stel dat men bijvoorbeeld een grote sectorgenoot wil overnemen, is het dan mogelijk dat de klanten weg zullen blijven omdat ze vrezen voor een te sterke machtspositie en concentratie? Verder kunnen culturele verschillen tussen beide bedrijven ervoor zorgen dat een deel van het personeel vertrekt. Deze scenario s wegen uiteraard op het succes van de transactie. Een weloverwogen integratieplan waarbij deze risico s zo veel mogelijk afgedekt worden, is daarom noodzakelijk. Tot slot moet men goed overwegen welke financiële return men verwacht van de transactie, zowel op korte, middellange als lange termijn. Daarop moet men dan zijn financiering afstemmen. Er zullen bijvoorbeeld vaak nog heel wat integratiekosten nodig zijn om de synergieën te realiseren, besluit Creten.

ING, partner van familiale ondernemers

ING, partner van familiale ondernemers ING, partner van familiale ondernemers Familiebedrijven, de motor van de economie Leidt u een familiebedrijf? Familiebedrijven professionaliseren In België vertegenwoordigen familiebedrijven maar liefst

Nadere informatie

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd Specialisten bedrijfsovernames Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk Al meer dan 15 jaar ondersteunt Company Brokers ondernemers bij de overdracht of aankoop van de onderneming en richt zich

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Op zoek naar een overnemer/overlater? Rol van OvernameMarkt.be

Op zoek naar een overnemer/overlater? Rol van OvernameMarkt.be 28 oktober 2015 Op zoek naar een overnemer/overlater? Rol van OvernameMarkt.be Luc Van Laere Overzicht 1 Algemene context: marktgegevens 2 Belangrijkste resultaten marktonderzoek 2015 3 Werking OvernameMarkt.be

Nadere informatie

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Vlaanderen is ondernemen Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Werken aan de continuïteit van uw onderneming is een heel proces en kan verschillende

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Voor een bedrijfsopvolging binnen de familie zijn er fiscale faciliteiten Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Er komt een moment waarop u uw onderneming

Nadere informatie

KANTOORVOORSTELLING. Over ons Uw voordelen Geschiedenis Partners Referen?es Contact. Accoun?ng Audi?ng Consul?ng

KANTOORVOORSTELLING. Over ons Uw voordelen Geschiedenis Partners Referen?es Contact. Accoun?ng Audi?ng Consul?ng KANTOORVOORSTELLING Over ons Uw voordelen Geschiedenis Partners Referen?es Contact Accoun?ng Audi?ng Consul?ng Over ons Gespecialiseerd in boekhouden, accountancy, fiscaliteit, audit, bedrijfsrevisoraat,

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Inhoud. Stap 1 Denken aan de overdracht 22. Inleiding 13

Inhoud. Stap 1 Denken aan de overdracht 22. Inleiding 13 Inhoud Inleiding 13 Stap 1 Denken aan de overdracht 22 1. Begin with the end in mind 24 2. Reflecteer en stel uzelf vragen 26 3. Motivatie 27 3.1. Pensioen 28 3.2. Opvolging 28 3.3. MBO 28 3.4. Investeringsbehoeften

Nadere informatie

Tijdig Starten met Stoppen

Tijdig Starten met Stoppen NJU/VGZ Themadag Tijdig Starten met Stoppen Paul Overwater Manager MKB Adviseurs & Henri Brom Senior adviseur Overname & Opvolging Programma Inleiding Fasen in proces Waardebepaling Fiscale aspecten Mogelijkheden

Nadere informatie

De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie

De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie De full service juridische en strategische huisadviseur voor ondernemers met visie LexPartners: uw full service juridische sparringpartner en huisadviseur Door het sterk gestegen belang voor ondernemingen

Nadere informatie

Marktlink Fusies & Overnames

Marktlink Fusies & Overnames Marktlink Fusies & Overnames Workshop Zoeken en vinden van een koper / verkoper Jeroen Oldengarm j.oldengarm@marktlink.nl 06 30 39 42 11 Mei 2013 Inhoud Doel Introductie Marktlink Marktontwikkelingen en

Nadere informatie

UW BEDRIJF VERKOPEN?

UW BEDRIJF VERKOPEN? UW BEDRIJF VERKOPEN? BEDRIJFSVERKOOP Begeleiding bij bedrijfsverkoop Elke zelfstandig ondernemer krijgt er vroeg of laat mee te maken: bedrijfsverkoop. Het verkopen van uw bedrijf is geen sinecure. Het

Nadere informatie

EEN BEDRIJF KOPEN. Management Buy Out. Management Buy In. Strategische overname

EEN BEDRIJF KOPEN. Management Buy Out. Management Buy In. Strategische overname EEN BEDRIJF KOPEN? EEN BEDRIJF KOPEN Management Buy Out Het overnemen van een bedrijf is zeker geen eenvoudig proces. Een bedrijfsovername kan op verschillende manieren worden ingezet. De meeste bedrijfsovernames

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven. 20 juni 2012

Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven. 20 juni 2012 Uitkomsten onderzoek bedrijfsoverdracht familiebedrijven 20 juni 2012 Samenvatting De waardering van het familiebedrijf vormt een belangrijk obstakel bij de overdracht van de onderneming. Vooral de waardering

Nadere informatie

Aanpak, risico s en waardering

Aanpak, risico s en waardering Studiedag Journée d études Overdracht en overname van KMO s Transmission et reprise de PME Aanpak, risico s en waardering Hilde WITTEMANS Bedrijfsrevisor Inhoudstafel 1. Trends in de overnamemarkt 2. Overzicht

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling My Lawyer Info Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp Hoe kan ik mijn positie als investeerder versterken? Datum 8 november 2011 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan

Nadere informatie

Starten door overname

Starten door overname Starten door overname 1 INHOUD Starten door een bedrijfsovername Adviseurs Proces van bedrijfsovername Voorbereiding Zoeken Waarderen en onderhandelen Financiering en afronding Tips Conclusie 2 Starten

Nadere informatie

Van familiebedrijf naar familiekapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht

Van familiebedrijf naar familiekapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht Objectief Onafhankelijk Overzichtelijk & ondernemend Van familiebedrijf naar familiekapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht Praktijkdag: 'De Switch naar Advieskantoor' Bunnik, 18 november 2014 drsj.j.a.

Nadere informatie

Witlox van den boomen. zo zien wij het. Over de organisatie

Witlox van den boomen. zo zien wij het. Over de organisatie Witlox van den boomen. zo zien wij het. Over de organisatie Hoe KRACHTIG mag advies zijn? Witlox Van den Boomen. Zo zien wij het. Onze adviezen zijn gericht op effect. Goed gemotiveerde aanbevelingen voor

Nadere informatie

Plan van aanpak bij het kopen van bedrijven:

Plan van aanpak bij het kopen van bedrijven: Plan van aanpak bij het kopen van bedrijven: I. Analyse fase: 1. Vaststelling ondernemings-strategie en missie 2. Vaststelling van de financierings-structuur II. Search fase: 3. Search van overname-kandidaten

Nadere informatie

inzicht in uw bedrijf

inzicht in uw bedrijf Niet zomaar cijfers inzicht in uw bedrijf accounting - auditing - consulting Kennis en maatwerk voor uw business Over Baker Tilly Belgium Baker Tilly Belgium is de merknaam van een groep vennootschappen

Nadere informatie

Kennisbijeenkomst Bedrijfsoverdracht. 16 mei 2013

Kennisbijeenkomst Bedrijfsoverdracht. 16 mei 2013 Kennisbijeenkomst Bedrijfsoverdracht 16 mei 2013 Van bedrijf naar kapitaal Vóór en na de bedrijfsoverdracht drsj.j.a. Knol, 06-8197 2288 Agenda 1. Verkoop klaar maken van uw onderneming 2. Bedrijf verkocht:

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie

Bedrijfsoverdracht binnen de familie Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Bedrijfsoverdracht binnen de familie Het proces van opvolging wordt vaak onderschat Huizen, november 2013 1 Introductie Er komt een moment

Nadere informatie

17 oktober 2013. cvo. sectoren. in een. Accountant. Diploma. Contact

17 oktober 2013. cvo. sectoren. in een. Accountant. Diploma. Contact Academiejaar 2013-2014 17 oktober 2013 Hogeree Leergangen voor Fiscale en Sociale Wetenschappen cvo PLAATSAANBIEDINGEN oktober 2013 VACATURE 2013-2014/001 Functietitel Accountant Stagiair-accountant Plaats

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht: hoe werkt dat? Due diligence. Overnamecontract

Bedrijfsoverdracht: hoe werkt dat? Due diligence. Overnamecontract Bedrijfsoverdracht: hoe werkt dat? Een bedrijf wordt om verschillende redenen overgedragen. Dit kan zijn om organisatorische redenen, verschuivingen binnen een concern of met het oog op het pensioen van

Nadere informatie

Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht

Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Workshop overdracht KNGF Programma Inleiding Fasen in proces Waardebepaling

Nadere informatie

1-11-2012. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Workshop overdracht KNGF. Overnames. Booming business?? Programma

1-11-2012. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Workshop overdracht KNGF. Overnames. Booming business?? Programma Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht 30 oktober 2012 Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Workshop overdracht KNGF Programma Inleiding Fasen

Nadere informatie

Continuïteit binnen familiale bedrijven. Belgian Corporate Finance Association 21 april 2015

Continuïteit binnen familiale bedrijven. Belgian Corporate Finance Association 21 april 2015 Continuïteit binnen familiale bedrijven Belgian Corporate Finance Association 21 april 2015 Inhoud 1. Familiebedrijven vaak geen plan 2. Triggers voor de planning? 3. Koppelen plan aan reden planning =

Nadere informatie

Overdracht van ondernemingen: beter en tijdig voorbereid! Getuigenis van 1.400 ondernemers en aanbevelingen van bedrijfsrevisoren

Overdracht van ondernemingen: beter en tijdig voorbereid! Getuigenis van 1.400 ondernemers en aanbevelingen van bedrijfsrevisoren Persbericht Brussel, 23 oktober 2013 Overdracht van ondernemingen: beter en tijdig voorbereid! Getuigenis van 1.400 ondernemers en aanbevelingen van bedrijfsrevisoren De overdracht van ondernemingen, in

Nadere informatie

Een wijs man overbrugt een kloof door het pad uit te stippelen dat hem brengt van waar hij is naar waar hij naartoe wil. John Pierpont Morgan.

Een wijs man overbrugt een kloof door het pad uit te stippelen dat hem brengt van waar hij is naar waar hij naartoe wil. John Pierpont Morgan. Groei Voordat u vraagt: Hoe kan ik mijn bedrijf laten groeien? is het verstandig om eerst antwoord te krijgen op deze elementaire vragen: waarom moet ik groeien?, kan ik groeien? en wat is groei? Een wijs

Nadere informatie

Stappenplan bedrijfsoverdracht

Stappenplan bedrijfsoverdracht Stappenplan bedrijfsoverdracht t.b.v. verkoper FASE 1: ORIËNTATIE 1 Wat wilt u precies overdragen? Het hele bedrijf? Het onroerend goed? Wordt de onderneming na overdracht voortgezet? 2 Hoe lang blijft

Nadere informatie

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen Wie is Optima? Opgericht in 1991 Onafhankelijk 13.160 klanten per 01/09/2010 316 medewerkers Trends Gazelle in: 2002-2003 - 2004-2006 2007-2008 2009 In 2010

Nadere informatie

De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen! omzet en 5 à 20 werknemers.

De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen! omzet en 5 à 20 werknemers. De overdracht van KMO s in het segment van 2 à 5 miljoen omzet en 5 à 20 werknemers. Een acute nood aan een structurele, innovatieve en globale aanpak "#$%#&'$(%$) Dit document bevat vertrouwelijke informatie

Nadere informatie

Overwegingen voor verkoop

Overwegingen voor verkoop VERTROUWELIJK VOOR DISCUSSIE Overwegingen voor verkoop Presentatie Navius Corporate Finance & Strategy Utrecht, februari 2006 AGENDA Introductie Navius Rationale van verkoop Het verkoopproces Enkele suggesties

Nadere informatie

Informatieblad 03-10-14. Bedrijfsoverdracht

Informatieblad 03-10-14. Bedrijfsoverdracht Informatieblad 03-10-14 Bedrijfsoverdracht Er komt een moment dat u uw bedrijf gaat overdragen. Of dat nu is om gezondheidsredenen, uw leeftijd of als appeltje voor de dorst. Wat de reden ook is, een bedrijfsoverdracht

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging.

Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging. Inbrengrecht onroerend goed : 0,5 % of 10% Inbreng in natura gebeurt bij oprichting van een vennootschap of bij kapitaalverhoging. Oprichters en aandeelhouders kunnen bepaalde goederen andere dan geld

Nadere informatie

1 Waarom de AA-Accountant?

1 Waarom de AA-Accountant? Bedrijfsovername Inleiding Wilt u een onderneming starten? Overweeg dan eens het kopen van een bedrijf. Een bedrijfsovername biedt veel voordelen. U hebt al een goede startpositie, een basis waar u op

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming LEERGANG BEDRIJF KOPEN

In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming LEERGANG BEDRIJF KOPEN In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming LEERGANG BEDRIJF KOPEN Leergang Bedrijf Kopen U bent van plan een bedrijf over te nemen. Er komt veel inhoudelijke en financiële

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Robert de Vries. Oud DGA van keukenbladenfabriek. Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging. Specialisatie: Het Familiebedrijf

Robert de Vries. Oud DGA van keukenbladenfabriek. Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging. Specialisatie: Het Familiebedrijf Robert de Vries Oud DGA van keukenbladenfabriek Sinds 2006 Register Adviseur Bedrijfsopvolging Specialisatie: Het Familiebedrijf 2 Wanneer besluit tot overdracht? als men het zat is als de DGA niet meer

Nadere informatie

Masterclass Bedrijfsoverdracht Wout van der Goot ING Bank. 0 ING Bank

Masterclass Bedrijfsoverdracht Wout van der Goot ING Bank. 0 ING Bank Masterclass Bedrijfsoverdracht Wout van der Goot ING Bank 0 ING Bank Bedrijfsoverdracht Een zaak van gevoel en verstand 1 ING Bank Vormen van bedrijfsoverdracht Familie Persoon MBO Verkoop/ opvolging MBI

Nadere informatie

Private Banking De essentie: een toekomst voor uw vermogen

Private Banking De essentie: een toekomst voor uw vermogen Private Banking De essentie: een toekomst voor uw vermogen NL samen naar de essentie 504452_DEXIA_tripyque_private_banking_NL.indd 3 11/19/10 8:44:20 AM Private Banking De essentie: een toekomst voor uw

Nadere informatie

1 Waarom een accountant?

1 Waarom een accountant? Bedrijfsoverdracht Inleiding Als gevolg van de vergrijzing stoppen veel ondernemers binnenkort met hun onderneming. Wellicht bent u één van hen. U kunt besluiten om uw onderneming te staken, maar u kunt

Nadere informatie

Private Banking. ten dienste van ondernemers. Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession

Private Banking. ten dienste van ondernemers. Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession Private Banking ten dienste van ondernemers Paul Bradbury/Ojo Images/GraphicObsession Private Banking ten dienste van ondernemers In elke fase van uw leven en dat van uw onderneming komt u dagelijks grote,

Nadere informatie

Wanneer wordt veranderen een succes?

Wanneer wordt veranderen een succes? Wanneer wordt veranderen een succes? Inhoud 1. Iedereen 100% tevreden?...2 2. Hoe als manager een veranderingsproces optimaal ondersteunen?... 2 Inzicht in het veranderingsproces... 3 Een externe partner

Nadere informatie

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1 Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden PricewaterhouseCoopers Corporate Finance heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van teams bij het succesvol realiseren van management

Nadere informatie

Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen

Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen Blömer accountants en adviseurs Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen Als professional op het gebied van accountancy en fiscale advisering zijn we u graag van dienst. Deskundig en betrokken

Nadere informatie

KvK Overnamedag 10 mei 2012. Max Miltenburg. Het proces van bedrijfsoverdracht

KvK Overnamedag 10 mei 2012. Max Miltenburg. Het proces van bedrijfsoverdracht KvK Overnamedag 10 mei 2012 Max Miltenburg Het proces van bedrijfsoverdracht Introductie MFS Onafhankelijk bedrijfsovernameadvies Focus op het Midden- en Kleinbedrijf Voorbereiding/begeleiding van ondernemers

Nadere informatie

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 ,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 Dit formulier dient in 5 exemplaren op papier + 1 elektronische versie te worden bezorgd

Nadere informatie

NOVEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF KOPEN

NOVEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF KOPEN In vijf dagdelen bent u optimaal voorbereid op de overname van een onderneming NOVEMBER 2012 LEERGANG BEDRIJF KOPEN Leergang Bedrijf Kopen U bent van plan een bedrijf over te nemen. Er komt veel inhoudelijke

Nadere informatie

OPLEIDING VOOR BOEKHOUDERS EN ACCOUNTANTS OVER HET OVERDRACHTSPROCES EN DE EMOTIONELE/RELATIONELE ASPECTEN BIJ EEN BEDRIJFSOVERDRACHT

OPLEIDING VOOR BOEKHOUDERS EN ACCOUNTANTS OVER HET OVERDRACHTSPROCES EN DE EMOTIONELE/RELATIONELE ASPECTEN BIJ EEN BEDRIJFSOVERDRACHT OPLEIDING VOOR BOEKHOUDERS EN ACCOUNTANTS OVER HET OVERDRACHTSPROCES EN DE EMOTIONELE/RELATIONELE ASPECTEN BIJ EEN BEDRIJFSOVERDRACHT KMO s begeleiden in alle facetten van een Verzorgd door de Antwerp

Nadere informatie

Uw bedrijf verkopen? Taxatie. Overnameprijs UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT

Uw bedrijf verkopen? Taxatie. Overnameprijs UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT Uw bedrijf verkopen? risatie Taxatie Overnameprijs UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT mei 2013 UW BEDRIJF VERKOPEN? DAAROM EEN ACCOUNTANT Deze brochure is speciaal bedoeld voor ondernemers die

Nadere informatie

Tax shelter voor startende ondernemingen

Tax shelter voor startende ondernemingen Newsflash Tax shelter voor startende ondernemingen Via de tax shelter wil de Federale overheid natuurlijke personen fiscaal aanmoedigen om risicokapitaal te verschaffen aan startende ondernemingen binnen

Nadere informatie

Eenmaal, andermaal: verkocht?

Eenmaal, andermaal: verkocht? CB VERKOOP Wanneer doet een ondernemer er goed aan zijn bedrijf te verkopen of een bedrijf over te nemen? In dit tweeluik aandacht voor zowel de verkoop- als de koopkant van het verhaal. Eenmaal, andermaal:

Nadere informatie

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor

Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Kempische verzekeringskring 16 maart 2010 Aandachtspunten bij de overdracht van een verzekeringskantoor Paul Rimaux AG Insurance Paul Rimaux - 16 maart 2010 - Kempische Verzekeringskring page 1 Inleiding

Nadere informatie

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

Gevolgen voor de werkgelegenheid

Gevolgen voor de werkgelegenheid KRACHTIG ADVISEREN BIJ FUSIES EN OVERNAMES Met een divers team van organisatieadviseurs ondersteunen we ondernemingsraden bij het beoordelen van voorgenomen verkoop, fusies en overnames van bedrijven.

Nadere informatie

VDB advocaten NOTARISSEN. zo zien wij het. Over de organisatie

VDB advocaten NOTARISSEN. zo zien wij het. Over de organisatie VDB advocaten NOTARISSEN. zo zien wij het. Over de organisatie Hoe SCHERP mag advies zijn? VDB Advocaten Notarissen. Zo zien wij het. Onze juridische adviezen geven scherp aan wat de grenzen van het speelveld

Nadere informatie

INHOUD. Deel I Overdracht van ondernemingen

INHOUD. Deel I Overdracht van ondernemingen overdracht-ondernemingen2004.book Page 2 Tuesday, February 3, 2004 5:57 PM 2 DEEL I Deel I Overdracht van ondernemingen Titel I Overdracht van aandelen en directe belastingen........................5 Fiscale

Nadere informatie

Inleiding. Als gevolg van de vergrijzing doen veel ondernemers binnenkort afstand van hun bedrijf. Overweegt u een bedrijfsovername,

Inleiding. Als gevolg van de vergrijzing doen veel ondernemers binnenkort afstand van hun bedrijf. Overweegt u een bedrijfsovername, Bedrijfsovername Inleiding Als gevolg van de vergrijzing doen veel ondernemers binnenkort afstand van hun bedrijf. Overweegt u een bedrijfsovername, dan is de tijd nu rijp. countant in. Van de voorbereiding

Nadere informatie

Financieren van overnames met Crowdfunding

Financieren van overnames met Crowdfunding Themabijeenkomst 2 oktober Acquisition Finance Financieren van overnames met Crowdfunding Sandra van der Westen en Hans Minnaar Hans Minnaar Marketing/MKB/BB Marketing Corporte banking Acquisition finance

Nadere informatie

10 Aandachtspunten voor een geslaagde overname

10 Aandachtspunten voor een geslaagde overname 10 Aandachtspunten voor een geslaagde overname Deze 10 aandachtspunten focussen u als bedrijfsleider op die elementen binnen uw bedrijfsvoering die er kunnen voor zorgen dat uw geplande bedrijfsoverdracht

Nadere informatie

RAAD & DAAD OP HET JUISTE MOMENT VERNIEUWENDE, BETAALBARE JURIDISCHE DIENSTVERLENING VOOR ONDERNEMERS

RAAD & DAAD OP HET JUISTE MOMENT VERNIEUWENDE, BETAALBARE JURIDISCHE DIENSTVERLENING VOOR ONDERNEMERS RAAD & DAAD OP HET JUISTE MOMENT VERNIEUWENDE, BETAALBARE JURIDISCHE DIENSTVERLENING VOOR ONDERNEMERS JURIDISCHE DIENSTVERLENING VOOR ONDERNEMERS Labor Advocaten is een ondernemersgericht advocatenkantoor

Nadere informatie

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en

ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en ernationale - Advocaten gespecialiseerd in sociaal recht - Dis Individueel arbeidsrecht - Collectieve arbeidsrelaties - Alternatief loon en fiscaliteit - Herstructureringen en overgang van ondernemingen

Nadere informatie

Bedrijfsovername. Arnhem De Liemers Doetinchem e.o.

Bedrijfsovername. Arnhem De Liemers Doetinchem e.o. Bedrijfsovername 16 met gecontroleerde risico s Er is een fusie- en overnamegolf aanstaande in Nederland. Investeerders kunnen goedkoop financiering ophalen en het investeringssentiment is positief, schreef

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling My Lawyer Info Monard D Hulst www.monard-dhulst.be Onderwerp De Wet op de Continuïteit van de Ondernemingen. Hoofdstuk 2. De gerechtelijke WCO-procedure in theorie en in de praktijk: een wereld

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon:

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon: aangeboden door www.boekhouder.be Trouwe lezers van onze website weten dat we enthousiast zijn over het systeem van de Winwinlening dat in 2006 boven de doopvont werd gehouden door de Vlaamse overheid.

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht, geen afbouwen maar opbouwen

Bedrijfsoverdracht, geen afbouwen maar opbouwen Bedrijfsoverdracht, geen afbouwen maar opbouwen Bedrijfsoverdracht of -aankoop Een eigen bedrijf is vaak een levenswerk. Maar er komt een moment dat u de touwtjes uit handen zult geven. Moeilijk? Soms.

Nadere informatie

Due Diligence onderzoeken in de praktijk

Due Diligence onderzoeken in de praktijk Due Diligence (nl) Due Diligence onderzoeken in de praktijk Introductie Due diligence onderzoeken worden door Contzé & Partners benadert van een multidisciplinaire optiek. Onze partners zijn getraind in

Nadere informatie

FAMILY OFFICE & ESTATE PLANNING

FAMILY OFFICE & ESTATE PLANNING FAMILY OFFICE & ESTATE PLANNING Een must voor iedereen met vermogen en onroerend goed in Spanje. WAAROM FAMILY OFFICE? Family Office betreft een meer complete dienstverlening dan Estate Planning. Estate

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

Workshop overdracht KNGF. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Overnames. Bedrijfsoverdrachten binnen fysio. Aspecten bedrijfsoverdracht

Workshop overdracht KNGF. Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht. Overnames. Bedrijfsoverdrachten binnen fysio. Aspecten bedrijfsoverdracht Workshop overdracht KNGF Programma Tijdig Starten met Stoppen Praktijkoverdracht Henri Brom T: 06-54200497 E: hgtbrom@mkbadviseurs.nl Senior Adviseur Opvolging en Overdracht Inleiding Fasen in proces Waardebepaling

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Actueel. Fiscale adviezen op maat voor ondernemers Creëer rust met fiscale planning

Actueel. Fiscale adviezen op maat voor ondernemers Creëer rust met fiscale planning Actueel EEN UITGAVE VAN zoys ACCOUNTANts & BELASTINGADVISEURS jaargang 1 NR. 2 SEPTEMBER 2011 Fiscale adviezen op maat voor ondernemers Creëer rust met fiscale planning Zoys Actueel is een uitgave voor

Nadere informatie

Corporate transacties

Corporate transacties Corporate transacties Corporate transacties Onze corporate transactiepraktijk is internationaal erkend door toonaangevende gidsen zoals de European Legal 500, de PLC Cross Border M&A en de Global Counsel

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigen over fouten bij overnames in de hostingbranche

Ervaringsdeskundigen over fouten bij overnames in de hostingbranche Ervaringsdeskundigenoverfoutenbijovernamesindehostingbranche Degrotere jongens indehostingbranchezijnopjacht.zezijnopzoeknaarovernamekandidaten. Groeien wordt door veel providers als enig middel gezien

Nadere informatie

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt VERMOGENS PLANNING Inhoud In het kort Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen Uw wens is ons startpunt Adequate vermogensplanning voor directeuren/grootaandeelhouders

Nadere informatie

De bedrijfsrevisor: een toegevoegde waarde voor uw KMO

De bedrijfsrevisor: een toegevoegde waarde voor uw KMO De bedrijfsrevisor: een toegevoegde waarde voor uw KMO 31.03.2010 Ondernemen 2010 De bedrijfsrevisor: een toegevoegde waarde voor uw KMO Jan VANDERHOEGHT 31.03.2010 Overzicht I. Inleiding II. De bedrijfsrevisor

Nadere informatie

integrale vermogensbegeleiding

integrale vermogensbegeleiding integrale vermogensbegeleiding l In familiekapitaal staat familie voorop l Een onderneming van de KBC-groep integrale vermogensbegeleiding Bij Integrale Vermogensbegeleiding staat de begeleiding centraal

Nadere informatie

Andere dingen kunnen ons veranderen, maar we beginnen en eindigen met onze familie. Anthony Brandt.

Andere dingen kunnen ons veranderen, maar we beginnen en eindigen met onze familie. Anthony Brandt. Exitstrategieën Als er geen volgende generatie familieleden klaarstaat, bereid of in staat is het bedrijf voort te zetten, kan het zinvoller zijn een uittreedplan op te stellen in plaats van een opvolgingsplan.

Nadere informatie

Voorbereiding, het sleutelwoord van de overdracht

Voorbereiding, het sleutelwoord van de overdracht Voorbereiding, het sleutelwoord van de overdracht Jan Goemaere! M&A Team Leader, Director Deloitte Fiduciaire Programma 1. Inleiding 2. Reflec/e 3. Psychologische voorbereiding 4. Voorbereiding van de

Nadere informatie

Integratie. 60 procent managers onderschat IT-integratie. Giezeman

Integratie. 60 procent managers onderschat IT-integratie. Giezeman Integratie 60 procent managers onderschat IT-integratie Giezeman Eerste 100 dagen cruciaal 60 procent managers onderschat it-integratie Vijftig tot tachtig procent van de fusies en overnames creëert geen

Nadere informatie

Institutioneel beheer

Institutioneel beheer Institutioneel beheer volgens KBC. Een integrale benadering van uw institutioneel vermogen. Financiering Kasstromen Risico Marktstandaard Regelgeving Opbrengsten Kredieten Inkomen Volgens een duidelijke

Nadere informatie

Family Office Services

Family Office Services www.switzerland-family-office.com/nl/family-office-services/ Family Office Services Een kwalitatief goede family office biedt een breed pallet aan diensten aan. Op deze pagina treft u een uitgebreid overzicht

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht De cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een

Nadere informatie

Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging

Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging Programma 18u30 18u40 Inleiding Luc Boelaert - directeur regio Oost- en West-Vlaanderen, Bank Degroof Hoe de balans strategisch versterken om financiële

Nadere informatie

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s

Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s Uitbesteding van boekhoudkundige activiteiten bij Vlaamse kmo s PROF.DR. PATRICIA EVERAERT, Docent Lessius Hogeschool en KULeuven GERRIT SARENS, Doctoraatsonderzoeker UGent (Vakgroep Accountancy en Bedrijfsfinanciering)

Nadere informatie

Praktische aspecten van een FBO

Praktische aspecten van een FBO Praktische aspecten van een FBO Rudi Aerts Verantwoordelijke Wealth Management Vlaanderen Belfius Bank BMFS Gent, 10 februari 2015 Agenda 1. Ben je er klaar voor? 2. Aandachtspunten bij de structurering

Nadere informatie

Bespaar tijd en geld

Bespaar tijd en geld Bespaar tijd en geld Brengt financiële mogelijkheden en risico s in kaart Da Vinci Finance voor financiering en financiële vraagstukken. Het is bijna onmogelijk om op alle gebieden de actuele kennis bij

Nadere informatie

Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over

Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over Ondernemers staan open voor bedrijfsverkoop, maar moeten mentaal nog een drempel over Rapport Marktmonitor 2015 18 September 2015 Colofon In opdracht van: Majka van Doorn Research Consultant 033 330 33

Nadere informatie

MAXIMIZE YOUR RETURN ON REAL ESTATE. Duurzaam HR beleid in KMO s

MAXIMIZE YOUR RETURN ON REAL ESTATE. Duurzaam HR beleid in KMO s Duurzaam HR beleid in KMO s Voorstelling Motmans Van Havermaet Expertise domeinen Onze groep biedt een breed dienstenpakket aan. Vanuit een multidisciplinaire aanpak gidsen onze professionals u naar de

Nadere informatie

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen

pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen pilootprojecten (deel 1) Oost-Vlaanderen dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van de

Nadere informatie