balgemeenbestuur Openbareorde&veiligheid Verkeervervoerenw aterstaat EconomischeZaken Onderwijs CultuurenRecreatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "balgemeenbestuur Openbareorde&veiligheid Verkeervervoerenw aterstaat EconomischeZaken Onderwijs CultuurenRecreatie"

Transcriptie

1 balgemeenbestuurbestuursorganenbestuursondersteuningb&wburgerzakenbestuurlijkesamenwe rkingbestuursondersteuningraad&rekenkameropenbareorde&veiligheidbrandweer&rampenbes trijdingopenbareordeenveiligheidopsporing&ruimingconventioneleexplosievenverkeervervoerenw aterstaatwegenstraten&pleinenverkeersmaatregelenopenbaarvervoerparkerenbinnenhavensenwa terwegeneconomischezakenhandelenambachtindustrienutsbedrijvenonderwijsopenbarebasiso nderwijshuisvestingonderwijsbijzonderspeciaalonderwijsgemeenschappelijkebaten&lastenvanhet OnderwijsVolwasseneneducatieCultuurenRecreatieOpenbarebibliotheekVormingswerkenOntwikkel ingswerksportgroenesportvelden&terreinenkunstoudheidkunde&museanatuurbeschermingopenba argroen&openluchtrecreatieoverigerecreatievevoorzieningensocialevoorzieningen&maatschap pelijkedienstverleningbijstandsverleningwerkgelegenheidinkomensvoorzieningminimabeleidmaat schappelijkebegeleiding&adviesvreemdelingenhuishoudelijkeverzorgingparticipatiebudgetsociaalcul tureelwerkkinderopvangvoorzieningenvolksgezondheid&milieuopenbaregezondheidszorgjeugdg ezondheidszorg(uniformdeel)jeugdgezondheidszorg(wmodeel)afvalverwijdering&afvalverwerkingri olering&waterzuiveringmilieubeheerlijkbezorgingruimtelijkeordening&volkshuisvestingruimtel ijkeordeningwoningexploitatiewoningbouwstads&dorpsvernieuwingoverigevolkshuisvestingbouwgr ondexploitatiefinanciering&algemenedekkingsmiddelenoverigefinanciëlemiddelengeldlening& uitzetting>=1jralgemeneuitkeringgemeentefondsalgemenebaten&lastenuitvoeringwetwozonroere ndezaakbelastingentoeristenbelastinghondenbelastingprecariobelastinglastenheffingeninvordering gemeentelijkebelastingenalgemeenbestuurbestuursorganenbestuursondersteuningb&wburgerza kenbestuurlijkesamenwerkingbestuursondersteuningraad&rekenkameropenbareorde&veilighei dbrandweer&rampenbestrijdingopenbareordeenveiligheidopsporing&ruimingconventioneleexplosie venverkeervervoerenwaterstaatwegenstraten&pleinenverkeersmaatregelenopenbaarvervoerpa rkerenbinnenhavensenwaterwegeneconomischezakenhandelenambachtindustrienutsbedrijveno nderwijsopenbarebasisonderwijshuisvestingonderwijsbijzonderspeciaalonderwijsgemeenschappe lijkebaten&lastenvanhetonderwijsvolwasseneneducatiecultuurenrecreatieopenbarebibliotheekv ormingswerkenontwikkelingswerksportgroenesportvelden&terreinenkunstoudheidkunde&museana tuurbeschermingopenbaargroen&openluchtrecreatieoverigerecreatievevoorzieningensocialevoor zieningen&maatschappelijkedienstverleningbijstandsverleningwerkgelegenheidinkomensvoor zieningminimabeleidmaatschappelijkebegeleiding&adviesvreemdelingenhuishoudelijkeverzorgingpar ticipatiebudgetsociaalcultureelwerkkinderopvangvoorzieningenvolksgezondheid&milieuopenbar egezondheidszorgjeugdgezondheidszorg(uniformdeel)jeugdgezondheidszorg(wmodeel)afvalverwij dering&afvalverwerkingriolering&waterzuiveringmilieubeheerlijkbezorgingruimtelijkeordening& volkshuisvestingruimtelijkeordeningwoningexploitatiewoningbouwstads&dorpsvernieuwingoveri gevolkshuisvestingbouwgrondexploitatiefinanciering&algemenedekkingsmiddelenoverigefina nciëlemiddelengeldlening&uitzetting>=1jralgemeneuitkeringgemeentefondsalgemenebaten&lasten UitvoeringWetWOZOnroerendezaakbelastingenToeristenbelastingHondenbelastingPrecariobelastingL astenheffingeninvorderinggemeentelijkebelastingenalgemeenbestuurbestuursorganenbestuurson dersteuningb&wburgerzakenbestuurlijkesamenwerkingbestuursondersteuningraad&rekenkamero penbareorde&veiligheidbrandweer&rampenbestrijdingopenbareordeenveiligheidopsporing&ruim ingconventioneleexplosievenverkeervervoerenwaterstaatwegenstraten&pleinenverkeersmaatre gelenopenbaarvervoerparkerenbinnenhavensenwaterwegeneconomischezakenhandelenambacht IndustrieNutsbedrijvenOnderwijsOpenbareBasisonderwijsHuisvestingOnderwijsBijzonderSpeciaalO nderwijsgemeenschappelijkebaten&lastenvanhetonderwijsvolwasseneneducatiecultuurenrecrea tieopenbarebibliotheekvormingswerkenontwikkelingswerksportgroenesportvelden&terreinenkunst Oudheidkunde&MuseaNatuurbeschermingOpenbaarGroen&OpenluchtrecreatieOverigerecreatievevo orzieningensocialevoorzieningen&maatschappelijkedienstverleningbijstandsverleningwerkg elegenheidinkomensvoorzieningminimabeleidmaatschappelijkebegeleiding&adviesvreemdelingenhui shoudelijkeverzorgingparticipatiebudgetsociaalcultureelwerkkinderopvangvoorzieningenvolksgezo ndheid&milieuopenbaregezondheidszorgjeugdgezondheidszorg(uniformdeel)jeugdgezondheidszo rg(wmodeel)afvalverwijdering&afvalverwerkingriolering&waterzuiveringmilieubeheerlijkbezorging Ruimtelijkeordening&volkshuisvestingRuimtelijkeordeningWoningexploitatiewoningbouwStads &dorpsvernieuwingoverigevolkshuisvestingbouwgrondexploitatiefinanciering&algemenedekkin gsmiddelenoverigefinanciëlemiddelengeldlening&uitzetting>=1jralgemeneuitkeringgemeentefon dsalgemenebaten&lastenuitvoeringwetwozonroerendezaakbelastingentoeristenbelastinghondenb elastingprecariobelastinglastenheffingeninvorderinggemeentelijkebelastingenalgemeenbestuurbe stuursorganenbestuursondersteuningb&wburgerzakenbestuurlijkesamenwerkingbestuursondersteu ningraad&rekenkameropenbareorde&veiligheidbrandweer&rampenbestrijdingopenbareordeen veiligheidopsporing&ruimingconventioneleexplosievenverkeervervoerenwaterstaatwegenstrate n&pleinenverkeersmaatregelenopenbaarvervoerparkerenbinnenhavensenwaterwegeneconomisch ezakenhandelenambachtindustrienutsbedrijvenonderwijsopenbarebasisonderwijshuisvestingon 1 Beleidsbegroting versie

2 INHOUDSOPGAVE BELEIDSBEGROTING A Algemeen 1. Inleiding 4 2. Leeswijzer 5 3. Raadsvoorstel en ontwerp-raadsbesluit 6 4. De financiën van de gemeente Hengelo Meerjarenperspectief Grondslagen voor de ramingen bestaand beleid Financiële positie Gemeentefonds 16 B Programmabegroting 5. Het programmaplan Beleidsprogramma s nieuwe stijl Programmasturing Programmasturing blijft leidend sturingsprincipe Evaluatie programmaregie Opgave gericht werken helpt bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken Programma s Prog.1 : Werk verbindt Prog.2 : Zorg voor de mens Prog.3 : Een nieuwe vorm van ontmoeting en betrokkenheid Prog.4 : Naar een aantrekkelijke binnenstad Prog.5 : Toekomstbestendige stad met focus op Zuid agenda : Duurzaamheid agenda : Participatie Hoofdfuncties H0: Algemeen Bestuur H1: Openbare orde en veiligheid H2: Verkeer, vervoer en waterstaat H3: Economische zaken H4: Onderwijs H5: Cultuur en recreatie H6: Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening H7: Volksgezondheid en milieu H8: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting H9: Financiering en algemene dekkingsmiddelen Beleidsbegroting versie

3 6. Paragrafen Lokale heffingen Weerstandsvermogen & risico s Onderhoud kapitaalgoederen Grondbeleid Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Organisatie Arbeidsvoorwaarden Personeel Informatievoorziening /-technologie Control en auditing Inkopen van diensten, leveringen en diensten Investeringen Financiële toelichting Recapitulatie lasten en baten per hoofdfunctie De financiële toelichting per hoofdfunctie Overzicht algemene dekkingsmiddelen 197 C Bijlagen 8. Bijlagen en Overzichten Reserves & voorzieningen De mutaties in de reserves Aard en reden reserves De mutaties in de voorzieningen Aard en reden voorzieningen Saldi (sub)functie per hoofdfunctie Financiering (EMU-saldo) Overzicht van incidentele baten en lasten Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Overzicht van verbonden partijen (zie ook paragraaf 6.6) Kadernota Raadsbrief Actualisering financieel perspectief Kadernota / Meicirculaire 2013 gemeentefonds Beleidsbegroting versie

4 1: Inleiding Deze Beleidsbegroting geeft een actueel financieel beeld van het bestaand beleid plus de ingevulde bezuinigingsmaatregelen uit de Kadernota Zoals u in de Kadernota heeft kunnen lezen was er een meerjarig tekort dat globaal in tweeën is te splitsen. De eerste twee jaren, 2014 en 2015, beweegt het tekort zich rond de 3 miljoen. In de twee jaren daarna, 2016 en 2017, zien we op z n minst een verdubbeling van het tekort en vanaf 2017 zelfs meer dan dat. Deze tweedeling in de opgave is alleen al aanleiding voor een twee-sporen-aanpak. De samenleving en de gemeente veranderen Los van deze financiële reden zien we dat onze samenleving en de rol van de gemeentelijke overheid daarin stevig en steeds sneller aan het veranderen is. De netwerksamenleving krijgt steeds meer vorm. Dat betekent de komende jaren een verandering van rol voor ons als gemeentelijke overheid. Ook de overdracht van taken van het Rijk naar de gemeenten (de zogeheten decentralisaties) betekent dat er veel zal veranderen in vormgeving en wijze van werken van onze gemeente, waarbij ook de financiële implicaties voorlopig schimmig blijven. Demografische ontwikkelingen als vergrijzing, ontgroening en krimp laten hun sporen na. Ook de veranderende verhoudingen in Nederland, de groeiende focus op Europa als partner en de global shift in de wereld hebben hun invloed op Hengelo. Rijksbeleid is risico voor ons financieel beleid De grilligheid van het (financiële) rijksbeleid maakt ook dat wij in steeds beperktere mate kunnen uitgaan van een stabiel gemeentefonds en van voorspelbare doeluitkeringen als inkomstenbronnen van de gemeente. Sterker nog, in materiële zin is het rijksbeleid het grootste risico voor ons financieel beleid. Tot slot zien wij ook dat binnen de planningshorizon van deze meerjarenbegroting wij overgaan naar een volgende raadsperiode. Sluitende begroting voor Al deze ontwikkelingen en dimensies maken dat ons college er nog steeds van overtuigd is, dat een twee-sporen-beleid het meest recht doet aan de complexe werkelijkheid van dit moment. Het eerste spoor hield in dat we, gelet op een bestendig solide financieel beleid en met inachtneming van het provinciaal toezichtkader, voor de jaren 2014 en 2015 een structureel sluitende begroting aanbieden. De vaststelling van de Kadernota , in juli 2013, heeft geleid tot een structurele ombuigingstaakstelling van ongeveer 3 miljoen in Grondige voorbereiding voor nieuwe raad Ons college is zich zeer bewust van de verantwoordelijkheid voor een solide meerjarig financieel beleid. Tegelijkertijd realiseren we ons, gezien alle ontwikkelingen zoals wij die hierboven beschreven, dat we niet over ons eigen graf heen moeten regeren door nu voortijdig onomkeerbare bezuinigingsmaatregelen te nemen. Wij zijn dan ook van plan om, in verbinding met uw raad, een grondig proces voor te bereiden en uit te lijnen waarmee de nieuwe raad en het nieuwe college, de bezuinigingsopgave voor de jaren 2016 en 2017 kunnen invullen. Dit betreft, zoals het er nu voorstaat, een extra structurele taakstelling oplopend tot ruim 5,2 miljoen in Deze komt dus boven op de eerder genoemde taakstelling in Welke rol heeft de gemeente Hengelo in de toekomst? Dit bezuinigingsproces zou volgens ons zo moeten zijn ingericht dat het tegemoet komt aan de opgaven waar de gemeentelijke overheid de komende jaren voor staat. Een proces dat dus niet alleen een financieel probleem oplost. Maar ook, en allereerst een antwoord geeft op vragen die gaan over de rol van de gemeente Hengelo in de toekomst. De financiële kaders zijn daarbij randvoorwaarden, zij het van zeer dwingende aard. Het college is blij dat ondanks deze financieel moeilijke tijden we er toch weer in zijn geslaagd om voor de eerste twee jaren een sluitende begroting te presenteren, waarbij zelfs de totale lastendruk voor de burger onder de inflatiecorrectie uitkomt. Deze beleidsbegroting maakt onderdeel uit van de raadsbehandeling op 5 november Hengelo, 24 september 2013 Burgemeester en wethouders van Hengelo 4 Beleidsbegroting versie

5 2: Leeswijzer Na de inleiding en deze leeswijzer treft u in hoofdstuk 3 het raadsvoorstel, de overwegingen en het daarbij behorende ontwerp-raadsbesluit aan. Hoofdstuk 4 is gewijd aan de financiële positie van de gemeente Hengelo. Hierin staat het financieel meerjarenperspectief centraal. In hoofdstuk 5 Deel A worden de beleidsprogramma s en de daarbij behorende programmasturing toegelicht. Relevante ontwikkelingen uit de actualiteit worden in de onderscheiden programma s beschreven. In hoofdstuk 5 Deel B worden de traditionele hoofdfuncties toegelicht. Hoofdstuk 6 bevat de paragrafen van de begroting. Hierin wordt o.a. aandacht besteed aan de lokale heffingen, risico s en het weerstandsvermogen, aan het onderhoud van de duurzame kapitaalgoederen, het grondbeleid, de financiering, de verbonden partijen, de interne bedrijfsvoering en de ARI-investeringen. Hoofdstuk 7 betreft de financiële toelichting over uitkomsten weergegeven in de samenvatting van baten en lasten. Naast de gebruikelijke bijlagen zijn de Kadernota en de raadsbrief Actualisering financieel perspectief Kadernota /Meicirculaire 2013 gemeentefonds als bijlagen opgenomen. 5 Beleidsbegroting versie

6 3: Raadsvoorstel en ontwerp-raadsbesluit ZAAKNUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER Horck, Marianne PF-FB Wieger Mulder ONDERWERP Beleidsbegroting PROGRAMMA/FACET-AGENDA Overige AANLEIDING, DOEL EN WAT GING ER AAN VOORAF Op grond van de artikelen 190 en 191 van de Gemeentewet biedt het college van burgemeester en wethouders jaarlijks, tijdig voor 15 november voor aanvang van het begrotingsjaar, een ontwerpbegroting en meerjarenramingen ter vaststelling aan. De Beleidsbegroting behelst de financiële actualisering van het bestaand beleid en de ingevulde bezuinigingsmaatregelen uit de Kadernota Zoals u in het geactualiseerd financieel perspectief van de Kadernota heeft kunnen zien was er meerjarig een tekort dat globaal te verdelen is in twee ordes van grootte. De eerste twee jaren, 2014 en 2015, beweegt het tekort zich rond de 3 miljoen. In de twee jaren van de planningshorizon daarna, 2016 en 2017, zien we op z n minst een verdubbeling van het tekort en vanaf 2017 zelfs meer dan dat. Deze tweedeling in de opgave was alleen al aanleiding voor een twee-sporen-aanpak. Het eerste spoor hield in dat we, gelet op een bestendig solide financieel beleid en met inachtneming van het provinciaal toezichtkader, voor de jaren 2014 en 2015 momenteel een structureel sluitende begroting aanbieden. De vaststelling van de Kadernota , in juli 2013, heeft geleid tot een structurele ombuigingstaakstelling van ongeveer 3 miljoen in Ons college is zich zeer bewust van de verantwoordelijkheid voor een solide meerjarig financieel beleid. En tegelijkertijd realiseren we ons, dat we niet over ons eigen graf heen moeten (willen) regeren door nu voortijdig definitief onomkeerbare bezuinigingsmaatregelen te nemen. Het tweede spoor combineert deze twee dimensies van onze bestuurlijke verantwoordelijkheid. Wij zijn van plan om, in verbinding met uw raad, een grondig proces voor te bereiden en uit te lijnen, waarmee de nieuwe raad en het nieuwe college, de bezuinigingsopgave voor de jaren 2016 en 2017 kunnen invullen. Dit betreft, zoals het er nu voorstaat, een extra structurele taakstelling oplopend tot 5,2 miljoen in Deze komt dus boven op de eerder genoemde taakstelling in Dit bezuinigingsproces zou volgens ons zo moeten zijn ingericht dat het tegemoet komt aan de opgaven waar de gemeentelijke overheid de komende jaren voor staat. Een proces dat dus niet alleen een financieel probleem oplost. Maar ook, of beter geformuleerd, allereerst een antwoord geeft op vragen die gaan over de rol van de gemeente Hengelo in de toekomst. De financiële kaders zijn daarbij randvoorwaarden, zij het van zeer dwingende aard. 6 Beleidsbegroting versie

7 INHOUD VAN HET VOORSTEL De Beleidsbegroting sluit met de volgende saldi (* 1.000): 2014: 2015: ) : ) : Positief resultaat na bestemming: ) Voor de jaren 2016 en 2017 zijn taakstellende stelposten opgenomen voor het 2 e spoor bezuinigen. Zie hiervoor de uitgebreide toelichting. Voor een analyse van de noemenswaardige verschillen ten opzichte van de Kadernota en de grondslagen, waarop de ramingen zijn gebaseerd, wordt verwezen naar hoofdstuk 4 van de Beleidsbegroting. ARI-investeringen De ARI-investeringen (Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en Inrichting openbare ruimte Esrein (=Herinrichting Industriestraat)) staan nog voor de komende tijd op de rol. Voor het Centraal Station/Laan Hart van Zuid is binnen ARI een investeringsbedrag van 3 miljoen gereserveerd voor 2015; voor de inrichting van de openbare ruimte Esrein 1,45 miljoen. In het ARI-berekeningsmodel was er vanuit gegaan om deze twee investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut af te schrijven. Door de verdere uitfasering van een aantal investeringen, zoals het Stadskantoor, is het nu mogelijk om deze investeringen in een keer af te schrijven. Na afronding van deze betreffende projecten en de nog lopende projecten voor de binnenstad, 30 km zones en het stadhuis/stadskantoor zullen wij u te zijner tijd adviseren om deze reserve op te heffen. Alle lasten zijn op dat moment verdisconteerd in de begroting. De lasten van de reeds beschikbaar gestelde investeringskredieten uit ARI zijn al op productniveau geraamd in de voorliggende begroting. De kapitaallasten, die voortvloeiden uit deze investeringen, zijn al in mindering gebracht op de jaarlijkse toevoeging aan de reserve ARI in de begroting. Wij stellen u voor in te stemmen met de voorgestelde constructie om de ARI-investeringen Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en inrichting openbare ruimte Esrein in een keer af te schrijven (na ingebruikname). Communicatie: Een persbericht volgt bij het definitieve besluit. Vervolgtraject: Na de vaststelling door de raad zal de Beleidsbegroting , aangevuld met eventuele amendementen en/of moties, worden gedrukt. Deze begroting wordt in het kader van het financieel toezicht aan het college van Gedeputeerde Staten van Overijssel aangeboden. BESPREEK- EN BESLISPUNTEN 1) De Beleidsbegroting vast te stellen; 2) Het programmaplan, bestaande uit de politieke programma s en de hoofdfuncties, als beleidsinhoudelijk kader vast te stellen; 3) Het college van burgemeester en wethouders voor het jaar 2014 te machtigen tot het uitvoeren van het programmaplan als opgenomen in hoofdstuk 5 van de Beleidsbegroting ; 4) Voor het jaar 2014 de lasten en baten per hoofdfunctie, inclusief de geraamde mutaties van de reserves binnen de hoofdfuncties, als financieel kader vast te stellen; 5) De ARI-investeringen, Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en Inrichting openbare ruimte Esrein, in een keer af te schrijven (na ingebruikname) 7 Beleidsbegroting versie

8 FINANCIËLE ASPECTEN De samenvatting van de noemenswaardige financiële mutaties ten opzichte van de Kadernota zijn verwoord in hoofdstuk 4 van de Beleidsbegroting HEEFT DE RAAD NOG MEER INFORMATIE NODIG OM TOT EEN AFGEWOGEN BESLUIT TE KUNNEN KOMEN? De Kadernota en de raadsbrief Actualisering financieel perspectief Kadernota /Meicirculaire 2013 gemeentefonds van 18 juni jl. zijn als bijlagen toegevoegd aan de Beleidsbegroting (resp. bijlage 8.7 en 8.8) BIJLAGE(N) Beleidsbegroting BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN HENGELO, De secretaris De burgemeester 8 Beleidsbegroting versie

9 CONCEPT-RAADSBESLUIT ZAAKNUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER Horck, Marianne PF-FB Wieger Mulder ONDERWERP Beleidsbegroting DE RAAD VAN DE GEMEENTE HENGELO BESLUIT: 1) De Beleidsbegroting vast te stellen; 2) Het programmaplan, bestaande uit de politieke programma s en de hoofdfuncties, als beleidsinhoudelijk kader vast te stellen; 3) Het college van burgemeester en wethouders voor het jaar 2014 te machtigen tot het uitvoeren van het programmaplan als opgenomen in hoofdstuk 5 van de Beleidsbegroting ; 4) Voor het jaar 2014 de lasten en baten per hoofdfunctie, inclusief de geraamde mutaties van de reserves binnen de hoofdfuncties, als financieel kader vast te stellen; 5) De ARI-investeringen, Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en Inrichting openbare ruimte Esrein, in een keer af te schrijven (na ingebruikname) DE GEMEENTERAAD VAN HENGELO, DATUM De griffier De voorzitter 9 Beleidsbegroting versie

10 4: De financiën van de gemeente Hengelo 4.1 Meerjarenperspectief een financieel bewogen (tussen)jaar Het begrotingsjaar 2014 zal in financiële zin een bewogen jaar worden. De exacte financiële impact van de transities zal gestalte krijgen. De financiële consequenties als gevolg van de herverdeling van het gemeentefonds, met ingang van 2015, worden helder. Het is onzeker of we de komende jaren nog meer rijksbezuinigingen kunnen verwachten. Al deze onderdelen leiden er toe dat we in 2014 aan de vooravond staan van het 2 e spoor van bezuinigingen. Dit spoor zal door de nieuwe gemeenteraad worden ingevuld. Meerjarenperspectief Op dit moment geeft deze begroting inzicht in de huidige stand van zaken met betrekking tot het financieel perspectief Medio september 2013 bestaat er, bij het opstellen van deze voorliggende beleidsbegroting, nog geen zicht op de definitieve invulling van de aanvullende rijksbezuinigingen van 6 miljard. Dit houdt in dat de exacte doorwerking daarvan nog niet is vertaald in deze begroting. Wij verwachten wel dat we in de Kadernota hierop voldoende hebben geanticipeerd. Er is rekening gehouden met een tegenvallend accres in het gemeentefonds van structureel 1,0 miljoen. Daar boven op hebben we door de grilligheid van het rijksbeleid in de afgelopen jaren nog een stelpost voor onvoorziene tegenvallers opgenomen van bijna 1,5 miljoen in Zoals we ook al bij de Kadernota hebben voorgesteld geldt nog steeds de noodzaak en de wenselijkheid van het, gezien de dynamiek, regelmatig actualiseren van het financieel perspectief. Wanneer er nieuwe inzichten ontstaan, dan zullen wij uw raad wederom informeren. In de Kadernota zijn de financiële hoofdlijnen beschreven voor de komende jaren. De Kadernota was het startpunt voor dit begrotingsproces. In goede tijden gaf deze nota de koers aan voor de beleidsintensiveringen e.d., maar de laatste jaren zijn we door het rijksbeleid genoodzaakt om in te steken op bezuinigingsmaatregelen. Zoals we ook al in onze raadsbrief van 12 februari jl. hebben aangegeven, waren we met name door rijksbezuinigingen, als uitvloeisel van het regeerakkoord, wederom genoodzaakt om een nieuwe bezuinigingsronde te starten. In het dekkingsplan begroting , als onderdeel van de Kadernota, treft u de voorgestelde maatregelen van deze nieuwe bezuinigingsronde aan. De Kadernota en de raadsbrief Actualisering financieel perspectief Kadernota /Meicirculaire 2013 gemeentefonds van 18 juni jl. zijn als bijlagen toegevoegd in deze begroting (respectievelijk bijlage 8.7 en 8.8). Verwerking maatregelen Kadernota Alle maatregelen, die genoemd zijn in de Kadernota , zijn al verwerkt in de nu voorliggende begroting (inclusief de stelposten 2 e spoor bezuinigen). In het dekkingsplan , als onderdeel van de Kadernota, was voor de jaren een taakstellende invulling gegeven op de verschillende domeinen. Deze benaderingswijze hebben we de afgelopen jaren bij de bezuinigingsoperaties gehanteerd. De taakstellingen, voor dit 2 e bezuinigingsspoor, behelzen voor de jaren 2016 en 2017 respectievelijk 2,9 en ruim 5,2 miljoen. Deze taakstellingen zijn als stelposten verwerkt in de begroting. Daarnaast zijn we inmiddels, tussen de vaststelling van de Kadernota begin juli 2013 en medio september 2013, ingehaald door het feit dat de begrotingen 2014 van de Regio Twente/ Netwerkstad en de Veiligheidsregio Twente inmiddels zijn vastgesteld, waardoor we voor deze organisaties voor verplichte uitgaven in 2014 staan. Tevens is het restant van de oude bezuinigingstaakstelling Druk- en publicatiekosten bestemmingsplannen niet meer realiseerbaar. De nu voorliggende begroting is gestoeld op de actualisatie van het meerjarenperspectief op detailniveau. De definitieve uitwerking leidt tot het volgend financieel meerjarenperspectief voor de komende jaren: 10 Beleidsbegroting versie

11 Meerjarenperspectief : bedragen (* 1.000) 2014: 2015: 2016: 2017: Vertrekpunt Kadernota (incl. bijgesteld financieel perspectief juni 2013) Bijstandsverlening inkomensdeel/gemeentefonds Uitbreiding formatie ivm uitbreiding WWB cliënten Minimabeleid Onderuitputting kapitaallasten Invloed verlagen omslagrente op algemene dienst (GREX) Diverse verschillen Subtotaal begroting (incl. verwerking Kadernota ) Niet gerealiseerde bezuinigingen: Regio Twente/Netwerkstad Veiligheidsregio Twente Druk- en publicatiekosten bestemmingsplannen Onvoorziene tegenvallers: Begrotingssaldo : ) 51 1) 1) Voor de jaren 2016 en 2017 zijn taakstellende stelposten opgenomen voor het 2e spoor bezuinigen. Op basis van het bovenstaand meerjarenperspectief kunnen we concluderen dat we nagenoeg op koers liggen, zoals we ook in de Kadernota hebben geschetst (zie regel: Subtotaal begroting (incl. verwerking Kadernota ). In het dekkingsplan , als onderdeel van de Kadernota, was voor de jaren een taakstellende invulling gegeven op de verschillende domeinen. Deze benaderingswijze hebben we de afgelopen jaren bij de bezuinigingsoperaties gehanteerd. Wij voorzien op dit moment voor die jaren tekorten van respectievelijk 2,9 en ruim 5,2 miljoen. Door met name de grilligheid van het huidige rijksbeleid kunnen deze voorspellingen er volgend jaar heel anders uitzien. Dan wordt opnieuw de balans opgemaakt en is de nieuwe gemeenteraad aan zet om fundamentele keuzes te maken. De taakstellingen, voor dit 2e bezuinigingsspoor, zijn als stelposten verwerkt in de begroting. Ten opzichte van de Kadernota zijn er nog noemenswaardige verschillen. Deze worden hieronder toegelicht. Noemenswaardige verschillen Bijstandsverlening inkomensdeel/gemeentefonds Ten opzichte van de Kadernota is de verwachte autonome groei van het aantal uitkeringen verder toegenomen. Er is met een groeipercentage gerekend van 8,5% eind 2014 ten opzichte van de prognose voor eind Door extra maatregelen in het kader van strenger aan de poort kunnen naar verwachting de uitgaven enigszins worden beperkt. Naast deze volume-ontwikkeling is de gemiddelde prijs per uitkering verhoogd, met name als gevolg van de Wet uniformering loonbegrip en een verwachte prijsstijging van 1,5% stijgt de gemiddelde prijs van een uitkering van (geraamd 2013) naar (prognose). De nader voorlopige rijksbijdrage van circa 29,1 miljoen is met 5% verhoogd. Bij de huidige systematiek volgt de rijksbijdrage met enige vertraging de landelijke volume- en prijswijzigingen. De uitkeringen algemene bijstand stijgen in 2014 naar ruim 32,5 miljoen, terwijl de verwachte rijksbijdrage uitzet naar ruim 30,5 miljoen. Vanaf 2014 wordt in de begroting rekening gehouden met een bedrag van voor het project Trajecten PostNL, zoals ook in de Kadernota was 11 Beleidsbegroting versie

12 verwoord. De uitgaven voor starters Bbz en de terugontvangsten blijven naar verwachting gelijk ten opzichte van de begroting Per saldo leidt het onderdeel bijstandsverlening inkomensdeel voor de jaarschijf 2014 ten opzichte van de Kadernota tot een positief effect van circa Deze ontwikkelingen werken ook door in de gemeentefondsuitkering, de formatieve bezetting en het minimabeleid. Door de volumemutaties stijgt de gemeentefondsuitkering in 2014 met Uitbreiding formatie i.v.m. uitbreiding WWB cliënten De formatie van de klantmanagers is gekoppeld aan het aantal cliënten. Door de verwachte ontwikkeling van het aantal cliënten zal de formatie toenemen. Deze uitvoeringskosten worden vergoed door de toegenomen gemeentefondsuitkering. Minimabeleid Door een autonome toename van het klantenbestand wordt verwacht dat het aantal huishoudens dat een beroep zal doen op een langdurigheidstoeslag en verstrekkingen bijzondere bijstand met 5% stijgt. Dit levert een lastenstijging van op. Onderuitputting kapitaallasten De afgelopen jaren was er steeds sprake van het achterblijven van de uitvoering van investeringsvoorstellen ten opzichte van de eerdere begrotingsramingen. Dit heeft tot gevolg dat er jaarlijks sprake is van onderuitputting op de kapitaallasten. Dit houdt in dat de (geraamde) kapitaallasten, die voortvloeien uit het investeringswerk in werkelijkheid (op rekeningbasis), niet meer ten laste komen van het betreffend (begrotings)jaar. Dit leidt dus tot een voordeel op de kapitaallasten. Daarom hebben we de laatste jaren een reguliere post geraamd voor onderuitputting kapitaallasten van Deze post is ook telkens in werkelijkheid gerealiseerd. Wij beseffen dat deze post, gelet op het investeringsvolume, op termijn niet op het huidige niveau haalbaar is en hebben daarom deze post voor de jaren 2016 en 2017 neerwaarts bijgesteld met respectievelijk en Invloed verlagen omslagrente op algemene dienst (GREX) De gemeenteraad heeft op 10 september jongstleden ingestemd met het raadsvoorstel Verlagen omslagrente. Het aanpassen van de omslagrente bij de grondexploitaties heeft ook gevolgen voor de algemene dienst (de reguliere exploitatie). Door het verlagen van de omslagrente in 2014 is een nadeel van ontstaan binnen de algemene dienst. Om dit nadeel op te vangen is een deel van de in de Kadernota gereserveerde 2 miljoen voor de risico s binnen het grondbedrijf ingezet, zodat dit voor de jaarschijf 2014 budgettair neutraal uitpakt. De gevolgen voor de meerjarenramingen zijn hiervoor geschetst in het geactualiseerde financieel perspectief. Diverse verschillen Met name veroorzaakt, doordat: de aanschaf van vervangingsinvesteringen is uitgesteld en/of de looptijd ervan in het verleden is verlengd (door de eerder vastgestelde afschrijvingstermijnen door de uw gemeenteraad); verschuiving van uren van kostendekkende producten naar de algemene dienst. Niet gerealiseerde bezuinigingen Zoals uit de actualisatie van de stand van zaken bij de 2e Beleidsrapportage 2013 zal blijken, zijn nagenoeg alle bezuinigingstaakstellingen onder schot. Daar mogen we met z n allen best trots op zijn, gelet op de grote bezuinigingsopgaves waar we de afgelopen jaren voor stonden. Echter één taakstelling is op structureel niveau grotendeels niet te concretiseren. Dat betreft de druk- en publicatiekosten van bestemmingsplannen. Daarnaast heeft de Regioraad op 3 juli 2013 de begrotingen 2014 van de Regio Twente en de Veiligheidsregio vastgesteld en deze zijn daardoor verbindend geworden. Regio Twente/Netwerkstad/Veiligheidsregio Twente Weliswaar worden door een extra bezuiniging de loon- en prijsstijgingen gecompenseerd in de regiobegroting, maar desondanks is nog steeds sprake van een hogere bijdrage ad aan de regio Twente ten opzichte van de begroting Toch zijn wij van mening dat deze taakstelling wel in de meerjarenramingen gehandhaafd dient te blijven. Onze bestendige gedachte en gedragslijn is, dat ook samenwerkingsverbanden van gemeenten moeten meedoen met de algehele trend van verlaging van budgetten bij individuele gemeenten. Bestuurlijk dient er fors op ingezet te worden om de bezuiniging vanaf 2015 wel te realiseren. 12 Beleidsbegroting versie

13 Veiligheidsregio Twente Uit de vastgestelde begroting van de Veiligheidsregio Twente blijkt dat de opgelegde taakstelling van in 2014 niet wordt gehaald. Deze taakstelling loopt vanaf 2016 op tot een structureel niveau van Ook deze taakstelling handhaven wij in de meerjarenramingen. De niet te realiseren bedragen 2014 voor de regio Twente/Netwerkstad en de Veiligheidsregio Twente zijn in mindering gebracht op het begrotingssaldo Druk- en publicatiekosten bestemmingsplannen Daarnaast kwam bij de actualisering van de stand van zaken, zoals hiervoor al geschetst, van reeds in gang gezette bezuinigingen een tot zover niet geheel te realiseren bezuiniging naar voren. Dit betreft de stelpost druk- en publicatiekosten bestemmingsplannen. Een wijziging van het bestemmingsplan kent 2 aanleidingen: 1. actualisatieplicht: de gemeente is zelf initiatiefnemer en neemt de kosten in de algemene dienst. 2. ontwikkeling in het kader van gemeentelijke projecten dan wel in opdracht van derden: de kosten van het bestemmingsplan worden doorbelast aan de grondexploitaties dan wel derden. De kosten van een bestemmingsplan bestaan uit personeelskosten en feitelijke druk- en publicatiekosten. De raad heeft met de betreffende maatregel willen bezuinigen op de druk- en publicatiekosten ( ). De kosten van het opstellen van de plannen c.q. het maken van de inhoud verminderen niet. De personele lasten blijven gelijk. De begrotingspost binnen de algemene dienst in relatie tot bestemmingsplannen kan als gevolg van de bedoelde maatregel dan ook niet gekort worden. Door minder papieren versies beschikbaar te stellen aan de raad is een bezuiniging op drukkosten mogelijk. Die bezuiniging is ook doorgevoerd (er wordt nu 1 exemplaar per fractie verstrekt). Deze drukkosten worden gemaakt bij het gemeentelijk Grafisch Service Centrum en zijn lager. De verlaging van de drukkosten leiden bijna altijd tot lagere lasten in de grondexploitaties dan wel bij derden in rekening gebrachte kosten. Het grootste deel van de taakstelling, wordt niet gerealiseerd, is gerealiseerd door een verlaging van het budget voor drukkosten ( 5.000) en deels is een ander budget van de sector Ruimte ( 5.000) ingezet. Onvoorziene tegenvallers Het niet gerealiseerde bezuinigingsbedrag voor druk- en publicatiekosten bestemmingsplannen van is gedekt uit de stelpost post onvoorziene tegenvallers. Deze stelpost was naast de effecten van de aanvullende rijksbezuinigingen bestempeld voor het niet realiseren van reeds eerder genomen bezuinigingstaakstellingen. Tevens vangen we het nadelig saldo 2015 op, door de inzet van een deel van deze stelpost. Voor onvoorziene tegenvallers resteert dan nog bijna 2,4 miljoen in 2014, ruim 1,8 miljoen in 2015 oplopend tot ruim 3 miljoen in Overige ontwikkelingen/risico s Lokale lastendruk Wij zijn van mening dat in deze (crisis)tijd een duidelijke lastenverzwaring voor de burger moet worden vermeden. Hierbij gaat het om de totale gemeentelijke woonlasten, voor wat betreft de onroerende-zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De OZB is gecorrigeerd voor 1,75% inflatie-correctie en de 1% extra op basis van het vorig jaar vastgestelde Dekkingsplan onder de noemer Koersvast in krappe tijden. Het vaste tarief voor Diftar kan wederom omlaag onder gelijktijdige stijging van het variabel tarief voor de restcontainers en verlaging van het tarief voor de GFT-containers. In het afzonderlijke raadsvoorstel Belastingtarieven 2014 wordt deze aanpassing nader toegelicht. Dit raadsvoorstel wordt tegelijkertijd met deze voorliggende begroting aan de gemeenteraad aangeboden, ter behandeling in de raadsvergadering van 5 november De rioolheffing blijft op hetzelfde niveau dan Onderstaande tabel laat de tarieven voor 2013 en de effecten van de voorgestelde belastingtarieven 2014 zien bij een gemiddelde WOZ-waarde, een gemiddeld tarief afvalstoffenheffing (op basis van het gemiddeld aanbodgedrag) en gelijkblijvend tarief voor rioolheffing: 13 Beleidsbegroting versie

14 2013: 2014: OZB (o.b.v. de gemiddelde woningwaarde) 232,67 239,90 Afvalstoffenheffing 250,69 248,18 Rioolheffing 187,20 187,20 Totale woonlasten: 670,56 675,28 Voor 2014 gaat het, voor een eigenaar van een woning, in totaliteit om een stijging van 0,7% aan totale gemeentelijke woonlasten ten opzichte van Gelet op de gehanteerde inflatiecorrectie van 1,75% bij de algemene dekkingsmiddelen blijft dit ruimschoots binnen de marge. Voor een huurder van een woning is er sprake van een geringe daling van de (gemiddelde) gemeentelijke woonlasten. Parkeren Zoals toegezegd bij de behandeling van de Kadernota , zal in de begroting aandacht worden geschonken aan de ontwikkeling van de parkeeropbrengsten. We verwachten dat het aantal parkeeruren in de stad waarschijnlijk een dalende trend blijft vertonen. De oorzaken hiervoor zijn te vinden in de crisis, de toenemende internetverkoop en het toenemend gebruik van elektrische fietsen. Als deze trend zich doorzet dan zal de geprognosticeerde daling uitkomen op waarschijnlijk 3-4 % (circa ) per jaar, op basis van de gemiddelde trend van de afgelopen (crisis)jaren. Als Lange Wemen doorgaat, vervallen bovendien de best renderende parkeerplaatsen van de binnenstad en kan er nog een extra daling van de geraamde inkomsten binnen de parkeerbegroting worden verwacht. In het najaar van 2013 vindt bovendien een draagvlakonderzoek plaats onder bewoners over de blauwe zones. Als deze niet gehandhaafd blijven, zullen de inkomsten uit parkeren in de binnenstad nog verder kunnen teruglopen. Toch beginnen zich de eerste signalen van economisch herstel af te tekenen, waardoor het consumentenvertrouwen zal toenemen en naar verwachting ook het bezoek aan de binnenstad. Vooralsnog ondernemen we geen acties, omdat nog niet duidelijk is of de gesignaleerde trend zich in structurele vorm zal doorzetten. Wel willen we de opbrengsten voortdurend blijven monitoren. Bij de Beleidsrapportages zal worden bekeken of alsnog bijstelling noodzakelijk is. Warmtenet Naar verwachting zal eind 2013 of begin 2014 groen licht worden gegeven ten aanzien van het staatssteundossier. Groen licht zou inhouden dat, naar het oordeel van de Europese Commissie, in de opstartfase van Warmtenet door de gemeente Hengelo geen ontoelaatbare (staats)steun heeft plaatsgevonden. Inmiddels zijn er verkenningen gaande naar een mogelijke samenwerking met het Enschedese Warmtenet. Als het staatssteundossier is afgerond kan de verzelfstandiging van Warmtenet haar beslag krijgen. Dit zal inhouden dat Warmtenet niet langer onderdeel van de gemeente Hengelo is, maar dat samen met een of meer externe partners een nieuwe rechtspersoon in het leven wordt geroepen. Over de actuele ontwikkelingen inzake Warmtenet zullen wij uw raad regelmatig informeren. Grondexploitaties De risico s bij het grondbedrijf lijken het afgelopen jaar te zijn toegenomen door verslechterende economische omstandigheden. Het grondbedrijf heeft echter al een aantal maatregelen genomen en verwerkt in de herzieningen van de grondexploitaties per De verwachte afzet is bijvoorbeeld naar beneden bijgesteld. Daarmee heeft het grondbedrijf het verlies al genomen in de voorzieningensfeer en vervallen er risico s. Daarom nemen op dit moment de risico s voor het grondbedrijf in financiële zin nog niet toe. ARI-investeringen (Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en Inrichting openbare ruimte Esrein). De ARI-investeringen Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en inrichting openbare ruimte Esrein (=Herinrichting Industriestraat) staan nog voor de komende tijd op de rol. Voor het Centraal Station/Laan Hart van Zuid is binnen ARI een investeringsbedrag van 3 miljoen gere-serveerd voor 2015; voor de inrichting van de openbare ruimte Esrein 1,45 miljoen. In het ARIberekeningsmodel was er vanuit gegaan om deze twee investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut af te schrijven. Door de verdere uitfasering van een aantal investe-ringen, zoals het Stadskantoor, is het nu mogelijk om deze investeringen in een keer af te schrijven. 14 Beleidsbegroting versie

15 Na afronding van deze betreffende projecten en de nog lopende projecten voor de binnenstad, 30 km zones en het stadhuis/stadskantoor zullen wij u te zijner tijd adviseren om deze reserve op te heffen. Alle lasten zijn op dat moment verdiscon-teerd in de begroting. De lasten van de reeds beschikbaar gestelde investeringskredieten uit ARI zijn al op productniveau geraamd in de begroting. De kapitaallasten, die voortvloeiden uit deze investeringen, zijn al in mindering gebracht op de jaarlijkse toevoeging aan de reserve ARI in de begroting. Wij stellen u voor in te stemmen met de voorgestelde constructie om de ARI-investeringen Centraal Station Twente/Laan Hart van Zuid en inrichting openbare ruimte Esrein in een keer af te schrijven. 4.2 Grondslagen voor de ramingen bestaand beleid Voor de ramingen bestaand beleid zijn in de begroting de volgende grondslagen van toepassing. Looncompensatie De looptijd van de huidige CAO-gemeenten liep tot en met 31 december Voor het begrotingsjaar 2013 e.v. waren we in de beleidsbegroting uitgegaan van de nullijn. Op basis van het Oranje-akkoord (maart 2013) had het kabinet de nullijn voor de rijksambtenaren doorgetrokken naar 2014 en als zodanig ingeboekt op de rijksbegroting. Door de vaststelling van het Sociaal Akkoord is deze bezuinigingsmaatregel weer teniet gedaan. In augustus jl. is bekend geworden dat het kabinet (als nog) moet bezuinigen. Vooralsnog is er nog geen zicht op een nieuwe CAO voor gemeente-ambtenaren en op de exacte invulling van de rijksbezuinigingen. In de begroting blijven we dan vooralsnog uitgaan van de nullijn en zal geen stelpost voor looncompensatie worden opgenomen. Prijscompensatie Gelet op de nog steeds onzekere tijden en de (nieuwe) rijksbezuinigingen, die leiden tot een lagere gemeentefondsuitkering, is er voor gekozen om de prijzen niet met een bepaald percentage te verhogen in deze begroting. Constante lonen en prijzen In de meerjarenramingen wordt, zoals gebruikelijk uitgegaan van constante lonen en prijzen. Omslagrente De omslagrente is met ingang van de begroting 2014 aangepast van 5,5 % naar 4,5 %. De effecten daarvan zijn in de afzonderlijke notitie Verlagen omslagrente uitgebreid toegelicht. In de raadsvergadering van 10 september 2013 heeft de gemeenteraad conform het raadsvoorstel besloten. Tarieven en subsidies Op basis van het voorgaande komen de tarieven en subsidies in principe uit op de nullijn, mits ze geen onderdeel uitmaken van de bezuinigingsmaatregelen genoemd in de Kadernota Navenant zullen de ontvangen huurbedragen niet stijgen voor de inflatiecorrectie. Wel kunnen er andere afspraken met verenigingen, instellingen etc. zijn gemaakt over huurverhogingen buiten de prijscompensatie om. Belastingen en heffingen In het coalitieakkoord is het uitgangspunt geformuleerd: totale gemeentelijke lasten voor de Hengelose burger stijgen niet, behalve dan de met een inflatiecorrectie. Als het echt niet anders kan accepteren wij tijdelijke maatregelen om de begroting sluitend te maken. De tijden zijn sinds het opstellen van het coalitieakkoord veranderd. Het rijk heeft aanzienlijke bezuinigingen op gemeenten afgewenteld. Desondanks zijn we er in geslaagd de lasten voor de burger niet te laten stijgen boven de inflatiecorrectie. Bij de algemene dekkingsmiddelen is conform de Kadernota uitgegaan van een inflatiecorrectie (indexering) van 1,75 % met ingang van Voor de toeristenbelasting gelden nieuwe gedifferentieerde tarieven. In de begroting is zoals gebruikelijk ook gekeken naar het totaalpakket aan belastingmaatregelen. Op basis van het geactualiseerd verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vgrp) stellen wij voor om de rioolheffing, net als in 2013, ook in 2014 niet te verhogen. Bij de afvalstoffenheffing wordt uitgegaan van 100 % kostendekkendheid. 15 Beleidsbegroting versie

16 Gemeentefondsuitkering De gemeentefondsuitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2013 van het gemeentefonds. De taakmutaties in het gemeentefonds, op grond van de meicirculaire 2013, zijn expliciet in beeld gebracht in de raadsbrief Actualisering financieel perspectief Kadernota /Meicirculaire 2013 gemeentefonds van 18 juni jl. en verwerkt in de nu voorliggende begroting. Daarna heeft er nog een actualisering van de autonome groei van het aantal uitkeringsgerechtigden plaatsgevonden en het effect daarvan is tevens verwerkt in de geraamde gemeentefondsuitkering. Onvoorzien/kleine opties nieuw beleid In de begroting wordt een jaarlijks bedrag van geraamd voor de post onvoorzien. Ook wordt jaarlijks een structurele post van opgenomen voor kleine opties nieuw beleid. Investeringen Op investeringen is de nota Activabeleid van toepassing, die begin 2012 is vastgesteld in de raad. De afschrijving en de berekening van de rentelasten start op 1 januari van het jaar ná ingebruikname van een goed c.q. na afronding van een investering. Dit betekent dat er niet wordt afgeschreven en dat er vooralsnog geen rentelasten worden berekend in het jaar van afronding c.q. ingebruikname van een investering. De rente wordt berekend over de boekwaarde per 1 januari. Mede naar aanleiding van de jaarrekening 2012 zal worden bezien of de beleidsregels omtrent de rentetoerekening aan investeringen aanpassing behoeven. Wij zullen op korte termijn met een voorstel komen. Vervangingsinvesteringen maken onderdeel uit van het bestaand beleid. Autonome ontwikkelingen/volumemutaties arealen Onder autonome ontwikkelingen verstaan wij ontwikkelingen die door ons niet te sturen of te beïnvloeden omstandigheden zijn en hebben tot onvermijdbare lasten- en of batenmutaties in de begroting geleid. De onderhoudsbudgetten voor wegen, groen en riolering zijn aangepast voor volumemutaties conform de Areaalnota. De kostenuitzetting voor rioleringen verloopt budgettair neutraal voor de begroting. Uitgangspunt bij rioleringen is 100% kostendekkendheid. 4.3 Financiële positie Vorig jaar hebben we in de notitie Koersvast in krappe tijden aandacht geschonken aan de versterking van de algemene reserve. De eerder vastgestelde beleidsregel luidde dat de komende jaren de algemene reserve zal groeien naar een gewenst niveau van 50% van het risicoprofiel. Op basis van de jaarrekening 2012 is de stand van de algemene reserve per 31 december 2012 bijna 7,4 miljoen. Daarnaast heeft uw raad begin dit jaar de nota Tot op bot vastgesteld, waardoor de algemene reserve met nog eens ruim 1,5 miljoen toenam. Rekening houdend met de overige mutaties (waarover reeds besluitvorming in uw raad heeft plaatsgevonden) wordt er naar huidig inzicht een stand per 31 december 2017 verwacht van bijna 14,8 miljoen. Op basis van de meest recente berekening is de benodigde weerstandscapaciteit 28,2 miljoen. Uitgaand van 50 % van het risicoprofiel, is het gewenste niveau aan algemene reserve momenteel 14,1 miljoen. We kunnen dus concluderen dat we met deze ingezette koers ons doel halen. Toch verwachten we de door de maatschappelijke ontwikkelingen en de nieuwe taken, die op gemeenten afkomen vanaf 2015, dat het risicoprofiel nog steeds geen hard gegeven is, maar juist aan schommelingen onderhevig kan zijn. Daarnaast is een stijging van de algemene reserve grondexploitatie voorzien: van 0,7 miljoen per 1 januari 2014 oplopend tot bijna 3,8 miljoen ultimo Voor een uitgebreide toelichting wordt hierbij verwezen naar paragraaf 6.4 Grondbeleid. 4.4 Gemeentefonds Financieel effect meicirculaire 2013 van het gemeentefonds en overige ontwikkelingen In de raadsbrief Actualisering financieel perspectief Kadernota /Meicirculaire 2013 gemeentefonds van 18 juni jl. zijn de financiële consequenties uitgebreid beschreven. Deze brief is als bijlage 8.8 bijgevoegd. 16 Beleidsbegroting versie

17 5 Programmaplan 17 Beleidsbegroting versie

18 5.1: Beleidsprogramma s nieuwe stijl Programmasturing Definitie Programma: verzameling tijdelijke samenhangende en dynamische doelen, inspanningen en middelen in een integrale aanpak; teneinde complexiteit aan te kunnen en effectiviteit te vergroten. Programmeren is het benoemen van: Doelen: wat willen we bereiken? Inspanningen: wat gaan we daarvoor concreet doen (projecten, maatregelen,acties)? Welke middelen zetten we in? Resultaten: wat brengen we tot stand (contract, oplevering, voorziening)? Effecten: welke maatschappelijke verbetering levert dit op? Programmasturing blijft leidend sturingsprincipe Programmasturing is een hulpstructuur waarmee beleid zich richt op de strategische veranderdoelen voor Hengelo. Programmasturing is een aanvulling op de sturingsvormen die we al hebben in de gemeente, namelijk lijnsturing en projectsturing. Met programmasturing sturen we op de samenhang in onze activiteiten om de strategische doelen te realiseren. De nieuwe beleidsprogramma s moeten helpen de noodzakelijke focus aan te brengen. De programma s worden nadrukkelijker dan tot nu toe onderdeel van de bestuurlijke dialoog. Het ambtelijke programmamanagement wordt in Hengelo gevormd door de programmaregisseurs. De programmaregisseurs zijn het geweten van het programma. Hoewel we op tal van punten nog zoekende zijn merken we dat de programma s helpen in onze opzet om meer focus en samenhang te krijgen. Ook het resultaat voor de samenleving komt nu beter voor het voetlicht. Kijken volgens de principes van programmaregie levert ook meer inzicht op over de samenhang in ons beleid, bijvoorbeeld rondom de bezuinigopdrachten of de samenwerking met Welbions. In deze begroting worden de programma s minder uitgebreid toegelicht. De reden hiervoor is dat we nog scherper willen; het tastbare resultaat voor onze inwoners staat voorop. Bij de invoering van het dualisme is ook het programmatisch werken ingevoerd, onder meer in samenhang met de versterking van de (kaderstellende) rol van de gemeenteraad. De eerste Hengelose begroting die gebaseerd was op het principe van programmasturing was de begroting Bij de reorganisatie in 2006 (met een overgang van dienstenmodel naar directiemodel) is herbevestigd dat programmasturing het leidend sturingsprincipe in Hengelo is. Eind 2010 is geconcludeerd dat voor effectieve programmasturing andersoortige programma s nodig zijn dan die we tot nu toe hadden. In januari 2011 heeft de raad daarom ingestemd met een nieuwe begrotingsopzet. Achtergrond voor het voorstel tot wijziging van de opzet was dat zeven jaar werken met de programmabegroting had geleerd dat de destijds gekozen programma s niet tot de gewenste focus op de politieke essentie hadden geleid. Ook werd duidelijk dat het financiële inzicht voor raadsleden niet erg groot was, doordat zowel het autorisatie- als informatieniveau lag bij hele grote programmatotalen. In samenhang daarmee bleek echte politieke sturing lastig. 18 Beleidsbegroting versie

19 De essentie van de huidige opzet is dat de beleidsbegroting is opgesplitst in twee elementen: de reguliere beleidsbegroting volgens de aloude functionele indeling en een programmaplan met daarin een beperkt aantal op verandering gerichte politieke programma s. Ook de reguliere begroting kenmerkt zich nog steeds door een rijke beleidsinhoud, maar niet direct gericht op verandering. De wezenlijke kenmerken van de politieke programma s zijn juist de focus op verandering en de daarbij horende flexibiliteit. Het aanbrengen van focus in de dialoog tussen gemeenteraad en college op de politiek essentiële veranderingen in de samenleving is een uitdaging die overal speelt. Ook in Hengelo houden wij nog wel eens te veel ballen in de lucht en steken we verhoudingsgewijs veel tijd en energie in uitvoeringszaken en details. Wij hadden en hebben de ambitie om samen met de raad de noodzakelijke focus aan te brengen. Een belangrijk hulpmiddel daarvoor zijn en blijven de programma s Evaluatie programmaregie Als doel van de evaluatie was geformuleerd om te komen tot: 1. Verbetering van de programmaregie als organisatorische voorziening; 2. Formalisering van de programmaregie (organisatorische ophanging & personele invulling). Begin dit jaar hebben evaluatiegesprekken plaatsgevonden met wethouders, afdelingshoofden, programmaregisseurs, programmahouders en de directie. Wat was de inzet van het programmatisch werken nieuwe stijl: Meer focus op te bereiken maatschappelijke effecten. Intensievere dialoog over de zin en onzin van de in te zetten middelen. Bewuster managen van de politieke veranderagenda. Het permanent monitoren van succes en falen van programma s. Het actief sturen van de programma s met de waarden vertrouwen, verbinden en verschil maken. Het verbinden van de collegeleden en de MT leden op een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid (de programma s als teamtaak). Een leerschool sturen zonder macht (geen geld geen positie). Verbinden van de lijnorganisatie met politieke doelstellingen. Meer politieke rust op de cyclische uitvoeringstaken. Samenvattend uitgangspunt: Met de programma s maken we in de dialoog met de raad politieke focus op belangrijke zaken, die zijn gericht op verandering en vaak portefeuille- en sectoroverstijgend zijn. Dat vraagt om sturing op externe en interne samenhang. Het uitgangspunt staat nog recht overeind. De organisatie moet doordrongen zijn van de prioriteiten van het bestuur. Daar waar het vooropstellen met een thema als bezuinigen wel lukt, lukt dat met de programma s niet dan wel minder. Ook is er nog geen echt gesprek over de politieke programma s op gang gekomen tussen college en raad. Dat betekent dat er meer zendingswerk en communicatie nodig is. Het werken met programma s en met een vorm van programmaregie staat niet ter discussie. Wij zien wel een splitsing tot aan de verkiezingen (KT) en na de verkiezingen (LT). Bedoeling is en blijft dat de programma s nadrukkelijk onderdeel worden van de politieke agenda. Lange termijn (na de verkiezingen) De programma s zoals ze nu gedefinieerd zijn, zijn niet allemaal in dezelfde mate gericht op een grote verandering. Het aanbrengen van focus door middel van de bestuurlijke programma s vraagt om terughoudendheid, zowel wat betreft het aantal programma s als wat betreft de omvang of reikwijdte van de programma s. In het Ambtelijk Memorandum zullen we daar adviezen over meegeven voor het nieuw te vormen college. We moeten in de volgende periode beter afspreken wat programma s volgens onze behoefte zijn. Echter, ongeacht de definiëring van een programma 19 Beleidsbegroting versie

20 vanuit een (systeem) theoretische benadering hebben we te maken met een politieke werkelijkheid. Uiteindelijk wordt de keuze voor de programma s politiek bepaald en ingekleurd. Korte termijn (tot de verkiezingen) Ons streven is wel om de bedoeling van programmaregie steeds helderder te maken. Dat betekent dus dat we doorgaan met de ontwikkeling van de huidige programma s en de rol van de participanten hierbinnen. We blijven investeren in de ontwikkeling (van de rollen) van de programmaregisseurs, programmahouders en andere participanten. Hierbij hoort wat ons betreft ook doorgaan met de werkplaatsen in de programma s, en het MT beter inzetten bij de besturing van de programma s. Waarom? Omdat programmaregie helpt op weg naar resultaten. Wij denken voor de duur van de huidige collegeperiode om aandacht te geven aan: a. De transities (programma 2); in een samenwerkingsverband binnen de lijnorganisatie en zet er een zware opdrachtgever op. Hou de ingezette lijn richting raad, college en MT vast. De transitie uit programma 2 is in zijn omvang geen geschikte opgave voor programmaregie. De doelen zijn redelijk meetbaar en er is goed te sturen op de realisatie er van. Blijf wel vasthouden aan de ingezette lijn van programmabegroting en programmaverantwoording. Verder moet uiteraard wel gestuurd blijven worden op integrale samenhang met het geheel en op de samenhang met de programma s 1 en 3 in het bijzonder. Ook hier zou de systematiek van werkplaatsen een rol kunnen hebben. b. De programmabegroting en verantwoording; bekijk situationeel welke inzet deze programma s in het vervolg van deze collegeperiode vergen en ga versterkt verder met de werkplaatsen. Houd vast aan de ingezette lijn van veranderbeweging, door binnen de programma s te sturen op beeldbepalende projecten en realiseer die in het komende, laatste jaar van dit college (programma 1, 3, 4, 5 en de beide agenda s). Vooral in het laatste jaar van het college is het passend om inzichtelijk te maken wat we echt kunnen / gaan bereiken. Voor de resterende beleidsperiode hebben de programmahouders als collectief met input van de koppels programmahouder programmaregisseur - een voorstel voor een actieplan voor de restant collegeperiode gemaakt. Het nu voorliggende programma is daarom ook anders en biedt reeds een indikking. Afrondend In 2011 hebben we extra kracht gezet op de besturing van de programma s door de programma s niet meer alomvattend voor de hele gemeentebegroting te laten zijn en capaciteit uit de organisatie te verbijzonderen voor de regisseursfunctie. Dit is gelet op de input uit de evaluatiegesprekken achteraf bezien een goede keuze geweest. Programmaregie helpt en ontzorgt in het college. Bovendien zien we een positief effect op de door ons gewenste cultuuromslag binnen de organisatie naar meer integraal denken en werken. Er is meer aandacht gekomen voor de programma s, maar ook wordt duidelijk uit de evaluatie dat we er nog niet zijn. We gaan de volgende collegeperiode proberen college en raad ervan te overtuigen om nog meer focus aan te brengen in programma s. Afhankelijk van de keuze voor de nieuwe politieke programma s zal vervolgens de concrete invulling en inrichting van programmaregie plaatsvinden Opgave gericht werken helpt bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Dit is een trend die sterk aan betekenis wint. Ontstaan in het werkgebied van wijkgericht werken maakt het nu snel opgang omdat het goed past bij de veranderde rol van de overheid. De trend naar de bescheiden overheid, meer resultaatgerichtheid en meer ruimte voor co-productie. 20 Beleidsbegroting versie

Bijlagen 1 Voorjaarsnota

Bijlagen 1 Voorjaarsnota Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Voorjaarsnota 2012 Datum voorstel 10 april 2012 Datum raadsvergadering 15 mei 2012 Bijlagen 1 Voorjaarsnota Ter inzage Aan de gemeenteraad, 0. Samenvatting De voorjaarsnota

Nadere informatie

Bijlage 1 Geactualiseerd financieel perspectief 2016-2019. (incl. begrotingsuitgangspunten)

Bijlage 1 Geactualiseerd financieel perspectief 2016-2019. (incl. begrotingsuitgangspunten) Bijlage 1 Geactualiseerd financieel perspectief 2016-2019 (incl. begrotingsuitgangspunten) Bijlage 1.1 Actualisatie financieel perspectief bestaand beleid Op 6 januari 2015 is uw raad uitgebreid geïnformeerd

Nadere informatie

Bijlage 2 Samenvatting financieel perspectief 2016-2019 en rente- en uitzettingspercentages begroting 2016-2019

Bijlage 2 Samenvatting financieel perspectief 2016-2019 en rente- en uitzettingspercentages begroting 2016-2019 Bijlage 2 Samenvatting financieel perspectief 2016-2019 en rente- en uitzettingspercentages begroting 2016-2019 2.1 Financieel perspectief 2016-2019 Hieronder volgt een beknopte, met name schematische,

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Te berikken effekt De raadsvergadering waarin de programmabegroting 2013 wordt vastgesteld wordt niet belast met discussies over kaders.

Te berikken effekt De raadsvergadering waarin de programmabegroting 2013 wordt vastgesteld wordt niet belast met discussies over kaders. Riedsútstel Ried : 2 februari 2012 Status : Besluitvormend Agindapunt : 11 Portefúljehâlder : K. Antuma Amtner : E. Plantinga Taheakke : Conceptraadsbesluit Op besjen : - Underwerp Uitgangspunten voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave blz. 3. Kadernota blz. 5. Algemene uitgangspunten.blz. 7. Raadsbesluit.blz. 9. Meerjarenperspectief.blz. 11

Inhoudsopgave blz. 3. Kadernota blz. 5. Algemene uitgangspunten.blz. 7. Raadsbesluit.blz. 9. Meerjarenperspectief.blz. 11 Kadernota 2013-2016 Gemeente Pekela; 1 2 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave blz. 3 Kadernota blz. 5 Algemene uitgangspunten.blz. 7 Raadsbesluit.blz. 9 Meerjarenperspectief.blz. 11 Rijksbezuinigingen en algemene

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Programma 10. Financiën

Programma 10. Financiën Programma 10 Financiën Aandeel programma 10 in totale begroting 1% Financiën Overige programma's 99% Programma 10 Financiën Inleiding Ons college hanteert als uitgangspunt bij haar financiële beleid dat

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP Wijnen, Peter FIN S3 RAD: RAD131106 2013-11-06T00:00:00+01:00 BW: BW131001 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 6 november 2013 Portefeuillehouder : J.M. Cardinaal Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie

Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie Aan de raad. Inleiding Op 5 juli heeft een eerste bespreking

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. I. Inleiding. II. Voorjaarsnota 2014. III. Uitgangspunten voor de begroting 2015. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren

INHOUDSOPGAVE. I. Inleiding. II. Voorjaarsnota 2014. III. Uitgangspunten voor de begroting 2015. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren INHOUDSOPGAVE I. Inleiding II. Voorjaarsnota 2014 III. Uitgangspunten voor de begroting 2015 IV. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren 4.1. Uitgangspositie 4.2. Toelichting op de mutaties 4.3. Overige

Nadere informatie

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Onderwerp: Tweede bestuursrapportage 2015 Beslispunten: 1. De begroting 2015 te wijzigen op basis van de sheet "Financiële

Nadere informatie

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Raadsvoorstel Agendapunt: 16 Onderwerp risicomanagement grondexploitaties Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit Nieuwegein m S\ Gemeenteraad Onderwerp Programmabegroting 2016 Datum 25 september 2015 Raadsvoorstel Afdeling Financiën Portefeuillehouder mr. J.A.N. Gadella 2015-415 1 Onderwerp Programmabegroting 2016

Nadere informatie

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel GEMEENTE SCHERPENZEEL Raadsvoorstel Datum voorstel : 18 augustus 2015 Raadsvergadering : 29 september 2015 Agendapunt : Bijlage(n) : 8 Kenmerk : Portefeuille : wethouder H.J.C. Vreeswijk Behandeld door:

Nadere informatie

Programmasturing en Programmabegroting 2015-2018

Programmasturing en Programmabegroting 2015-2018 Programmasturing en Programmabegroting 2015-2018 Politieke markt 10 Juni Mark Oude Bennink, Ruud Molenkamp & Gijs Tiebot 1 Inhoud presentatie 1. Programmasturing? rol van de raad terugblik programmasturing

Nadere informatie

Raadsvoorstel Nummer: 242561

Raadsvoorstel Nummer: 242561 Raadsvoorstel Nummer: 242561 Datum: 3 februari 2015 Hoort bij collegeadviesnummer: 242560 Datum raadsvergadering: 2 april 2015 Portefeuillehouder: A. Vermeulen Onderwerp Kadernota 2016 VRU Voorgesteld

Nadere informatie

Documentnummer:*2014.37548* *2014.37548* Voorstel aan de Raad. Onderwerp : Programmabegroting 2015

Documentnummer:*2014.37548* *2014.37548* Voorstel aan de Raad. Onderwerp : Programmabegroting 2015 Documentnummer:*2014.37548* *2014.37548* Voorstel aan de Raad Onderwerp : Programmabegroting 2015 Raadsvergadering : 6 november 2014 Agendapunt : 2014-109 Portefeuillehouder : M.P. Groffen Datum : 7 oktober

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. 1035670 Bosveld, Dolf PF-FIN Ten Heuw. Belastingtarieven 2015

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. 1035670 Bosveld, Dolf PF-FIN Ten Heuw. Belastingtarieven 2015 SAMENVATTING RAADSVOORSTEL ZAAKNUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 1035670 Bosveld, Dolf PF-FIN Ten Heuw ONDERWERP Belastingtarieven 2015 AGENDANUMMER SAMENVATTING Conform de Kadernota 2015-2018

Nadere informatie

Aan de Raad. Made, 20 mei 2008. Ontwerp begroting GROGZ 2009

Aan de Raad. Made, 20 mei 2008. Ontwerp begroting GROGZ 2009 Aan de Raad Made, 20 mei 2008 Raadsvergadering: 26 juni 2008 Nummer raadsnota: 19 Onderwerp: Ontwerp begroting GROGZ 2009 Portefeuillehouder: Bijlagen: Ter inzage: Drs. J. Krook Ambtelijke coördinatie:

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

V O O R J A A R S N O T A

V O O R J A A R S N O T A V O O R J A A R S N O T A 2 0 1 2 Krimpen aan den IJssel april 2012 I N H O U D S O P G A V E Bladzijde Raadsvoorstel voorjaarsnota 2012... 5 Voorjaarsnota 2012...11 HOOFDSTUK 1 Inleiding...13 HOOFDSTUK

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

*ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 15.00 UUR*

*ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 15.00 UUR* *ONDER EMBARGO TOT DONDERDAG 19 MEI 2011, 100 UUR* Raadsvoorstel GEMEENTEBESTUUR onderwerp Programmarapportage 2011-1 team SBSBD raadsnummer 2011 54 collegevergadering raadsvergadering fatale termijn programma

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018

Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018 Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018 Bezuinigingsvoorstel fase IVa In het kader van de bezuinigingen is met de raad afgesproken dat om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting 2015-2018 omkeerbare

Nadere informatie

UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016

UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016 UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016 A. CIJFERMATIG (AANTALLEN / PERCENTAGES / BEDRAGEN EN DATA) 1 Personeelslasten 1.1 Voor de begroting 2016 wordt uitgegaan van 1% salarisverbetering

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

: krediet verbouwing aanpassing Dorpshuis Valkenburg

: krediet verbouwing aanpassing Dorpshuis Valkenburg Aan de gemeenteraad Zaaknummer : 2013-008473 Programma : Cultuur, recreatie en sport Onderwerp : krediet verbouwing aanpassing Dorpshuis Valkenburg Katwijk, 18 februari 2014. Inleiding De gemeenteraad

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

AlgemeenBestuur Openbareorde&veiligheid Verkeervervoerenw aterstaat EconomischeZaken Onderwijs CultuurenRecreatie

AlgemeenBestuur Openbareorde&veiligheid Verkeervervoerenw aterstaat EconomischeZaken Onderwijs CultuurenRecreatie AlgemeenBestuurBestuursorganenBestuursondersteuningB&WBurgerzakenBestuurlijkesamenwer kingbestuursondersteuningraad&rekenkameropenbareorde&veiligheidbrandweer&rampenbest rijdingopenbareordeenveiligheidopsporing&ruimingconventioneleexplosievenverkeervervoerenw

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen.

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen. Raadsvoorstel: Nummer: 2010-633 Onderwerp: Vaststellen verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015(vGRP2011-2015) Datum: 6 april 2011 Portefeuillehouder: A.J. Rijsdijk/ T. van der Torren Raadsbijeenkomst:

Nadere informatie

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting Haarlem, 23 augustus 2011 2011 77 Onderwerp: Begroting 2012 Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting 1 Inleiding De voor u liggende begroting 2012-2015 is de eerste begroting van het nieuwe college na de verkiezingen

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden.

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: R.C. Ouwerkerk Tel.nr.: 8856 Nummer: 14A.00661 Datum: 5 september 2014 Team: Concernzaken Tekenstukken: Ja Bijlagen: 2 Afschrift aan:

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Bevoegdheid Raad. Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a

Raadsvoorstel. Bevoegdheid Raad. Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a Onderwerp Scenario's dekkingsplan begroting 2015-2018 Voorstel

Nadere informatie

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08%

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08% Bijlage 1 Begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2014-2017 Samenvattend gelden de volgende financieel-technische uitgangspunten voor de begroting 2014-2017 : 1. Nominale ontwikkelingen 2014 2015-2017

Nadere informatie

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 RAADSVOORSTEL Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9 Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 Portefeuillehouder: College datum: 6 mei 2009 Samengevat voorstel 1. Het jaarverslag 2008

Nadere informatie

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard 11 DECEMBER 2014 De raad van de gemeente MOLENWAARD Postbus 5 2970 AA BLESKENSGRAAF Gemeente Molenwaard N OW N Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact A. van den Berg

Nadere informatie

Besluitenlijst gemeenteraad Hengelo Ov. Pag. 1

Besluitenlijst gemeenteraad Hengelo Ov. Pag. 1 Besluitenlijst gemeenteraad Hengelo Ov. Pag. 1 VERGADERING D.D. 26-02-2013 AGENDAPUNT B1 REG.NR. 12G201670 PORTH./SECTOR Lievers Wijziging CAR-UWO per 1 januari 2013 ten behoeve van het personeel van de

Nadere informatie

*1518441* Statenvoorstel

*1518441* Statenvoorstel Statenvoorstel ** Aan Provinciale Staten Onderwerp Zomernota 2013 Besluitvormingsronde Statendag 25 september 2013 (ov) / 16 oktober 2013 Agendapunt 1. Beslispunten 1. De Zomernota 2013 vast te stellen;

Nadere informatie

i^v RAADSINFORMATIEBRIEF

i^v RAADSINFORMATIEBRIEF i^v gemeente WOERDEN Van: college van burgemeester en wethouders Datum: 1 november 211 Portefeuillehouder(s): B. Duindam Portefeuille(s): Financiën Contactpersoon: Ivonne Mellema-Moor Tel.nr.: 843 E-mailadres:

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

Programma 8 Financiën

Programma 8 Financiën Programma 8 Financiën Aanspreekpunt bestuurlijk: Betrokken sector(en): Aanspreekpunt(en) ambtelijk: Wethouders ten Heuw en Schoonhoven Personeel en Financiën en Informatie en Faciliteiten Pieter Kistemaker

Nadere informatie

VERGADERING GEMEENTERAAD 2014

VERGADERING GEMEENTERAAD 2014 VERGADERING GEMEENTERAAD 2014 VOORSTEL Registratienummer 1148435 Bijlage(n) 4 Onderwerp gewijzigde begroting 2014, ontwerp begroting 2015, meerjarenraming 2016-2018 en de scenariokeuze transitie werkvoorzieningschap

Nadere informatie

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17 GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17 Raadsvergadering: 9 juni 2011 Voorstelnummer: 2011/ 36 Stiens, 30 mei 2011 Behandelend ambtenaar: C. de Val / T. Otter E-mail: c.deval@leeuwarderadeel.nl / t.otter@leeuwarderadeel.nl

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND. Onderwerp: Veiligheidsregio Limburg-Noord begroting 2017 en jaarrekening 2015

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND. Onderwerp: Veiligheidsregio Limburg-Noord begroting 2017 en jaarrekening 2015 VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND Onderwerp: Veiligheidsregio Limburg-Noord begroting 2017 en jaarrekening 2015 Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief conceptbegroting 2017 Veiligheidsregio

Nadere informatie

Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering. Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan. P. Flens

Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering. Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan. P. Flens Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 20, 1530 AA Wormer Telefoon 075 651 2100 Fax 075 651 2244 E-mail antwoord@over-gemeenten.nl

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

PS2008BEM32-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Programmabegroting 2009, posten voorjaarsnota. Aan Provinciale Staten,

PS2008BEM32-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Programmabegroting 2009, posten voorjaarsnota. Aan Provinciale Staten, PS2008BEM32-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 7 oktober 2008 Nummer PS : PS2008BEM32 Afdeling : Financiën Commissie : alle Registratienummer : 2008INT228103 Portefeuillehouder

Nadere informatie

Gemeente[![tr. Geldermalsen. Aldus besloten in de openbare vergadering van 27 oktober 2015, nummer 1 1,

Gemeente[![tr. Geldermalsen. Aldus besloten in de openbare vergadering van 27 oktober 2015, nummer 1 1, 9 Gemeente[![tr Geldermalsen '11. Voor de vervanging van inventarissen in de gymlokalen een krediet van 26.100 beschikbaar te stellen. 12. Voor het bouw- en woonrijp maken van het perceel ten behoeve van

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

Saldo Kadernota 2015-2018 3.390 V 65.853 V 110.658 V 51.475 V

Saldo Kadernota 2015-2018 3.390 V 65.853 V 110.658 V 51.475 V Verschillen met Kadernota 2015-2018 In onderstaande tabel worden de saldi van de Kadernota 2015-2018 en de Programmabegroting 2015-2018 met elkaar vergeleken. De belangrijkste verschillen worden nader

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar:

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar: Advies aan burgemeester en wethouders gemeente Simpelveld Datum advies: 6 mei 2015 Financiële consequenties: Afdeling: Bedrijfsvoering Zaakkenmerk: 47584 Openbare besluitenlijst: ja Behandelend ambtenaar:

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

Een aantal financiële ontwikkelingen zijn aanleidingen de begrotingcijfers 2014 bij te stellen.

Een aantal financiële ontwikkelingen zijn aanleidingen de begrotingcijfers 2014 bij te stellen. Raadsvoorstel Agenda nr.7 Onderwerp: Vaststellen wijziging begroting 2014 Soort: Besluitvormend Opsteller: J.H.M. Sonnemans Portefeuillehouder: W.L.G. Hanssen Zaaknummer: SOM/2014/013591 Documentnummer:

Nadere informatie

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001 BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002 d.d. 11-07-2001 1. Productgroepnummer: 0001 3. Productgroepnaam: Financieringsmiddelen Het betreft een verzameling van mogelijke financieringsmiddelen,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STTSCOURNT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20619 17 juli 2015 Regeling van de Minister van innenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198,

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

H.C.J. Meijvis, 9710 IF Ke. Actualisatie huisvestingsplannen.

H.C.J. Meijvis, 9710 IF Ke. Actualisatie huisvestingsplannen. SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 09G200896 318912 / 318912 ONDERWERP Actualisatie huisvestingsplannen. H.C.J. Meijvis, 9710 IF Ke AGENDANUMMER B2 BELEIDSPROGRAMMA/BELEIDSLIJN

Nadere informatie

AGENDAPUNT 3.3 ONTWERP. Onderwerp: Ontwerp begroting 2015 Nummer: 860110. Voorstel

AGENDAPUNT 3.3 ONTWERP. Onderwerp: Ontwerp begroting 2015 Nummer: 860110. Voorstel VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 3.3 Onderwerp: Ontwerp begroting 2015 Nummer: 860110 ONTWERP In D&H: 30 september 2014 Steller: A Peek In Cie: BMZ 29 oktober 2014 Telefoonnummer: 6013 SKK

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Vaststelling jaarstukken 2013 Datum voorstel 29 april 2014 Datum raadsvergadering 10 juni 2014 Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Ter inzage

Nadere informatie

Kunt u ons een opsomming geven van de argumenten waarom de gemeente Boekel afscheid heeft genomen van een eigen sociale dienst?

Kunt u ons een opsomming geven van de argumenten waarom de gemeente Boekel afscheid heeft genomen van een eigen sociale dienst? Geacht college van Burgemeester en Wethouders, Onlangs hebben wij de Programma- en Productbegroting 2016 ontvangen. Dank hiervoor. Uiteraard danken wij ook de ambtenaren voor het samenstellen van deze

Nadere informatie

Ontwerp- 5 e begrotingswijziging 2013

Ontwerp- 5 e begrotingswijziging 2013 Ontwerp- 5 e begrotingswijziging 2013 Inleiding Medio 2013 heeft u de 3 e begrotingswijziging 2013, met als bijlage de herziene begroting 2013, van de Veiligheidsregio Zeeland vastgesteld. Deze begroting

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: Programma F Middelen en Economie BBVnummer: 134653 Raadsvoorstel: 134948 Portefeuillehouder: Bert Euser Onderwerp 2e Tussenrapportage

Nadere informatie

Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend

Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van 29 maart 2016 Besluit nummer: 2016_BW_00263 Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend Beknopte samenvatting: Vooruitlopend op

Nadere informatie

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01086 RV2011-122 Gemeente Bussum Vaststellen tarieven onroerende-zaakbelastingen 2012 Brinklaan 35 Postbus 6000

Nadere informatie

Voor de afbouwregeling Presikhaaf is een bijdrage van jaarlijks 3.000 opgenomen welke wordt onttrokken uit de daarvoor bestemde reserve Presikhaaf.

Voor de afbouwregeling Presikhaaf is een bijdrage van jaarlijks 3.000 opgenomen welke wordt onttrokken uit de daarvoor bestemde reserve Presikhaaf. Technische vragen begroting 2016 2 e termijn 5 Prog 3 Onderwijs Wat betreffen de baten Openbaar Onderwijs (vanaf 2015 worden gemeenten structureel gekort inzake huisvestingskosten onderwijs)? De baten

Nadere informatie

*ZEA006D8E93* Raadsvergadering d.d. 30 juni 2015

*ZEA006D8E93* Raadsvergadering d.d. 30 juni 2015 *ZEA006D8E93* Raadsvergadering d.d. 30 juni 2015 Agendanr. 13. Aan de Raad No.ZA.15-33292/DV.15-498, afdeling Samenleving. Sellingen, 18 juni 2015 Onderwerp: Jaarverslag en jaarrekening 2014, Actualisatie

Nadere informatie

GemeenteMarap. Gemeente Hoogeveen 12 juni 2012

GemeenteMarap. Gemeente Hoogeveen 12 juni 2012 GemeenteMarap 2012 1 Gemeente Hoogeveen 12 juni 2012 PAGINA 2 VAN INHOUDSOPGAVE 1. Leeswijzer... 3 2. Voorwoord... 4 3. Samenvatting... 6 4. Programma s: 4.1 Ontwikkelt... 7 4.2 Duurzaamheid en Mobiliteit...

Nadere informatie

Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB

Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB Raadsvoorstel Agendapunt: 04 Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 23 september 2014 28 oktober 2014 Nota 'Triple

Nadere informatie

1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10

1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10 Eerste Bestuursrapportage 2014 1 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10 5 BEGROTINGSWIJZIGING 1E BESTUURSRAPPORTAGE 2014...12

Nadere informatie

Bestuursrapportage 2014 24-06-2014. Michel Tromp

Bestuursrapportage 2014 24-06-2014. Michel Tromp Bestuursrapportage 2014 24-06-2014 Michel Tromp Agenda 1. Opzet 2. Realisatie beleid en voortgang projecten 3. Nieuwe ontwikkelingen 4. Financiële ontwikkelingen 5. Risico s 1. Opzet Opzet - Waarom? Tussentijds

Nadere informatie

Onderwerp: exitstrategie De Meerlanden. Datum: mei 2013 (concept)

Onderwerp: exitstrategie De Meerlanden. Datum: mei 2013 (concept) Onderwerp: exitstrategie De Meerlanden Datum: mei 2013 (concept) 1. Vraagstelling: Door de commissie Ruimte is gevraagd een exitstrategie De Meerlanden uit te werken d.w.z. 1. verkoop aandelen De Meerlanden

Nadere informatie

Herziening grondexploitaties per 1 januari 2009

Herziening grondexploitaties per 1 januari 2009 Gemeente Hengelo Toe te passen grondslagen Herziening grondexploitaties per 1 januari 2009 Toe te passen grondslagen 27 oktober 2008 Sector Financiën en bedrijfsvoering Toe te passen grondslagen Gemeente

Nadere informatie

Oostzaan Buiten gewoon

Oostzaan Buiten gewoon GESCAND OP Gemeente Oostzaan Buiten gewoon Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan 1 8 NOV. 215 Gemeente Oostzaan Gemeentehuis ;adres Kerkbuurt 4, 1 5H BD Oostzaan Pöi adres Postbus 2, 1 53 AA Wormer Telefoon

Nadere informatie

Begroting 2015 en meerjarenraming 2016-2018

Begroting 2015 en meerjarenraming 2016-2018 1 VALKENBURG AAN DE GEUL Begroting 2015 en meerjarenraming 20162018 Een analyse 11 november 2014 2 D66 heeft in de vergadering van de raadscommissie EFTR (29 oktober 2014) aangegeven tevreden te zijn over

Nadere informatie

Nota aan burgemeester en wethouders

Nota aan burgemeester en wethouders Nota aan burgemeester en wethouders Vergadering: 08-01-2013 Portefeuillehouder: mw. M. Hamberg Onderwerp Wetswijzigingen kinderopvang 2013, vaststellen hoogte compensatie ouderbijdrage Samenvatting De

Nadere informatie

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Grip op de begroting Het financiële roer in handen Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Enquête 2014 1164 Deelnemers 742 Raadsleden Hoe staat mijn gemeente er financieel voor? Reserves en toch

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Besluitenlijst van het college van burgemeester en wethouders d.d. 15 december 2015 PERS

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Besluitenlijst van het college van burgemeester en wethouders d.d. 15 december 2015 PERS BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Besluitenlijst van het college van burgemeester en wethouders d.d. 15 december 2015 PERS Zaak Onderwerp Concept besluit Samenvatting Besluit 39478 Dienstverleningsovereenkomst

Nadere informatie

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN Definitieve versie 12-08-2014 Addendum Kaderbrief 2015 gemeente Tubbergen definitieve versie

Nadere informatie

Verder werd in 2013 duidelijk dat er vanaf 2015 niet aan een derde ombuigingstranche is te ontkomen.

Verder werd in 2013 duidelijk dat er vanaf 2015 niet aan een derde ombuigingstranche is te ontkomen. G E M E E N T E B O R N E Raadsvoorstel raadsvergadering 20-5-2014 agendapunt nummer 14int00903 onderwerp Jaarstukken 2013 Aan de gemeenteraad. Samenvatting voorstel 2013: De verandeńng in volle gang Vanuit

Nadere informatie

datum voor Afdeling/cluster 23 juni 2015 Leden van de Raad Bedrijfsvoering

datum voor Afdeling/cluster 23 juni 2015 Leden van de Raad Bedrijfsvoering Memo datum voor Afdeling/cluster 23 juni 2015 Leden van de Raad Bedrijfsvoering behandeld door bijlage(n) A. ter Beest 1 Onderwerp Effecten meicirculaire 2015 i.r.t. de Voorjaarsnota 2015 Geachte leden

Nadere informatie

Financiën Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Concern Financiën. Ons kenmerk FA20/13.0012907. Datum uw brief

Financiën Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Concern Financiën. Ons kenmerk FA20/13.0012907. Datum uw brief Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Bijlage 4. WORDT WAS Verschillen. Financiële verordening Gemeente Ridderkerk 2014 Ridderkerk 2012. Financiële verordening

Bijlage 4. WORDT WAS Verschillen. Financiële verordening Gemeente Ridderkerk 2014 Ridderkerk 2012. Financiële verordening Hoofdstuk 1 inleidende bepalingen Artikel 1. Definities art. 1 Niet meer opgenomen: - afdeling - Administratieve organisatie - Financieel beheer Deze definities hebben betrekking op de GR-BAR en zijn daarom

Nadere informatie

Actuele financiële en vermogenspositie

Actuele financiële en vermogenspositie Actuele financiële en vermogenspositie werk aan de winkel Presentatie voor Auditcommissie 5 maart 2012 Actuele financiële positie (1) Nr. Ontwikkeling Mutatie 2012 2013 2014 2015 Saldo na besluitvorming

Nadere informatie