DIT DOSSIER WORDT GEPUBLICEERD DOOR MEDIAPLANET EN VALT NIET ONDER DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE REDACTIE VAN TRENDS ENERGY MANAGEMENT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DIT DOSSIER WORDT GEPUBLICEERD DOOR MEDIAPLANET EN VALT NIET ONDER DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE REDACTIE VAN TRENDS ENERGY MANAGEMENT"

Transcriptie

1 DIT DOSSIER WORDT GEPUBLICEERD DOOR MEDIAPLANET EN VALT NIET ONDER DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE REDACTIE VAN TRENDS Moderne domotica Groenestroomcertificaten Mobiel en voor Nieuwe regelgeving iedereen beschikbaar voor PV-installaties ISO Norm om prestaties te verbeteren ENERGY MANAGEMENT 3 TIPS MET HET OOG OP EEN DUURZAME TOEKOMST OP EUROPESE KOERS Tegen 2050 moet het Belgische energiesysteem volledig overgeschakeld zijn op hernieuwbare energie COVERFOTO S: PRIVÉ Deze winter te veel betaald voor uw energie?

2 2 MAART 2013 UITDAGING De historische vriestemperaturen van deze winter hebben iedereen geconfronteerd met de noodzaak om steeds duurzamer met energie om te gaan. Energie wordt nooit meer goedkoop, en energiezuinigheid wordt dus een steeds belangrijkere factor waarmee een bedrijf zich concurrentieel kan onderscheiden, zegt Wim Vancauwenberghe, directeur BEMAS en EMAB. IN DE KIJKER Jacqueline Van Reeth Experte lighting control Nog veel opportuniteiten om energieverbruik te reduceren PAGINA 4 Onze ogen merken pas een verschil als we het licht met meer dan 22,5% dimmen. We kunnen dus veel energie besparen zonder dat we het zelf merken Meer en meer bedrijven bekommeren zich over energieverbruik in het kader van inspanningen rond duurzaamheid (people, planet, profit), maar ook de overheid blijft een belangrijke rol spelen. België heeft zich er net als de andere Europese lidstaten toe verbonden om de uitstoot van CO 2 tegen 2020 te verminderen met 20% ten opzichte van de uitstoot van Het systeem van CO 2 -emissiehandel is ongetwijfeld aan een revisie toe, maar de Europese inspanningen en engagementen om de uitstoot van koolstofdioxide te verminderen, zullen zich blijven vertalen in bijkomende wetgeving voor het beperken van het energieverbruik. Eén en ander betekent dat ook de Vlaamse overheid steeds strengere en bijkomende eisen oplegt met betrekking tot energiezuinigheid. Zo werd reeds enkele malen het maximum E- peil van nieuwbouwwoningen aangescherpt en komt er een nieuwe Vlaamse regelgeving rond de energieprestatie van bestaande kantoorgebouwen en rond de energie-efficientie van technische installaties in gebouwen. Groot potentieel Onderzoek heeft immers aangetoond dat bedrijven in België ge- 1 middeld nog 29% kunnen besparen op het energieverbruik van hun gebouwen. Ongeveer de helft daarvan zelfs zonder grote investeringen te vereisen. Gewoon door het juist instellen van regelingen, gedragsveranderingen, beter gebruik van technische installaties, juist (her)plaatsen van bv. temperatuursensoren, enz... De gestructureerde aanpak om deze energiebesparende maatregelen in bestaande gebouwen en technische installaties te realiseren, wordt recommissioning genoemd. Recommissioning Recommissioning vraagt bijna 2 geen investeringen en levert een gemiddelde energiebesparing op van 10 tot 15%. De terugverdientijd is dan ook meestal zeer kort, tot 1 jaar en minder. Voor de meeste bedrijven is dit nog volstrekt onontgonnen terrein. Recommissioning kan daarom beschouwd worden als een goudmijn aan waardevolle energiebesparingen voor ondernemende energieverantwoordelijken en technische onderhoudsploegen. ISO-normen Deze recommissioning kan best 3 gekaderd worden in een globale energiebeheer-aanpak. De ISO norm, verschenen in juni 2011, omschrijft energiebeheer als een systematische benadering voor een continue verbetering van de energieprestaties. De norm specificeert de eisen die van toepassing zijn op energiegebruik en -verbruik, met inbegrip van meting, documentatie en rapportage, ontwerp- en inkoopprocedures voor apparatuur. U vindt hierin tevens een goede beschrijving van de nodige systemen, processen en van de taken Wim Vancauwenberghe Directeur Belgian Maintenance Association vzw (BEMAS) en Energy Managers Association Belgium (EMAB) Energiezuinigheid wordt een steeds belangrij kere factor waarmee een bedrij f zich concurrentieel zal kunnen onderscheiden voor medewerkers die bijdragen aan de energieprestaties. Omdat ISO ook uitgaat van de continue verbetercirkel (plan do check act), sluit deze perfect aan bij de meer bekende ISO 9001 en ISO Meten is weten Eén van de basispijlers om op 4 een doordachte manier het energieverbruik te beperken, is natuurlijk het meten. Zonder een continue opvolging is het immers niet mogelijk te detecteren waar teveel energie wordt verbruikt. In professionele omgevingen wordt hiervoor gebruik gemaakt van een EMIS (Energy Management Information System). De energiemanager vindt hierin ondermeer het huidige en het historische energieverbruik terug Menselijke factoren Opvolgen en wijzigingen plannen is mooi, maar uiteindelijk 5 moet er op de werkvloer ingegrepen worden om resultaat te kunnen boeken. Zoals altijd, spelen zowel technische als menselijke factoren mee in het uiteindelijke resultaat. Deze laatste factor is vaak de moeilijkste horde om te nemen. Bedrijven moeten hun medewerkers continu sensibiliseren om zuiniger met energie om te springen. Soms kan men door slechte gewoontes te laten varen een positieve bijdrage leveren. Ik hoop dat u in dit dossier Energy Management alvast heel wat inspiratie vindt om uw energieverbruik en -gebruik door te lichten en waar nodig bij te sturen. We make our readers succeed! ENERGY MANAGEMENT, VIERDE EDITIE, MAART 2013 Managing Director: Christelle Röckert Editorial & Production Manager: Evi Vanparys Junior Production Manager: Daan De Becker Sub-editor: Birgit Janssen Business Developer: Thij s Dely Project Manager: Tiffany Van Droogenbroeck Tel: Redactie: Birgit Janssen, Daan De Becker Lay-out: I Graphic Print: Roularta Distributie: Trends Mediaplanet contactinformatie: Tel: Fax: /MediaplanetBelgium Mediaplanet ontwikkelt hoogwaardige bijlagen die zich richten op een specifi ek thema en de daarbij behorende doelgroep. Zo brengen wij lezer en adverteerder dichter bij elkaar. Deze bijlage wordt gepubliceerd door Mediaplanet en valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie Trends.

3 Deze winter te veel betaald voor uw energie? Om te weten hoeveel u kunt besparen, contacteer ons vrijblijvend voor een offerte op maat van uw bedrijf. Bel of mail naar

4 4 MAART 2013 PROFESSIONEEL INZICHT Jacqueline IN DE PRAKTIJK Van Reeth Functie: Experte lighting control EXPERTISE Energie besparen is in 2013 een belangrijk punt op de agenda geworden. Geautomatiseerde systemen zorgen ervoor dat we dit doen zonder dat we het zelf beseffen, vertelt Jacqueline Van Reeth, experte op het vlak van lighting control. België is pionier op vlak van domotica Het vervangen van je bestaande verlichtingsinstallatie door een nieuwe, kortweg relighting, kan een eerste stap in de goede richting zijn. Verlichting is één van de factoren waarop veel energie bespaard kan worden, zowel in een huiselijke context als binnen een bedrijf. Bij relighting wordt een verlichtingsinstallatie aangepast met de nodige aandacht voor het evenwicht tussen enerzijds het verhoogde comfort en de energiebesparing en anderzijds de kosten. In dit herverlichtingsproces kan onder meer gebruik gemaakt worden van light and motion sensors. De motion sensors registreren iedere beweging en laten, op basis daarvan, het verlichtingssysteem al dan niet in werking treden, de light sensors daarentegen passen de lichtsterkte automatisch aan in functie van het natuurlijk buitenlicht. Dimsystemen Relighting kan eveneens toegepast worden met dimsystemen. Onze ogen merken pas een verschil wanneer we het licht meer dan 22,5% dimmen. Deze marge laat dus toe om energie te besparen, zonder dat we er zelf iets van merken. Al is de hoeveelheid energie die bespaard kan worden sterk afhankelijk van het type verlichting. De combinatie met domotica verhoogt de mogelijkheden aanzienlijk. Zo kan je instellen dat wanneer je s nachts het licht gebruikt, de sterkte hiervan beperkt is tot 10%. Dergelijke geavanceerde dimsystemen gaan echter gepaard met een aanzienlijk kostenplaatje, waardoor ze helaas minder toegankelijk zijn voor de middenklasse. Wanneer het budget er niet is, kan via een systeem van muurdimmers op een goedkopere manier toch vaak veel energie bespaard worden. Niettemin speelt ook hier het type verlichting opnieuw een doorslaggevende rol in de hoeveelheid energie die bespaard zal kunnen worden. Onze ogen merken pas een verschil wanneer we het licht meer dan 22,5% dimmen. We kunnen dus energie besparen zonder dat we het merken Andere domeinen Om het comfort in kantoorruimtes te optimaliseren, kan de implementatie van dergelijke dimsystemen in bedrijven een goede keuze zijn. Het is belangrijk dat werknemers kunnen werken in een goed verlichtte omgeving. Daarnaast kunnen schakelsystemen ook interessant zijn voor bedrijven. We stellen vast dat sommige lichten in kantoorgebouwen s nachts blijven branden. Een alloff-knop kan dit probleem oplossen. Naast verlichting kunnen geautomatiseerde systemen eveneens op andere gebieden de energiekosten aanzienlijk verlagen. Energie besparen is in 2013 een belangrijk punt op de agenda geworden. Geautomatiseerde systemen zorgen ervoor dat we dit doen zonder dat we het zelf beseffen. We stellen vast dat verschillende sectoren deze systemen reeds integreren. Zo koppelen sommige hotels vandaag de dag hun reservatiesysteem aan het domoticasysteem. Op basis daarvan wordt dan de temperatuur en verlichting automatisch geregeld. De kamer wordt dan pas gekoeld even voordat de gast toekomt, zodat de airconditioning niet onnodig wordt gebruikt. De rest van de tijd kunnen de gordijnen, uiteraard automatisch, gesloten worden gehouden. Pionier België is een pioniersmarkt op het vlak van domotica. Vijf à tien jaar geleden waren de belangrijkste concurrenten van de geautomatiseerde systemen de gewone schakelaars. Domiticasystemen werden toen slechts op kleine schaal gebruikt. Vandaag stellen we vast dat de talrijke domoticaproducenten elkaars grootste concurrenten vormen. De geautomatiseerde systemen geraken steeds meer ingeburgerd, zowel in bedrijven als in gezinswoningen. Het gaat vandaag niet meer over de vraag Schakelen we over op domotica of niet?, maar over de keuze van het type, de kwaliteit en de prijs van het geautomatiseerde systeem. MOBILITEIT Verlaag je pendelzorgen Voor korte afstanden, zoals woon- werkverkeer, kan een elektrische fiets of scooter vaak een goed alternatief zijn. Dergelijke vervoersmiddelen zijn bovendien op meerdere vlakken beter voor het milieu. Werkgevers kunnen hun personeel hiertoe stimuleren via een leasing service. Woon-werkverkeer Elektrische scooters hebben in de eerste plaats een lagere CO₂-uitstoot en brengen minder fijn stof met zich mee. Doordat ze bijzonder wendbaar zijn, zijn dit soort scooters uiterst geschikt voor korte afstanden, zoals een verplaatsing tussen je woon- en werkplaats. Elektrische scooters vergen bovendien amper onderhoud. Er is geen sprake van smeerolie, een luchtfilter of een ketting, zoals bij de benzinescooters. Met een elektrische scooter of fiets vermijd je bovendien de files. Leasing Ecotrading biedt als enige Belgische onderneming een leasingservice aan voor elektrische scooters en fietsen. Op die manier kunnen zowel de werkgever als de werknemer genieten van de voordelen en zullen werknemers gestimuleerd worden om zich op deze manier te verplaatsen. De bereikbaarheid die de werkgever zal kunnen aanbieden, zal eveneens aanzienlijk toenemen. Als werknemer bespaar je fors op je reiskosten en je reistijd zal eveneens heel wat lager liggen. Je kan de elektrische scooter of fiets bovendien ook voor andere trajecten gebruiken en dit tegen minimale kosten. Ten slotte hoef je met een elektrische scooter of fiets niet meer op zoek te gaan naar een benzinestation. Een eenvoudig stopcontact in de buurt volstaat. Extra mogelijkheden Naast de leasing voor het woon-werkverkeer kan dit systeem ook voordelig zijn voor ondernemingen waarbij werknemers regelmatig op klantenbezoek gaan of wanneer zij moeten pendelen tussen verschillende locaties Na gemiddeld zoveel kilometer vereist een benzinescooter een onderhoud.bij een elektrische variant is er - in normale omstandigheden - amper onderhoud vereist. 75% Recente studies van de Vlaamse overheid wij zen erop dat driekwart van de werknemers die op een afstand van 10 tot 15 kilometer van het werk wonen, de auto neemt. BIRGIT JANSSEN

5 MAART NIEUWS Verbeterde energieefficiëntie met ISO 50001? Op 14 en 15 maart werd in Berlijn de tweede editie van ENERCON gehouden. Deze conferentie bracht 96 leden uit het seniormanagement van de industrie samen om best practices in energieefficiëntie uit te wisselen. Energie betekent immers voor energie-vore industrieën (grootverbruikers van energie) een aanzienlijke kost en kan een belangrijk percentage van de operationele kosten vertegenwoordigen. Het bereiken van een optimale energie-efficiëntie is dus essentieel geworden om operational excellence en maximale rentabiliteit te verkrijgen. Voor een optimale energie-efficiëntie in de bestaande processen van een organisatie zijn dus nieuwe benaderingen nodig. Barrières Er zijn echter nog steeds veel barrières die de implementering van een optimaal energiebeheer verhinderen, zoals de onzekerheid over een investering, het gebrek aan middelen, het gebrek aan commitment van het management, onvoldoende gegevens of zelfs een ontoereikende aanpak waarbij de focus ligt op de componenten in plaats van op de systemen. Om deze barrières te overwinnen en optimale resultaten te bereiken, moet men een flexibele aanpak ontwikkelen, die reproduceerbaar en compatibel is met be- 1 TIP STAP 1: GAP ANALYSIS PRE-INFO GAP ANALYSIS PROCESS MAPPING PRE-INFO PROCESS MAPPING IMPLEMENTATION PLAN STAP 2: IMPLEMENTATION SUPPORT STAP 3: GAP ANALYSIS STAP 4: CERTIFICATION ASSISTANCE STRATEGIE. Om bedrijven bij hun energie-aanpak te ondersteunen, moet men een stapsgewijze aanpak overwegen (zie kolomartikel). BRON GRAFISCHE VOORSTELLING: DNV KEMA staande systemen en de hele organisatie. Onafhankelijke studies hebben aangetoond dat de invoering van een energiebeheer-systeem tot continue verbetering leidt. ISO norm De meeste organisaties beschikken vandaag al wel over de belangrijkste elementen in de uitvoering van een dergelijk systeem, maar jammer genoeg ontbreekt vaak de structuur om alle inspanningen te integreren. De ISO norm, ge- baseerd op het principe van continue verbetering, ondersteunt organisaties van elke grootte om een methodisch energiebeheer en energieboekhouding te implementeren met als doel de energieprestaties te verbeteren. Dit laat evenzeer toe het energiebeheersysteem te integreren met de inspanningen die de onderneming reeds levert met haar kwaliteitsmanagement (ISO 9001) en milieubeleid (ISO 14001). De toepassing van deze nieuwe ISO norm was één van de on- BEPAAL EEN STRATEGIE derwerpen op de agenda van deze ENERCON-conferentie en was daarom het forum waarop de industrie de norm kon evalueren. De ISO norm ondersteunt organisaties in hun energiebeheer met als doel de energieprestaties te verbeteren Nationale en Europese programma s Veel organisaties zetten immers tegenwoordig vraagtekens bij de inhoud en de voordelen van het implementeren van de ISO norm. Aan de andere kant trekken energiebeheersystemen echter de groeiende aandacht van de overheden en zijn er vandaag steeds meer nationale en Europese programma s die hiernaar verwijzen. Zo wordt de ISO norm in de nieuwe Europese richtlijn inzake energie-efficiëntie (artikel 7 van de richtlijn 2012/27/EU) genoemd en ook het implementeren van een energiebeheersysteem krijgt speciale aandacht onder de nieuwe Energiebeleidsovereenkomst, die in Vlaanderen vanaf 2014 in werking treedt. IMPLEMENTATIE Stapsgewijze aanpak Voor een organisatie wordt het uiterst belangrijk de integratie van energy management in het strategisch plan van de onderneming te overwegen. Om bedrijven bij hun energie-aanpak te ondersteunen, moet men een stapsgewijze aanpak (zie grafische voorstelling hiernaast) overwegen.eerst wordt een beoordeling van de huidige prestaties van de organisatie uitgevoerd.dit is noodzakelijk en leidt tot een kwantitatief overzicht en een beter inzicht in het functioneren van de organisatie. Het geeft ook een beter zicht op de verschillen tegenover de eisen van de ISO norm. Benchmarking De eerste stap laat toe een actieplan vast te stellen om de huidige prestaties te verbeteren,de mate van de naleving te illustreren, toekomstige doelen vast te leggen en verschillende eenheden van de organisatie te vergelijken, bijvoorbeeld voor benchmarking. Op basis van deze analyse wordt het dan mogelijk als tweede stap de implementering van een energiebeheersysteem te bestuderen en voor te bereiden voor toekomstige certificatie.alle organisaties die al voor de invoering van een energiebeheersysteem kozen, zijn ervan overtuigd dat een blijvende aandacht nodig is om het potentieel van beschikbare besparingen te benutten.een energiebeheersysteem volgens de ISO norm implementeren,is dan een noodzakelijke stap. Ondersteuning voor doelstellingen voor energiemanagement De zakelijke dienstverlening van DNV KEMA op het gebied van duurzaamheid is gericht op het positieve effect waarop energie wordt gebruikt. Voor onze klanten voegen we waarde toe door middel van strategische planning, markt- en technologieonderzoek, implementatieondersteuning en prestatiemetingen. DNV KEMA heeft de expertise in huis voor het ontwerpen, implementeren en evalueren van programma s ter bevordering van energie besparing, vraagsturing en decentrale opwekking. De consultants van DNV KEMA geven ook advies over het beleid ten aanzien van energiegebruik en verlenen diensten op het gebied van marktonderzoek. DNV KEMA verleent diensten aan de eigenaren van gebouwen en aan verschillende industriële klanten om hen te helpen doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid te formuleren en te halen. Deze dienstverlening varieert van strategische oriëntatie tot implementatieondersteuning. DNV KEMA helpt deze klanten hun risico s te beheersen en prestaties te beoordelen. Contacteer ons vrijblijvend

6 6 maart 2013 nieuws Volgens de huidige doelstelling moet het Belgische energiesysteem tegen 2050 overgeschakeld zijn op 100% hernieuwbare energie (HEB). Deze doelstelling is van toepassing op alle primaire energie die in België wordt verbruikt, met uitzondering van het brandstofverbruik in de luchtvaart. Wetenschappelijk onderzoek ging de haalbaarheid ervan na. 1 Europese criteria: 3 ook realistisch voor ons land? Hernieuwbare energie Impact en analyse HEB-trajecten Via een diepgaand onderzoek brachten de vier Belgische ministers bevoegd voor energie (1 op federaal vlak, 3 op regionaal niveau) samen met drie wetenschappelijke partners (Federaal Planbureau, Institut de Conseil d Etudes en Dévelopment Durable en Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) in 2011 de impact van de HEB-doelstelling in kaart. De evaluatie van de financiële weerslag hiervan gebeurde aan de hand van een referentiescenario. Daarnaast werden verschillende HEB-trajecten geanalyseerd. Per traject werd de socio-economische impact nagegaan en werden mogelijke beleidsmaatregelen voorgesteld. Niettemin worden de belangrijkste veranderingen op het vlak van hernieuwbare energiebronnen pas verwacht tussen 2030 en Grootschalige elektrificatie Ondanks deze verwachting, zal de elektriciteitssector reeds vroeger volledig hernieuwbaar moeten zijn. De achterliggende reden hierbij is dat vroege investeringen in HEB-technologie de goedkoopste oplossing blijkt om de HEB-doelstelling te bereiken. Een 100% hernieuwbaar energiesysteem vereist immers een verdubbeling of een verdrievoudiging van de huidige elektriciteitsproductie, waardoor de elektriciteitssector tegen 2030 volledig hernieuwbaar zou moeten zijn. Verminderde primaire energieaanvraag Ieder mogelijk traject dat in het onderzoek geanalyseerd werd, blijkt een verminderde primaire energieaanvraag teweeg te brengen. De meeste hernieuwbare energiebronnen hanteren een omzettingsrendement van 100%, waardoor de totale verbruikte hoeveelheid primaire energie lager zal liggen. Bovendien vereist de transformatie naar 100% hernieuwbare energie aanpassingen op het vlak van energie-efficiëntie en energiebesparingen, waardoor de hoeveelheid verbruikte energie eveneens zal dalen. Het onderzoek toonde aan dat via bepaalde trajecten tot 31% minder energie verbruikt kan worden. Minder fossiele brandstoffen aankopen Dankzij deze daling zullen er ook aanzienlijk minder fossiele brandstoffen moeten worden aangekocht in het buitenland, waardoor de Belgische factuur voor buitenlandse brandstof aanzienlijk lager zal zijn. De meeste hernieuwbare energiebronnen hanteren een omzettingsrendement van 100% De transformatie naar hernieuwbare energiebronnen zal op termijn tot extra voltijdse banen creëren Het aandeel ingevoerde energie kan via bepaalde trajecten teruggedrongen worden tot 15%. Gunstig effect op werkgelegenheid De transformatie naar hernieuwbare energiebronnen blijkt een zeer gunstig effect te hebben op de werkgelegenheid in België. Het onderzoek gaf aan dat deze evolutie tegen tot extra voltijdse banen zou creëren. Afgezien van deze voordelen, gaat de overschakeling naar hernieuwbare energiebronnen gepaard met een aanzienlijk kostenplaatje. Uit de resultaten van het onderzoek bleek dat de transformatie in België tussen 300 en 400 miljoen euro aan investeringen zal vereisen. Dit zou een stijging zijn van de energiesysteemkosten van ongeveer 20%, oftewel 2% van het Belgisch bpp in Deze kosten omvatten enerzijds een stijging van de investeringsen vaste kosten en anderzijds een daling van de variabele kosten. Ten slotte moeten ook de zogenaamde disutility kosten in rekening gebracht worden, waarbij gekeken wordt naar het consumptieverlies als gevolg van de dalende vraag naar primaire energie. Birgit Janssen 5

7 maart TIP 2 energie Windturbines Via windturbines kan elektrische energie verkregen worden op basis van wind. ZET IN OP HERNIEUWBARE ENERGIE 1 Biomassapellets Deze korreltjes zijn CO2-neutraal en goedkoper dan meer traditionele brandstoffen. 2 E-mobility Mobiel zijn op een energievriendelijke manier: elektrische fietsen/ scooters/ auto s/ 3 4 Geothermie aardwarmte ontstaat door het temperatuursverschil tussen het aardoppervlak en in de aarde gelegen warmtereservoirs. 4 Zonneenergie groene energie wordt verkregen zonder enige schade toe te brengen aan de atmosfeer. 5 6 PV-paneel Op dit paneel wordt gebruik gemaakt van een fotovoltaische cel. 6 FOTO S: PRIVÉ

8 8 MAART 2013 NIEUWS Slim met energie omgaan dankzij draadloos platform Vraag: Hoe kunnen bedrij ven bewuster omgaan met hun energieverbuik? Antwoord: Via energiebeheer op afstand kunnen bedrij ven hun verbruikte energie exact meten en ingrij pen waar nodig. Meten is meer dan weten, zeker als het om energiestromen gaat. Om het energieverbruik in haar winkels in kaart te brengen, maakt modeketen JBC gebruik van een online platform voor onder meer energiebeheer, thermostaatregeling en lichtsturing. Zo krijgt het bedrijf niet enkel een duidelijk inzicht in de verbruikte energie, maar kan het ook snel ingrijpen bij overmatig verbruik. Draadloos en op afstand Het was voor ons moeilijk om een overzicht te krijgen op het verbruik met de traditionele maandelijkse of jaarlijkse facturen van de energieleverancier, zegt Jan Beyens, facility manager bij JBC. Dankzij het online platform is het nu mogelijk om zelf draadloos en op afstand het verbruik van gas, Jan Beyens Facility manager bij JBC elektriciteit en water te meten en te beheren. Hiervoor heeft JBC in elke winkel enkel een aangepaste internetaansluiting nodig zodat de meetgegevens van de winkel elk kwartier verstuurd worden naar het e-platform van de aanbieder. Deze kan in realtime de verbruiken aflezen en onmiddellijk zien of er ergens buitensporig verbruik is. Bovendien kan JBC bepaalde grenswaarden instellen. Bij overschrijding van die grenswaarden wordt het per of sms verwittigd door de aanbieder. Behalve de mogelij kheid om realtime info te hebben en kosten te besparen, is dit systeem een meerwaarde voor het bestaand vastgoed Visie op ethisch ondernemen Zonder zware ingrepen hebben we de meetinfrastructuur aangebracht in enkele pilootwinkels, vertelt Beyens. Doel is om het platform ook in de andere JBC winkels uit te rollen en de info te gebruiken voor de configuratie van nieuwe winkels. Deze oplossing past perfect in onze visie op ethisch ondernemen waarin respect voor mens en milieu en een minimale voetafdruk centraal staan. Meerwaarde voor vastgoed Behalve de mogelijkheid om realtime info te hebben en kosten te besparen, is dit innovatief beheersinstrument een meerwaarde voor het bestaand vastgoed. Overigens is d e z e energiemanagem e n t technologie een interessante investering. De terugverdientijd bedraagt slechts twee tot drie jaar, besluit Beyens. DAAN DE BECKER INSPIRATIE Jongeren engageren zich voor milieu De Vlaamse Regering gaat samen met onze jongeren, de sociale partners en het middenveld de uitdaging aan om de doelstellingen uit het Jongerenpact te verwezenlijken. Het Jongerenpact behandelt uiteenlopende domeinen in het jeugdbeleid, zoals onderwijs, werkgelegenheid, cultuur, talentontwikkeling, creativiteit, solidariteit tussen de generaties, maar ook milieu en duurzaamheid vormen een belangrijk onderdeel. Eco-score Jongeren zijn er zich steeds meer van bewust hoe belangrijk het is om verantwoord om te springen met onze grondstoffen. Aan de hand van het concept van de ecoscore proberen ze producenten en consumenten attent te maken op de duurzaamheid of schadelijkheid van hun producten of diensten. Indien deze een goede ecoscore hebben, helpen ze de ecologische voetafdruk te verkleinen en bouwen ze mee aan een milieubewustere toekomst. De jongeren engageren zich om tegen 2020 alle producten en diensten te voorzien van een zichtbare eco-score. Deze doelstelling wordt onder meer gerealiseerd door financiële voordelen voor zowel de producent als de consument voor producten of diensten met een goede eco-score. BIRGIT JANSSEN Specifi eke aanpassingen Energietransities dringen zich op om de doelstellingen rond hernieuwbare energie te kunnen verwezenlijken. Wat houdt dit concreet in? Een vraag- en aanbodsturing door intelligente netwerken en de opslag van energie. Een ruimtelijk energieplan met aandacht voor de hernieuwbare energie-installaties. Technologische innovaties en innovatieve beleidsstrategieën. Een gedecentraliseerde productie. Een mix van hernieuwbare energietoepassingen.

9 NIEUWS 3TIP MAART Tot op vandaag verloopt de stroomverdeling steeds in één richting, namelijk van producent naar verbruiker. Door onder meer ecologische maatregelen, politieke discussies over de kernuitstap en de stijgende vraag naar groene energie is die situatie niet langer houdbaar. De oplossing om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, ligt bij de zogenaamde Smart Grids. Deze netten van de toekomst moeten beantwoorden aan vier uitdagingen: capaciteit, betrouwbaarheid, efficiëntie en duurzaamheid. Decentraliseren Vele kleine gedecentraliseerde opwekkingseenheden zullen stroom aanleveren op minder voorspelbare momenten. Tot voor kort werd energie enkel in de buurt van de stad geproduceerd, waarbij men per gebied een centrale plaatste. Vandaag al produceren we deels decentraal, denk maar aan de zonnepanelen op individuele woningen. Een belangrijk element hierbij is de mogelijkheid tot opslag van energie. Er is namelijk niet steeds voldoende zon of wind om de energiebehoeften te dekken, terwijl er op andere momenten een overschot ontstaat. Beter inzicht Omdat Smart Grids voortdurend meten, wordt een beter inzicht in het verbruik en de stroombehoefte verkregen. Die transparantie zal tot nieuwe dienstverleners leiden, zoals energy service companies die verbruikers helpen bij het verminderen van hun energieverbruik. Dat zal uiteindelijk uw portemonnee ten goede komen, want de stroomconsumptie wordt in twee richtingen geoptimaliseerd. Smart grids laten toe dat de hernieuwbare productie maximaal wordt aangewend. Vooral bij eigen zonnepanelen is dat een voordeel, aangezien de stroom voor de gebruiker gratis is. Efficiënter gebruik Daarnaast kan de elektriciteit ook efficiënter worden gebruikt. Hierdoor zal de behoefte aan gas of stookolie dalen, want verwarming en koeling zullen mogelijk zijn via elektriciteit en andere nieuwe technologieën zoals bijvoorbeeld warmtepompen. Ook op mobiliteitsvlak zal elektriciteit de overhand krijgen. Hoewel dat de vraag naar stroom zal verhogen, zullen smart grids het uiteindelijke kostenplaatje voor elektriciteit verlagen. EVOLUTIE Smart Grids vergemakkelijken de integratie van hernieuwbare energie en het bijhorende tweerichtingsverkeer van elektriciteit. FOTO: N.B. Stroomverdeling beter organiseren dankzij Smart Grids Vraag: Hoe kunnen vraag en aanbod op de energiemarkt beter op elkaar worden afgestemd? Aanbod: Dankzij Smart Grids stappen we af van het traditionele éénrichtingsverkeer van onze stroomverdeling. INZICHT Omdat Smart Grids voortdurend meten, wordt een beter inzicht in verbruik en stroombehoefte verkregen. Dit zal uiteindelij k uw portemonnee ten goede komen KOSTENPLAATJE De komende twintig jaar zal er voor 30 miljard euro in de productie van energie geïnvesteerd moeten worden. Als we deze investering gelij kmatig spreiden over die twintig jaar, komt dit neer op een investering van 1,3 tot 1,6 miljard euro per jaar. Via onze energiefactuur zullen we de komende jaren mee betalen aan deze nieuwe investeringen. Rekening houdend met VERKEN NIEUWE WEGEN kosten juist kunnen factureren Op het vlak van facturatie plaatsen Smart Grids ons dus voor een uitdaging. Alternatieve energietoepassingen - zoals bijvoorbeeld elektrische voertuigen - zullen zich op korte termijn veel sterker moeten ontwikkelen. Zo n elektrische wagen kan je bij je thuis opladen, maar evengoed tijdens een bezoek aan vrienden of als je boodschappen gaat doen. Deze kosten moeten juist kunnen worden gefactureerd. Een grootschalige aanpak om alle huishoudens, bedrijven, scholen en ziekenhuizen op een smart grid aan te sluiten, dringt zich dus op. Handen in elkaar slaan Dit verhaal kan niet tot een goed einde worden gebracht zonder de samenwerking tussen alle betrokken partijen. Zeker met het oog op de Europese regelgeving moeten de verschillende industriële partijen hun expertise bundelen en de handen in elkaar slaan. Zoniet blijven we de steenkool, gas en olie gebruiken via het bestaande éénrichtingsnet en halen we nooit de norm om tegen 2020 minimum 30% van onze stroom uit hernieuwbare bronnen te halen. DAAN DE BECKER het bedrag dat daaraan gekoppeld is, zal dit vermoedelij k leiden tot een prij sstij ging van 30%. Dit is een aanzienlijk bedrag, maar afgezien van de investeringskosten, zij n de werkingskosten op lange termij n veel lager dan de stij ging van de kost van fossiele brandstoffen. Een ander groot voordeel is dat onze afhankelij kheid van buitenlandse fossiele brandstoffen zal afnemen. SAMENWERKING Verduurzamen is een werkwoord Als we onze huidige levensstandaard in stand willen houden, moeten we duurzamer leven. Dat vereist een mentaliteitswijzing, die enkel kans op slagen heeft als de bevoegde instanties hun verantwoordelijkheid nemen. De verschillende overheden, zowel op nationaal als op internationaal niveau, leggen sinds de crisis van 2008 andere prioriteiten. De massale uitstoot van uitlaatgassen staat niet langer bovenaan de politieke agenda. Nochtans biedt de verduurzaming van onze economie net een uitgelezen kans om de economische motor opnieuw op gang te krijgen. Zeker in een land als België met zijn hoogopgeleide mensen zou innovatie zowat op nummer één moeten staan. Bovendien is ons land door het hoge energieverbruik en de bevolkingsdichtheid een relatief goedkope kweekvijver om heel wat niewe technieken uit te testen. In de praktijk Een goed voorbeeld is de elektrische wagen voor stedelijk gebruik. Een doorbraak blijft voorlopig uit omdat de nodige ondersteunende infrastructuur ontbreekt. Zonder laadpalen op elke hoek van de straat heeft een dergelijk project geen kans op slagen. Met een relatief lage kost kan de overheid voor deze infrastructuur zorgen. En dat zou niet eens een overbodige luxe zijn, in de wetenschap dat Antwerpen en Brussel wereldwijd op nummer twee en drie staan in de ranglijst van steden met de meeste files. Hetzelfde geldt trouwens voor wagens die op waterstof rijden. Ook hiervoor heb je tankstations binnen een kleine straal nodig als je mensen van hun vertrouwde dieselwagen wil laten afstappen. Stilstand in investeringen De aangekondigde wijzigingen in het ondersteuningskader van de Vlaamse overheid voor het systeem rond de groenestroomcertificaten, die sinds 1 januari effectief in werking zijn gegaan, zorgden al bijna twee jaar voor een stilstand in investeringen. DAAN DE BECKER

10 10 MAART 2013 NIEUWS PV-vermogen Onrendabele top Banding factor Minimumprijs Minimumsteun 0-10 kw kw kw 0-10 kw kw kw 0,23 0,63 0, ,4 58,6 45,6 (euro/mwh) (euro/mwh) VERMOGENSKLASSEN: De minimumsteun wordt berekend op basis van het vermogen van de PV-installatie. Hiervoor werden drie categorieën vastgelegd. (euro/mwh) BRONNEN TABEL: PV-VLAANDEREN EN VEA Nieuwe regelgeving voor PV-installaties Vraag: Wat is er veranderd voor de groenestroomcertificaten (GSC)? Antwoord: Sinds 1 januari wordt een steunbedrag toegekend op basis van het type energiebron en het potentiële vermogen. Het gebruik van zonnepanelen wordt in Vlaanderen op verschillende manieren aangemoedigd. Zo verleent de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt, kortweg VREG, groenestroomcertificaten bij het gebruik van fotovoltaïsche (PV-)installaties. De regelgeving hieromtrent werd begin dit jaar echter sterk gewijzigd. Het nieuwe systeem in een notendop. Steunbedrag op maat Voor 1 januari 2013 werd per kwh opgewekte elektriciteit een GSC verleend. Dit virtuele document werd bewaard in de online databank van de VREG. Op deze manier konden de producenten van groene stroom hun certificaat aan de netbeheerders verkopen tegen gegarandeerde minimumprijzen of aan elektriciteitsleveranciers tegen contractueel onderhandelde marktprijzen. Sinds begin dit jaar wordt bij de subsidiëring echter rekening gehouden met het type energiebron, als- ook met het potentieel vermogen van installatie waarvan gebruik gemaakt wordt. Het steunbedrag zal met andere woorden berekend worden per megawattuur (MWh) op maat van de gehanteerde techniek. Deze nieuwe maatregel wil enerzijds oversubsidiëring vermijden en anderzijds een stimulans vormen om te investeren in groene stroom. Nieuwe bandingfactor De markt van de groene stroom kampt vandaag de dag echter met een grote overschot aan certificaten. Om dit probleem aan te pakken, wordt vanaf 1 januari gebruikgemaakt van een nieuwe bandingfactor. Deze correctiefactor geeft aan hoeveel certificaten verleend worden per MWh. Het is de verhouding tussen een vastgelegde prijs, met een minimum van 93, en de onrendabele top, die het netto bedrag per MWh bepaalt dat nodig is om het vereiste rendement te halen. Sinds begin dit jaar wordt er maximaal één certificaat per MWh verleend, waardoor deze correctiefactor dus maximaal één zal bedragen. Evenwicht Per GSC zal dus een minimumsteun van 93 worden uitbetaald door de netbeheerder. Op basis van de nieuwe bandingfactor wordt nagegaan hoeveel kwh groene stroom opgewekt moet worden om één certificaat te verkrijgen. Deze maatregel moet ervoor zorgen dat tegen 2014 de markt opnieuw in evenwicht is en dat het overschot aan certificaten deels is weggewerkt. De certificaten zullen vanaf dan verkocht worden aan elektriciteitsleveranciers, die jaarlijks een quotum groene stroom zullen moeten halen, in plaats van aan netbeheerders. Deze netbeheerders zijn sinds 1 januari enkel verplicht om GSC s op te kopen, wanneer de marktprijs lager is dan de minimumprijs. BIRGIT JANSSEN Stroom van eigen kweek Pluk de vruchten van een zonnestroominstallatie op uw bedrijfsdak Produceer zelf groene stroom en geniet seizoenenlang van een voordelige en stabiele energieprijs. Vind alle voordelen en een vakman in zonnestroom in uw buurt op

11 Nieuws maart Energiebesparing Dankzij de moderne domoticasystemen krijg je een beter overzicht van je energieverbruik. Hieronder enkele redenen om over te schakelen. in de praktijk De onzichtbaar gemonteerde componenten (gele en zwarte blokjes op de figuur) zorgen ervoor dat je je verbruik kan aanpassen aan je levensgewoonten. foto: privé Moderne domotica is mobiel en beschikbaar voor iedereen Onzichtbaar gemonteerde componenten, voorzien van een intelligente chip, zorgen ervoor dat je je verbruik kan aanpassen aan je levensgewoonten. De chip zorgt ervoor dat het energieverbruik volledig kan worden afgestemd op maat van de gebruiker. De componenten meten de energie die door de componenten heen loopt en informeren de gebruiker hierover. Zo ken je het actuele en historische verbruik van je elektrische toestellen en kan je perfect nagaan waar de energie naartoe gaat en zo nodig aanpassingen doen. Vraag: Wat is het verschil tussen klassieke en moderne domotica? Antwoord: Moderne domotica maakt gebruik van het bestaande elektriciteitsnet en de bestaande schakelkast. Enkele kleine ingrepen zonder breekwerk volstaan om uw elektriciteitsnet in huis om te toveren tot een slim net. Denkt u bij domotica aan complexe systemen en nieuwe bekabeling? Aan een nieuwbouw met een groot budget? Dan hebt u het mis. Moderne domotica is klein en wordt zó op het bestaande elektriciteitsnet geplaatst. Zonder breekwerk. Bovendien komen er elke dag toepassingsmogelijkheden bij. Eindeloze mogelijkheden Domotica is vooral bekend van de klassieke toepassingen: lichten en stopcontacten samen bedienen, rolluiken geprogrammeerd neerlaten, alarmsystemen op afstand in- en uitschakelen,... Toch zijn die functionaliteiten maar het topje van de ijsberg, zegt domotica-expert Bert De Haes. Moderne domoticasystemen koppelen uw elektriciteitsnet aan uw smartphone. De mogelijkheden zijn dan eindeloos: muziek overal tegelijk afspelen, toestellen individueel uitschakelen, unieke combinaties programmeren om uw aanwezigheid te veinzen terwijl u met vakantie bent,... U gaat zelfs tot op de kilowatt na hoeveel uw apparaten en lampen verbruiken. Zonder breekwerk Klassieke domoticasystemen werken met speciale bekabeling en (vaak complexe) programmeermodules. De Haes: Die technologie is Er is niet langer specifieke bekabeling nodig, alles gebeurt via het lichtnet. Bepaalde componenten, die eruitzien als kleine blokjes, worden onzichtbaar gemonteerd Bert De Haes Domotica-expert nu achterhaald. Moderne domotica maakt gebruik van het bestaande elektriciteitsnet en de bestaande schakelkast. Enkele kleine ingrepen zonder breekwerk volstaan om uw elektriciteitsnet in huis om te toveren tot een slim net met oneindig veel toepassingsmogelijkheden. Flexibiliteit in elke woning Wie bijvoorbeeld een oude woning betrekt, hoeft niet langer te denken dat domotica niet aan hem besteed is. Dankzij de moderne domoticasystemen kan zelfs in oude huizen domotica genstalleerd worden. Er is namelijk geen specifieke bekabeling nodig, alles gebeurt via het lichtnet. Bepaalde componenten, die eruitzien als kleine blokjes, worden onzichtbaar gemonteerd achter drukknoppen, in lichtarmaturen, in stopcontacten of bij de rolluikmotoren. Daarnaast zijn de aanpassingen in de verdeelkast minimaal en is er nauwelijks extra ruimte nodig. Bij verhuis gaat de investering niet verloren, je kan de componenten gewoon meenemen en in de nieuwe woonst installeren. Op die manier wordt domotica mobiel en beschikbaar voor iedereen, klinkt het. Besturing via smartphone Naast de klassieke drukknop kan je je woning ook bedienen via een applicatie op een iphone, een ipad en in een later stadium ook via een Android smartphone. Zelfs wanneer je met vakantie bent, hoef je je geen zorgen te maken over je woning. Het systeem voorziet dat eens de verbinding gemaakt is via het internet, je je huis kan besturen en in de gaten houden vanop heel de wereld. Daan De Becker Geavanceerde functies zorgen er bovendien voor dat verwarming, verluchting en zonnewering samenwerken om je huis in optimale toestand te houden, zonder energie te verspillen. Niet-essentiële verbruikers gaan automatisch uit als je de woning verlaat. Voorbeelden zijn het licht in de badkamer dat je steevast vergeet uit te doen, je verwarming die in eco-stand gaat,... Daan De Becker

12 SLIMME ELEKTRICITEIT VOOR ELKE WONING. Nieuwbouw, verbouwing, bestaande woning? ONE Smart Control tovert je klassieke elektriciteitsnetwerk om in een slim netwerk. Alle drukknoppen en stopcontacten worden veelzijdiger dan ooit èn je kan alles bedienen met je smartphone. Lichten gegroepeerd in- en uitschakelen, sferen creëren, verwarming aanzetten vanop afstand, muziek bedienen... Een waaier aan mogelijkheden, maar jij kiest enkel wat voor jouw woning past. ONE Smart Control geeft ook je energieverbruik weer, zodat je kan ingrijpen waar nodig om energie te besparen. Bovendien is het systeem gemakkelijk installeerbaar, zonder nieuwe bekabeling of breekwerk.

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding?

DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding? DE NIEUWE GROENESTROOMCERTIFICATEN...en wat met de netvergoeding? Jo Neyens, PV-Vlaanderen Intersolution conference 15-17 januari 2014 1 PV GSC en netvergoeding Intersolution 2014 1 ODE Structuur platformen

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! SMA Solar Technology AG

Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! SMA Solar Technology AG Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! Inhoud 1 Motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag in het netwerk 3 Oplossingen van SMA 2 Inhoud 1 Motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

van 23 februari 2010

van 23 februari 2010 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Illuminating ideas. 1 2 Het touchscreen informeert je op elk moment van de dag over je elektriciteits-, gas- en waterverbruik. Niko

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Illuminating ideas. 1 Niko Home Control de nieuwe elektrische installatie. Niko Home Control overstijgt de mogelijkheden van een traditionele

Nadere informatie

HOOG TIJD VOOR SLIMME ELEkTRIcITEIT.

HOOG TIJD VOOR SLIMME ELEkTRIcITEIT. HOOG TIJD VOOR SLIMME ELEkTRIcITEIT. ONE Smart Control tovert je elektriciteit om in een krachtig en slim netwerk. Alle drukknoppen en stopcontacten worden veelzijdiger dan ooit. Lichten gegroepeerd in-

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

van 11 december 2007

van 11 december 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK

Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK Vlaams minister Kris Peeters wil met een verstandig energiebeleid niet alleen het aanbod sturen maar ook en vooral de vraag beheersen.

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren ENERGIEOPLOSSINGEN De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren Vandaag de dag kunnen we onze verplichtingen inzake energie-efficiëntie niet meer naast ons

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

HOOG TIJD VOOR SLIMME ELEKTRICITEIT.

HOOG TIJD VOOR SLIMME ELEKTRICITEIT. HOOG TIJD VOOR SLIMME ELEKTRICITEIT. ONE Smart Control tovert je elektriciteit om in een krachtig en slim netwerk. Alle drukknoppen en stopcontacten worden veelzijdiger dan ooit. Lichten gegroepeerd in-

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw Evoluties in het energielandschap Peter De Pauw Inhoud We consumeren meer energie We produceren zelf elektriciteit We zullen anders consumeren We gebruiken de netten op een andere manier 2 3 december 2015

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

U en Oxxio: een goede zaak

U en Oxxio: een goede zaak U en Oxxio: een goede zaak Uw perfecte partner voor duurzame energie U doet graag zaken met professionele partners. Want u wilt ervan opaan kunnen dat ze doen wat ze beloven en een toegevoegde waarde leveren.

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

Innoveren met financiering van zonnepanelen

Innoveren met financiering van zonnepanelen Innoveren met financiering van zonnepanelen Dexia Corporate Jean-Michel Baetslé, Gedelegeerd Bestuurder Inhoud Inleiding Fotovoltaïsche zonne-energie Voor- en nadelen van een fotovoltaïsch systeem Steun

Nadere informatie

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 De Vlaamse Overheid als verbruiker De Vlaamse Overheid verbruikt circa 300 miljoen euro energie

Nadere informatie

Lokale productie en opslag: een realiteit! SMA Solar Technology AG

Lokale productie en opslag: een realiteit! SMA Solar Technology AG Lokale productie en opslag: een realiteit! Inhoud 1 Marktverwachtingen en motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag in het netwerk 3 Oplossingen van SMA 2 Inhoud 1 Marktverwachtingen en motivatie 2 Lokaal

Nadere informatie

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME

Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen. Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME Standpunt van Synergrid met betrekking tot electrische voertuigen Seminarie van 20 april 2010 FOD EKME INHOUD Voorstelling van Synergrid en de rol van de netbeheerders Integratie van elektrische voertuigen

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids The green team Imtech ICT CS Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids Agenda presentatie 1. Corporate Social Responsibility drijfveer voor Smart X: Wat betekent CSR voor organisaties?

Nadere informatie

'Een financieel product met een groene saus of een groen product met een financiële saus?'

'Een financieel product met een groene saus of een groen product met een financiële saus?' 'Een financieel product met een groene saus of een groen product met een financiële saus?' https://www.youtube.com/watch?v=ttbsiwy4jow Onze partners EcoNation referenties (1) RETAIL & VOEDING LOKALE BESTUREN

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden

COGEN Vlaanderen vzw. Doelstelling: actief meewerken aan de ontwikkeling van kwaliteitsvolle WKK Expertisecentrum Expertiseverstrekking naar leden Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen WKK voor ruimteverwarming Algemene principes van WKK Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag VIBE 12 november 2010 1 COGEN Vlaanderen vzw Doelstelling:

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V.

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V. Smart Power Networks Energie Management Bas de Koningh - HARTING B.V. Motivatie Politieke doelen Reductie CO2-Uitstoot nucleare energie fase out Meer renewable energie duurzame energieefficiëntie in de

Nadere informatie

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer

Ketenanalyse Woon- Werkverkeer 2014 Ketenanalyse Woon- Werkverkeer Rapportage: KAWWV 2014 Datum: 12 Augustus 2014 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Data inventarisatie... 4 2.1.1 Zakelijke

Nadere informatie

voor energie- en milieu-investeringen Katrien De Maeyer

voor energie- en milieu-investeringen Katrien De Maeyer Steunmaatregelen voor energie- en milieu-investeringen 31 maart 2011 Katrien De Maeyer Ik wil besparen op mijn energiefactuur! Ik wil milieuvriendelijker produceren! Hoegaikditfinancieren? 1. Advies nodig

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Klanken uit het Energie Overleg. 4 de Vastgoedforum 27/2/2015

Klanken uit het Energie Overleg. 4 de Vastgoedforum 27/2/2015 Klanken uit het Energie Overleg 4 de Vastgoedforum 27/2/2015 Interne milieuzorg in 2003 Milieubeleidsverklaring Vlaamse Regering van 18 juli 2003 De Vlaamse overheid wenst inzake milieuzorg een voorbeeldfunctie

Nadere informatie

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Compteurs évolués Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Michel Quicheron Seminarie BRUGEL 1 april 2009 01/04/2009 1 Samenvatting 1. De slimme meter (smart meter): definitie, wettelijke

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Budgetmodule Budgetraming en -opvolging

Budgetmodule Budgetraming en -opvolging Budgetmodule Budgetraming en -opvolging Inleiding VEB wil u ontzorgen bij opmaak en opvolging van uw energiebudget Drie basisprincipes: Transparantie: identieke communicatie naar alle partijen, naar u

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

IS ENERGIEOPSLAG HET ANTWOORD?

IS ENERGIEOPSLAG HET ANTWOORD? IS ENERGIEOPSLAG HET ANTWOORD? JA! DE VOLGENDE STAP NAAR MEER ONAFHANKELIJKHEID WAAROM? 1. Eigen energie voorziening Geen impact meer van prijsstijgen en zelf in controle van je eigen elektriciteit, dag

Nadere informatie

Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011

Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011 Welkom Elektrische voertuigen 6 juli 2011 Agenda Project elektrische voertuigen Eandis Impact op netwerk elektriciteit Deelname proeftuin EVA 2 6 juli 2011 Technische gegevens voertuigen ( 1 ) 4 FIAT FIORINO

Nadere informatie

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 Welkom Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 : probleemstelling Meer lokale productie Lokale injectie zorgt voor opwaartse stroom Fluctuerend en weinig controleerbaar Het netwerk

Nadere informatie

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 EMA Principes Antwerpen ondertekende het Europese Burgemeestersconvenant. Meer dan 5.000 lokale en regionale overheden hebben ondertekend en engageren zich om op

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen

Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen Dr. ir. Émile J. L. Chappin Challenge the future 1 Mondiale uitdagingen Spanning tussen toename

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03)

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) 1 HOE BEOORDEEL JE DE RENDABILIEIT VAN EEN INVESTERING? Is het rendabel om in uw woning te investeren in een systeem dat werkt op hernieuwbare energie?

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen

Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen Steunmaatregelen voor milieu- en energiebewust ondernemen 28 november 2007 Researchpark Zellik Ir. Bert Stassen bert.stassen@vlao.be T : 016 31 10 63 www.vlao.be Belangrijkste vormen van subsidie 1. Ecologiepremie

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE 1 Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE Leefmilieu Brussel Hernieuwbare elektriciteitsproductie voor woningen met maximum 10 eenheden Gregory Neubourg APERe Doelstellingen van de presentatie Kennis van de

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 15 april 2008

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 15 april 2008 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

Samen investeren in hernieuwbare energie. Daan Creupelandt Dirk Vansintjan

Samen investeren in hernieuwbare energie. Daan Creupelandt Dirk Vansintjan Samen investeren in hernieuwbare energie Daan Creupelandt Dirk Vansintjan Even opwarmen Wie kent Ecopower? Zijn er coöperanten? Zijn er klanten? 2 Overzicht 1. Ecopower 2. Coöperatief ondernemen 3. REScoop.eu

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? 7 mei 2015 Inge Goessens Vlaams EnergieBedrijf Inhoud Korte voorstelling VEB De overheid als energieverbruiker Uw energiefactuur verlagen

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

controle over je energiekosten by IZEN energy systems

controle over je energiekosten by IZEN energy systems h controle over je energiekosten by IZEN energy systems Wie zijn we? energy systems EcoHome is het totaalconcept van IZEN energy systems om bestaande woningen op een comfortabele manier energiezuiniger

Nadere informatie

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Thierry Van Craenenbroeck First Belgian Smart Grid Day 18/10/2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Kader

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

LoRa van KPN. Connectiviteit voor Internet of Things

LoRa van KPN. Connectiviteit voor Internet of Things LoRa van KPN Connectiviteit voor Internet of Things Energie-efficiënt verbindingen maken Internet of Things is steeds meer een wezenlijk onderdeel van ons bestaan. Alles en iedereen kan tegenwoordig met

Nadere informatie

Een duurzaam en lokaal aanbod

Een duurzaam en lokaal aanbod Een duurzaam en lokaal aanbod Lelystad, 26 juni 2013 1 Met deze samenwerking beoogt AGCE, Eneco /Joulz een duurzame visie in praktijk te brengen en biedt voor de ondernemer: Een duurzaam en lokaal aanbod

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

Verlaag uw energiekosten. met de Smart Energy Software van I-Real

Verlaag uw energiekosten. met de Smart Energy Software van I-Real Verlaag uw energiekosten met de Smart Energy Software van I-Real Bent u verantwoordelijk voor energiemanagement? Heeft uw organisatie veel energie aansluitingen of levert/produceert u juist energie? Vaak

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE Leefmilieu Brussel Hernieuwbare elektriciteitsproductie voor woningen met maximum 10 eenheden Gregory Neubourg APERe Doelstellingen van de presentatie Kennis van de belangrijke

Nadere informatie

School Info. Beter inzicht, hogere kwaliteit en meer omzet

School Info. Beter inzicht, hogere kwaliteit en meer omzet School Info Beter inzicht, hogere kwaliteit en meer omzet SchoolsConnect is een totaalconcept voor onderwijsinstellingen. Gemakkelijk internet en telefonie is altijd fijn op een school. Ook de veiligheid

Nadere informatie

Energiedag voor lokale besturen VVSG. Heidi Lenaerts 26/10/2011

Energiedag voor lokale besturen VVSG. Heidi Lenaerts 26/10/2011 Energiedag voor lokale besturen VVSG Heidi Lenaerts 26/10/2011 Agenda 1. Huidig energiesysteem + evoluties 2. Wat zijn smart grids? 3. Link naar gebruikers & gebouwen 4. Wie is Smart Grids Flanders? Huidig

Nadere informatie

IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK. Startvergadering 25/03/2013 15u Geel

IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK. Startvergadering 25/03/2013 15u Geel IWT TETRA-PROJECT NANOGRIDS IN DE PRAKTIJK Startvergadering 25/03/2013 15u Geel Eestermans Bart Lector - Onderzoeker Thomas More Kempen Kenniscentrum Energie 1 Smart Grid Microgrid Nanogrid WHAT'S IN A

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Pompen worden in tal van toepassingen ingezet

Pompen worden in tal van toepassingen ingezet 1 2 Pompen worden in tal van toepassingen ingezet Pompen circuleren water om ons warm te houden Pompen in airconditioning systemen zorgen voor een aangename omgeving in gebouwen en kantoren Verpompen van

Nadere informatie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie ingediend op 461 (2014-2015) Nr. 5 21 oktober 2015 (2015-2016) Amendementen op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake

Nadere informatie