Informatie uit wiki OpenCourseWare Digitaal Toetsen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatie uit wiki OpenCourseWare Digitaal Toetsen"

Transcriptie

1 Informatie uit wiki OpenCourseWare Digitaal Toetsen Deze reader bevat informatie uit de wiki OpenCourseWare Digitaal Toetsen. Deze wiki is niet meer online. De informatie is deels verouderd en bevat niet-werkende links. Op de volgende pagina staat de inhoudsopgave van dit document.

2 1. Cursus Digitaal Toetsen ontwikkelen Cursus Digitaal Toetsen publiceren Open CourseWare Pilot Open CourseWare OCW Digitaal Toetsen Platform selecteren Platform SURFacademy Projectteam formeren Projectteam Digitaal Toetsen Workflow OCW ontwikkeling Workflow OCW Digitaal Toetsen Leerdoelen Leerdoelen Digitaal Toetsen Globaal ontwerp Globaal ontwerp Digitaal Toetsen Auteursrechten Auteursrechten Digitaal Toetsen Materialen verzamelen Materialen Digitaal Toetsen Kwaliteit materialen Materialen aanpassen Detailontwerp Implementatie Controle Acceptatie Release Beheer

3 Cursus Digitaal Toetsen ontwikkelen Cursus Digitaal Toetsen publiceren Publiceren onder een Creative Commons licentie Voorafgaand aan de workshops en seminar over digitaal toetsen is door Anne Floor met de sprekers afgestemd dat hun materialen onder een Creative Commons 3.0 licentie worden gepubliceerd. Dit geldt ook voor de video s die door een commerciële partij zijn ontwikkeld. Open CourseWare Een onderdeel van het SURF programma Open Educational Resources is ervaringen opdoen met de ontwikkeling van Open CourseWare (online open cursussen) binnen SURFacademy. In een pilot gaan experts uit instellingen, onder de regie van SURF, experimenten met de ontwikkeling van Open CourseWare voor SURFacademy bijeenkomsten. Het doel van de pilot is drieledig: Ervaringen opdoen met de ontwikkeling van Open CourseWare en deze ervaringen, waaronder een procesbeschrijving, breed delen. Practice what you preach : het is de verantwoordelijkheid van SURF om kennis openlijk te delen. SURF moet binnen het programma OER het goede voorbeeld geven. SURFacademy zorgt voor nationale krachtenbundeling en uitwisseling van kennis binnen het hoger onderwijsveld. Nu blijft de kennis veelal beperkt tot de bijeenkomsten zelf. Open CourseWare biedt de mogelijkheid om deze kennis te verduurzamen en toegankelijk te maken voor een breed publiek. De eerste pilot die wordt uitgevoerd is de ontwikkeling van een Open Course Digitaal Toetsen. Op deze wiki vindt u een beschrijving van de stappen die zijn doorlopen en de keuzes die zijn gemaakt om te komen tot een Open Course Digitaal Toetsen. 0. Pilot Open CourseWare Een onderdeel van het SURF programma Open Educational Resources is ervaringen opdoen met de ontwikkeling van Open CourseWare (online open cursussen) binnen SURFacademy. In een pilot gaan experts uit instellingen, onder de regie van SURF, experimenten met de ontwikkeling van Open CourseWare voor SURFacademy bijeenkomsten. Het doel van de pilot is drieledig: Ervaringen opdoen met de ontwikkeling van Open CourseWare en deze ervaringen, waaronder een procesbeschrijving, breed delen. Practice what you preach : het is de verantwoordelijkheid van SURF om kennis openlijk te delen. SURF moet binnen het programma OER het goede voorbeeld geven. SURFacademy zorgt voor nationale krachtenbundeling en uitwisseling van kennis binnen het hoger onderwijsveld. Nu blijft de kennis veelal beperkt tot de bijeenkomsten zelf. Open CourseWare biedt de mogelijkheid om deze kennis te verduurzamen en toegankelijk te maken voor een breed publiek. OCW Digitaal Toetsen Vanuit het SURF programma Toetsing en Toetsgestuurd Leren worden drie bijeenkomsten in SURFacademy georganiseerd omtrent het thema Digitaal Toetsen in het voorjaar van Het betreft twee workshops over formatief en summatief digitaal toetsen en een seminar over digitaal toetsbeleid. Het doel is om de resultaten van de bijeenkomsten over Digitaal Toetsen in de vorm van Open CourseWare duurzaam en breed toegankelijk aan te bieden, zodat geïnteresseerden deze kunnen gebruiken voor zelfstudiedoeleinden of als naslagwerk. Er worden een aantal uitgangspunten gehanteerd: de resultaten van de bijeenkomsten over Digitaal Toetsen dienen als basis voor de Open CourseWare; de resultaten worden aangevuld met bestaande Open Educational Resources over Digitaal Toetsen; de Open CourseWare Digitaal Toetsen is bedoeld als zelfstudie middel of als naslagwerk door geïnteresseerden. Interactie, begeleiding, toetsing en certificering zijn expliciet geen kenmerken van Open CourseWare. de Open CourseWare Digitaal Toetsen wordt gepubliceerd onder een open licentie. waardoor reuse, revising, remixing en

4 redistributing mogelijk is. 1. Platform selecteren Om de CourseWare te ontwikkelen en te ontsluiten is een platform (CMS) benodigd. Eisen OCW-platform De volgende eisen worden aan een dergelijk platform gesteld: Het platform moet de workflow voor Open CourseWare ontwikkeling ondersteunen. Deze workflow onderscheidt minimaal drie rollen, die gedurende het ontwikkelproces met elkaar samenwerken: 1. een inhoudsdeskundige is verantwoordelijk voor de inhoud van de cursus; 2. een cursusontwikkelaar is verantwoordelijk voor de technische ontwikkeling van de cursus; 3. een auteursrechten specialist die checkt of de inhoud vrij is van auteursrechtelijk beschermde materialen, alvorens de cursus wordt gepubliceerd. Het kan zijn dat er meerdere rollen betrokken zijn bij het ontwikkelproces, zoals een didacticus, die verantwoordelijk is voor de didactische opbouw, of een tweede inhoudsdeskundige, die de inhoud reviewt.om deze workflow te ondersteunen moet het platform de mogelijkheid bieden om de cursus tussentijds als draft op te slaan, onzichtbaar voor het publiek. De auteursomgeving (back-end van het platform) moet intuïtief werken en met geringe kennis van HTML te gebruiken zijn. Daarnaast moet het mogelijk zijn gebruik te maken van (embedded) video s, afbeeldingen en audio fragmenten. Bestaande digitale cursussen moeten eenvoudig vanuit andere omgevingen kunnen worden overgezet naar de Open CourseWare omgeving en vice versa. Dit geldt met name voor onderwijsinstellingen, waarbij digitaal leermaterialen veelal zijn gepubliceerd binnen een ELO zoals Blackboard. Denk hierbij aan een importfunctie, wat gebruik maakt van uitwisselingsstandaarden als IMS of SCORM. Uitwisselingsstandaarden zorgen er tevens voor gebruikers de content (of delen ervan) laagdrempelig kunnen hergebruiken. Het platform moet het gebruik van standaarden voor metadatering, zoals IEEE-LOM of NL-LOM, ondersteunen. Standaarden zorgen ervoor dat de content vindbaar kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld via LOREnet of Wikwijs. Rating (en review): gebruikers hebben de mogelijkheid de cursussen te beoordelen en eventueel van commentaar te voorzien. Dit is een eerste stap om de kwaliteit van de Open CourseWare inzichtelijk te maken. Gebruikersgegevens (user-analytics). Om inzicht te krijgen in het gebruik van de cursussen moeten minimaal de volgende gegevens van gebruikers verzameld worden: aantal (unieke) bezoekers, pageviews, tijdsduur van het bezoek en de geografische locatie van de bezoeker. Typen platformen De platformen voor de ontwikkeling en ontsluiting van Open CourseWare zijn onder te verdelen in course management systemen en content management systemen. Course Management Systemen Met een course management systeem wordt in dit kader een open source elektronische leeromgeving bedoeld, waarbij gebruikers zonder identificatie of authenticatie toegang hebben tot de cursussen. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Blackboard, wat niet open source is en waarbij gebruikers alleen door middel van een persoonlijk account toegang hebben tot de cursussen. De drie meest gebruikte course management systemen voor Open CourseWare zijn: educommons is een Zope/Plone-gebaseerde applicatie voor het publiceren van Open CourseWare, wordt gebruikt door een aantal Open CourseWare projecten. Het werd oorspronkelijk ontwikkeld aan de Utah State University. educommons is speciaal ontworpen voor het publiceren van materiaal, niet voor samenwerking of leeractiviteiten. Het is mogelijk om content over te zetten van commerciële ELO s, zoals Blackboard en WebCT, naar educommons. Toch blijkt in de praktijk dat de ontwikkeling van educommons achterloopt op de ontwikkeling van commerciële ELO s, waardoor het overzetten van content vaak lastig is. Het is onduidelijk hoe actief de ontwikkelgemeenschap is achter educommons. Eind 2010 zou er een nieuwe versie worden gelanceerd. Tot op heden is dit nog niet gebeurd. Sommige projecten hebben Moodle, een open source elektronische leeromgeving, uitgebreid met functies die het publiceren van Open CourseWare ondersteunen. De Open University UK gebruikt Moodle voor het publiceren van Open CourseWare. Het Rice University's Connexions project heeft een platform ontwikkeld dat een aantal specifieke functies bevat wat het samenwerken aan de ontwikkeling van content mogelijk maakt (co-creatie). Het doel hiervan is om gebruikers in staat te stellen hun materiaal middels dit platform te delen, te wijzigen en uit te breiden. Gebruikers ontwikkelen Open CourseWare op het platform van Connexions. Er is dus geen eigen platform benodigd. Het nadeel hiervan is dat de cursussen worden gepubliceerd buiten de eigen instelling. Daarnaast hebben de cursussen de look and feel van Connexions en niet van de eigen instelling. Het voordeel van course management systemen is dat het, in tegenstelling tot content management systemen, een aantal extra functionaliteiten biedt die de gebruiker in zijn leerproces ondersteund. Te denken valt aan (formatieve) toetsmodules met feedback, discussiefora, chatrooms, e.d. Het nadeel is dat een course management systeem, naast de bestaande communicatiekanalen (lees: websites) van een instelling of organisatie, een extra systeem is wat geïmplementeerd en beheerd moet worden. Daarnaast kan de hoeveelheid aan (ongewenste) opties als gevolg hebben dat ontwikkelaars en gebruikers afhaken. Content Management Systemen Een content management systeem is, in tegenstelling tot een course management systeem, niet zozeer geënt op het leerproces als wel op de informatievoorziening. Veel websites, waaronder de corporate websites van instellingen, maken gebruik van een content management systeem. Toch worden content management systemen ook gebruikt voor de ontwikkeling en ontsluiting van Open CourseWare:

5 De Open Universiteit Nederland startte de ontwikkeling van Open CourseWare op educommons, maar maakte later de overstap naar de eigen corporate website. Het voordeel is dat de informatie over opleidingen en Open CourseWare op één website geïntegreerd en in dezelfde look and feel aan bezoekers wordt aangeboden. Ook de TU Delft maakt binnen het Open CourseWare project gebruik van het content management systeem van de eigen website, wat is gebaseerd op het open source CMS Typo3. De belangrijkste reden voor de TU Delft is dat zij zelf snel nieuwe functionaliteiten kunnen doorvoeren, zoals het overzetten van cursussen vanuit Blackboard. Voor de Open CourseWare omgeving moet er een keuze worden gemaakt tussen een course management systeem of een content management systeem. Platform SURFacademy Voor de Open CourseWare omgeving voor SURFacademy moet er een keuze worden gemaakt tussen een course management systeem of een content management systeem. Voor SURFacademy lijkt een content management systeem de meest geschikte oplossing: De doelgroep van SURFacademy is op zoek naar informatie, en in mindere mate geïnteresseerd in online trainingen voorzien van oefenvragen en feedback. De extra functionaliteiten die een course management systeem daarvoor biedt boven een content management systeem zijn voor SURFacademy minder bruikbaar. Course management systemen maken veelal gebruik van uitwisselingsstandaarden zoals IMS of SCORM. Voor SURFacademy zijn deze standaarden minder interessant, aangezien er geen uitwisseling met andere ELO s wordt beoogd. Wel moet het voor gebruikers mogelijk zijn om de Open CourseWare van SURFacademy laagdrempelig te kunnen (her)gebruiken. Om dit hergebruik mogelijk te maken gaat het niet zozeer om het gebruik van uitwisselingsstandaarden, als wel om het publiceren van de content in toegankelijke formaten. Te denken valt aan het gebruik van RTF en HTML in plaats van PDF. Er zijn twee mogelijke content management systemen interessant voor SURFacademy: 1. De Typo3 omgeving van de TU Delft De Open CourseWare omgeving van de TU Delft wordt als pilotomgeving gebruikt door de Universiteit Leiden en op korte termijn ook door de Universiteit Maastricht. De TU Delft maakt hiervoor een kopie van de eigen omgeving en past de look and feel aan de desbetreffende instelling aan. Het voordeel om te kiezen voor deze oplossing is dat de TU Delft een kant en klare stabiele omgeving levert in de huisstijl van SURFacademy, wat direct bij oplevering is te gebruiken. Daarnaast sluit het aan op de initiatieven van de Universiteit Leiden en de Universiteit Maastricht. Het nadeel is dat er, naast de bestaande informatievoorzieningen van SURF, een nieuwe website wordt gelanceerd voor Open CourseWare van SURFacademy. De integratie tussen het (fysieke) cursusaanbod en de Open CourseWare van SURFacademy ontbreekt, aangezien het via twee verschillende websites wordt aangeboden. De kosten voor een kopie van de Typo3 omgeving van TU Delft, aangepast aan de huisstijl van SURFacademy, bedragen voor de eerste twee jaar ,- exclusief BTW. 2. De website van SURFacademy Om de website van SURFacademy gereed te maken voor Open CourseWare moeten er een aantal aanpassingen aan het CMS worden gedaan door Uselab, de ontwikkelaar van de website. Aan de front-end moet er een katern komen waar de Open CourseWare is te vinden, gerubriceerd op thema. Dit katern moet vanaf de startpagina van SURFacademy duidelijk vindbaar zijn. Aan de back-end moet een ontwikkelomgeving voor Open CourseWare worden ontwikkeld, rekening houdend met de workflow van Open CourseWare. Daarnaast moeten functionaliteiten zoals rating en review, user-analytics worden toegevoegd. De eenmalige kosten voor de aanpassingen bedragen 8.305,- exclusief BTW. Het voordeel van deze oplossing is dat er geen nieuwe omgeving hoeft te worden opgezet om Open CourseWare te ontwikkelen en te ontsluiten. Daarnaast betreft het een eenmalige investering. Het onderhoud van de website is reeds belegd bij SURFacademy. Er is ook nog een bijkomend voordeel: niet alleen de Open CourseWare wordt via de website van SURFacademy ontsloten, ook de losse resultaten van de bijeenkomsten van SURFacademy, zoals presentaties, weblectures, verslagen en foto s kunnen toegankelijk worden gemaakt. Voor geïnteresseerden is het nu vaak lastig deze materialen te vinden, omdat ze worden gepubliceerd op de SURFacademy website onder de specifieke bijeenkomst waar ze betrekking op hebben. Daarnaast kan er vanuit een cursus (automatisch op basis van tags) gelinkt worden naar een specifieke bijeenkomst, zodat gebruikers worden geattendeerd op de voor hen relevante bijeenkomsten. Het nadeel is dat SURF kiest voor een eigen oplossing en niet aansluit bij het initiatief van de TU Delft, Universiteit Leiden en de Universiteit Maastricht. Toch zal de keuze voor de website van SURFacademy niet van invloed zijn voor de bruikbaarheid van de procesbeschrijving voor de ontwikkeling van Open CourseWare. Het gaat er om welke stappen moeten worden doorlopen, welke keuzes moeten worden gemaakt en wie er bij betrokken zijn, en in mindere mate om de achterliggende techniek. SURF laat juist zien dat met minimale aanpassingen aan bestaande websites het mogelijk is om Open CourseWare te ontwikkelen en te ontsluiten. Conclusie Gezien de voor- en nadelen ligt het voor de hand te kiezen om de website van SURFacademy aan te laten passen voor Open CourseWare. Er zijn nog een aantal randvoorwaarden die aandacht behoeven: Metadatering Om de vindbaarheid van de Open Courseware en de losse materialen van SURFacademy te vergroten, is het van belang dat de cursussen niet alleen vindbaar zijn via de website van SURFacademy, maar ook via zoekportalen en zoekmachines, zoals Wikiwijs en Google. Hiervoor is het noodzakelijk dat de Open Courseware en de losse materialen zijn voorzien van een beschrijving. Deze beschrijving wordt metadata genoemd: het is informatie over de informatie. Vanuit het onderwijsveld is op basis van de internationale standaard voor metadatering, IEEE LOM (Learning Object Metadata), een afspraak ontwikkeld voor de Nederlandse onderwijssituatie: NL-LOM. De meeste course management systemen en content management systemen ondersteunen het gebruik van tags en keywords, maar voldoen nog niet aan de metadateringsstandaard LOM. Alleen

6 educommons ondersteunt IEEE-LOM in beperkte mate. Volgens Uselab is het betrekkelijk eenvoudig om in een later stadium NL-LOM toe te voegen aan de website van SURFacademy. Het is echter raadzaam te wachten met de implementatie van deze standaard, totdat de nieuwe versie van NL-LOM is vrijgegeven. Als tussenoplossing wordt er binnen SURFacademy, in navolging van de TU Delft en de OU, gekozen voor het gebruik van RSS-feeds. Om de Open Courseware en de losse materialen vindbaar te maken via zoekmachines en externe websites kunnen RSS-feeds worden gebruikt. Daarnaast bieden RSS-feeds de mogelijkheid om gebruikers te attenderen op nieuwe cursussen en materialen. Publiceren onder een open licentie De Open CourseWare in SURFacademy worden gepubliceerd onder een open licentie, waardoor reuse, revising, remixing en redistributing van de materialen mogelijk wordt. De Creative Commons 3.0 licentie wordt hiervoor gehanteerd. Naast Open CourseWare worden ook losse materialen toegankelijk gemaakt via de website van SURFacademy. Ook deze materialen moeten onder een open licentie (CC 3.0) beschikbaar worden gesteld. Dit vergt een goede voorlichting aan en begeleiding van de projectleiders van SURFacademy bijeenkomsten. Projectleiders moeten hier tijdens de intakegesprekken op worden geattendeerd, zodat zij op hun beurt dit kunnen communiceren naar de sprekers. Daarnaast zal in de toolkit van SURFacademy een hoofdstuk worden opgenomen over hoe het publiceren onder een CC 3.0 licentie werkt en wat de consequenties hiervan zijn. Disclaimer De website van SURFacademy moet worden voorzien van een disclaimer om zichzelf te beschermen tegen claims op auteursrechtelijke gronden. Wilma Mossink of SURFdirect kan helpen deze op te stellen. Zie ook het voorbeeld van de TU Delft: 2. Projectteam formeren Projectteam Voor de ontwikkeling van Open CourseWare moet er een projectteam worden geformeerd. Het projectteam bestaat uit de volgende rollen: Cursuseigenaar: de eigenaar van de cursus bepaalt mede de leerdoelen, is verantwoordelijk voor de acceptatie en het beheer van de cursus. Inhoudsdeskundige(n): verantwoordelijk voor de inhoud van de cursus Didacticus: ondersteunt de inhoudsdeskundige bij het formuleren van leerdoelen en geeft didactische begeleiding gedurende het ontwikkeltraject. Cursusontwikkelaar: zet het script, ontwikkeld door de inhoudsdeskundige en didacticus, om in een technisch ontwerp in de OCW-omgeving. Auteursrechtenspecialist: adviseert de inhoudsdeskundige en controleert of de gebruikte materialen niet auteursrechtelijk zijn beschermd. De auteursrechtenspecialist publiceert de de cursus onder een Creative Commons licentie. Functioneel beheerder OCW-omgeving: is verantwoordelijk voor de inrichting van de OCW-omgeving en ondersteunt de cursusontwikkelaar in het gebruik van de auteursomgeving. In de praktijk worden een aantal rollen veelal door een en dezelfde persoon vervuld. Projectteam Digitaal Toetsen Voor de ontwikkeling van Open CourseWare Digitaal Toetsen is het volgende projectteam geformeerd: Cursuseigenaar: Anne Floor Erdman, SURF projectmanager Toetsing en Toetsgestuurd Leren Inhoudsdeskundigen: Sharon Klinkenberg (UvA), Caspar Groeneveld (UvA) en Sylvester Draaijer (VU) Didacticus: Sharon Klinkenberg Cursusontwikkelaar: stagiaire (actie: Anne Floor) Auteursrechtenspecialist: SURFfoundation platform Onderzoek, SURFdirect Functioneel beheerder OCW-omgeving: moet nog een besluit over worden genomen. Mogelijke opties zijn: projectmanager OER/SURFacademy of projectondersteuner OER/SURFacademy. Op 17 januari jl. is er een startbijeenkomst geweest, waarbij de volgende personen aanwezig waren: Inhoudsdeskundige & onderwijskundige: Sharon Klinkenberg (UvA) Open CourseWare expert: Martijn Ouwehand (TU Delft) SURF projectmanager OER: Roel Sijstermans SURF projectmanager TTL: Anne Floor Erdman SURF projectmanager TTL technische infrastructuur: Alfred Hartoog Het doel van deze bijeenkomst was vast te stellen welke stappen doorlopen moeten worden bij de ontwikkeling van Open CourseWare Digitaal Toetsen en het opstellen van een lijst met eindtermen, oftewel leerdoelen, voor de Open CourseWare en een globale inhoudelijke opzet. Duidelijk werd dat stap 1 het opzetten van een Open CourseWare omgeving is voor het ontwikkelen en publiceren van Open CourseWare. Achteraf gezien had de bijeenkomst opgeknipt kunnen worden in een procesmatig deel en een inhoudelijk deel. In procesmatige gedeelte kan met medewerking van een OCW-expert worden vastgesteld welke stappen moeten worden doorlopen bij de ontwikkeling van Open CourseWare. In het inhoudelijke gedeelte stellen de inhoudsdeskundige en de onderwijskundige gezamenlijk de leerdoelen vast en maken een eerste globale opzet van de Open CourseWare.

7 3. Workflow OCW ontwikkeling Hieronder staan de verschillende stappen beschreven in het proces van de ontwikkeling van een Open Course. In deze wiki is er een hoofdstuk gewijd aan iedere processtap. Workflow OCW Digitaal Toetsen De stand van zaken met betrekking tot de ontwikkeling van de Open Course Digitaal Toetsen (peildatum 1 april 2011):

8 4. Leerdoelen Een leerdoel geeft aan wat men met het cursus wil bereiken. Soms wordt leerdoel gebruikt als synoniem van de term eindterm. Een leerdoel specificeert duidelijk en concreet wat men beoogt zichzelf of anderen eigen te maken op het gebied van kennis, inzichten en vaardigheden. Waarom leerdoelen formuleren? Een aantal voordelen zijn: Leerdoelen bieden een handvat voor het kiezen van een geschikte strategie, leermiddelen en werkvormen. De leerdoelen vormen een korte en bondige samenvatting van de cursus. Door deze samenvatting voorafgaan aan de cursus te geven, kan deze dienen als begrippenkader of als kapstok voor het leren. Gebruikers die de leerdoelen kennen zijn actiever in het zoeken en vragen naar informatie. Ze zijn in staat hun eigen prestaties te beoordelen en zichzelf te corrigeren.

9 Betrokkenen Bij het formuleren van leerdoelen voor een Open Course zijn de volgende rollen betrokken: Tips Cursuseigenaar: wat is het beoogde resultaat van de cursus? Inhoudsdeskundige: wat moeten gebruikers van welk onderwerp leren? Didacticus: formuleren van SMART-leerdoelen op basis van de input van de cursuseigenaar en de inhoudsdeskundige. Richtlijnen m.b.t. het formuleren van leerdoelen (TU Delft) Voorbeelden van leerdoelen (UvA) Leerdoelen Digitaal Toetsen 5. Globaal ontwerp Op basis van de leerdoelen wordt een globaal ontwerp gemaakt. Betrokkenen Bij het maken van een globaal ontwerp zijn de volgende rollen betrokken: Inhoudsdeskundige: benoemen van onderwerpen die aan bod moeten komen in de cursus, afgeleid van de leerdoelen. Didacticus: op basis van de onderwerpen de globale opzet en structuur van de cursus bepalen. Hoe kunnen de onderwerpen het beste didactisch worden gepresenteerd? Cursusontwikkelaar: Denkt mee over de (technische) presentatie van de onderwerpen in de online cursus. Functioneel beheerder OCW-omgeving: adviseert de overige betrokkenen over de (on)mogelijkheden van het systeem. Globaal ontwerp Digitaal Toetsen 6. Auteursrechten Auteursrechten en het gebruik van materialen Richtlijnen Aan de volgende richtlijnen bij het materiaal in de cursussen wordt aandacht geschonken: Waar mogelijk wordt aan referenties en bronvermelding gedaan en dus tegemoet gekomen aan de morele rechten van een auteursrechthebbenden. Bronvermelding moet altijd-ook als is de bron onbekend (niet traceerbaar). Kun je de naam van de auteur/fotograaf/etc. niet vinden, dan volstaat het noemen van de website (titel + url) waar de informatie vanaf gehaald is Citaten worden op de juiste manier gebruikt (functioneel, passend in de context en ondergeschikt aan het verhaal) Portretrecht Het Portretrecht wordt geen geweld aangedaan: Staat een persoon zo op de foto dat het redelijk belang van deze persoon wordt geschaad, gebruik de foto dan niet. Een voorbeeld van redelijk belang is financieel- of privacybelang. Vraag zo mogelijk toestemming aan de geportretteerde om de foto te gebruiken voor onderwijsdoeleinden (niet commercieel) Leg de afspraken voor het gebruik vast Herkomst Er wordt kritisch gekeken naar de herkomst van het materiaal. De richtlijnen zijn: Maak gebruik van van eigen foto s Maak gebruik van foto s waarvan bekend is dat deze met toestemming mogen worden gebruikt Zoals materiaal met een CC-licentie Websites met beeldmateriaal FreeFoto.com FreediDigitalPhotos.net

10 PowerhouseMuseum.com flickr.com (Creative Commons) gettyimages.com (royalty free) Auteursrechten en het publiceren van een Open Course Open CourseWare wordt gepubliceerd onder een open licentie, waardoor reuse, revising, remixing en redistributing mogelijk is. Dit is mogelijk door de cursus te publiceren onder een Creative Commons licentie. De cursus moet voorzien zijn van de licentie-informatie, zoals de afbeelding hieronder. Deze is te verkrijgen via de website van Creative Commons. Met een Creative Commons licentie hebben de eindgebruikers de vrijheid om het materiaal te hergebruiken. De gebruiker mag met een Creative Commons 3.0 licentie: het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven remixen - afgeleide werken maken Onder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker dient bij het werk de door de maker of de licentiegever aangegeven naam te vermelden (maar niet zodanig dat de indruk gewekt dat zij daarmee instemmen met uw werk of uw gebruik van het werk). Niet-commercieel. De gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken. Gelijk delen. Indien de gebruiker het werk bewerkt kan het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens dezelfde licentie als de onderhavige licentie of een gelijksoortige licentie worden verspreid. Bij hergebruik of verspreiding dient de gebruiker de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden. De beste manier om dit te doen is door middel van een link naar deze webpagina. De gebruiker mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande toestemming van de rechthebbende. Niets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de auteur, of deze te beperken. Auteursrechten Digitaal Toetsen Voorafgaand aan de workshops en seminar over digitaal toetsen is door Anne Floor met de sprekers afgestemd dat hun materialen onder een Creative Commons 3.0 licentie worden gepubliceerd. Dit geldt ook voor de video s die door een commerciële partij zijn ontwikkeld. 7. Materialen verzamelen De volgende aandachtspunten moeten in acht worden genomen bij het verzamelen van materialen, wat als basis dient voor de Open CourseWare: Kwaliteit van het cursusmateriaal Het cursusmateriaal wordt in de etalage van de organisatie of instelling geplaatst, waardoor het onderwijsmateriaal aan bepaalde kwaliteitseisen moet voldoen. Weblectures dienen goed verstaanbaar en slides goed leesbaar te zijn. Volledigheid Er is voldoende materiaal aanwezig om het materiaal als cursus te publiceren. Zorg ervoor dat er minimaal slides en bij voorkeur weblectures aanwezig zijn, zodat de rode draad van het onderwerp realistisch kan worden weerspiegeld in Open CourseWare. Auteursrechten Cursusmateriaal mag alleen met toestemming van de rechthebbenden en met vermelding van de auteur en bron als OpenCourseWare worden gepubliceerd. Ook voor beeldmateriaal in slideshows en weblectures moet er toestemming van de rechthebbenden zijn, vergezeld van auteur- en een bronvermelding. Zie het hoodstuk over Auteursrechten voor meer informatie. Materialen Digitaal Toetsen Verzamelen van materialen Tijdens de workshops en het seminar over digitaal toetsen zijn de volgende materialen verzameld (links toevoegen & aanvullen): alle presentaties (indien mogelijk) zijn opgenomen als weblecture; de cursusmaterialen, waaronder de presentaties, zijn door de sprekers uitgewerkt in tekst; experts en deelnemers zijn door een commerciële partij kort geïnterviewd, wat heeft geresulteerd in een aantal korte

11 instructievideo s over specifieke (deel)onderwerpen. Gebruik maken van open materialen De sprekers zijn erop geattendeerd om louter gebruik te maken van auteursrechtelijk vrije materialen of van materialen die onder een Creative Commons licentie beschikbaar zijn gesteld. Dit betreft met name teksten, afbeeldingen en video s die sprekers gebruiken in hun presentaties. 8. Kwaliteit materialen 9. Materialen aanpassen 10. Detailontwerp 11. Implementatie 12. Controle 13. Acceptatie 14. Release 15. Beheer

Prowise Presenter (online digibordsoftware)

Prowise Presenter (online digibordsoftware) Prowise Presenter (online digibordsoftware) Kevin Van Eenoo november 2015 COPYRIGHT Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband,

Nadere informatie

Cursusontwikkeling / Centrale ELO

Cursusontwikkeling / Centrale ELO Cursusontwikkeling / Centrale ELO Leo Wagemans 7 september 2011 Overleg met Leeuwenborgh opleidingen Agenda Uitgangspunten van de OU Onderwijsontwerp en ontwikkeling ADDIE-cyclus Ontwikkelteam / Cursusteam

Nadere informatie

Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT. Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde VOORTGEZET ONDERWIJS. Science Center NEMO/NSO

Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT. Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde VOORTGEZET ONDERWIJS. Science Center NEMO/NSO Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde Science Center NEMO/NSO VOORTGEZET ONDERWIJS 1 Colofon Ruimteschip Aarde is een project van de Nederlandse

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

Hordenloop naar open en online onderwijs. Wilfred Rubens Robert Schuwer

Hordenloop naar open en online onderwijs. Wilfred Rubens Robert Schuwer Hordenloop naar open en online onderwijs Wilfred Rubens Robert Schuwer 36 punts 28 punts http://www.flickr.com/photos/gowestphoto/3955671300/sizes/o/ http://www.flickr.com/photos/sophistechate/2777266738/sizes/l/

Nadere informatie

The Courseware Company BV Postbus 394 3500 AJ UTRECHT Tel: 030 2399 090 Fax: 030 2399 091 www.courseware.nl BTW: 80.63.88.407.B.

The Courseware Company BV Postbus 394 3500 AJ UTRECHT Tel: 030 2399 090 Fax: 030 2399 091 www.courseware.nl BTW: 80.63.88.407.B. Articulate Studio 13 PRO Algemeen Maak snel e-learningmodules, quizzen en andere interactieve content met een auteurstool waarmee je meteen aan de slag kunt! Onderdelen Studio PRO Articulate Studio PRO

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST

Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST Special interest group Blended learning KICK-OFF BIJEENKOMST 18 april 2016 Welkom en inleiding Wat is een SIG? Special interest groups (SIG's) van SURF zijn kennisgemeenschappen (communities) rondom specifieke

Nadere informatie

TYPO3 redacteuren cursus w3.tue.nl

TYPO3 redacteuren cursus w3.tue.nl TYPO3 redacteuren cursus w3.tue.nl Inleiding Voorstellen docent Communicatie Expertise Centrum (CEC) Voorstellen cursisten Aanwezigheidsformulier Evaluatieformulier / e-mailadres Reden: verbeteren cursus

Nadere informatie

Creative Commons in. Informatie voor projectleiders bij hogeronderwijsinstellingen. CC BY: Creative Commons Mountain View HQ

Creative Commons in. Informatie voor projectleiders bij hogeronderwijsinstellingen. CC BY: Creative Commons Mountain View HQ Creative Commons in SURF-projecten Informatie voor projectleiders bij hogeronderwijsinstellingen CC BY: Creative Commons Mountain View HQ 3 Creative Commons in SURF-projecten Creative Commons in SURF-projecten

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK?

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? Dit stappenplan neemt je mee langs vragen die relevant zijn als je online onderwijs wilt ontwikkelen: waarom wil je inzetten op online

Nadere informatie

SIG Digitaal Toetsen Jaarplan 2015

SIG Digitaal Toetsen Jaarplan 2015 SIG Digitaal Toetsen Jaarplan 2015 Mission statement Bevordering van kwantiteit en kwaliteit van digitale toetsing in het Hoger Onderwijs, door het bij elkaar brengen van experts en belangstellenden en

Nadere informatie

Open onderwijs in het Nederlandse hbo

Open onderwijs in het Nederlandse hbo Open onderwijs in het Nederlandse hbo Trends, kansen en vraagstukken Robert Schuwer Agenda Enkele begrippen Trends en kansen Onderzoek Wat nu? 2 1 Enkele begrippen CC-BY Hester Jelgerhuis 3 Wat is open?

Nadere informatie

Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met

Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met Trainerscursus deel 1 Open Universiteit / CELSTEC 10-1-2013 1 1 Leermiddelen Taak van private sector of toch (deels) publiek? Wet gratis schoolboeken (scholen

Nadere informatie

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar

Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Opleiden in het digitale tijdperk Mary Dankbaar Online learning is the single biggest change in education since the printing press John Chubb and Terry Moe Inhoud Online leren Voordelen en aandachtspunten

Nadere informatie

Wikiwijs. Hoe metadateer je materiaal in Wikiwijs om hun plaats in een leerlijn vast te leggen? Ruud de Moor Centrum

Wikiwijs. Hoe metadateer je materiaal in Wikiwijs om hun plaats in een leerlijn vast te leggen? Ruud de Moor Centrum Wikiwijs Hoe metadateer je materiaal in Wikiwijs om hun plaats in een leerlijn vast te leggen? Ruud de Moor Centrum Inleiding De in 2006 ingevoerde eindtermen en kerndoelen voor het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Verkenning rondom mogelijkheden, meerwaarde en aandachtspunten 27 januari 2011 NOT Academie Presentatie: Arnout Vree a.vree@avetica.nl www.avetica.nl

Nadere informatie

Office 365 Implementeren. Joël de Bruijn

Office 365 Implementeren. Joël de Bruijn Office 365 Implementeren Joël de Bruijn Programma Inleiding Waar komen we vandaan? Waar willen we heen? Hoe denken we dat te bereiken? Wat is daar voor nodig? Welke uitdagingen zien we? Welk afspraken

Nadere informatie

Effectief social media gebruiken in 90 minuten

Effectief social media gebruiken in 90 minuten Effectief social media gebruiken in 90 minuten Bij aankoop van deze uitgave stelt Uitgeverij Boom Nelissen u gratis de e-bookversie beschikbaar. Wij vinden dat u de inhoud van het boek overal moet kunnen

Nadere informatie

Wilco te Winkel. De (digitale) toekomst van de readerregeling voor het wetenschappelijk onderwijs

Wilco te Winkel. De (digitale) toekomst van de readerregeling voor het wetenschappelijk onderwijs De (digitale) toekomst van de readerregeling voor het wetenschappelijk onderwijs Wilco te Winkel Informatiemanager Coördinator auteursrechten 5 wetenschappelijke opleidingen Coördinator ICT Onderwijs Faculteit

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

De voordelen van Drupal

De voordelen van Drupal Drupal is een open source Content Management System (CMS). Daarnaast kun je Drupal zien als een framework, dit betekent dat je modules (oftewel mini-applicaties) kunt implementeren in je installatie van

Nadere informatie

Nationaal Archief joins Wikipedia

Nationaal Archief joins Wikipedia Nationaal Archief joins Wikipedia Effectmeting 2012 Inhoudsopgave Inleiding! 2 Samenvatting eerste deel van de effectmeting! 3 Langetermijneffecten! 4 Conclusies! 6 Aanbevelingen! 6 Bronnen! 7 Colophon!

Nadere informatie

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Blended Learning met Canvas De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Als opleider weet u als geen ander hoe belangrijk het is om kennis snel en succesvol over te dragen. Daarnaast wilt

Nadere informatie

Vergunningen op Internet IPM 4.0: Aanbevelingen voor de zaakpagina Versie 1.0 april 2009

Vergunningen op Internet IPM 4.0: Aanbevelingen voor de zaakpagina Versie 1.0 april 2009 Vergunningen op Internet IPM 4.0: Aanbevelingen voor de zaakpagina Versie 1.0 april 2009 Zaakpagina en metadata In het Informatie Publicatie Model (IPM) 4.0 staat beschreven hoe u als deelnemer aan Vergunningen

Nadere informatie

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook:

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 1 MENS & AARDE LES 3 Lekker kwartetten Deze les gaat over: Het verwerken van de informatie uit les 1 en 2 door een eigen kwartetspel te maken Bij dit thema

Nadere informatie

De elektronische leeromgeving Moodle is een voorbeeld van open source software (zie bijlage).

De elektronische leeromgeving Moodle is een voorbeeld van open source software (zie bijlage). Moodle Inleiding De elektronische leeromgeving Moodle is een voorbeeld van open source software (zie bijlage). Op het Stedelijk Lyceum Enschede werken docenten en leerlingen via Studiewijzerplus. Achter

Nadere informatie

FTP met Filezilla. Installatie

FTP met Filezilla. Installatie FTP met Filezilla FTP is de naam van het protocol waarmee bestanden op een webserver kunnen worden gezet. Dit document beschrijft hoe je met Filezilla, het broertje van de Mozilla browser, je eigen webiste

Nadere informatie

Belastingdienst Academie, Moodle en toekomstige ontwikkelingen. Mei 2012 Richard Dorland

Belastingdienst Academie, Moodle en toekomstige ontwikkelingen. Mei 2012 Richard Dorland Belastingdienst Academie, Moodle en toekomstige ontwikkelingen. Mei 2012 Richard Dorland 1 Opzet Organogram Taken Academie en uitgangspunten Positionering Moodle Implementatie Moodle Opleiding & Moodle

Nadere informatie

A creative commons presenteert: creatieve werken. delen met anderen - een strip. door alex roberts, rebecca royer en jon phillips

A creative commons presenteert: creatieve werken. delen met anderen - een strip. door alex roberts, rebecca royer en jon phillips A creative commons presenteert: creatieve werken delen met anderen - een strip door alex roberts, rebecca royer en jon phillips A creatieve werken delen met anderen Met Creative Commons gaat voor iedereen

Nadere informatie

Online samenwerken: discussie 1

Online samenwerken: discussie 1 Online samenwerken: discussie 1 in hoeverre zijn Hall s criteria door Nestor vervuld (of überhaupt van belang)? grote beschikbaarheid: geschikt voor verschillende soorten gebruikers scaleerbaarheid: toepasbaar

Nadere informatie

TYPO3 redacteuren cursus

TYPO3 redacteuren cursus TYPO3 redacteuren cursus Inleiding Voorstellen docent Communicatie Expertise Centrum (CEC) Voorstellen cursisten Aanwezigheidsformulier Evaluatieformulier / e-mailadres Reden: verbeteren cursus Doel:TYPO3

Nadere informatie

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Datum: 27 december 2010. Mark van de Haar mark@edia.nl Edia Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt...

Nadere informatie

De Centrale ELO bij de Open Universiteit

De Centrale ELO bij de Open Universiteit De Centrale ELO bij de Open Universiteit Presentatie voor BKO-Kennismakingscursus nieuwe docenten 27 september 2011 Leo Wagemans Open Universiteit Agenda Achtergrond Studienet Blackboard Elluminate SafeAssign

Nadere informatie

Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving

Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving Aansluiten op de CVDR. Inhoudsopgave Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving...1 Introductie...2 De wettelijke standaard...2 Twee invoeropties...2 Invoeroptie

Nadere informatie

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 2 Exoten in Nederland. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Exotische dieren die in Nederland leven

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 2 Exoten in Nederland. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Exotische dieren die in Nederland leven Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 2 ALLES WAT LEEFT LES 2 Exoten in Nederland Deze les gaat over: Exotische dieren die in Nederland leven Bij dit thema horen ook: Les 1 Ecosystemen en voedselketens

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Een droom wordt een doel wanneer actie wordt ondernomen om hem te realiseren.

Een droom wordt een doel wanneer actie wordt ondernomen om hem te realiseren. Actiedoelen SMART formuleren Actiedoelen_SMART_formuleren_2014_02_27.doc Een droom wordt een doel wanneer actie wordt ondernomen om hem te realiseren. Bo Bennett. Inleiding Wanneer mensen of groepen voor

Nadere informatie

Drempelvrij samenwerken

Drempelvrij samenwerken Drempelvrij samenwerken Start ook met drempelvrij samenwerken. Door kennis en informatie te delen op een platform dat aan de webrichtlijnen voldoet kun je met heel Nederland samenwerken. In deze whitepaper

Nadere informatie

Standaarden voor het uitwisselen van toetsmateriaal

Standaarden voor het uitwisselen van toetsmateriaal Standaarden voor het uitwisselen van toetsmateriaal Versie: 1.0 Datum: 16 januari 2008 Colofon Standaarden voor het uitwisselen van toetsmateriaal Dit document is opgesteld door het project Inventarisatie

Nadere informatie

HEEMKUNDE RIPS. Project Initiatie Document. Datum voltooid: 9-11-2011. Versie: 1.0. Document ID: 1 Bestandsnaam: Project initiatie document

HEEMKUNDE RIPS. Project Initiatie Document. Datum voltooid: 9-11-2011. Versie: 1.0. Document ID: 1 Bestandsnaam: Project initiatie document HEEMKUNDE RIPS Project Initiatie Document Projectcode: P201101 Datum voltooid: 9-11-2011 Auteur: Paul Oostenrijk Versie: 1.0 Status: Concept Bestandsnaam: Project initiatie document Documenthistorie Revisies

Nadere informatie

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3

Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Ervaringen en aanbevelingen op het gebied van datamanagement Geleerde lessen van zes pilotprojecten Eindrapport Regie in de Cloud -project werkpakket 3 Introductie Onderzoekers in zes pilotprojecten hebben

Nadere informatie

Succesvol dankzij internet

Succesvol dankzij internet Succesvol dankzij internet Gratis workshop voor Ondernemend Roombeek Enschede 24-4-2012 Jorik Heins Deze presentatie komt online beschikbaar op www.marketingman.nl/presentatie Vanavond Wat is een goede

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Open Educational Resources in Vlaanderen anno 2013 Resultaten van een bevraging in het Vlaamse hoger onderwijs

Open Educational Resources in Vlaanderen anno 2013 Resultaten van een bevraging in het Vlaamse hoger onderwijs Open Educational Resources in Vlaanderen anno 2013 Resultaten van een bevraging in het Vlaamse hoger onderwijs OOF 2011/01 Multicampus, blended learning en werktrajecten Open Educational Resources in het

Nadere informatie

W onen en W erken op het W eb in het ZML

W onen en W erken op het W eb in het ZML W onen en W erken op het W eb in het ZML Product 9: PR plan Datum: 27 juni 2007 Auteur: Stichting Kennisnet I CT op school P rojectregeling contentontw ikkeling (voortgezet) speciaal onderw ijs P rojectpartners:

Nadere informatie

Ad van Hest. Titel project Leerarrangementen samenstellen met Wimba Create

Ad van Hest. Titel project Leerarrangementen samenstellen met Wimba Create 1 1. GEGEVENS AANVRAGER Onderwijsinstelling Naam Postadres Postbus 61 Bezoekadres Sterrenlaan Postcode/plaats Website schoolorganisatie Postbankrekeningnummer Bankrekeningnummer BRIN-nummer Volledige naam

Nadere informatie

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3 Competentieprofiel Excel Basis De gebruiker van dit document mag: het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven, evenals afgeleide werken maken, onder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker

Nadere informatie

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 DEEL 1 E-LEARNING IN DE TIJD 1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 3. Heden... 10 3.1 Voor- en nadelen van e-learning...10 3.1.1 Voordelen van e-learning...10 3.1.2 Nadelen

Nadere informatie

CAG/13/12.12/DOC.104 bijlage 1

CAG/13/12.12/DOC.104 bijlage 1 Modellicenties voor open data Versie 1.1 CAG/13/12.12/DOC.104 bijlage 1 Licentiemodellen open data v1.1 2 Inleiding In deze nota worden een aantal modellicenties voorgesteld voor het ter beschikking stellen

Nadere informatie

Anymeta training Advanced User Module

Anymeta training Advanced User Module Anymeta training Advanced User Module Emina Sendijarevic 9 Juli 2010 Content Management System The principles of Anymeta Anything is a thing Metadata The principles of Anymeta Kinds, types and roles The

Nadere informatie

SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42

SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42 SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42 Inhoudsopgave 1.0 Inhoudsopgave 1 1.0 Inleiding 2 1.1 Algemeen 2 1.2 Mijn leerdoelen 2 2.0 Beschrijving leerdoel 2 3 2.1 Responsive 3 2.2 Up- to- date HTML&CSS

Nadere informatie

Een nieuwe website speciaal op maat gemaakt

Een nieuwe website speciaal op maat gemaakt Een nieuwe website speciaal op maat gemaakt dibbadoo Een onvergetelijke eerste indruk met een website van Dibbadoo Bestaande en potentiële klanten zoeken elke dag op internet naar producten en diensten.

Nadere informatie

MASTERCLASS. SharePoint in het Onderwijs

MASTERCLASS. SharePoint in het Onderwijs MASTERCLASS SharePoint in het Onderwijs MASTERCLASS SharePoint in het Onderwijs De drie daagse MASTERCLASS SharePoint in het Onderwijs heeft als doel deelnemers kennis en vaardigheden bij te brengen daar

Nadere informatie

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74547 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 April 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74547 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Massive Open Online Courses voor de professionele ontwikkeling van medewerkers Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com EMMA Pilots MOOCs Meerdere talen #EUMoocs Aggregator http://europeanmoocs.eu/

Nadere informatie

Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs

Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs APS IT-diensten Utrecht Pagina 1 SharePoint 2013 in het onderwijs SharePoint 2013 biedt onderwijsorganisaties de unieke mogelijkheid om samenhang aan te brengen

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

Video2Learn: goodpractice verhalen rondom video in het onderwijs. Karin van Bakel HHS Karel Roos UL Joost Groot Kormelink Ies Lohman

Video2Learn: goodpractice verhalen rondom video in het onderwijs. Karin van Bakel HHS Karel Roos UL Joost Groot Kormelink Ies Lohman Video2Learn: goodpractice verhalen rondom video in het onderwijs Karin van Bakel HHS Karel Roos UL Joost Groot Kormelink Ies Lohman Project: Video2Learn Project richt zich op het bevorderen van het effectief

Nadere informatie

De impact van Open Educational Resources (OER), Open Courseware (OCW) en Open Education (OE) op het onderwijs in de gezondheidszorg en welzijn

De impact van Open Educational Resources (OER), Open Courseware (OCW) en Open Education (OE) op het onderwijs in de gezondheidszorg en welzijn De impact van Open Educational Resources (OER), Open Courseware (OCW) en Open Education (OE) op het onderwijs in de gezondheidszorg en welzijn Presentatie voor WGV zorg en welzijn, Apeldoorn, 6 maart 2014

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

WordPress Handleiding

WordPress Handleiding WordPress Handleiding Inhoud Inhoud Inleiding De voordelen van WordPress De basis van uw CMS Front-end / back-end De WYSISWYG-editor Paginabeheer Een nieuwe pagina toevoegen Een pagina te bewerken Mediabeheer

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. digitaal leermateriaal maken

Cursus Onderwijs en ICT. digitaal leermateriaal maken Cursus Onderwijs en ICT Jaargang 1, deel 10 (versie 1.0 NL 19-5-2010) digitaal leermateriaal maken door Serge de Beer Inleiding Tot nu toe hebben we in deze cursus al een aantal mogelijkheden gezien voor

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING

PRAKTISCHE HANDLEIDING 2 /8 1. Waarom dit spel? Doel van het spel Het spel Op Stap is bedoeld om gemeentelijke beleidsmakers en aanbieders van zorg en welzijn te helpen bij de voorbereiding op hun nieuwe taken in het kader van

Nadere informatie

Delen en vinden van digitaal leermateriaal

Delen en vinden van digitaal leermateriaal Delen en vinden van digitaal leermateriaal Edurep in de content keten Nico Verbeij Claudia van der Togt www.kennisnet.nl www.ictopschool.net Trends en knelpunten in onderwijs Trends: Flexibel leren Aansluiten

Nadere informatie

Communicatieplan Community Weblectures Onderdeel van de SURF SIG WEBstroom

Communicatieplan Community Weblectures Onderdeel van de SURF SIG WEBstroom Communicatieplan Community Weblectures Onderdeel van de SURF SIG WEBstroom Versie DEF maart 2013 Versies: 1 Debbie Braakman, 19 juni 2012 2 aanpassingen André Rosendaal na overleg kernteam 3 aanpassingen

Nadere informatie

Fasen van implementatie webectures

Fasen van implementatie webectures 1 Fasen van implementatie webectures De meeste instellingen doorlopen drie fasen bij weblecture-implementatie te weten: Fase 1: Starten en uitproberen Fase 2: Invoeren en opschalen Fase 3: Standaard dienstverlening

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

LES 1: AAN DE SLAG MET WORDPRESS. Lesoverzicht: Aan de slag Wat is WordPress CMS Front-end Back-end Samenvatting. Tijd: 5 minuten

LES 1: AAN DE SLAG MET WORDPRESS. Lesoverzicht: Aan de slag Wat is WordPress CMS Front-end Back-end Samenvatting. Tijd: 5 minuten LES 1: AAN DE SLAG MET WORDPRESS Lesoverzicht: Aan de slag Wat is WordPress CMS Front-end Back-end Samenvatting Tijd: 5 minuten Doel: Aan het einde van deze les weet je wat WordPress is en kun je benoemen

Nadere informatie

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Masterclass Office 365 - SharePoint Online in het onderwijs APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Office 365 in het onderwijs Microsoft Office 365 biedt besturen en scholen de unieke mogelijkheid om samenhang

Nadere informatie

Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2015 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 16 OKTOBER 2015

Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2015 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 16 OKTOBER 2015 Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2015 VOORLICHTINGSBIJEENKOMST 16 OKTOBER 2015 Livestream https://blog.surf.nl/open-online/ Programma 10.00 Achtergrond en doelstellingen Janina van Hees, SURFnet

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

ICT & Onderwijsvernieuwing Leren op Maat

ICT & Onderwijsvernieuwing Leren op Maat ICT & Onderwijsvernieuwing Leren op Maat Ter Wadding Educational Technology H.M. Dekeyser 1 1 ICT Overzicht ICT en onderwijsvernieuwing vanuit het perspectief van de student. Voorbeeld: Onderwijs Op Maat

Nadere informatie

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 3 Waarom biodiversiteit? Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Ecosystemen

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 3 Waarom biodiversiteit? Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Ecosystemen Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 2 ALLES WAT LEEFT LES 3 Waarom biodiversiteit? Deze les gaat over: Ecosystemen Bij dit thema horen ook: Les 1 Lunchtrommel in de ruimte Les 2 Lunchtrommel op

Nadere informatie

Open voor iedereen. Ook via mobiel en tablet!

Open voor iedereen. Ook via mobiel en tablet! ziekenhuis Open voor iedereen. Ook via mobiel en tablet! Het Groene Hart Ziekenhuis (GHZ) in Gouda is een modern, flexibel, slagvaardig en ondernemend ziekenhuis met zo n 450 bedden en ruim 125 medisch

Nadere informatie

Educatieve Contentcatalogus (ECC)

Educatieve Contentcatalogus (ECC) Educatieve Contentcatalogus (ECC) Handleiding vmbo Versie: 3.0 Handleiding ECC VMBO - update 4 oktober 2010 Pagina 1 van 11 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 ECC en inloggen 4 3 Zoeken in de ECC 5 4 Functionaliteiten

Nadere informatie

Functioneringsgesprekken. Technologie Noorderpoort Noorderpoort. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.

Functioneringsgesprekken. Technologie Noorderpoort Noorderpoort. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Technologie Noorderpoort Noorderpoort 22 May 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/59725 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Auteursrecht & Creative Commons

Auteursrecht & Creative Commons Reader Auteursrecht & Creative Commons SURF Academy OER en auteursrechten 30 september 2011 Creative Commons Nederland Postbus 2960 1000 CZ Amsterdam http://creativecommons.nl info@creativecommons.nl SURF

Nadere informatie

Activerende tekst vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74506

Activerende tekst vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74506 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 18 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74506 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Nieuwe en Social Media; Hoe gebruik ik ze goed?!

Nieuwe en Social Media; Hoe gebruik ik ze goed?! Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Bianca Harink 31 May 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/30485 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Samenwerking implementatie ELO Brandweer opdrachtgever: Brandweer Gelderland-Midden, Bert van Veldhuizen opdrachtnemer: Hogeschool Utrecht, Johan

Samenwerking implementatie ELO Brandweer opdrachtgever: Brandweer Gelderland-Midden, Bert van Veldhuizen opdrachtnemer: Hogeschool Utrecht, Johan Samenwerking implementatie ELO Brandweer opdrachtgever: Brandweer Gelderland-Midden, Bert van Veldhuizen opdrachtnemer: Hogeschool Utrecht, Johan Versendaal & Marijke Hezemans de opdracht Brandweer Gelderland-Midden

Nadere informatie

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0 Media Hans Roeyen V 3.0 12 maart 2015 Inhoud 1. (Multi)Media op websites... 3 2. Flash en Websites... 4 3. Video op je website... 4 3.1. YouTube insluiten op de pagina... 4 3.2. Video zonder YouTube...

Nadere informatie

Succesvol dankzij internet

Succesvol dankzij internet Succesvol dankzij internet Praktische tips voor ondernemers Enschede 7-11-2012 Jorik Heins Deze presentatie komt online beschikbaar op www.marketingman.nl/presentatie Vanavond Wat is een goede website?

Nadere informatie

Uw data op het Web van Data

Uw data op het Web van Data Uw data op het Web van Data Een beknopt plan van aanpak voor erfgoedinstellingen Ivo Zandhuis In opdracht van het Provinciaal Historisch Centrum 8 maart 2011 2 Over het Provinciaal Historisch Centrum Het

Nadere informatie

HANDLEIDING TOOLVERZAMELING

HANDLEIDING TOOLVERZAMELING HANDLEIDING TOOLVERZAMELING react handleiding voor docenten en studenten Deliverable 4 Niveau van verspreiding: Publiek Projectnummer: 511709-LLP-1-2010-1-ES-KA3-KA3MP Augustus 2012 Partners: 1 react reactivating

Nadere informatie

LinkedIn als marketingtool gebruiken, zo doet u dat!

LinkedIn als marketingtool gebruiken, zo doet u dat! LinkedIn als marketingtool gebruiken, zo doet u dat! Social media en content marketing gaan tegenwoordig hand in hand. Waar Facebook veel gebruikt wordt voor B2C-marketing, is LinkedIn juist meer geschikt

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Rapport Vindbaarheid Rich Media Content

Rapport Vindbaarheid Rich Media Content Rapport Vindbaarheid Rich Media Content Versie 1.0 Datum 10 december 2009 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

Business modellen rond Open Educational Resources Wat vertelt ons de internationale praktijk?

Business modellen rond Open Educational Resources Wat vertelt ons de internationale praktijk? Business modellen rond Open Educational Resources Wat vertelt ons de internationale praktijk? Ben Jansen en Robert Schuwer M.m.v. Anne Helsdingen Seminar Surf Academy 25 november 2011 I keep six honest

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Gotcha. Marielle van Rijn. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73011

Gotcha. Marielle van Rijn. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73011 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marielle van Rijn 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73011 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Elektronische leeromgeving en didactiek Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Programma Wat is een ELO? Voorbeelden Didactiek en ELO Voorbeelden leeractiviteiten in een ELO Functionaliteiten

Nadere informatie

Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw

Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw Anne Muller & Eric Welp - SLO Vught, 5 juni 2014 Voorstellen Wie wij zijn Wie jullie zijn Wat de Proeftuin is De Proeftuin Online applicatie voor onderwijs

Nadere informatie

Activerende tekst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74620

Activerende tekst vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/74620 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 03 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74620 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Wiki voor een onderzoeksinstituut. Presentatie Wikiwednesday Nederland Richard Kranendonk, 3 april 2013

Wiki voor een onderzoeksinstituut. Presentatie Wikiwednesday Nederland Richard Kranendonk, 3 april 2013 Wiki voor een onderzoeksinstituut Presentatie Wikiwednesday Nederland Richard Kranendonk, 3 april 2013 1 Ik ga u teleurstellen... 2 Over mij... 3 Over mij... Project- en programmamanager Techniek- en procesimplementaties

Nadere informatie

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs De driedaagse Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs heeft als doel deelnemers kennis en vaardigheden bij

Nadere informatie