defensiekrantnummer 11

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "defensiekrantnummer 11"

Transcriptie

1 defensiekrantnummer mei 2013 Maltezers met mariniers naar Atalanta 4 Verkenningsvlieg voor de troepen uit 5 Samen de oorlog in 6 Make over voor Nederlandse luchtruim 8 Stoters winnen Bartelsbeker Lees verder op pagina 2 Lees verder op pagina 2 foto Rob Gieling, AVDD gilze-rijen Wie daalden er vorige week op vliegbasis Gilze-Rijen 'fastropend' uit een helikopter? Zijn het marniers, commando's of 'luchtmobielers' misschien? Op hun mouw prijkt niet de nationale driekleur, maar een onbekend rood-wit vlaggetje. De militairen komen uit Malta en ze worden komende zomer als boardingsteam ingezet voor antipiraterijmissie Atalanta. Verdere wijzigingen vastgoed Defensie den haag Defensielocaties worden afgestoten, diverse eenheden verhuizen en er staan investeringen in vastgoed op de agenda. Dat staat in het Herbeleggingplan Vastgoed Defensie, gemaakt op grond van de in april 2011 aangekondigde bezuinigingen. Via fase 2b van het plan informeert minister Jeanine Hennis-Plasschaert vandaag de Tweede Kamer. Munitieketen Uit haar brief over fase 2 van het herbeleggingsplan blijkt een verbetering in de munitieketen. Dit raakt locaties van zowel de Defensie Materieel Organisatie (DMO) als de Operationele Commando's. De centrale munitievoorraad is belegd bij de DMO en wordt op diverse locaties opgeslagen. Complex Veenhuizen ondergaat een herinrichting en wordt samengevoegd met de verzamellocatie Ruinen. Verder worden diverse munitieopslaglocaties afgestoten zodat uiteindelijk 7 hoofd- en 8 sub bunkerlocaties over blijven. Defensie Bedrijf Grondebonden Systemen (DBGS) Het Defensie Bedrijf Grondgebonden Systemen (DBGS) concentreert een beperkte voorraad op een nieuw te bouwen magazijn op Logistiek Complex Kamp Soesterberg. Het complex in Steenwijk kan daardoor worden gesloten in 2016 en de opslagbehoefte op Lettele kan worden gehalveerd. De structurele besparing op de vastgoedexploitatie bedraagt vanaf ,3 miljoen. Tevens wordt bespaard op personeel en transportkosten. Reorganisatie materieellogistieke eenheden CLAS Het DBGS en de huidige 6 herstelcompagnieën worden door de reorganisatie omgevormd tot het Materieellogistiek Commando en 3 nieuwe Brigade Herstelcompagnieën. Deze omvorming maakt 11 gebouwen op 11 locaties overbodig. Deze panden krijgen een nieuwe bestemming of worden gesloopt. De structurele besparing op de vastgoed-exploitatie bedraagt vanaf ,3 miljoen. De reorganisatie vergt aanpassingen van werkplaatsen in Havelte, Wezep en Oirschot. De hiervoor benodigde 43,1 miljoen wordt betaald uit geplande, maar achterhaalde investeringen. Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen naar Ermelo Het Kennis- en Trainingscentrum Logistiek Geneeskundige Dienst in Hilversum verhuist naar het Commando DienstenCentra en komt bij het Instituut Defensie Geneeskundige Opleidingen (IDGO) in Ermelo. Hier wordt tevens het Geneeskundig Opleidings- en Trainingscentrum (GOTC) ondergebracht. Deze concentratie van opleidingen biedt mogelijkheden tot verdergaande doelmatigheid door combinatie van ondersteunende functie. De structurele besparing bedraagt 2,2 miljoen vanaf Afstoten splinterlocaties Verder worden als gevolg van de maatregelen overbodig: Het gebouw waar nu het GOTC zit (als sublocatie van het Centrum voor Mens en Luchtvaart) aan de Kampweg in Soesterberg in 2014 het complex Convooi AOCS in Nieuw Milligen (1 Deployable Air Control Centre, Recognized Air Picture Production Centre, Sensor Fusion Post) De oefenterreinen Oudemolen en Dijkveld Afstoting van deze splinterlocaties levert vanaf 2016 een besparing op van Rationalisatie Den Helder Op het Nieuwe Haventerrein worden gebouwen aangepast. Dit om objecten zoals de Luitenant-kolonel Maaskamp kazerne en de Marinekazerne Buitenveld af te stoten. Ook het gebouw van de Dienstkring van de Defensie Vastgoed Dienst, de marechausseeaccommodatie en huurlocaties van het bedrijfsmaatschappelijk werk komen vrij Beheer krijgsmacht op goede weg den haag De Algemene Rekenkamer (ARK) is blij met Defensie. Met het verlagen van het aantal onvolkomenheden heeft de organisatie een belangrijke vooruitgang geboekt, zo blijkt uit het Rapport bij het Defensie Jaarverslag De ARK constateert dat het beheer bij Defensie over de hele linie is verbeterd. Vooral op het gebied van financieel beheer en materieelbeheer zijn grote vooruitgangen geboekt. Het resultaat mag er zijn: waren er in 2011 nog zeventien onvolkomenheden, in 2012 is dit aantal geslonken naar vijf. De nog resterende onvolkomenheden bevinden zich op het gebied van de financiële administratie, het structureel indalen van het materieelbeheer in de lijn en de personeelsdossiers. Ieder jaar brengt de ARK een rapport uit bij het Jaarverslag van Defensie. Het rapport bevat onder meer een oordeel over de kwaliteit van het beheer bij de organisatie. De afgelopen jaren was het rapport minder positief. In het jaarverslag 2010 werden zelfs 22 onvolkomenheden gesignaleerd. Naar aanleiding van het rapport 2010 is Defensie aan de slag gegaan om de problematiek structureel te verbeteren. Daarvan worden nu de vruchten geplukt. Lees verder op pagina 2

2 binnenland 2 defensiekrant nr mei 2013 Vervolg van pagina 1 Beheer krijgsmacht op goede weg Een goed beheer is onontbeerlijk voor de ondersteuning van de Krijgsmacht in binnen en buitenland, maar ook voor de verantwoording richting het Parlement. Defensie is daarom verheugd met structurele verbeteringen zoals het sinds 2011 voldoen aan de Rijksbrede norm dat facturen binnen 90 dagen betaald worden. Ondanks de grote vooruitgang is Defensie zich ervan bewust dat het werk nog niet is gedaan en zal ook de komende jaren veel aandacht blijven besteden aan het verbeteren van het beheer. in het kort Minister huldigt vredesambassadeurs markelo Minister Jeanine Hennis- Plasschaert heeft in Markelo 45 Canadese en Nederlandse jongeren gehuldigd als Ambassadeurs van de Vrede. De studenten fietsten de afgelopen weken door Normandië, waar in 1944 de bevrijding begon. Deze zogenoemde Frank Graham Liberation Cycle Tour draagt de naam van één van de bevrijders van de Twentse gemeente. De Canadees is al enkele jaren te gast bij de herdenkingen in Markelo.. Missienieuws den helder Zr. Ms. Van Speijk is vertrokken richting Somalië. Het schip neemt daar deel aan de antipiraterijmissie Ocean Shield. De Van Speijk heeft 168 militairen aan boord, onder wie een boardingteam van het Korps Mariniers. Zij zijn getraind in het enteren van verdachte schepen. Zr. Ms. Van Speijk is het eerste vernieuwde multipurposefregat (M-fregat) dat voor een missie wordt ingezet. Het schip heeft onder meer een volledig nieuw ingerichte commandocentrale en een nieuwe mast met moderne elektro-optische sensoren. Hiermee kan het beter opereren in kustwateren. Inhuldigingsmedailles voor inzet troonswisseling den haag Defensiemedewerkers die een extra bijdrage hebben geleverd aan de inhuldiging op 30 april, houden daar een tastbare herinnering aan over. Medio september wordt de zilveren Inhuldigingsmedaille 2013 via de commandantenlijn verstrekt. De medaille kent naast de militaire, een burger heren- en damesvariant. Minister-president Mark Rutte reikte begin mei de eerste acht onderscheidingen uit aan vertegenwoordigers van onder meer Defensie, politie en gemeente. De medewerkers werden tijdens deze dankbijeenkomst in de Nieuwe Kerk geroemd om hun inzet. Rutte: Deze acht staan symbool voor de duizenden en duizenden mensen die net wat extra's hebben gedaan om de inhuldiging tot een succes te maken. Stuk voor stuk hebben ze op hun gebied knappe prestaties geleverd." Voor Defensie vielen adjudant Ron van Baarsen en zijn luchtmachtcollega luitenant-kolonel Peter de Boer de eer te beurt. Als stafonderofficier bij het Bureau Ceremonieel leverde Van Baarsen een belangrijke bijdrage aan het slagen van de ceremoniële aspecten. Luchtmachtoverste De Boer viel op door het enthousiasme waarmee hij zijn joint eenheid heeft getraind in de voorbereidingen voorafgaand aan de troonswisseling. Dit resulteerde in een goede uitvoering van de paarse eenheid (marechaussee, landmacht, luchtmacht, marine en adelborsten en cadetten) op de dag zelf. Ontwerp De inhuldigingsmedaille 2013, ontworpen door Hans van Houwelingen, kent een heren- en damesmodel. Het mannenmodel hangt aan een recht lint, vrouwen krijgen een lint met strik. Het portret van de Koning siert de voorzijde, op de achterkant staat zijn monogram en in de rand de datum van de troonswisseling In de draagvolgorde komt de Inhuldigingsmedaille 2013 direct na de Huwelijksmedaille Toekenning De inhuldigingsmedaille wordt toegekend aan personen die een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan de inhuldiging. Er is sprake van bijzondere inspanning als de werkzaamheden gepaard gaan met extra inzet en belasting, zowel qua intensiteit als diensttijden. Naar verwachting ontvangen zij, die zich hebben ingezet voor de Minister bezoek Veteraneninstituut doorn Minister Jeanine Hennis-Plasschaert heeft een bezoek gebracht aan het Veteraneninstituut in Doorn. Directeur Frank Marcus van het instituut en de voorzitter van het Veteranen Platform, generaal-majoor b.d. Leen Noordzij, vertelden de bewindsvrouw over de werkzaamheden en plannen van de organisaties. Ook liet Hennis zich informeren over wat er leeft onder Nederlandse veteranen en over ontwikkelingen van belang voor haar veteranenbeleid. De afgelopen jaren heeft Defensie een forse inhaalslag gemaakt op het gebied van het erkennen en waarderen van veteranen. Dit leidde eind 2011 tot de aanname van de Veteranenwet. Hiermee werd de bijzondere zorgplicht voor veteranen wettelijk verankerd. Tevens begon Defensie eind vorig jaar met het uitbetalen van de zogenoemde ereschuld aan veteranen. De bijzondere uitkering is voor hen die tijdens of door toedoen van een uitzending lichamelijk of psychisch gewond zijn geraakt en die hier nog dagelijks gevolgen van ervaren. Hiervoor is een bedrag 110 miljoen beschikbaar gesteld. Op 29 juni zal de minister aanwezig zijn bij de jaarlijkse Nederlandse Veteranendag op het Malieveld in Den Haag. Vorig jaar bezochten duizenden veteranen en actief dienende militairen de dag. Langs de route van het defilé stonden toeschouwers. In totaal telt Nederland zo n veteranen, van wie honderdduizend ex-militairen en dertigduizend actief dienende militairen. Tijdens een speciale dankbijeenkomst in de Nieuwe Kerk in Amsterdam reikte minister-president Mark Rutte de eerste acht inhuldigingsmedailles uit aan een bont gezelschap ambtenaren. troonswisseling, dit najaar tussen 1 september en 31 oktober de inhuldigingsmedaille. De toekenning hiervan geschiedt bij Koninklijk besluit, op voordracht van de minister van Binnen- landse Zaken, die belast is met het Nederlandse decoratiestelsel. tekst kap marlous de ridder foto wim salis, avdd Samenwerking onderzeediensten verstevigd den helder Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en Nederland gaan nog nauwer samenwerken bij het opleiden van onderzeebootcommandanten. Dat kwamen de drie landen op de Britse marinebasis Faslane in Schotland overeen. De deelnemers verwachten dat de kwaliteit van hun nationale opleiding voor onderzeebootcommandanten verbetert en een effectievere inzet van de benodigde eenheden verder toeneemt. Kolonel der mariniers Marc Brinkman en civiel vertegenwoordiger Hans Peter van der Woude hebben de leiding gekregen over de politietrainingsgroep in de Afghaanse provincie Kunduz. Zij vormen het vijfde en laatste managementteam van de missie, dat per 1 juli eindigt. Hij en Van der Woude nemen de taak over van kolonel Roland de Jong en Geoffrey van Leeuwen. Zij verzorgden de opzet van de Afghan Training and Mentoring Teams, waarbij Afghaanse trainers zijn opgeleid om zelf nieuwe agenten te trainen. Ook het detachement van het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando in Turkije is inmiddels opgevolgd. De 23e lichting van de Air Task Force heeft in het Noord-Afghaanse Mazar-e- Sharif de werkzaamheden overgenomen van de vorige eenheid. Het Nederlandse F-16-detachement staat onder leiding van luitenant-kolonel Marcel van Egmond. Vervolg van pagina 1 Verdere wijzigingen vastgoed Defensie 20 % reductie opslag Het bruto vloeroppervlak voor opslag kan met 26 procent worden gereduceerd. Logistiek Complex Huijbergen wordt afgestoten en de huur van een opslagloods in Aalsmeer beëindigd. Op een aantal andere locaties daalt de opslagbehoefte. De besparing op exploitatiekosten van opslagplaatsen loopt op tot 7,1 miljoen in Marine Etablissement Amsterdam Defensie verlaat het Marine Etablissement Amsterdam grotendeels in Het district West van de Koninklijke Marechaussee en de Nationale Reserve (Natres) blijven, maar verder is over de toekomst van het terrein nog geen duidelijkheid. Over de bestemming van het Dienstencentrum Werving en De Submarine Command Course (SMCC) zoals de opleiding officieel heet, is geïntegreerd in de jaarlijkse grootscheepse oefening Joint Warrior die onlangs eindigde. Vanaf 1995 hebben 87 cursisten uit twaalf landen meegedaan aan de SMCC. Selectie en het Evenementencomplex valt in de komende maanden een besluit. Voor de herplaatsing van de overige Defensieonderdelen volgt een plan. Structurele besparing op de vastgoedexploitatie loopt op tot ongeveer 4 miljoen. 57 van hen haalden de opleiding, onder wie 17 Nederlandse officieren. Naast de politiek-militaire samenwerking met het Verenigd Koninkrijk en de operationele samenwerking met de Noorse marine is er ook een goed contact met de Amerikaanse, Franse en Duitse onderzeedienst. Vliegbasis Eindhoven Defensie streeft naar afstoting van Vliegbasis Eindhoven. Bij gebrek aan een concreet perspectief en in het licht van de noodzaak om tot een luchthavenbesluit te komen, blijft de luchthaven zeker tot 2020 militair.

3 binnenland defensiekrant nr mei Vervolg van pagina 1 Hun basisniveau is goed De Maltezers gaan over een paar maanden met Zr.Ms Johan de Witt op pad. Ze zitten dan op een Nederlands schip, werken samen met een Nederlandse bemanning en dito boordhelikopter. Die samenwerking doet heel verfrissend aan, maar is niet nieuw. Al eerder droeg Malta bij aan de operaties in en om de hoorn van Afrika en al eerder werkte een Maltees boarding team vanaf een Nederlands fregat. En doordat het enteren en inspecteren van een schip op volle zee een hoge mate van samenwerking vereist, wordt er net als vorige keer intensief geoefend. Dat gebeurt onder leiding van het Korps Mariniers. Hun basisniveau is goed, en met al onze training heb ik er vertrouwen in dat ze aan boord prima uit de voeten kunnen, oordeelt eerste luitenant der mariniers Daan Dreijer. Deklanding Na een aantal keer zonder problemen vanuit de heli langs het touw naar de grond te zijn gegleden, krijgen de Maltezers een moeilijker opdracht: landen op het dak van een zeecontainer. Ook dat kunstje blijken de militairen te beheersen. Hierna beginnen we met de Basis Helikoptertraining, vertelt instructeur sergeant Peter van Dijk. We richten ons tijdens de training op Gilze-Rijen vooral op veiligheid: hoe stap je in en uit, wat betekenen de gebaren en wat zijn onze procedures? Voor onze collega s uit Malta is het even aanpassen aan de Cougar, want zelf werken ze met Alouettes. Grootste verschil is dat ze nu met een hele groep in de heli kunnen, in plaats van met maar drie man. wegwijs De volgende stap die het Maltese boarding team maakt, is het werken met mens en materieel aan boord van Zr.Ms. Johan de Witt. Ook worden ze dan wegwijs gemaakt met de rubberboten FRISC en de RHIB én met landingsvaartuigen. Tevens trainen ze verder met de Cougar, maar dan op zee. Yonathan Galdies, lid van het Maltese boarding team, is blij om deel te mogen nemen aan de missie. Ik vind de Nederlandse instructeurs en manier van werken erg professioneel. Op zich zijn er geen grote verschillen met hoe wij het doen, we hoefden alleen te fine tunen. Ik kijk erg uit naar deze missie en ben overtuigd dat wij het goed zullen doen. tekst elnt joost ploegmakers foto's rob gieling, avdd KMar: baret bij meer tenues toegestaan Wachtmeester Roy van der Wagt: De baret is veel handzamer. den haag De Koninklijke Marechaussee ondergaat de komende tijd een kleine gedaanteverwisseling. Vanaf 1 mei 2013 mag het personeel de baret op meerdere tenues dragen, zoals het dagelijks tenue en het diensttenue. Tot die datum was de baret alleen toegestaan op het veldtenue. De marechausseepet verdwijnt niet en blijft bijvoorbeeld een vertrouwd gezicht bij de beveiliging van Koninklijke objecten en tijdens ceremoniële diensten. Dat nu ook de baret gedragen mag worden bij een aantal tenues is een gevolg van de nieuwe koers die de marechaussee is ingeslagen met de Ontwikkelagenda. Per speerpunt (grenspolitietaak, bewaken en beveiligen en internationaal- en militair optreden) heeft een speciale werkgroep kritisch bekeken welk tenue hier het beste bij past. Uitstraling, herkenbaarheid en draagcomfort waren daarbij de sleutelwoorden. Het dragen van de baret is slechts een klein deel van de gedaanteverwisseling en een aanvulling op het huidige tenuevoorschrift van de KMar. Het uiteindelijk doel is de introductie van het nieuwe operationele tenue (OT) die voor volgend jaar staat gepland. Het nieuwe OT bestaat uit een outdoorbroek (die lijkt op de basisbroek VTblauw), een korte parka, een lichtblauwe polo en kisten. Dat moet samen met de baret voor nog meer praktische voordelen zorgen. Bedankt... Als dank voor het bijzondere militaire ceremonieel tijdens de begrafenis van Ridder MWO Giovanni Narcis Hakkenberg op 21 februari stuurde de familie het navolgende bericht naar de redactie: Giovanni Narcis Hakkenberg De prachtige erehaag, de Marinierskapel, het eresaluut, het militaire muziek quintet, de slippendragers, kistdragers, de bijzondere sprekers, de vele vertegenwoordigers in vol ornaat namens de verschillende onderdelen van de krijgsmacht, de indrukwekkende dodenwake tijdens de condoleance avonden, de prachtige kransen en bloemen! De laatste wens van Giovanni is op indrukwekkende wijze vervuld! De leegte blijft nog moeilijk te aanvaarden, maar het heeft ons goed gedaan te mogen ervaren dat hij bij zovelen geliefd was. Olga Hakkenberg - de Séra en familie.

4 reportage 4 defensiekrant nr mei 2013 Defensie en partners tonen verstedelijkte innovaties Verkenningsvlieg voor de troepen uit amersfoort Een klein vliegtuigje waarmee je in een pand kunt rondkijken en een virtueel persoon die reageert op commando s. Deze en nog twee innovaties waren onlangs te zien in het simulatiecentrum (simcen) in Amersfoort. De snufjes moeten het optreden in verstedelijkt gebied makkelijker en veiliger maken. Luitenant-kolonel Huub Klein Schaarsberg: We blijven continu innoveren, om de mensen te ondersteunen in hun moeilijke operatie. De in beproeving zijnde MilFly trekt de meeste aandacht. Het draadloos bestuurbare cameravliegtuigje is gemaakt voor binnenshuis gebruik en fladdert dus vrolijk boven de hoofden van de aanwezigen in de presentatieruimte. Hoewel het toestelletje iets wegheeft van speelgoed, is ie weldegelijk bedoeld als werkpaard voor de troepen: een eenheid stuurt de vlieg bijvoorbeeld bij een gebouw naar binnen om te kijken of er vijand rondloopt. Over een muurtje of op een binnenplaats loeren, is eveneens geen probleem. Uniek is de vleugelslag van het 28 centimeter brede en slechts zestien gram wegende machientje. Ten opzichte van een roterend mechaniek (helikopter) hebben flapperende vleugels als voordeel dat ze minder gevoelig zijn voor botsingen, onder meer met een muur of ander obstakel. Ook heeft een heli meer last van turbulentie. De MilFly is robuust en dus beter geschikt voor gebruik in nauwe ruimten, vertelt luitenant-kolonel Henk Bos, namens Defensie betrokken bij de ontwikkeling. Productiekosten De presentatie van de overste levert de nodige vragen en opmerkingen op uit de zaal. Het vliegtuigje wordt natuurlijk direct onderkend door vijand in het pand. Die slaan hem dan direct uit de lucht, betoogt een geïnteresseerde. Dat is geen probleem, slaat ontwikkelaar Guido de Croon de spijker op de kop. Als dat inderdaad gebeurt, weet je dat er mensen in het pand zijn. Dus heb je de informatie die je nodig hebt. Voordat de MilFly levenloos op de grond ligt, weet je vaak al of mensen bewapend zijn. De makers hopen dat over afzienbare tijd iedere infanterie-eenheid (op bataljonsniveau) over enkele MilFly s beschikt. De productiekosten van de cameravlieg bedraagt bij massaproductie tussen vijfhonderd en duizend euro. Laatste duwtje We moeten continu blijven innoveren, om de mensen te ondersteunen bij hun moeilijke operatie, zegt luitenantkolonel Huub Klein Schaarsberg, werkzaam bij de afdeling Behoeftestelling Land. In de MilFly moet nog worden geïnvesteerd om het cameravliegtuigje verder te ontwikkelen en twee prototypes te maken, geschikt voor massaproductie. Al met al zijn de vier innovaties zo goed als klaar, maar ze hebben een laatste duwtje in de rug nodig. De naast de Milfly gedemonstreerde innovaties hebben betrekking op het vakgebied opleiding en training. Urban Short-Range Interaction (USRI, ontwikkeld door TNO) is een systeem dat de militair traint in omgaan met burgers, die hij tegen kan komen bij een actie in een huis. Dit systeem gaat zo ver dat een virtuele burger in USRI reageert op het gedrag van de militair, die daarvoor is behangen met sensoren. Het unieke aan deze simulator is dat de geprojecteerde persoon zelfs reageert op wat de militair roept. USRI begrijpt basiscommando s als get down! en show your hands!. Hoe het personage daarop reageert, is telkens anders. Aan de militair hoe daarmee om te gaan. USRI projecteert het virtuele personage op een scherm in een echt pand. Dat kan ook een huisje zijn in de oefendorpen Marnewaard en Oostdorp, waardoor het oefenen een flink stuk realistischer en gevarieerder wordt. Levensecht In Amersfoort is er verder aandacht voor Builder, software voor het snel kunnen creëren van terreindatabases voor simulatiesystemen als VBS2 en Steel Beast Pro. Militairen kunnen met behulp van Builder zelf digitale, driedimensionale kaarten van bijvoorbeeld missie- of oefengebieden aanpassen. De vierde innovatie is SUIT. Het simulatiesysteem plaatst militairen, infanteristen, door een speciaal pak met bril in een levensecht gesimuleerde omgeving. Ideaal om de OVG-drills (Optreden in Verstedelijkt Gebied) te beoefenen. Alle innovaties worden ontwikkeld door civiele partners TNO, Re-Lion en TU Delft, in samenwerking met Defensie. tekst elnt joost ploegmakers foto s hans lebbe, avdd Hoewel de MillFly iets wegheeft van speelgoed, is het toestelletje weldegelijk bedoeld als werkpaard voor de troepen. Rechtsboven Urban Short-Range Interaction is een systeem dat de militair traint in omgaan met burgers. Rechtsonder Het simulatiesysteem SUIT. Locked Shields sleutel afslaan cyberaanval tallinn (estland) Bij de onlangs gehouden internationale cyber-oefening Locked Shields heeft een Nederlands team goed gepresteerd. In deze real-time oefening draait het erom cyberaanvallen te detecteren en netwerken daartegen te beschermen. Aan de tweedaagse oefening deden teams mee uit Estland, Finland, Litouwen, Duitsland, Italië, Polen, Spanje, Slowakije, de NAVO en Nederland. Het Nederlandse team bestond uit medewerkers van DefCERT (Defensie Computer Emergency Response Team), aangevuld door medewerkers van IVENT, DJZ en KPN CERT. De oefening werd georganiseerd door het NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence in Tallinn, Estland. De recente 'Ddos-aanvallen' op banken, KLM, DigiD en andere commerciële organisaties laten zien dat het noodzakelijk is om als organisatie goed voorbereid te zijn. In de Defensie cyberstrategie wordt beschreven hoe Defensie daar invulling aan wil geven. De strategie omvat zes speerpunten waarbij DefCERT onderdeel uitmaakt van het speerpunt defensief ; de versterking van de digitale weerbaarheid van Defensie. De ervaring die met deze oefening is opgedaan, wordt gebruikt voor verdere ontwikkeling van de DefCERT-organisatie en bij de ontwikkeling van het vermogen om cyberoperaties uit te voeren. Het ontwikkelen van oplossingen in internationaal verband heeft daarbij de voorkeur. tekst leo de rooij

5 reportage defensiekrant nr mei Linksboven Het internationale vlootverband bepaalt het aanzicht van de Schotse kust. Rechtsboven Zr.Ms. Evertsen verkeert in gevechtswacht en volle staat van paraatheid. Rechtsonder Een marinier traint het fastropen op de bak van Zr.Ms. Rotterdam. Linksonder In het holst van de nacht bereiden de mariniers zich voor op hun operatie. Joint Warrior dé maatstaf voor maritiem oefenen Samen de oorlog in den helder Straaljagers vliegen over, mariniers komen aan land en kleine piratenbootjes die het vlootverband aanvallen. Intussen houden onder water de onderzeeboten alles ongezien in de gaten. Joint Warrior is in volle gang. De internationale maritieme oefening in en rond Schotland zorgt dat schepen en eenheden de operationele gereedheid kunnen verstevigen en onder hoge druk kunnen werken. Het zal voor de vele kleine zeilbootjes een raar gezicht zijn geweest. Het aangezicht van de normaal gesproken zo rustige kust van Schotland wordt bepaald door marineschepen. Het stafschip Zr.Ms. Evertsen en haar bondgenoten worden van alle kanten aangevallen door jetski s en speedboten met bewapende smokkelaars. Het is de eerste deeloefening voor het luchtverdediging- en commandofregat van de Koninklijke Marine. Tijdens deze zogenaamde SWARM-exercise leert de bemanning zich wapenen tegen een massale aanval van kleine, geïmproviseerde en bewapende eenheden. Doordat we tegenwoordig veel opereren in minder welvarende gebieden, zie je dat de dreiging van een aanval met kleinere, geïmproviseerde eenheden groter is geworden, licht luitenant-terzee 2oc Sary van Oosten toe. Het is slechts een kleine greep uit de vele onderdelen van Joint Warrior: luchtverdediging, oppervlakteverdediging, onderzeebootbestrijding en amfibische operaties komen voort-durend aan de orde en worden in hoog tempo afgewisseld. Maatstaf voor maritiem oefenen Een oefening zoals Joint Warrior is een goede gelegenheid om de operationele gereedheid van schepen te benutten. Het mooie aan Joint Warrior is dat we zelf de oefendoelstellingen konden aanleveren, zodat we ons dus zeer gericht kunnen voorbereiden op Operatie Atalanta van de EU, waar ik zelf het commando over zal voeren met mijn staf. Een goed voorbeeld daarvan zijn de antipiraterijoperaties die in het scenario zijn opgenomen, zegt commandeur Peter Lenselink. Lenselink is tijdens Joint Warrior commandant van de Task Group en voert in het scenario de Multi National Force (MNF) aan, die op verzoek van de Verenigde Naties stabiliteit en vrede moet brengen in een instabiele regio. Een scenario dat zich uitstekend leent voor maritiem oefenen. Joint Warrior is dé maatstaf voor maritiem oefenen. Er is geen andere oefening in de Europese wateren waarbij het complete scala van maritiem en amfibisch optreden aan de orde is, besluit de commandeur. Internationale samenwerking Joint Warrior mag dan de maatstaf zijn voor maritiem oefenen, dergelijke oefeningen kan de marine niet alleen uitvoeren. Door een intensieve samenwerking met Europese partners, krijgen de verschillende marines de kans om hun werkwijze op elkaar af te stemmen en samen te oefenen. Hoewel de laatste jaren de samenwerking met andere marines intensiever is geworden, is dit niet iets nieuws. We werken al 40 jaar zeer intensief samen met onze Engelse collega s, geeft luitenant-kolonel der mariniers Jeff Mac Mootry als voorbeeld. Dat merk je hier enorm. Veel van onze mannen zijn opgeleid in Engeland, dus wij kennen elkaar door en door. Het is echt ouwe jongens krentenbrood en dat werkt ideaal. Wij vallen direct onder de 3 rd CommandoBrigade van de Royal Marines en hebben capaciteiten die voor hen schaars zijn en andersom. Zo gebruiken wij bij Joint Warrior onder meer Britse helikopters. Helikopteroperaties zijn immers een integraal onderdeel van amfibisch opereren. Die werden in dat kader al door ons uitgevoerd toen de marine nog in Nieuw-Guinea actief was, weet de commandant van het Tweede Mariniersbataljon. In het holst van de nacht Het is precies die onderlinge verstandhouding die de mariniers nodig hebben in de dagen die volgen. Wat volgt is een complex amfibisch scenario, waarbij het Tweede Mariniersbataljon en de Tweede Bootcompagnie samen met hun Engelse collega s diverse missies moeten volbrengen. Aan boord van het amfibische transportschip Zr.Ms. Rotterdam schalt de omroepinstallatie de hele nacht serienummers door. De mariniers controleren vervolgens hun uitrusting, krijgen hun wapens en de laatste instructies aangereikt en maken zich gereed voor de amfibische landing. De dag ervoor is er uitgebreid getraind op fastropen, het via een touw afdalen uit een helikopter. Met Nederlandse en Engelse landingsvaartuigen, speedboten en ook Cougars van de luchtmacht verlaten ze in het holst van de nacht het moederschip Zr.Ms. Rotterdam. Klaar voor de aanval. tekst ltz2oc alex kranenburg foto s sm gerben van es Over Joint Warrior Joint Warrior is een internationale maritieme oefening die door het Verenigd Koninkrijk wordt georganiseerd in en rondom Schotland. Het doel is om de gereedheid van operationele eenheden en staven te bestendigen voor daadwerkelijke inzet. Er nemen maar liefst elf landen, 55 schepen en twaalfduizend militairen deel aan Joint Warrior. De bijdrage van Defensie bestaat uit zes marineschepen, het 2 e Mariniersbataljon, de 2 e Bootcompagnie en twee Cougars van de Koninklijke Luchtmacht die fungeren als boordhelikopter.

6 binnenland 6 defensiekrant nr mei 2013 Samen met de Duitsers meer oefenruimte Make over voor Nederlands luchtruim VOLKEL Het Nederlandse luchtruim krijgt een rigoureuze make over. Het militaire oefengebied in zuidoost Nederland verdwijnt en maakt plaats voor civiel luchtverkeer. De luchtmacht krijgt er in het noordoosten een gedeeld oefengebied met Duitsland voor terug dat drie keer zo groot is. Waarom moet alles zo drastisch op de schop? En gaat Defensie er eigenlijk wel op vooruit? Het Europese luchtruim is momenteel niet optimaal ingedeeld, vertelt projectleider CBA Land/Central West (zie kader) majoor drs. Maikel van Leeuwen. Daar waar het meeste civiele luchtverkeer boven Nederland vliegt, ligt een groot militair oefengebied. Een lijnvlucht Amsterdam - Frankfurt, die misschien wel dertig keer per dag vliegt, moet nu zo n dertig mijl (vijftig kilometer - red.) omvliegen. Dat is natuurlijk verre van efficiënt. De Europese Commissie nam daarom het initiatief tot herindeling. CBA Land/Central West is één van de Europese luchtruimherontwerpprojecten. Van Leeuwen leidt samen met een medewerker van Luchtverkeersleiding Nederland de projectorganisatie, waarin alle zeven civiele en militaire luchtverkeersleidingscentra van Nederland en Duitsland deelnemen. Ondanks dat we niet altijd dezelfde belangen hebben als de civiele wereld, lukt het ons heel goed steeds overeenstemming te bereiken in het nieuwe luchtruimontwerp. Het is een kwestie van geven en nemen. Scratch Drie jaar geleden pakten we de kaart van Nederland en Duitsland erbij en deelden het luchtruim van scratch af aan opnieuw in, zegt Van Leeuwen over de start van het ontwerpproces. We dachten niet in landsgrenzen, maar in Zes landen, één functioneel luchtruimblok Het luchtruimverdelingsproject CBA Land/Central West is één van de vier lopende luchtruimherontwerpprojecten van FABEC (Functional Airspace Block Europe Central). FABEC is het functionele luchtruimblok van de civiele behoefte van de luchtruimgebruikers. De operationeel experts van de luchtverkeersleiding hielden in hun ontwerp rekening met voldoende civiele routes voor het toenemende luchtverkeer en een militair oefengebied met genoeg ruimte voor de gewenste trainingsmissies. Een complexe puzzel als je je bedenkt dat je rekening moet houden met allerlei typen vliegtuigen en hun beperkingen op het gebied van snelheid en vlieghoogte. Om over alle juridische en veiligheidsregels nog maar te zwijgen. Daar komt nog bij dat de betrokken landen alle vertrek- en naderingsroutes op het nieuwe ontwerp moeten aanpassen. Een behoorlijke klus waarbij de ontwerpers wederom rekening moeten houden met allerlei procedures. Werkdruk De uitgedachte theorie werd in de laatste twee weken van februari getoetst in diverse simulatieoefeningen in het Eurocontrol Experimental Centre in Parijs. Waar het om draaide, is het meten van de capaciteit: zijn er voldoende vliegroutes en hoe groot is de werkdruk? Om dat uit te vinden loodsten ruim veertig civiele en militaire luchtverkeersleiders honderden vliegtuigen tijdens zes reële scenario s van een uur door het luchtruim. Militaire vliegtuigen doorkruisten het civiele verkeer voor onder meer en militaire luchtvaartautoriteiten van België, Frankrijk, Duitsland, Luxemburg, Nederland en Zwitserland en bestaat formeel pas sinds eind Dit vlieggebied, gelegen in het hart van Europa, is één van de drukste en meest complexe in de wereld. Hier bevinden zich de meeste grote retourtjes vliegbasis Volkel en het nieuwe oefengebied. Om niet over één nacht ijs te gaan wordt ieder scenario drie keer beoefend. Pas dan ontstaat een reëel beeld van de werkdruk. Om die te beoordelen, moesten de deelnemers elke drie minuten hun werkdruk op een schaal van één tot vijf aangeven. Ook vulden zij na elke sessie een evaluatieformulier in en werden ze geobserveerd door een team psychologen. De uitslag was positief, ondanks dat het definitieve eindrapport nog gepresenteerd moet worden: de eerste stap in het nieuwe luchtruimontwerp kan geïmplementeerd worden. Twee stappen Het Nederlandse en Duitse ministerie van Defensie en die van Infrastructuur en Milieu voeren deze nieuwe indeling, de meest ingrijpende sinds de Tweede Wereldoorlog, in twee stappen in. Op 15 oktober 2015 implementeren de luchtvaartministeries tachtig procent van het nieuwe militaire oefengebied CBA Land. Tegelijkertijd sluiten ze het Duitse oefengebied TRA 202/302 en bouwen ze het Nederlandse oefengebied TRA 12 tot flightlevel 245 af. Dit betekent dat het militair vliegverkeer tot een hoogte van voet (ongeveer acht kilometer) mag vliegen. Het luchtruim daarboven is exclusief voor civiel verkeer bestemd. De gehele implementatie van CBA Land en het volledig vrijgeven van Central West, ofwel zuidoost Nederland, voor civiel luchtverkeer staat gepland voor het vierde kwartaal van Luchtverkeersleiders simuleren deze definitieve opzet in het voorjaar van De luchtruimontwerpers kunnen de nodige aanpassingen voor de implementatie van de tweede stap dan nog doorvoeren. Afhuren Het grootste voordeel is dat we over 3,5 jaar samen met de Duitse Luchtmacht drie keer zoveel oefenruimte boven land hebben, zegt projectleider Van Leeuwen opgetogen. Daardoor kunnen we grootschaliger en complexere scenario s oefenen met onze bondgenoten en collega s van de landmacht. Aan het oefengebied boven de Waddenzee verandert niets, dus ook met de marine kunnen we prima blijven oefenen. Dankzij het Flexible Use Of Airspace - concept mogen civiele vliegtuigen zo nu en dan ook door het militaire oefengebied vliegen. Maar de Nederlandse en Duitse luchtmachten behouden altijd het eerste recht. Daarnaast kunnen NATO-partners het militaire luchtruim ook afhuren. Pas als geen enkele Europese luchthavens en de voornaamste civiele en militaire luchtwegen. De zes staten organiseren in dit luchtruim samen het luchtverkeer onafhankelijk van de landsgrenzen, maar in functie van de operationele behoeften. De samenwerking verhoogt de prestaties van het luchtverkeer in het hart van Europa op het gebied van veiligheid, impact op het milieu, capaciteit, kostenefficiëntie, kortere routes en effectiviteit van militaire missies. De resultaten van FABEC zijn een belangrijke stap naar de oprichting van het gemeenschappelijk Europees luchtruim. Wat is CBA Land/Central West precies? CBA Land/Central West is de projectnaam van het nieuwe luchtruimontwerp boven Nederland en Duitsland. CBA Land staat voor Cross Border Area Land -> het nieuwe militaire oefengebied boven de noord-oostelijke grens van Nederland en Duitsland. Central West is het westelijke gebied van centraal Europa, ofwel middenzuid Nederland-> het nieuwe civiele vlieggebied. luchtmacht van het vliegruim gebruik wenst te maken, wordt het vrijgegeven aan het civiele verkeer. Dit ingrijpende project moet in één keer goed gaan, benadrukt de projectleider. Je kunt over een tijdje niet zeggen Oh nee, dat is toch niet zo handig. We gooien nog wat om. Zoiets heeft verstrekkende gevolgen. Het aanpassen van vlieg-, vertrek- en naderingsroutes moet op veiligheids en juridisch gebied ook worden goedgekeurd. Bovendien moeten de gebruikers nieuwe boekwerken met procedures krijgen. Dat is enorm veel werk en kan enkele maanden tot zelfs een jaar in beslag nemen. Daarom werken we intensief samen met onze operationeel experts, die weten waar ze het over hebben en zijn straks zelf de uitvoerders van hun eigen ontwerp. Een betere garantie voor goed werk is er niet. tekst jopke rozenberg-van lisdonk foto sgt1 joyce rutjes, avdd 2012 Amsterdam TRA 202/302 Netherlands TRA 12 Belgium Germany 2015 Amsterdam Netherlands CBA Land TRA 12 Belgium Germany 2016 Amsterdam Netherlands CBA Land Majoor drs. Maikel van Leeuwen is samen met zijn collega van Luchtverkeersleiding Nederland projectleider CBA Land/Central West. In de dagelijkse praktijk is hij hoofd luchtverkeersleiding vliegbasis Volkel. Rechts De huidige militaire oefengebieden in zuidoost Nederland (TRA 12) en noordwest Duitsland (TRA 202/302) worden samengevoegd in één nieuw gebied genaamd Cross Border Area Land (CBA Land) boven de noordelijke landsgrens. Zuidoost Nederland komt daarmee volledig vrij voor civiel luchtverkeer. Bron: FABEC Belgium Germany

7 binnenland defensiekrant nr mei dekaatjes heten de gratis advertenties in de Defensiekrant. De tekst mag niet langer zijn dan veertig woorden en kan alleen schriftelijk of per worden ingediend. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud, noch voor de gevolgen van de plaatsing. Graag 'Dekaatje vermelden. Dekaatjes kunnen worden ingestuurd naar ovv naam, adres, woonplaats eventueel telefoonnummer, onderdeel en registratienummer. Let op: de Defensiekrant wordt iedere week ook op internet gepubliceerd. W0ningen Te koop: Beek (L), Banensweide 6, eengezinswoning met garage op royaal perceel gelegen op rustige locatie in dorp Neerbeek. Opp. 160 m², inh. 750 m², perc. 513 m². Bjr 79. Vr.pr.: ,- k.k. Inf. mak Te huur: Harderwijk, Boerhaavelaan 60, gestoff. Appartement. Bjr 08. Opp, 55 m². Direct te betr., nabij station, winkels, uitvalswegen. Zie en marktplaats of bel of mail Te koop: Woensdrecht, Marktje 16, moderne vrijst. woning 1. Bjr 98. Perc.opp. 418 m². Zonnige besloten tuin en ruime garage met zolder en vaste trap. Dichtbij natuurgebied met mogh wandelen en fietsen. Vlb op 3,5 km. Info: of tel: Te huur: Ede, Prins Bernhardlaan, eengezinshoekwoning. Gestoff., 4 slpkmrs, keuken, bijkeuken, tuin op Z., terras en stenen garag en berging. Vrije ligging. Nabij station, winkelstraat. Huur : 825,- p.m. Te aanv. v.a. 1 aug. Tel.: Recreatie Motorrijden Sauerland. Zie www. haus-wohlbehagen.com Zeilles op een 12 meter kajuitzeilboot. Voor een dag of een weekend of gewoon meezeilen. Alles is mogelijk. 80,- p.p.p.d. Max. 4 pers. Info: of com Te koop: Garderen, Putterweg 64/4, vrijst. L-chalet (opp. 54 m²) met 2 slpkmrs, woonkmr, badkmr, keuken( 13). V.v. CV, dubb. glas, laminaatvloeren. Dubb. parkeerplts, schuur. Op 750 m² huurgrond, evt te koop. Perm.bew. toegest. indien GBA elders. Evt. verhuur min. 1 jaar. Vr.pr.: ,- v.o.n. Info: upcmail.nl Te koop: Hobby 440 SB de luxe 2004 met Isabella voortent en MOVER, gasfles, elc. kabel, ect., compl. met inventaris. In zeer goed onderh. staat. Stalling tot sept Regio Tiel. Vr.pr.: 6.500,-. Inf of Diversen Toledo, tennisvereniging op de KMA, zoekt contact met besturen van andere tennisverenigingen die gebruik maken van tennisbanen van Defensie. Bel svp naar secretaris TV Toledo. Reünie Militairen gediend bij het verbindingsbataljon 1(NL)UNSignalbn worden uitgenodigd om deel te nemen aan de reünie op de Genm. Kootkazerne te Stroe op 7 september. Deelname te bevestigen door vóór 1 juli via Eigen bijdrage is 5,- p.p. over te maken op reknr t.n.v. Ver. Oud-Leden 1(NL)UN Signalbn. Zie link Jubileumreünie. VOSKNBPI en VVVGFPI houden de jaarlijkse reünie op za 1 juni op de Gen.Maj. de Ruyter van Steveninckkazerne te Oirschot. Focus op veteranen die met SFOR 13 zijn uitgezonden naar Bosnië. Ook het C-team van IFOR 1996 sluit zich hierbij aan. Welkom aan alle oudstrijders van de Pr. Irene Brigade en militairen die samen met het regiment ooit zijn uitgezonden, waar ook ter wereld en ongeacht het wapen of dienstvak. Aanvang : uur. Einde uur. Zie: innovatie = onze toekomst Defensie beschermt onze vrijheid, veiligheid en welvaart. In Nederland en daarbuiten. Om deze belangrijke taak goed en veilig te vervullen, hebben onze mensen de juiste en modernste systemen en uitrusting nodig. Daarom investeren we in innovatie en kunnen we ons land verdedigen, de civiele diensten ondersteunen en de strijd aangaan met terroristen en piraten. De Defensiekrant neemt enkele innovatieve projecten onder de loep. Deze keer het instandhoudingsproject Walrusklasse, het levensverlengend onderhoud van de vier onderzeeboten. Verbouwing brengt onderzeebootvloot bij de tijd Opwaardering voor Koude Oorlogskrijgers den helder Zr.Ms. Zeeleeuw ondergaat momenteel een ingrijpende verbouwing bij het Marinebedrijf. Het instandhoudingsproject Walrusklasse maakt de vier Nederlandse onderzeeboten wereldwijd nog beter inzetbaar, bijvoorbeeld bij antipiraterijmissies. Het levensverlengend onderhoud brengt de uit begin jaren 90 stammende onderzeeboten weer helemaal bij de tijd. Ze ondergaan zowel uiterlijk als innerlijk een flinke make-over. De onderzeebootvloot is daarmee inzetbaar tot De vier belangrijkste modificaties: 1. Optronische mast 2. Vernieuwde sonar 3. Verbeterde satellietcommunicatie 4. Combat management systeem Het instandhoudingsproject Walrusklasse betekent een enorme vooruitgang voor de onderzeedienst, zegt kapitein-ter-zee Marc Elsensohn, groepsoudste van de Onderzeedienst. We stappen over van technologie uit de Koude Oorlog gebaseerd op Commodore 64 s en Atari s naar de modernste 21ste eeuwse systemen. heimelijk Heimelijk inlichtingen vergaren blijft een van de primaire taken van de onderzeedienst. De nieuwe optronische mast maakt dat een stuk eenvoudiger. De mast komt omhoog, scant snel 360 graden rondom en presenteert de gemaakte foto s haarscherp op het beeldscherm van de commandant. Dat geeft hem op zijn beurt extra tijd om een besluit te overdenken. En dankzij de warmtebeeldcamera kan de onderzeeboot locaties zoals piratenkampen voortaan ook s nachts in de gaten houden. Moderne Walrussen Conservering drukhuid De hele buitenkant van de onderzeeboot krijgt een nieuwe verflaag, vanaf de drukhuid tot de tanks en de doorvloeide ruimten. Satellietcommunicatie Mogelijkheid om bijna real time verzamelde inlichtingen door te sturen naar het hoofdkwartier, waar de onderzeeboot ook opereert. Nichecapaciteit Nederland beschikt met zijn dieselelektrische onderzeeboten over een unieke nichecapaciteit binnen de NAVO. Als enige kunnen de Nederlandse onderzeeboten wereldwijd in ondiepe kustwateren opereren, zoals bij Somalië. Het actieve deel van de vernieuwde Combat Management Systeem Nieuwe operationele software integreert alle computersystemen aan boord. De bemanning kan hiermee sneller opereren en het maximale uit alle sensoren halen. sonarsuite maakt het straks ondermeer mogelijk dat de onderzeeboten de kust nog dichter kunnen naderen om inlichtingen te verzamelen, geeft Elsensohn aan. De oren van de onderzeeboot filteren het geluid ook beter. We kunnen dus veel gemakkelijker en veel meer informatie verzamelen. Optronische mast Vervangt het vertrouwde periscoopsysteem. Maakt snel een 360 graden beeld van de omgeving boven water en toont dat in de commandocentrale. Dankzij een warmtebeeldcamera kan de onderzeeboot 24 uur per dag waarnemen. Vernieuwde sonar Sterk vergroot bereik, tot dubbel zo ver. Dankzij de mijnensonar kan de onderzeeboot veel dichter onder de kust opereren. Operationele software Die schat aan sensordata kan de bemanning dankzij het zogeheten combat management systeem te gelde maken. Deze operationele software presenteert alle verzamelde gegevens op een overzichtelijke manier aan de specialisten in de commandocentrale. Zij kunnen daardoor snel en effectief handelen. Dat betekent een optimale inzet van alle hightech hardware en de onderzeeboot als geheel. Alle verzamelde inlichtingen, van sensorgegevens tot foto s, kan de bemanning via het gemoderniseerde satellietcommunicatiesysteem vervolgens bijna direct delen met de bondgenoten. Groepsoudste Elsensohn: Deze moder-- nisering verbetert onze capaciteiten echt enorm. We kunnen hierdoor een veel groter zeegebied in de gaten houden. Dat is een groot voordeel, zeker in omvangrijke operatiegebieden zoals voor de kust van Somalië. tekst ingmar kooman infographic mieke deurloo, avdd Verbouwing Het Marinebedrijf in Den Helder neemt verbouwing van de onderzeebootvloot ter hand. Behalve de installatie van hightech systemen doorloopt elke boot ook een ingrijpend conserveringstraject waarin ondermeer de drukhuid een nieuwe verflaag krijgt. De totale kosten voor alle vier onderzeeboten bedragen 94 miljoen euro. De Zeeleeuw is naar verwachting in 2015 volledig gemodificeerd.

8 en verder 8 defensiekrant nr mei 2013 Stoters winnen Bartelsbeker harskamp 13 Infanteriebataljon Air Assault Regiment Stoottroepen Prins Bernhard heeft editie 2013 van de Bartelsbeker gewonnen. De mannen uit Assen bleken de sterkste tijdens de infanteriewedstrijd, die 6 en 7 mei op de Harskamp werd gehouden. De Luitenant-generaal Bartelsbeker is in 1971 ingevoerd om inzicht te krijgen in de operationele inzetbaarheid van de infanterie-eenheden. Naast de traditionele hoofdprijs zijn er diverse andere trofeeën te verdienen, zowel door individuele militairen als ploegen, groepen en pelotons. Zo zijn er schietwedstrijden met het persoonlijk wapen Colt 5.56mm, de Glock P5 9mm en de Minimi 5.56 mm mitrailleur. Tevens is er een competitie voor ploegen Geweer Lange Afstand en antitankgroepen GILL. Daarnaast zijn er pelotonschietwedstrijden en kennis- en vaardigheidstesten op de gebieden Zelfhulp-/ Kameradenhulp, Chemische, Biologische, Radiologische en Nucleaire oorlogvoering, materieelherkenning en tactiek. roet in het eten De wedstrijd om de Bartelsbeker is vanaf 71 tot 93 onder toezicht van het toenmalige Eerste Legerkorps gehouden. Tussen 93 en 2010 gooiden operationele verplichtingen met name de Balkan roet in het eten en staakte men de competitie. Sinds 2011 strijden de beste pelotons van de zeven infanteriebataljons weer om de hoofdprijs. De competitie staat momenteel onder toezicht van het Opleidings- en Trainings- Centrum Manoeuvre. Plaatsvervangend commandant Landstrijdkrachten generaal-majoor Marc van Uhm had de eer de felbegeerde beker aan commandant 13 Infanteriebataljon luitenant-kolonel Johan van Dam uit te reiken. Wapenoudste der Infanterie brigade-generaal Otto van Wiggen overhandigde de overige prijzen. Bij de feestelijke uitreiking was een zoon van wijlen luitenant-generaal Bartels present. 40 jaar UK/NL Amphibious Force Schoolvoorbeeld van samenwerking rotterdam De Britse en Nederlandse zeestrijdkrachten hebben op 8 en 9 mei uitgebreid stilgestaan bij de veertigste verjaardag van hun United Kingdom/Netherlands Amphibious Force. De verjaardag werd gevierd aan boord van HMS Bulwark en Zr.Ms. Johan de Witt, beide afgemeerd aan de Rotterdamse Wilhelminakade. De Britse minister van Internationale Veiligheidsstrategie, Andrew William Morrison en minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert gaven acte de présence, net als tal van andere politieke en militaire hoogwaardigheidsbekleders. Beide bewindslieden ondertekenden bij gelegenheid een intentieverklaring voor intensievere samenwerking. Hierdoor kunnen beide marinierskorpsen nog vaker worden ingezet en volgt verdere afstemming van doctrines en uitrusting. In haar speech noemde minister Hennis-Plasschaert de United Kingdom/ Netherlands Amphibious Force (UK/NL AF) een lichtend voorbeeld van duurzame, internationale, militaire samenwerking. Collega Morrison noemde als essentie van deze samenwerking: Het verbeteren van de gezamenlijke veiligheid en geld besparen voor de belastingbetalers. Het gezelschap van zo n driehonderd gasten werd deze dag getrakteerd op demonstraties en een sail past van Britse en Nederlandse landingsvaartuigen en snelle motorboten. Muzikale optredens waren er van de Marinierskapel en de Royal Marines Marching Band. Op 9 mei was er op en om de Parkkade een open dag voor het publiek. Sinds 1973 vormen de Nederlandse en Britse marines samen een amfibische strijdmacht, als onderdeel van de European Multinational Maritime Force en de overkoepelende CJTF Striking Fleet Atlantic van de NAVO. Het personeel van de Landing Force van de UK/NL AF met name mariniers kan worden ingezet in bergachtig terrein, al dan niet onder arctische omstandigheden, zowel binnen als buiten het NAVO-gebied. tekst LTZ2oc joost margés foto cees baardman Wereldwijd oefenen maakt Serious Gaming nóg serieuzer Trainen door gamen schaarsbergen Om wereldwijd en gelijktijdig oefenen in een virtueel missiegebied mogelijk te maken, is onlangs in Schaarsbergen het eerste gamelokaal aan het interne Defensienetwerk MULAN gekoppeld. Zeker met het oog op toekomstige operaties zijn computerspellen (Serious Gaming) voor de landmacht een belangrijk middel om te trainen. Verschillende NAVO-landen maken al gebruik van Serious Gaming, maar Nederland loopt voorop met het koppelen van de virtuele wereld aan een gesloten netwerk. Eenmaal ingelogd op Mulan kunnen militairen overal ter wereld met elkaar oefenen. Scenario s en kaarten staan op een centrale server zodat spelers altijd dezelfde, actuele versie gebruiken. Groot voordeel is dat deelnemers niet alleen in Nederland, maar ook op Curaçao gelijktijdig met elkaar kunnen trainen. Binnenkort krijgen alle operationele eenheden binnen de landmacht MULAN-gamelokalen. beter voorbereid Door drills en procedures met Serious Gaming te trainen, zijn militairen beter voorbereid, voegt commandant Opleidings- en Trainingscommando brigadegeneraal Otto van Wiggen toe. Trainen door gamen bespaart kosten en geeft een hoog rendement. Verder heeft de commandant ter plekke een beter overzicht en kan hij acties geheel of gedeeltelijk terughalen voor evaluatie of herbeleving. Meerwaarde Een eenheid van 11 Luchtmobiele Brigade verzorgde tijdens de opening een demonstratie. In plaats van omgehangen in een helikopter plaats te nemen, zaten de mannen nu achter een beeldscherm. Korporaal-1 Ben Mulders toonde zich enthousiast en heeft de handelingen snel in de vingers. Om dat te leren, begint de game met een hindernisbaan. Door je eigen digitale soldaat te laten klimmen en klauteren, maak je je alle bewegingen (middels knoppen) eigen. Tijdens de training ziet de commandant of je de drills goed uitvoert, zoals het (360 graden) scannen van de omgeving. Om daarop te anticiperen, kan hij in een dode hoek eventueel vijand neerzetten, zodat je meteen wordt geconfronteerd met je fouten. Door oefeningen in een virtuele wereld eerst te trainen, verlies je in de praktijk minder tijd, vult Van Wiggen aan. Je kent de omgeving en de oefening zit goed in je hoofd. Bij het optreden straks, heb je dan aan één woord genoeg. Nagebouwd Virtual Battle Space 2 en Steel Beasts Pro worden via een beveiligd netwerk gespeeld. De eerste game is ontwikkeld voor optreden te voet of gemotoriseerd. De tweede richt zich op grootschaliger gemechaniseerd optreden. Toekomstige missiegebieden worden voortaan in een virtuele wereld nagebouwd, zodat militairen een goed beeld krijgen van het gevechtsveld. Om optimale resultaten te behalen, maken Formule-1 coureurs ook gebruik van visualisatie, beweert brigadegeneraal Nico Geerts, commandant 11 Luchtmobiele Brigade. Met behulp van de gamelokalen kunnen onze militairen via de virtuele wereld nu ook meer uit hun training halen. tekst tlnt rosalien van damme Open Dag Savaneta succes De 21ste Open Dag van de Marinierskazerne Savaneta op Aruba trok dit jaar liefst zeventienduizend bezoekers. Ze konden niet alleen kijken naar demonstraties maar ook actief meedoen aan tal van activiteiten. De bewoners van Curaçao hoefden niet naar Aruba om kennis te maken met de krijgsmacht. Zij krijgen op 23 juni hun eigen open dag. Dan zijn ze namelijk welkom op Marinebasis Parera. COLOFON De Defensiekrant is een tweewekelijkse uitgave van de Directie Communicatie van het Ministerie van Defensie, bestemd voor het gehele Defensiepersoneel OPLAGE HOOFDREDACTEUR Martin Zijlstra EINDREDACTEUR André Twigt ( ) BEZOEKADRES Kalvermarkt 32, Den Haag. Post kunt u sturen naar Dienstencentrum Defensiemedia POSTADRES Postbus 20701, 2500 ES Den Haag, MPC 58L DEFENSIESITE REDACTIESECRETARIAAT EN ADMINISTRA- TIE Marianne Beck-Bergshoeff TELEFOON (070) , via het militaire net: 501, tst ABONNEMENTEN Per jaar 13,61. Voor het buitenland 15,88. Particuliere abonnees kunnen zich opgeven bij: Abonnementenland, Postbus 20, 1910 AA Uitgeest, telefoon of via In het geval van een dienstabonnement, opgave schriftelijk bij administratie Defensiekrant. ADRESWIJZIGING Het verdient aanbeveling adreswijzigingen vroegtijdig en uitsluitend schriftelijk op te geven; het duurt enkele weken voor het nieuwe adres in het verzendbestand is opgenomen. LAYOUT Grafische Dienst, AVDD Den Haag DRUK OBT bv, Den Haag. De inhoud van de artikelen in de Defensiekrant hoeft niet noodzakelijkerwijs de mening van de minister van Defensie of de krijgsmachtleiding weer te geven. Ingezonden brieven dienen betrekking te hebben op eerder in de Defensiekrant geplaatste artikelen. Zij geven uitsluitend de mening van de inzender weer en kunnen door de redactie worden bekort. Overname van artikelen of delen daarvan is alleen toegestaan met toestemming van de redactie. Aan rechtspositionele informatie kan geen recht worden ontleend. Deze informatie wordt in algemene bewoordingen en met terzijde lating van details weergegeven. Voor volledige informatie wordt verwezen naar de officiële stukken.

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 14 mei 2013 Betreft Herbeleggingsplan Vastgoed Defensie fase 2b

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 14 mei 2013 Betreft Herbeleggingsplan Vastgoed Defensie fase 2b > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST DE KAZERNES VAN NEDERLAND 2012. Hier vind u een lijst van landmachtkazernes in Nederland. In de lijst vind u de eenheden die er gelegerd zijn en de plaats waar de kazerne staat. JOHANNES POSTKAZERNE, HAVELTE.

Nadere informatie

werken bij DEFENSIE MARINE Denk je aan de Marine, dan denk je aan schepen. Logisch, want die hebben we bij de Marine in alle soorten en maten. Van mijnenjagers tot onderzeeboten. Toch is de Marine meer

Nadere informatie

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf BIJLAGE: ORGANOGRAMMEN Organogrammen vraag 98 Organogram Defensie Minister IGK SG/PSG ADD BSG DBO DCo DF&C DJZ CDS HDB HDFC HDBV HDP MIVD MLA CDC DMO CLSK CLAS Operationele Commando s CZSK Bestuursstaf

Nadere informatie

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland.

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland. > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 733 Beleidsbrief Defensie Nr. 138 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 4 september

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld 8 april 2011 Toekomst krijgsmacht Wat we doen, doen we goed eerste klas mensen eerste klas spullen Toegeven op het voortzettingsvermogen

Nadere informatie

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken tekst: sgt. Derek de Vries Lees het volledige artikel in de FALCON Grizzly, this is Mike ready to copy nine-liner This is grizzly, ready to

Nadere informatie

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING

IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IN HET HART VAN DE INFORMATIEVOORZIENING IVENT Postbus 20703 2500 ES MPC 58L (intern Defensie) Den Haag www.cdc.nl/ivent IN DIENST VAN DEFENSIE Om haar taak optimaal te kunnen uitvoeren is Defensie onder

Nadere informatie

ISAF III Deployment Task Force

ISAF III Deployment Task Force ISAF III Deployment Task Force C-DTF Kolonel Henk Morsink 1 Deployment Task Force Mission Statement Taken Eenheden en Middelen Planning Voorbereiding 2 Mission Statement Schep als Deployment Task Force

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

Beroepsmilitair. bij de. Koninklijke Landmacht

Beroepsmilitair. bij de. Koninklijke Landmacht Beroepsmilitair bij de Koninklijke Landmacht 1 Inleiding Duur van de voorlichting en inhoud Voorlichting beroepsmilitair Koninklijke Landmacht Aansluitend aan de voorlichting mogelijkheid tot: Solliciteren

Nadere informatie

Kanker door uitzending naar de Balkan?

Kanker door uitzending naar de Balkan? Kanker door uitzending naar de Kanker door uitzending naar de Balkan? Onderzoek naar kanker en sterfte tussen 1993 en 2008 onder militairen die zijn uitgezonden naar de Balkan Meer leukemie onder Balkan-militairen?

Nadere informatie

Vrede en vrijheid maken we samen.

Vrede en vrijheid maken we samen. Vrede en vrijheid maken we samen. Draagt u ook bij? Wageningen 5 mei. 5 mei 1945 Bevrijding! 4 mei, 23.00 uur Bevrijdingsvuurceremonie Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd van de Duitse overheersing tijdens

Nadere informatie

Eerste Mariniersbataljon

Eerste Mariniersbataljon Eerste Mariniersbataljon Commandant: LNTKOLMARNS F.V. van Sprang Opvolgend Commandant: MAJMARNS drs. R. Keijzer MM Chef d Equipage: AOOMARNALG H. Ju Wordt vervolgd? Het Korps Mariniers heeft voor de eerste

Nadere informatie

Risico s De geschetste ontwikkelingen kunnen leiden tot verdere vertraging of minder opbrengsten.

Risico s De geschetste ontwikkelingen kunnen leiden tot verdere vertraging of minder opbrengsten. Bijlage 1: Korte beschrijving stand van zaken per maatregel Deze bijlage bevat een korte beschrijving van de voortgang van de verschillende maatregelen uit het Herbeleggingsplan Vastgoed Defensie en de

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Gewonden slachtoffers kunnen natuurlijk ook van buiten het schip komen. Bijvoorbeeld als onze

Gewonden slachtoffers kunnen natuurlijk ook van buiten het schip komen. Bijvoorbeeld als onze Beste Allemaal Inmiddels al enkele weken geëmbarkeerd op het amfibisch transportschip Zr. Ms. Johan de Witt. Wij (ons chirurgisch team) nemen deel aan de europese antipiraterijmissie Atalanta, wat sinds

Nadere informatie

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding T.V.W. Consultancy Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding Mijn naam is Tony van Wijchen. Na een militaire carrière binnen de Koninklijke

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 33 694 Internationale Veiligheidsstrategie G BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film D-Day, Normandy 1944. Een film die je meeneemt naar een beslissend moment in de geschiedenis:

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

Bijlage 1: Korte beschrijving stand van zaken per maatregel

Bijlage 1: Korte beschrijving stand van zaken per maatregel Bijlage 1: Korte beschrijving stand van zaken per maatregel In deze rapportage worden de vastgoedmaatregelen nog gerangschikt naar de verschillende fasen van het Herbeleggingsplan en de nota In het belang

Nadere informatie

Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt?

Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt? Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt? SAAS CONSULTANCY PROJECT MANAGEMENT SUPPORT KLANT E-LEARNING DEVELOPMENT TRAINING BUSINESS PROCESS REDESIGN Alles centraal geregeld Verkoopt,

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de FABEC-Haalbaarheidsstudie

Achtergrondinformatie bij de FABEC-Haalbaarheidsstudie Achtergrondinformatie bij de FABEC-Haalbaarheidsstudie Zonder omwegen Hoe de FAB Europe Central onze manier van vliegen kan veranderen Trends inzake luchtverkeer in Europa Het luchtverkeer boven Europa

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 27 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 32 733 Beleidsbrief Defensie Nr. 47 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 27 oktober

Nadere informatie

In 2009 is het bestuur 8 keer bijeengekomen voor bestuursvergadering. Op deze vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld:

In 2009 is het bestuur 8 keer bijeengekomen voor bestuursvergadering. Op deze vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld: Algemeen 2009 Het jaar 2009 stond in het teken van 30 jaar UNIFIL. Het bestuur is eind 2008 al begonnen met een aantal zaken voor te bereiden. Er waren contacten met een aantal organisaties zoals het VI,(Veteranen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 600 X Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1998 Nr. 55 BRIEF VAN

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris van Defensie, Cees van der Knaap. NIID-symposium, 8 november 2007

Toespraak staatssecretaris van Defensie, Cees van der Knaap. NIID-symposium, 8 november 2007 Toespraak staatssecretaris van Defensie, Cees van der Knaap NIID-symposium, 8 november 2007 Dames en heren, Vandaag mag ik u voor de zesde keer toespreken als staatssecretaris van Defensie op het jaarlijkse

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl 31 augustus 2011

Nadere informatie

De rollen van het officiersschap

De rollen van het officiersschap SYMPOSIUM De rollen van het officiersschap KMA BREDA 24 SEPTEMBER 2012 2 Woord vooraf In het kader van competentie ontwikkeling in het toekomstig functioneren als subalterne officier binnen de Nederlandse

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

9. Onderscheidingstekenen

9. Onderscheidingstekenen ROT-----KL/KMar Sld3/Mar4 (p/stuk) 17-115-2537 Ot, Sld3, Kma, Gvt Sld2/Mar3 (p/stuk) 17-100-0207 Ot, K-Rood, Mar3, Jas Dt, Kmar 17-100-3843 Ot, K-Rood, Mar3, Overh/ Trui/ Regenj, Kmar 17-115-2538 Ot, Sld2,

Nadere informatie

Raadsman, heeft u nog raad?

Raadsman, heeft u nog raad? Raadsman, heeft u nog raad? Het vliegtuig waarmee wij landen op het Noorse vliegveld stuitert een paar keer over de landingsbaan. Er is een sneeuwstorm buiten als we aankomen. Samen met het Tweede Mariniersbataljon

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 10 april 2012 Betreft Marinierskazerne Zeeland

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 10 april 2012 Betreft Marinierskazerne Zeeland > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag 10 april 2012 Betreft Marinierskazerne Zeeland Inleiding In mijn brief over het

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust geschiedenis van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1988-1989 19 455 Marinebasis Den Helder Nr. 6 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-gravenhage,

Nadere informatie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie Reservist bij de Koninklijke Marechaussee De leukste baan! naast je werk of studie Operationeel Centrum Mobiel toezicht veiligheid Grensbewaking Schiphol Beveiliging Koninklijk Huis Als het erop aankomt

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

AFKICKEN? GEEN SPRAKE VAN!

AFKICKEN? GEEN SPRAKE VAN! AFKICKEN? GEEN SPRAKE VAN! Nadat iedereen weer heeft kunnen afkicken van het EK voor senioren in Appelscha, gaan we komende week hopelijk genieten van het WK van de algemene Klasse, dat in het Duitse Bad

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht 34 000 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2015 Nr. 72

Nadere informatie

Finale weekend club competitie

Finale weekend club competitie Finale weekend club competitie Ploegentijdrit Zaterdag stond als allereerst de ploegentijdrit op programma. Jawel hoor we moesten als eerste van start. We waren maar met 5 in plaats van 6 man. Start ging

Nadere informatie

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag is uniek in de wereld vanwege haar positie als internationale stad van vrede en recht. Den Haag is Legal Capital of the World. De derde VN-stad na New

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonne - panelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt Den Haag, 20. März 2013 Tel.: 0031 70-342.06.18 Fax: 0031 70-365.32.48 Toespraak ter gelegenheid van

Nadere informatie

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt.

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt. Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de Herinneringsmedaille Vredesoperaties aan het 22 e detachement Air Task Force en Air Point of Debarkation Mirage

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 26 900 Defensienota 2000 Nr. 33 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 13 november

Nadere informatie

Catalogus Ronde figuren

Catalogus Ronde figuren Catalogus Ronde figuren Nederlandse Stichting voor Modelfiguren Juli 2015 Catalogus ronde figuren In deze catalogus zijn de ronde figuren opgenomen die de Nederlandse Stichting voor Modelfiguren over de

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo Naam bedrijf VCA Nieuwsbrief dec 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : vca@veteranen.nl LIBANON presentatie 06-21 666 362 Redactie

Nadere informatie

TOYOTA I_SITE Meer dan fleetmanagement

TOYOTA I_SITE Meer dan fleetmanagement E MPOWERING YOUR BUSINE SS TOYOTA I_SITE Meer dan fleetmanagement www.toyota-forklifts.nl TOYOTA I_SITE Meer dan fleetmanagement Toyota I_Site is een unieke combinatie van technologie, informatie, expertise

Nadere informatie

Het verhaal van Europa

Het verhaal van Europa Het verhaal van Europa 2010 Uitgeverij Manteau / Standaard Uitgeverij en Rob Heirbaut & Hendrik Vos Standaard Uitgeverij nv, Mechelsesteenweg 203, B-2018 Antwerpen www.manteau.be info@manteau.be Deze reeks

Nadere informatie

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land.

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Op 6 juni 1944 is het D Day, dat wordt nog steeds gevierd want het is het begin van de bevrijding van West Europa. Eigenlijk betekent D Day de

Nadere informatie

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Nederlandse Defensie Academie Inleiding Sinds 2007 verzorgt de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) de Postacademische Opleiding Militair

Nadere informatie

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen.

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen. Speech Erik Akerboom, Secretaris-generaal Ministerie van Defensie Symposium KVNRO Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen Donderdag 20 november, KMA te Breda Dames en heren, Welkom op dit symposium

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar

Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Fred Arkesteijn en Rudolf Timmermans Den Haag, 17 september, 2012 Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Fred Arkesteijn en Rudolf

Nadere informatie

Koninklijke Luchtmacht

Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Luchtmacht > Retouradres Postbus 8762, 4820 BB Breda Secretariaat COVM Postbus 90004 MPC 55A Keegsdijkje7 3509 AA Utrecht MPC 80 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland www.luchtmacht.nl Ministerie

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief januari 2015

VCA Nieuwsbrief januari 2015 VCA Nieuwsbrief januari 2015 N a a m b e d r i j f Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Veteranencafé op 13 januari 2015 Contact : nieuwjaars

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali PrO -weekkrant Week 45 november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 4-1 0 november 2013 Eenvoudig Communiceren Nederlandse soldaten naar Mali Foto: ANP In Mali helpen buitenlandse soldaten de inwoners.

Nadere informatie

Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie.

Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie. Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie. Dames en heren, Ik ben nu ruim een jaar staatssecretaris van Defensie.

Nadere informatie

Huizen. Luxe keuken. Vrij uitzicht. Twee goede slaapkamers. Moderne bouw. Eigen parkeerplaats. Ringweg-Kruiskamp 71 H, 3814 TE Amersfoort H47 H47

Huizen. Luxe keuken. Vrij uitzicht. Twee goede slaapkamers. Moderne bouw. Eigen parkeerplaats. Ringweg-Kruiskamp 71 H, 3814 TE Amersfoort H47 H47 Huizen vanhendriks Ringweg-Kruiskamp 71 H, 3814 TE Amersfoort Vrij uitzicht Moderne bouw Twee goede slaapkamers Luxe keuken Eigen parkeerplaats H47 H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte Inhoud Bouwjaar

Nadere informatie

Reservistenbeleid. Van beleid naar activiteit. PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang

Reservistenbeleid. Van beleid naar activiteit. PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang Van beleid naar activiteit PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang PRESENTATIE Aanleiding Wat is de reservist Stand van zaken Korte en lange termijn visie 2 Aanleiding Financieel duurzame Krijgsmacht Toekomstige

Nadere informatie

BMW voor leidinggevenden

BMW voor leidinggevenden BMW voor leidinggevenden Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Wat kunnen wij voor u betekenen? Bedrijfsmaatschappelijk werk ondersteunt leidinggevenden bij het voorkomen en oplossen van persoonlijke

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7636 3 mei 2011 Wijziging regeling commandanten 26 april 2011 Nr. BS/2011008944 Afdeling Personeelsbeleid en Rechtspositie

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

De Commissie Herdenkingen binnen de Traditiecommissie van de Commandostichting is voornemens het navolgende plan in 2016 uit te voeren:

De Commissie Herdenkingen binnen de Traditiecommissie van de Commandostichting is voornemens het navolgende plan in 2016 uit te voeren: Korps Commandotroepen Commandostichting Commissie Herdenkingen Aan Van Zie Verzendlijst Majoor b.d. M.M.A. Jeukens Boutenslaan 7 4707 NC Roosendaal Telefoon 0165-541215 Gsm 06-20968325 E-mail: herdenkingen@korpscommandotroepen.nl

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonnepanelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Boschdijk 954, Eindhoven

Boschdijk 954, Eindhoven Boschdijk 954, Eindhoven Algemene informatie Straat: Boschdijk 954 Postcode: 5627AD Stad: Eindhoven Perceeloppervlakte: 528 m 2 Woonoppervlakte: 160 m 2 Volume: 650 m 3 Bouwjaar: 1935 Type: Twee onder-een-kap

Nadere informatie

Training Within Industry - Job Instruction

Training Within Industry - Job Instruction Training Within Industry - Job Instruction Inleiding In veel bedrijven worden problemen opgelost door doelgericht aan die problemen te werken. Achteraf hadden deze problemen voorkomen kunnen worden, door

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 36 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

NIDV Masterclass Luchtmacht succesvol

NIDV Masterclass Luchtmacht succesvol JULI 2015 NEWSLETTER NIDV Masterclass Luchtmacht succesvol De eerste NIDV Masterclass over de Koninklijke Luchtmacht is succesvol verlopen. De kansen voor Defensie en bedrijfsleven worden inzichtelijk.

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2016 Nr. 70 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder,

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder, > Retouradres Postbus 8762 4820 BB Breda Zie verzend lijst Luchtstrijdkrachten C4ISR Bureau Geluidhinder, Zonering en Rapportering Luchtmachtplein 1, Breda MPC 92 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

Wapensysteemmanagement

Wapensysteemmanagement Wapensysteemmanagement Directeur Wapensystemen & Bedrijven Commodore drs. A.R. Laurijssen 1 Intro Commodore drs. Richard Laurijssen Huidige functie: Directeur Wapensystemen & Bedrijven Geboren 06 november

Nadere informatie

Aanpak toenemende digitale dreiging Defensie geeft vorm aan cybercapaciteit

Aanpak toenemende digitale dreiging Defensie geeft vorm aan cybercapaciteit Aanpak toenemende digitale dreiging Defensie geeft vorm aan cybercapaciteit Digitale spionage en cybercriminaliteit vormt volgens veel deskundigen en inlichtingendiensten momenteel de grootste dreiging

Nadere informatie