Proportionele aansprakelijkheid. Prof.mr. E. Bauw Universiteit Utrecht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Proportionele aansprakelijkheid. Prof.mr. E. Bauw Universiteit Utrecht"

Transcriptie

1 Proportionele aansprakelijkheid Prof.mr. E. Bauw Universiteit Utrecht

2 Opbouw 1. Het vereiste van causaal verband 2. Bewijs van causaal verband 3. Remedies bij onzeker causaal verband 4. Proportionele aansprakelijkheid 5. Samenvatting

3 1. Het vereiste van causaal verband Uitgangspunt: ieder draagt zijn eigen schade Er moet een grond zijn voor verplaatsing van schade De schade moet zijn toe te rekenen aan een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is (hierna: fout ) Hier vooral van belang: onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) en toerekenbare tekortkoming (art. 6:74 BW) De (overige) eisen voor aansprakelijkheid worden niet behandeld De vraag staat centraal wanneer aan het causaliteitsvereiste is voldaan

4 Twee fasen van causaliteit 1. Vestigingsfase: is er aansprakelijkheid? Er moet sprake zijn van een condicio sine qua non-verband (hierna: csqn-verband) tussen een fout en de geleden schade: als men de fout wegdenkt, zou de schade niet zijn ontstaan. Dit moet met een redelijke mate van waarschijnlijkheid komen vast te staan 2. Omvangsfase: hoever strekt de aansprakelijkheid? De schade moet, mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en de schade, als gevolg van de gebeurtenis aan de aansprakelijke persoon kunnen worden toegerekend (art. 6:98 BW). Alle omstandigheden wegen mee, waaronder de waarschijnlijkheid en de verwijderdheid van de schade. Bij proportionele aansprakelijkheid gaat het om de vestigingsfase

5 Voorbeeld HR 3 oktober 2014, NJ 2014/429: Vorkheftruckchauffeur breekt tijdens werk vier tenen. Doet tijdelijk ander werk. Als het gips er af is, gaat hij weer aan het werk. Na een dag werken op de vorkheftruck komt hij thuis, struikelt over de deurmat en loopt ernstig knieletsel op. Hij stelt zijn werkgever aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door het knieletsel. Een csqn-verband tussen het bedrijfsongeval waarvoor de werkgever aansprakelijk was (dat werd niet betwist) en het knieletsel dat eiser thuis heeft opgelopen werd aanvaard, omdat aannemelijk werd geacht dat het (gevolg van het) bedrijfsongeval ten minste zal hebben bijgedragen aan de huiselijke struikelpartij. Vervolgens wordt (in de context van art. 6:98 BW) echter geoordeeld dat de gevolgen van de struikelpartij niet zijn toe te rekenen aan het bedrijfsongeval, o.a. omdat het een gevolg is dat naar ervaringsregels niet redelijkerwijs voorzienbaar is.

6 2. Bewijs van causaal verband Benadeelde heeft bewijslast: moet feiten stellen en bewijzen aan de hand waarvan het causaal verband komt vast te staan (art. 150 Rv). Daarmee heeft hij ook het bewijsrisico: als het bewijs niet kan worden geleverd staat hij met lege handen Bij onzeker causaal verband worden de consequenties hiervan niet in alle gevallen aanvaardbaar geacht In de jurisprudentie wordt gezocht naar tegemoetkomingen aan de bewijsnood van de benadeelde ( remedies ): de proportionele aansprakelijkheid is één uitvloeisel daarvan Om het leerstuk te plaatsen en af te bakenen, moeten ook de andere tegemoetkoming worden behandeld

7 Causaliteitsonzekerheid Doorgaans is het csqn-verband eenvoudig vast te stellen In een deel van de gevallen is er onzekerheid over dat verband, bijv: Het wetenschappelijk bewijs daarvoor kan (nog) niet worden geleverd (bijv. verband tussen werk en ziekte: asbest, RSI, etc.) Het is niet mogelijk vast te stellen welke van meerdere mogelijke oorzaken de schade heeft veroorzaakt Niet kan worden vastgesteld wat er zou zijn gebeurd indien een gebeurtenis waarvoor iemand aansprakelijk is achterwege zou zijn gebleven In dergelijke gevallen zou het volgen van de gewone bewijsregels beteken dat de benadeelde met zijn schade blijft zitten

8 3. Remedies bij onzeker causaal verband Uitgangspunt is: als aan vereisten voor aansprakelijkheid is voldaan, dan bestaat recht op volledige schadevergoeding Dit betekent dat remedies die de benadeelde helpen in beginsel volledig voor rekening van de aansprakelijke(n) komen Art. 150 RV biedt mogelijkheid om als dit uit enige bijzondere regel of uit de eisen van redelijkheid en billijkheid (..) voortvloeit tot een andere verdeling van de bewijslast te komen Algemene tegemoetkoming in bewijspositie: bewijsvermoedens en de omkeringsregel Tegemoetkoming bij meerdere mogelijke schadeoorzaken: alternatieve causaliteit en proportionele aansprakelijkheid

9 De omkeringsregel Bewijsvermoeden in het voordeel van de benadeelde, waarvoor voldaan moet zijn aan de voorwaarden dat er sprake is van: (i) de schending van een norm die strekt ter voorkoming van een specifiek gevaar en (ii) de verwezenlijking van dat gevaar Bij betwisting dient de benadeelde aannemelijk te maken dat in het concrete geval het (specifieke) gevaar (risico) waartegen de norm bescherming beoogt te bieden, zich heeft verwezenlijkt De aangesprokene kan het vermoeden weerleggen door aan te tonen dat de schade ook zonder zijn fout zou zijn ontstaan Het toepassingsbereik is (zeer waarschijnlijk) beperkt tot (de schending van) verkeers- of veiligheidsnormen

10 Jurisprudentie De jurisprudentie van de Hoge Raad is gegaan van een ruim naar een beperkt toepassingsbereik van de omkeringsregel: schending van verkeers- en veiligheidsnormen: zie HR 29 november 2002, LJN AE7345, NJ 2004/304 HR 29 november 2002, LJN AE7351, NJ 2004/305 HR 19 maart 2004, LJN AO1299, NJ 2004/307 HR 9 april 2004, LJN AO3170, NJ 2004/308 HR 8 april 2005, NJN AR8876, NJ 2005/284 HR 19 december 2008, LJN BG1890, NJ 2009/28

11 Recent voorbeeld HR 23 november 2012, NJ 2012/669 Gynaecoloog diende (veiligheidsnorm) permanente CTG-registratie na epidurale anesthesie uit te voeren ter voorkoming van zuurstoftekort (specifiek gevaar). Hij verzuimt dit, zuurstoftekort treedt op (verwezenlijking van het gevaar) en baby krijgt ernstig hersenletsel Vermoed wordt dat hersenletsel het gevolg is van de normschending De gynaecoloog slaagt er niet in aannemelijk te maken dat de hersenschade ook met inachtneming van de geschonden norm (door andere oorzaken) zou zijn opgetreden Csqn-verband wordt bewezen geacht

12 Arbeidsrechtelijke omkeringsregel Bij aansprakelijkheid van de werkgever ogv art. 7:658 BW strekt het vermoeden zich ook uit tot de schending van de zorgplicht door de werkgever: zie HR 17 november 2000 NJ 2001/596; HR 23 juni 2006, NJ 2006/354 en HR 9 januari 2009, NJ 2011/252 De werknemer dient te bewijzen dat hij zijn werkzaamheden heeft moeten verrichten onder omstandigheden die schadelijk kunnen zijn voor zijn gezondheid en aannemelijk te maken dat hij lijdt aan gezondheidsklachten die daardoor kunnen zijn veroorzaakt. Vermoed wordt dan dat de gezondheidsschade van de werknemer is veroorzaakt door de omstandigheden waarin deze zijn werkzaamheden heeft verricht. De werkgever kan dit vermoeden ontkrachten door aannemelijk te maken dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan of dat er geen cv is tussen blootstelling en gezondheidsklachten Voor de omkeringsregel is geen plaats als het verband tussen de gezondheidsschade en de arbeidsomstandigheden te onzeker of te onbepaald is (HR 7 juni 2013, NJ 2014/98 en NJ 2014/99)

13 Alternatieve causaliteit Art. 6:99 BW: vaststaat dat de (gehele) schade kan zijn veroorzaakt door verschillende gebeurtenissen, maar niet kan worden vastgesteld door welke De klassieke casus: drie jagers in het bos schieten tegelijk als er iets beweegt. Een vrouw die bramen aan het zoeken was wordt zwaar verwond door één kogel. Niet kan worden vastgesteld uit welk geweer die kogel afkomstig was Het bewijs van het csqn-verband wordt omgedraaid: er is aansprakelijkheid van alle daders voor het geheel (hoofdelijkheid van art. 6:102 BW), tenzij een dader aannemelijk kan maken dat hij de schade niet kan hebben veroorzaakt

14 Ruim toepassingsbereik HR 9 oktober 1992, NJ 1994, 535 (Des): als het verband tussen het gebruik van Des en de aandoeningen bij de dochters en de onrechtmatigheid en schuld van de fabrikanten komen vast te staan, dan: Is het niet aanvaardbaar dat de Des dochters verstoken zouden blijven van schadevergoeding, omdat het voor hen onmogelijk is om aan te tonen van wie de Destabletten afkomstig waren die hun moeders hebben gebruikt Art. 6:99 is ook van toepassing indien het gaat om een schade die zowel aan de zijde van de potentiële daders als aan die der gelaedeerden een massaal karakter heeft. Voor een beroep op art. 6:99 is niet vereist alle potentiële daders aan te wijzen: de bewijslast kan ook worden omgekeerd als de kring "open" is Niet alle potentiële daders hoeven gedagvaard te worden; volstaan kan zelfs worden met het dagvaarden van één van hen

15 4. Proportionele aansprakelijkheid Waar gaat het om? Jurisprudentie Toepassingsbereik Nadere billijkheidscorrectie? Verlies van een kans

16 Waar gaat het om? Proportionele aansprakelijkheid is het aanvaarden van aansprakelijkheid ingeval het csqn-verband tussen fout en schadevoorval zich niet goed laat vaststellen doordat er ten minste twee mogelijke alternatieve oorzaken van de schade zijn, waarvan minstens één (doch niet allemaal) in de risicosfeer van gelaedeerde ligt De rechter gaat voorbij aan het vaststellen van csqn-verband tussen fout en schade (dan wel: acht dit verband bewezen), en kan veroordelen tot vergoeding van de schade op basis van de in een percentage uitgedrukte statistische kans dat de fout de schade kan hebben veroorzaakt (aansprakelijkheid naar rato van veroorzakingswaarschijnlijkheid) Het leerstuk is in de jurisprudentie ontwikkeld en wordt nog steeds bijgevijld

17 Waar gaat het om? Het arrest opent een middenweg: Uit overwegingen van redelijkheid en billijkheid [is] onaanvaardbaar de onzekerheid over de mate waarin de tekortkoming van de werkgever heeft bijgedragen tot de schade van de werknemer, in zijn geheel op de werknemer af te wentelen. Eveneens onaanvaardbaar, maar nu tegenover de werkgever ( ), is het echter de onzekerheid over het causaal verband met de schade van de werknemer geheel voor risico van de werkgever te laten komen ( ). De HR wijst op de aan de art. 6:99 (alternatieve causaliteit) en 6:101 (eigen schuld) BW ten grondslag liggende uitgangspunten. Deze artikelen strekken ertoe om in geval er meerdere schadeoorzaken zijn tot een aanvaardbare verdeling te komen tussen veroorzakers en benadeelden Er is geen aansprakelijkheid voor schade ten gevolge van risico s die voor rekening komen van de benadeelde zelf, zoals roken, genetische aanleg, veroudering of van buiten komende oorzaken

18 Jurisprudentie Doorbraakarrest: HR 31 maart 2006, NJ 2011/250: Karamus is tijdens zijn werk voor Nefalit jarenlang blootgesteld aan asbest. Twintig jaar nadat hij is opgehouden met werken bij Nefalit wordt bij hem longkanker geconstateerd en drie jaar later overlijdt hij aan die ziekte. Zijn erfgenamen stellen Nefalit aansprakelijk, omdat te weinig maatregelen zijn genomen om blootstelling aan asbest te voorkomen. Nefalit erkent de blootstelling, maar stelt dat de ziekte is ontstaan doordat Karamus 28 jaar heeft gerookt. Deskundige: de kans dat de blootstelling de oorzaak is van de longkanker is 55%. Nefalit is voor dit percentage aansprakelijk voor de schade van Karamus.

19 Toepassingsbereik De aansprakelijkheid van de veroorzaker dient (voor het overige) vast te staan De strekking van de geschonden norm en de aard van de normschending dienen de toepassing in het concrete geval rechtvaardigen (de rechter moet motiveren) De kans dat de schade door de normschending is veroorzaakt dient niet zeer groot of zeer klein te zijn Bij zeer kleine kans volgt volledige afwijzing. Als het causaal verband te onzeker of te onbepaald is, is er geen ruimte voor tegemoetkoming in bewijspositie (HR 7 juni 2013, NJ 2014/98 en NJ 2014/99) Bij zeer grote kans volgt volledige toewijzing. Het csqn verband kan dan immers op basis van de gewone bewijsregels worden vastgesteld

20 Toepassingsbereik Het bezwaar dat toepassing van proportionele aansprakelijkheid de mogelijkheid in zich draagt dat iemand aansprakelijkheid wordt gehouden voor schade die hij niet, of niet in de door de rechter aangenomen mate, heeft veroorzaakt, brengt mee dat de regel met terughoudendheid moet worden toegepast Hoewel de toepassing niet niet beperkt tot gevallen waarin bewijs van het csqn-verband in het algemeen een probleem vormt, lijkt de relevantie van het leerstuk vooralsnog te zijn beperkt tot gevallen van (ernstige) letselschade of overlijden en gaat het vooral om werkgeversaansprakelijkheid en verkeersaansprakelijkheid

21 Jurisprudentie HR 24 december 2010, NJ 2011/251 (Fortis/Bourgonje) Het ging om de vraag of Fortis ten onrechte had verzuimd een advies tot aandelenverkoop te geven, door welk verzuim Bourgonje schade heeft geleden. Nadat de rechtbank de vordering had afgewezen wijst het hof, mede gelet op de in artikel 6:99 en 6:101 BW vervatte uitgangspunten, deze voor 50% toe. De Hoge Raad wijst erop dat proportionele aansprakelijkheid met terughoudendheid moet worden toegepast, en dat de rechter in zijn motivering dient te verantwoorden dat de strekking van de geschonden norm en de aard van de normschending waaronder de van de door de benadeelde geleden schade ᶣ deze toepassing in het concrete geval rechtvaardigen.

22 Nadere billijkheidscorrectie? HR 14 december 2012, NJ 2013, 236: kan de toepassing van art. 6:101 BW nog leiden tot een andere verdeling dan op basis van de vastgestelde veroorzakingswaarschijnlijkheid? Er is geen ruimte voor de toepassing van een eigen schuld correctie voor wat betreft de vestiging van de aansprakelijkheid In het kader van de op grond van art. 6:98 BW te beantwoorden vraag naar de omvang van de schade die voor vergoeding in aanmerking komt, kan wel een correctie plaatsvinden voor die elementen die nog niet zijn meegenomen bij de proportionele verdeling

23 Verlies van een kans Proportionele aansprakelijkheid moet worden onderscheiden het leerstuk verlies van een kans, zoals aanvaard in HR 24 oktober 1997, NJ 1998/257 (Baijings), zie ook HR 19 januari 2007, NJ 2007/63 (Kranendonk), HR 16 februari 2007, NJ 2007/256 (Tuin Beheer) Bewijsnood van de benadeelde ziet hier op de onmogelijkheid om te bewijzen dat een bepaalde voor de schadebegroting relevante gebeurtenis zich zou hebben voorgedaan Het causaal verband tussen fout en schade is niet (direct) aanwijsbaar, maar wel kan worden geconstateerd dat door de fout een bepaalde kans op een gunstiger resultaat verloren is gegaan Het verschil tussen de situatie met en zonder dat resultaat kan worden gezien als schade

24 Verlies van een kans Voorbeelden: advocaat heeft verzuimd tijdig beroep in te stellen, waardoor de kans dat de procedure in hoger beroep wordt gewonnen verloren is gegaan. Beleggingsadviseur heeft belegger niet tijdig geïnformeerd, waardoor de belegger kans op rendement of beperking van verlies is ontnomen Duidelijk is dat er een fout is gemaakt, maar niet of zonder die fout het gevolg zou zijn ingetreden: of de procedure zou zijn gewonnen of het rendement zou zijn behaald De schade uit de fout moet worden geschat aan de hand van de goede en kwade kansen die de cliënt in de (misgelopen) procedure zou hebben gehad. Wat zou de waarschijnlijke uitkomst van de procedure zijn geweest? Tussen deze kansschade en de fout bestaat een causaal verband

25 Onderscheid Bij proportionele aansprakelijkheid is schade is geleden en waarvoor ten minste twee oorzaken zijn aan te wijzen, die in beginsel geheel los staan van elkaar. Eén van die oorzaken is het gevolg van een fout van een ander. Welke oorzaak de schade heeft veroorzaakt kan niet met zekerheid worden vastgesteld. De aansprakelijkheid strekt niet verder dan de waarschijnlijkheid waarmee de fout de oorzaak was van de schade Het primaire toepassingsbereik is de werkgeversaansprakelijkheid en verkeersaansprakelijkheid Bij verlies van een kans is staat weliswaar vast dat door een fout een bepaalde kans op een gunstiger resultaat verloren is gegaan, maar kan niet worden vastgesteld of dat gunstiger resultaat ook daadwerkelijk zou zijn ingetreden en daarmee of de fout de oorzaak is van het ontstaan van de ongunstiger situatie (= de schade) Het primaire toepassingsbereik is de beroepsaansprakelijkheid

26 Samenvatting Als het causaal verband tussen normschending en schade in algemene zin te onzeker of te onbepaald is, dan hoeft benadeelde weinig tegemoetkoming in bewijspositie te verwachten: het gewone regime van art. 150 Rv geldt Als drempel wel kan worden genomen, dan kan de omkeringsregel worden toegepast als een verkeers- of veiligheidsnorm is geschonden. Als het vermoeden van de omkeringsregel niet kan worden ontkracht, is er in beginsel aansprakelijkheid voor het geheel Als er meerdere mogelijke oorzaken voor de schade zijn, die in de risicosfeer van de benadeelde liggen, dan is er aansprakelijkheid tot het percentage van waarschijnlijkheid waarmee zijn normschending de schade heeft veroorzaakt Is dat percentage zeer hoog, dan is er (alsnog) aansprakelijkheid voor het geheel Is dat percentage niet zeer laag of hoog, dan is er aansprakelijkheid tot dat percentage. Voor het overige dient de benadeelde de schade voor eigen rekening te nemen.

27 Bedankt voor uw aandacht.

Symposium Omkering van bewijslast. 27 oktober 2017 Rotterdam Studiekring Normatieve Uitleg

Symposium Omkering van bewijslast. 27 oktober 2017 Rotterdam Studiekring Normatieve Uitleg Symposium Omkering van bewijslast 27 oktober 2017 Rotterdam Studiekring Normatieve Uitleg Wettelijk vermoeden en omkering van de bewijslast Daan Asser 1 1. Feiten en recht Rechtsfeit is het feit of het

Nadere informatie

Gerechtshof s-hertogenbosch 7 april 2015 De leer van de proportionele aansprakelijkheid toegepast

Gerechtshof s-hertogenbosch 7 april 2015 De leer van de proportionele aansprakelijkheid toegepast Gerechtshof s-hertogenbosch 7 april 2015 De leer van de proportionele aansprakelijkheid toegepast 12 Mr. C. Banis en mevrouw mr. L.K. de Haan V&A Advocaten Eenieder draagt in beginsel zijn eigen schade,

Nadere informatie

Juridische aspecten van de behandeling van beroepsziektezaken. mr Veneta Oskam en Derk-Jan van der Kolk NIS, 16 mei 2013

Juridische aspecten van de behandeling van beroepsziektezaken. mr Veneta Oskam en Derk-Jan van der Kolk NIS, 16 mei 2013 Juridische aspecten van de behandeling van beroepsziektezaken mr Veneta Oskam en Derk-Jan van der Kolk NIS, 16 mei 2013 Agenda Inleiding Bewijs Causaliteit Praktische aanpak Deskundigen Zorgplicht werkgever

Nadere informatie

Goede zorg, beter recht?

Goede zorg, beter recht? Goede zorg, beter recht? Mr.dr. Rolinka Wijne WAA JAARCONGRES 2017 Proportionele aansprakelijkheid en de verloren kans WAA-congres, 24 november 2017 2 DISCLOSURE Ik ben eigenaar van Wijne Health Law, lid-jurist

Nadere informatie

Lijst van gebruikte afkortingen

Lijst van gebruikte afkortingen Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen IX 1 Inleiding 1 1.1 Achtergrond: causaliteitsonzekerheid in het aansprakelijkheidsrecht 1 1.2 Relevantie en afbakening van het onderzoek 3 1.2.1 Relevantie

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid

Proportionele aansprakelijkheid Proportionele aansprakelijkheid Dorna Tanori Studentnummer: 10309209 Scriptiebegeleider: dr.drs. G.J.P. de Vries Tweede beoordelaar: mr. R.F. Groos 2013-2014 Voorwoord Dit is de scriptie in het kader van

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid & de beginselen en doelen

Proportionele aansprakelijkheid & de beginselen en doelen Datum: 31 januari 2012 Proportionele aansprakelijkheid & de beginselen en doelen Hoe verhouden de voorwaarden waaronder proportionele aansprakelijkheid wordt toegepast zich tot de beginselen en doelen

Nadere informatie

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen prof dr mr A.J. Akkermans Beroepsziekten en bedrijfsongevallen vanuit juridisch perspectief Werkgeversaansprakelijkheid Bron: W.E. Eshuis e.a. (2011), Werkgeverskosten

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2009:BI2805

ECLI:NL:CRVB:2009:BI2805 ECLI:NL:CRVB:2009:BI2805 Instantie Datum uitspraak 09-04-2009 Datum publicatie 06-05-2009 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Centrale Raad van Beroep 06-227

Nadere informatie

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Monografieen BW B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Prof. mr. C.J.M. Klaassen Kluwer - Deventer - 2007 Inhoud VOORWOORD XI LUST VAN AFKORTINGEN XIII LUST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR XV I INLEIDING

Nadere informatie

Pagina 15 Klachtplicht art. 6:89 BW en letselschade. (Lansink/Ritsma) LJN BZ1721 en (SVB/Van de Wege) LJN BZ1717

Pagina 15 Klachtplicht art. 6:89 BW en letselschade. (Lansink/Ritsma) LJN BZ1721 en (SVB/Van de Wege) LJN BZ1717 PIV Bulletin 4 Inhoud Pagina 1 2 x Hoge Raad 7 juni 2013 Pagina 10 Beschouwing Hof Den Bosch 20 januari 2013 Pagina 15 Klachtplicht art. 6:89 BW en letselschade Pagina 18 Leergang Zwaar Letsel (ZL) Pagina

Nadere informatie

Over proportionele aansprakelijkheid, terughoudendheid & hoe de diverse rechtsprekende instanties hiermee om gaan.

Over proportionele aansprakelijkheid, terughoudendheid & hoe de diverse rechtsprekende instanties hiermee om gaan. Over proportionele aansprakelijkheid, terughoudendheid & hoe de diverse rechtsprekende instanties hiermee om gaan. Naam: Mandy Boertjes ANR: 808486 Master: Rechtsgeleerdheid, accent Privaatrecht Begeleider:

Nadere informatie

ECLI:NL:RBMNE:2017:2000

ECLI:NL:RBMNE:2017:2000 ECLI:NL:RBMNE:2017:2000 Instantie Datum uitspraak 22-03-2017 Datum publicatie 12-05-2017 Rechtbank Midden-Nederland Zaaknummer C/16/409379 / HA ZA 16-112 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid, omkeringsregel, bewijslastverlichting en eigen schuld: een inventarisatie van de stand van zaken

Proportionele aansprakelijkheid, omkeringsregel, bewijslastverlichting en eigen schuld: een inventarisatie van de stand van zaken Prof. mr. A.J. Akkermans en mr. Chr.H. van Dijk 1 Proportionele aansprakelijkheid, omkeringsregel, bewijslastverlichting en eigen schuld: een inventarisatie van de stand van zaken 17 Het arrest Fortis/Bourgonje

Nadere informatie

Schadebegroting en berekening in mededingingszaken

Schadebegroting en berekening in mededingingszaken Schadebegroting en berekening in mededingingszaken Vereniging voor Mededingingsrecht 28 april 2010 mr. Erik-Jan Zippro e.j.zippro@law.leidenuniv.nl Privaatrechtelijke handhaving van mededingingsrecht Nietigheid

Nadere informatie

Stellen en bewijzen in procedures over verplichtstelling

Stellen en bewijzen in procedures over verplichtstelling Stellen en bewijzen in procedures over verplichtstelling 9 september 2015 Alex Ter Horst Advocaat pensioenrecht Achtergrond Indien verplichtstelling van toepassing is leidt dat voor wg en bpf tot allerlei

Nadere informatie

Essentie. Samenvatting

Essentie. Samenvatting RAV 2013/26: Billijkheidscorrectie. Maatstaf voor toepassing van het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid; bestaat er ruimte voor toepassin... Klik hier om het document te openen in een browser

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2013:BZ1721

ECLI:NL:HR:2013:BZ1721 ECLI:NL:HR:2013:BZ1721 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 07-06-2013 Datum publicatie 07-06-2013 Zaaknummer 12/03390 Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Conclusie: ECLI:NL:PHR:2013:BZ1721

Nadere informatie

RCR 2013/14: Proportionele aansprakelijkheid. Is er na toepassing van proportionele aansprakelijkheid nog ruimte voor een correctie op grond van bi...

RCR 2013/14: Proportionele aansprakelijkheid. Is er na toepassing van proportionele aansprakelijkheid nog ruimte voor een correctie op grond van bi... RCR 2013/14: Proportionele aansprakelijkheid. Is er na toepassing van proportionele aansprakelijkheid nog ruimte voor een correctie op grond van bi... Instantie: Hoge Raad (Civiele kamer) Datum: 14 december

Nadere informatie

Stelplicht en bewijslast bij werkgeversaansprakelijkheid

Stelplicht en bewijslast bij werkgeversaansprakelijkheid partij die volgens de hoofdregel de bewijslast zou hebben gehad. Een andere bewijslastverdeling kan voorts voortvloeien uit de eisen van redelijkheid en billijkheid. 2 In een concreet geval kan de redelijkheid

Nadere informatie

Verlies van een kans bij medische aansprakelijkheid

Verlies van een kans bij medische aansprakelijkheid Verlies van een kans bij medische aansprakelijkheid NIS 13 september 2012 August Van Rb. Alkmaar 3 oktober 2002, LJN AE8326 Uitgangspunten: Tijdige behandeling: Te late behandeling: 30% kans op overlijden

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid, omkeringsregel, bewijslastverlichting en eigen schuld: een inventarisatie van de stand van zaken

Proportionele aansprakelijkheid, omkeringsregel, bewijslastverlichting en eigen schuld: een inventarisatie van de stand van zaken Prof. mr. A.J. Akkermans en mr. Chr.H. van Dijk 1 Proportionele aansprakelijkheid, omkeringsregel, bewijslastverlichting en eigen schuld: een inventarisatie van de stand van

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid bij beroepsziekten

Proportionele aansprakelijkheid bij beroepsziekten Illustraties: www.hermannauta.nl Afstudeerscriptie Nederlands Recht Open Universiteit Monique Verbeemen Studentnummer: 833251463 Scriptiebegeleider: Examinator: mr. J.J. Ebbinga prof. mr. J.G.J Rinkes

Nadere informatie

De bruikbaarheid van de theorie van verlies van een kans bij informed consent zaken.

De bruikbaarheid van de theorie van verlies van een kans bij informed consent zaken. De bruikbaarheid van de theorie van verlies van een kans bij informed consent zaken. Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Civiele medische aansprakelijkheid... 8 2.1 WBGO... 8 2.2 Informatieplicht... 9 2.3

Nadere informatie

Hoge Raad, 26 januari 2001 (Weststrate/De Schelde); blootstelling aan asbest niet aangetoond. Vordering afgewezen.

Hoge Raad, 26 januari 2001 (Weststrate/De Schelde); blootstelling aan asbest niet aangetoond. Vordering afgewezen. Hoge Raad, 26 januari 2001 (Weststrate/De Schelde); blootstelling aan asbest niet aangetoond. Vordering afgewezen. Samenvatting Werknemer met mesothelioom spreekt werkgever aan. De schadevergoeding wordt

Nadere informatie

Causaliteit. mr. Chris van Dijk Kennedy Van der Laan

Causaliteit. mr. Chris van Dijk Kennedy Van der Laan Causaliteit mr. Chris van Dijk Kennedy Van der Laan Causaliteit Proportionele aansprakelijkheid Omkeringsregel Arbeidsrechtelijke omkeringsregel Causale toerekening Relativiteit Causale perikelen Normaal

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2012:BX7264

ECLI:NL:HR:2012:BX7264 ECLI:NL:HR:2012:BX7264 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 23-11-2012 Datum publicatie 23-11-2012 Zaaknummer 10/05350 Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Conclusie: ECLI:NL:PHR:2012:BX7264

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband

Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband Schoordijk Instituut Centrum voor aansprakelijkheidsrecht AJ. Akkermans Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband Een rechtsvergelijkend onderzoek naar wenselijkheid, grondslagen en afgrenzing

Nadere informatie

Werkgeversaansprakelijkheid Causaal verband NIS 5 juni 2014. Sprekers: Chris van Dijk (Chris.van.Dijk@kvdl.nl)

Werkgeversaansprakelijkheid Causaal verband NIS 5 juni 2014. Sprekers: Chris van Dijk (Chris.van.Dijk@kvdl.nl) Werkgeversaansprakelijkheid Causaal verband NIS 5 juni 2014 Sprekers: Chris van Dijk (Chris.van.Dijk@kvdl.nl) Artikel 7:658 lid 2 Kenmerkende elementen: Strenge norm (bijna-risicoaansprakelijkheid); strenger

Nadere informatie

hikking RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Afdeling Civiel recht kantonrechter locatie Utrecht zaaknummer: UE VERZ MAR/1217

hikking RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Afdeling Civiel recht kantonrechter locatie Utrecht zaaknummer: UE VERZ MAR/1217 Afdeling Civiel recht kantonrechter locatie Utrecht zaaknummer: 4498796 UE VERZ 15-500 MAR/1217 Beschikking van 23 december 2015 hikking RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND inzake [VERZOEKSTER], wonende te Wijk

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht II- B Samenvatting van de stof - Bestuursrecht in het Awb- tijdperk, T. Barkhuysen e.a., Kluwer 2014.

Bestuurs(proces)recht II- B Samenvatting van de stof - Bestuursrecht in het Awb- tijdperk, T. Barkhuysen e.a., Kluwer 2014. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 2 Bestuurs(proces)recht II- B Samenvatting van de stof - Bestuursrecht in het Awb- tijdperk, T. Barkhuysen e.a., Kluwer

Nadere informatie

Remedies. Mr. W.L. Valk

Remedies. Mr. W.L. Valk Remedies Mr. W.L. Valk 1 Inleiding denken in remedies perspectief van de rechter perspectief van de wetenschap perspectief van partijen advocaat/andere rechtshulpverlener als intermediair aanpak in deze

Nadere informatie

Het effect van de Wnra op de schaderegeling. 7 november 2017 mr. J. (Jasper) W.F. Overtoom

Het effect van de Wnra op de schaderegeling. 7 november 2017 mr. J. (Jasper) W.F. Overtoom Het effect van de Wnra op de schaderegeling 7 november 2017 mr. J. (Jasper) W.F. Overtoom Programma Schade van de ambtenaar Rechtspositionele voorschriften Werkgeversaansprakelijkheid Goed werkgeverschap

Nadere informatie

WERKGEVERSAANSPRAKLIJKHEID ARBEIDSONGEVALLEN. Bronneberg Advocaten heet u welkom. Mr. H.F.A. Bronneberg

WERKGEVERSAANSPRAKLIJKHEID ARBEIDSONGEVALLEN. Bronneberg Advocaten heet u welkom. Mr. H.F.A. Bronneberg WERKGEVERSAANSPRAKLIJKHEID ARBEIDSONGEVALLEN Bronneberg Advocaten heet u welkom. Mr. H.F.A. Bronneberg Artikel 7:658 en 7:611 BW risico of schuldaansprakelijkheid?; de wet laat de zorgplicht voor de veiligheid

Nadere informatie

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Naar een eenvormig stelsel? Mr.H.JW.AÜ Kluwer - Deventer - 2009 Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

t twaalfuurtje van deze week 9 april 2014

t twaalfuurtje van deze week 9 april 2014 t twaalfuurtje van deze week 9 april 2014 Makelaar adviseert te hoge vraagprijs; wel beroepsfout, geen schadeplichtigheid Op 26 maart 2014 heeft de rechtbank Den Haag een interessant vonnis gewezen met

Nadere informatie

Omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, vrijwaringsbedingen en verzekerbaarheid

Omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, vrijwaringsbedingen en verzekerbaarheid 20 november 2012 Training Contracteren Omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, vrijwaringsbedingen en verzekerbaarheid Erik van Orsouw erik.van.orsouw@kvdl.nl Inleiding 1. Quiz 2. Aansprakelijkheidsrecht:

Nadere informatie

Webinar burgerlijk procesrecht Dagvaarding en tips. 18 december 2015 Dirk Vergunst

Webinar burgerlijk procesrecht Dagvaarding en tips. 18 december 2015 Dirk Vergunst Webinar burgerlijk procesrecht Dagvaarding en tips 18 december 2015 Dirk Vergunst 1 Artikel 45 Rechtsvordering 1. Exploten (pv van ambtshandeling) worden door een daartoe bevoegde deurwaarder gedaan (

Nadere informatie

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183 Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Auteurs: mr. M. Verheijden en mr. L. Stevens Samenvatting In maart 2009 vindt een

Nadere informatie

ECLI:NL:RBUTR:2010:BN5636

ECLI:NL:RBUTR:2010:BN5636 ECLI:NL:RBUTR:2010:BN5636 Instantie Rechtbank Utrecht Datum uitspraak 07-07-2010 Datum publicatie 31-08-2010 Zaaknummer 269098 / HA ZA 09-14027 juli 2010 Rechtsgebieden Civiel recht Bijzondere kenmerken

Nadere informatie

Veiligheid en preventie in het medische aansprakelijkheidsrecht

Veiligheid en preventie in het medische aansprakelijkheidsrecht Veiligheid en preventie in het medische aansprakelijkheidsrecht 17 e PIV Jaarconferentie Veiligheid voorop! Apeldoorn, 31 maart 2017 mr. O.L. (Oswald) Nunes www.kbsadvocaten.nl 1 Vier thema s 1. Transparantie

Nadere informatie

Naar aansprakelijkheid voor klimaatverandering: Het Urgenda-vonnis en het causaal verband

Naar aansprakelijkheid voor klimaatverandering: Het Urgenda-vonnis en het causaal verband Naar aansprakelijkheid voor klimaatverandering: Het Urgenda-vonnis en het causaal verband Een onderzoek van het causaal verband naar aanleiding van het Urgenda-vonnis inzake een aansprakelijkheid voor

Nadere informatie

Lies, damned lies, and statistics

Lies, damned lies, and statistics Lies, damned lies, and statistics De berekening van het verlies van een kans bij medische aansprakelijkheid M r. A. J. V a n e n m e v r o u w m r. R. P. W i j n e * 1. Inleiding Een 60-jarige patiënt

Nadere informatie

Civiele Procespraktijk

Civiele Procespraktijk Civiele Procespraktijk Nr. 14 januari 2011 De volgende onderwerpen worden behandeld: Uitleg opstalrecht op grond van notariële akte Verrekening van voordeel Aanvaarding rechtsstrijd Klachtplicht Risicoaansprakelijkheid

Nadere informatie

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID door Mariken Peters sectie aansprakelijkheid, verzekeringen en (letsel)schade STELLING 1 Als de werknemer een arbeidsongeval op de werkplek overkomt, is de werkgever altijd

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Aansprakelijkheid voor psychisch letsel op de voet van artikel 7:658 BW

Aansprakelijkheid voor psychisch letsel op de voet van artikel 7:658 BW Aansprakelijkheid voor psychisch letsel op de voet van artikel 7:658 BW Hoge Raad 11 maart 2005, LJN AR6657, JAR 2005, 84 Mw. mr. drs. M.S.A. Vegter Feiten en beslissing kantonrechter en hof Werknemer

Nadere informatie

Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen

Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen mr. Harold de Boer mr. Stephan de Vries 12 januari 2015 Sport Fryslân De Haan Advocaten & Notarissen PROGRAMMA 1. Inleiding 2. Bestuur en Taak - interne aansprakelijkheid

Nadere informatie

Jurisprudentie. Hof Arnhem-Leeuwarden 31 maart 2015, ECLI:NL:GHARL:2015:2353

Jurisprudentie. Hof Arnhem-Leeuwarden 31 maart 2015, ECLI:NL:GHARL:2015:2353 Jurisprudentie Verwerping beroep omkeringsregel Hof Arnhem-Leeuwarden 31 maart 2015, ECLI:NL:GHARL:2015:2353 1. Inleiding In veel procedures wordt een beroep gedaan op de omkeringsregel. De mogelijkheden

Nadere informatie

Het schademoment als uitgangspunt voor hypothetische en 'onderbroken' causaliteit

Het schademoment als uitgangspunt voor hypothetische en 'onderbroken' causaliteit Nederlands Tijdschrift voor Burgerlijk Recht, Het schademoment als uitgangspunt voor hypothetische en 'onderbroken' causaliteit Klik hier om het document te openen in een browser venster Vindplaats: NTBR

Nadere informatie

Opzegging duurovereenkomst. Mr. dr. H. Wammes

Opzegging duurovereenkomst. Mr. dr. H. Wammes Opzegging duurovereenkomst Mr. dr. H. Wammes * HR 1 juli 2014, NJ 2015,2 (noot T.T.T.) Eneco beëindigt sponsorovereenkomst met organisator en gaat de Benelux Tour zelf organiseren. * HR 10 oktober 2014,

Nadere informatie

De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out

De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out M.E.A. Vaessen 6 juni 2011 De toepasselijkheid van de omkeringsregel bij RSI en burn-out M.E.A. Vaessen 6 juni 2011 Scriptiebegeleiding door

Nadere informatie

De verhouding tussen artikel 7:204 e.v. BW en artikel 6:174 BW

De verhouding tussen artikel 7:204 e.v. BW en artikel 6:174 BW HIP 2014(7) 210 Art. - De verhouding tussen artikel 7:204 e.v. BW en artikel 6:174 BW Publicatie Tijdschrift Huurrecht in Praktijk Aflevering 6 afl. 7 Publicatiedatum 28 november 2014 Auteurs Scheeper,

Nadere informatie

Zaaknummers: 1332071 VZ VERZ 12-2042 1339421 VZ VERZ 12-29691. beschikking ex artikel 1019w Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in

Zaaknummers: 1332071 VZ VERZ 12-2042 1339421 VZ VERZ 12-29691. beschikking ex artikel 1019w Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in Zaaknummers: 1332071 VZ VERZ 12-2042 1339421 VZ VERZ 12-29691 beschikking RECHTBANK ROTTERDAM Sector kanton Locatie Rotterdam zaaknummers: 1332071 VZ VERZ 12-2042 1339421 VZ VERZ 12-2969 uitspraak: 21

Nadere informatie

De bewijslast in artikel 1:160 BW procedures

De bewijslast in artikel 1:160 BW procedures De bewijslast in artikel 1:160 BW procedures Inleiding Zoals collega Van den Anker al eerder (Samenleven en alimentatie ontvangen? EB 2009, 32) schreef, is de alimentatieplicht niet oneindig. Deze kan

Nadere informatie

Rechtbank Amsterdam 08-05-2015 28-05-2015 3603419 CV EXPL 14-32341. Civiel recht. Eerste aanleg - enkelvoudig. Rechtspraak.nl

Rechtbank Amsterdam 08-05-2015 28-05-2015 3603419 CV EXPL 14-32341. Civiel recht. Eerste aanleg - enkelvoudig. Rechtspraak.nl ECLI:NL:RBAMS:2015:3202 Instantie Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Vindplaatsen Uitspraak Rechtbank Amsterdam 08-05-2015 28-05-2015 3603419

Nadere informatie

ECLI:NL:PHR:2008:BD1383 Parket bij de Hoge Raad Datum uitspraak Datum publicatie

ECLI:NL:PHR:2008:BD1383 Parket bij de Hoge Raad Datum uitspraak Datum publicatie ECLI:NL:PHR:2008:BD1383 Instantie Parket bij de Hoge Raad Datum uitspraak 20-06-2008 Datum publicatie 20-06-2008 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken - Inhoudsindicatie C07/041HR

Nadere informatie

Jubileumcongres Beursbengel

Jubileumcongres Beursbengel Workshop - Contracteren met de klant: omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, exoneraties en verzekeringsdekking Jubileumcongres Beursbengel Erik van Orsouw erik.van.orsouw@kvdl.nl http://www.kvdl.nl/beursbengel/

Nadere informatie

ECLI:NL:GHAMS:2013:3271 Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer

ECLI:NL:GHAMS:2013:3271 Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer ECLI:NL:GHAMS:2013:3271 Instantie Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak 08-10-2013 Datum publicatie 06-01-2014 Zaaknummer 200.121.491-01 Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie

Nadere informatie

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster LJN: BW9368, Rechtbank Amsterdam, 6 juni 2012 2. De feiten 2.1. [A] en [B] wonen tegenover elkaar in [plaats]. [C] woont

Nadere informatie

Letselschade Theorie en praktijk

Letselschade Theorie en praktijk Workshop 2014 Letselschade Theorie en praktijk mr. Judith Pol mr. Tim Gmelig Meijling 3 Waar ga ik het over hebben? Wat is letselschade? Wanneer is letselschade verhaalbaar? Wie kan letselschade verhalen?

Nadere informatie

ECLI:NL:GHAMS:2016:4193 Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer /01

ECLI:NL:GHAMS:2016:4193 Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer /01 ECLI:NL:GHAMS:2016:4193 Instantie Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak 18-10-2016 Datum publicatie 21-10-2016 Zaaknummer 200.181.474/01 Rechtsgebieden Civiel recht Bijzondere kenmerken Hoger beroep Inhoudsindicatie

Nadere informatie

Aansprakelijkheid Scholen

Aansprakelijkheid Scholen Aansprakelijkheid Scholen Mr. B.M. (Brechtje) Paijmans KBS Advocaten / Universiteit Utrecht 12 januari 2011 1 www.kbsadvocaten.nl NRC Handelsblad 11 maart 2006 2 Schade op school: aansprakelijke partijen

Nadere informatie

INHOUD. Lijst van aangehaalde werken XV

INHOUD. Lijst van aangehaalde werken XV INHOUD Voorwoord Afkortingen V XIII Lijst van aangehaalde werken XV Algemene inleiding 1 Deel I. Oorzaak 9 Hoofdstuk 1. Oorzaak en onzeker voorval 11 1.1 Inleiding 11 1.2 Waarom is vereenzelviging van

Nadere informatie

Kinderen hebben de toekomst ; ernstig gekwetste kinderen ook?

Kinderen hebben de toekomst ; ernstig gekwetste kinderen ook? VAN DORT Letselschade Kinderen hebben de toekomst ; ernstig gekwetste kinderen ook? Raoul M.J.T. van Dort 26 november 2009 Aansprakelijkheid: Normschending Nee: benadeelde draagt in beginsel zelf zijn

Nadere informatie

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Stereotypering van een whiplashzaak: - dik en voorspelbaar - rituele dans om de deskundige(n) en de vraagstelling - vaste standpunten

Nadere informatie

Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen

Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen DOSSIERS GEZONDHE1DSRECHT Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen prof. mr. T. Hartlief (eindred.) mw. prof. mr. W.R. Kastelein (eindred.) mr. Chr.H. van Dijk mw. mr. E. de Kezel

Nadere informatie

Conclusie. Bijzondere kenmerken - Inhoudsindicatie - JOL 2002, 532 NJ 2002, 558 RvdW 2002, 159 JWB 2002/365

Conclusie. Bijzondere kenmerken - Inhoudsindicatie - JOL 2002, 532 NJ 2002, 558 RvdW 2002, 159 JWB 2002/365 ECLI:NL:PHR:2002:AE4430 Instantie Parket bij de Hoge Raad Datum uitspraak 11-10-2002 Datum publicatie 11-10-2002 Zaaknummer C00/345HR Formele relaties Arrest Hoge Raad: ECLI:NL:HR:2002:AE4430 Rechtsgebieden

Nadere informatie

Pagina 15 Klachtplicht art. 6:89 BW en letselschade. (Lansink/Ritsma) LJN BZ1721 en (SVB/Van de Wege) LJN BZ1717

Pagina 15 Klachtplicht art. 6:89 BW en letselschade. (Lansink/Ritsma) LJN BZ1721 en (SVB/Van de Wege) LJN BZ1717 PIV Bulletin 4 Inhoud Pagina 1 2 x Hoge Raad 7 juni 2013 Pagina 10 Beschouwing Hof Den Bosch 20 januari 2013 Pagina 15 Klachtplicht art. 6:89 BW en letselschade Pagina 18 Leergang Zwaar Letsel (ZL) Pagina

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2014:3463

ECLI:NL:CRVB:2014:3463 ECLI:NL:CRVB:2014:3463 Instantie Datum uitspraak 21-10-2014 Datum publicatie 28-10-2014 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Centrale Raad van Beroep 12-3170

Nadere informatie

PROPORTIONELE AANSPRAKELIJKHEID: 'BUITEN ALLE PROPORTIES' OF NIET?

PROPORTIONELE AANSPRAKELIJKHEID: 'BUITEN ALLE PROPORTIES' OF NIET? PROPORTIONELE AANSPRAKELIJKHEID: 'BUITEN ALLE PROPORTIES' OF NIET? OVER DE WENSELIJKHEID VAN PROPORTIONELE AANSPRAKELIJKHEID BIJ ONZEKER CAUSAAL VERBAND Masterscriptie Privaatrechtelijke Rechtspraktijk

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012 LJN BX5881 Van de Riet / Hoffmann. Rekt Hoge Raad bestuurdersaansprakelijkheid op? Bart-Adriaan de Ruijter Femke Leopold

Hoge Raad 23 november 2012 LJN BX5881 Van de Riet / Hoffmann. Rekt Hoge Raad bestuurdersaansprakelijkheid op? Bart-Adriaan de Ruijter Femke Leopold 4 april 2013 Seminar Bestuurdersaansprakelijkheid Hoge Raad 23 november 2012 LJN BX5881 Van de Riet / Hoffmann Rekt Hoge Raad bestuurdersaansprakelijkheid op? Bart-Adriaan de Ruijter Femke Leopold Plan

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

AvdR World Wide Curaçao 2015

AvdR World Wide Curaçao 2015 AvdR World Wide Curaçao 2015 Actualiteiten aansprakelijkheidsrecht Datum 15 oktober 2015 Spreker Mr. A.V.T. de Bie Inhoudsopgave Mr. A.V.T. de Bie Literatuur J.J.M. Klaassen, Kroniek causaliteit in het

Nadere informatie

Claimsafhandeling in polisclausules. Pieter Leerink ACIS-symposium 29 november 2013

Claimsafhandeling in polisclausules. Pieter Leerink ACIS-symposium 29 november 2013 Claimsafhandeling in polisclausules Pieter Leerink ACIS-symposium 29 november 2013 Agenda Schaderegelingsclausule Algemene opmerkingen Brandverzekering Arbeidsongeschiktheidsverzekering Aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

Civiele Procespraktijk

Civiele Procespraktijk Civiele Procespraktijk Nr. 13 - september 2010 De volgende onderwerpen worden behandeld: Vordering tot winstafdracht Aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten, en schadebeperkingsplicht Verjaring Klachtplicht

Nadere informatie

Naar aanleiding van de uitzending van Tros Radar d.d. 23 februari 2015.

Naar aanleiding van de uitzending van Tros Radar d.d. 23 februari 2015. Vrijblijvende en ter oriëntatie bedoelde toelichting op procedure misleiding Staatsloterij en de eventuele mogelijkheid tot het verkrijgen van schadevergoeding of een andere vorm van compensatie. Naar

Nadere informatie

ECLI:NL:RBROT:2015:4468

ECLI:NL:RBROT:2015:4468 ECLI:NL:RBROT:2015:4468 Instantie Rechtbank Rotterdam Datum uitspraak 24-06-2015 Datum publicatie 14-07-2015 Zaaknummer C-10-459512 - HA ZA 14-950 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Civiel

Nadere informatie

GEZAMENLIJKE BEHANDELING VAN EEN ONTBINDINGSVERZOEK EN KORT GEDING: EEN GEZAMENLIJK BELEID ONTBREEKT

GEZAMENLIJKE BEHANDELING VAN EEN ONTBINDINGSVERZOEK EN KORT GEDING: EEN GEZAMENLIJK BELEID ONTBREEKT GEZAMENLIJKE BEHANDELING VAN EEN ONTBINDINGSVERZOEK EN KORT GEDING: EEN GEZAMENLIJK BELEID ONTBREEKT E.I. Bouma 1 Inleiding In de praktijk komt het regelmatig voor dat de werkgever de kantonrechter verzoekt

Nadere informatie

Zaaknummer : CBHO 2015/083 Rechter(s) : mr. Olivier Datum uitspraak : 26 januari 2016 Partijen : appellant en Hogeschool van Amsterdam Trefwoorden :

Zaaknummer : CBHO 2015/083 Rechter(s) : mr. Olivier Datum uitspraak : 26 januari 2016 Partijen : appellant en Hogeschool van Amsterdam Trefwoorden : Zaaknummer : CBHO 2015/083 Rechter(s) : mr. Olivier Datum uitspraak : 26 januari 2016 Partijen : appellant en Hogeschool van Amsterdam Trefwoorden : collegegeld gegrond inschrijven ingetrokken inschrijving

Nadere informatie

mr. Jilles van Zinderen

mr. Jilles van Zinderen mr. Jilles van Zinderen Advocaat bij Broekman Advocaten, Laren; Focus op bomen en wet; Schade, aansprakelijkheid, eigendom, burengeschillen, Wabo, Boswet, FFW; Webmaster Bomenrecht.nl; Twitter @bomenrecht,

Nadere informatie

CAUSALITEIT SPREKER MR. CHR.H. VAN DIJK 24 MAART 2015 09:00 11:15 UUR WWW.AVDRWEBINARS.NL

CAUSALITEIT SPREKER MR. CHR.H. VAN DIJK 24 MAART 2015 09:00 11:15 UUR WWW.AVDRWEBINARS.NL CAUSALITEIT SPREKER MR. CHR.H. VAN DIJK 24 MAART 2015 09:00 11:15 UUR WWW.AVDRWEBINARS.NL Inhoudsopgave Mr. Chr. H. van Dijk Jurisprudentie HR 29 november 2002, NJ 2004, 304 p. 3 HR 7 december 2007, NJ

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid & Werkgeversaansprakelijkheid

Proportionele aansprakelijkheid & Werkgeversaansprakelijkheid Universiteit van Tilburg Faculteit der rechtsgeleerdheid 27 maart 2009 Proportionele aansprakelijkheid & Werkgeversaansprakelijkheid In hoeverre draagt proportionele aansprakelijkheid bij aan het doel

Nadere informatie

Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen)

Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen) Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen) Noot I. van der Zalm Overlijdensschade. Schadeberekening. Inkomensschade.

Nadere informatie

ECLI:NL:RBGEL:2015:2701

ECLI:NL:RBGEL:2015:2701 ECLI:NL:RBGEL:2015:2701 Instantie Rechtbank Gelderland Datum uitspraak 22-04-2015 Datum publicatie 09-06-2015 Zaaknummer 251853 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Civiel recht Eerste

Nadere informatie

ECLI:NL:GHAMS:2017:147 Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer /01

ECLI:NL:GHAMS:2017:147 Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak Datum publicatie Zaaknummer /01 ECLI:NL:GHAMS:2017:147 Instantie Gerechtshof Amsterdam Datum uitspraak 17-01-2017 Datum publicatie 23-03-2017 Zaaknummer 200.189.286/01 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Civiel recht

Nadere informatie

Leidraad over het beroep op de onrechtmatige daad bij discriminatie en ongelijke behandeling

Leidraad over het beroep op de onrechtmatige daad bij discriminatie en ongelijke behandeling Leidraad over het beroep op de onrechtmatige daad bij discriminatie en ongelijke behandeling Een overzicht van de positieve punten en de knelpunten van het beroep op artikel 6:162 BW, de onrechtmatige

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010 Rapport Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014 Rapportnummer: 2014/010 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het College van procureurs-generaal

Nadere informatie

Actualiteiten aansprakelijkheids- en schadevergoedingsrecht. gevaarzetting eventueel in contractuele setting kwalitatieve aansprakelijkheden

Actualiteiten aansprakelijkheids- en schadevergoedingsrecht. gevaarzetting eventueel in contractuele setting kwalitatieve aansprakelijkheden Actualiteiten aansprakelijkheids- en schadevergoedingsrecht ongevallenrecht: hoever strekt de zorg? gevaarzetting eventueel in contractuele setting kwalitatieve aansprakelijkheden werkgeversaansprakelijkheid:

Nadere informatie

LJN: BV6124,Voorzieningenrechter Rechtbank Arnhem, Datum uitspraak: Datum publicatie:

LJN: BV6124,Voorzieningenrechter Rechtbank Arnhem, Datum uitspraak: Datum publicatie: LJN: BV6124,Voorzieningenrechter Rechtbank Arnhem, 225359 Datum uitspraak: 15-02-2012 Datum publicatie: Rechtsgebied: 17-02-2012 Handelszaak Soort procedure: Kort geding Inhoudsindicatie: In deze zaak

Nadere informatie

Schadebegroting, verlies van een kans, en proportionele aansprakelijkheid Tjong Tjin Tai, Eric

Schadebegroting, verlies van een kans, en proportionele aansprakelijkheid Tjong Tjin Tai, Eric Tilburg University Schadebegroting, verlies van een kans, en proportionele aansprakelijkheid Tjong Tjin Tai, Eric Published in: Nederlands Juristenblad Document version: Publisher's PDF, also known as

Nadere informatie

4 De schadevergoedingsvordering

4 De schadevergoedingsvordering 4 De schadevergoedingsvordering 1 INLEIDING In de twee voorgaande hoofdstukken is het Europees- en het nationaalrechtelijk kader besproken voor de rechtsbescherming van inschrijvers bij aanbestedingen.

Nadere informatie

Webinar Arbeidsrecht Jurisprudentie (procesrecht) Academie voor de Rechtspraktijk mr. P.J. Jansen 6 maart 2015

Webinar Arbeidsrecht Jurisprudentie (procesrecht) Academie voor de Rechtspraktijk mr. P.J. Jansen 6 maart 2015 Webinar Arbeidsrecht Jurisprudentie (procesrecht) Academie voor de Rechtspraktijk mr. P.J. Jansen 6 maart 2015 Bewijslastverdeling o.s.v. (I) Hof Arnhem-Leeuwarden 1 april 2014, ECLI:NL: HARL:2014:2600:

Nadere informatie

De onderzoeks- en klachtplicht van de artikelen 6:89 en 7:23 BW.

De onderzoeks- en klachtplicht van de artikelen 6:89 en 7:23 BW. De onderzoeks- en klachtplicht van de artikelen 6:89 en 7:23 BW. Op 8 februari 2013 heeft de Hoge Raad een belangrijk arrest gewezen (LJN:BY4600) over de onderzoeks- en klachtplicht van de artikelen 6:89

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT samengesteld door mr. F. Stadermann, mr. W.A. Luiten, mr. M. Keijzer-de Korver en mr. A. Koopman derde, geheel herziene druk Inhoudsopgave DEEL I: AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

Nadere informatie

RECENTE JURISPRUDENTIE

RECENTE JURISPRUDENTIE RECENTE JURISPRUDENTIE Met gebroken tanden komt een werkneemster na werktijd weer terug in haar bedrijf. Een collega hoort dat ze een ongeval heeft gehad op een plek die hij zelf ook passeert op weg naar

Nadere informatie