Marketing voor persbedrijven: mediasystemen in beweging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Marketing voor persbedrijven: mediasystemen in beweging"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Marketing voor persbedrijven: mediasystemen in beweging Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de bedrijfseconomie Kevin De Coen onder leiding van Prof. Dr. Dirk Vandenpoel & Anita Prinzie 1

2 2

3 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Marketing voor persbedrijven: mediasystemen in beweging Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de bedrijfseconomie Kevin De Coen onder leiding van Prof. Dr. Dirk Vandenpoel & Anita Prinzie 3

4 VERTROUWELIJKHEIDSCLAUSULE Ondergetekende verklaart dat de inhoud van deze masterproef mag geraadpleegd en/of gereproduceerd worden, mits bronvermelding. Kevin De Coen 4

5 WOORD VOORAF Toen ik vijf jaar geleden de studies communicatiewetenschappen aan de universiteit van Gent aanvatte, verheugde ik me dat ik een kans kreeg mijn jeugddroom te verwezenlijken. Communicatie en de wereld van media en journalistiek hebben me immers steeds weten te boeien en de vier jaren communicatiestudies hebben die interesse alleen maar doen toenemen. Het ultieme bewijs hiervan is dat ik in dit extra jaartje bedrijfseconomie gekozen heb voor een thema dat nauw aansluit bij mijn basisopleiding. Dit sluitstuk beschouw ik dan ook als het nec plus ultra van mijn studies en kon enkel tot stand komen door de hulp van een aantal mensen. Daarom betoon ik graag mijn erkentelijkheid aan enkele personen voor hun medewerking in een of ander opzicht. Ik houd er vooreerst en in het bijzonder aan Professor Vandenpoel te danken die mij de kans gaf dit thema te behandelen en mij daarbij geholpen heeft met allerhande raadgevingen en suggesties. Tevens heb ik (delen van) deze masterproef aan een aantal personen laten lezen met het verzoek om commentaar. Jan Cosyn en Thomas Descheemaecker: van harte dank hiervoor! Ook een bijzonder woord van dank aan mijn vriendin Inge die dag en nacht klaarstond met goede raad en daad. Een extra uiting van dank aan mijn ouders die me alle kansen gaven mijn studies te beëindigen en me steeds onvoorwaardelijk hebben gesteund, ook gedurende dit extra studiejaar. Een laatste dankbetuiging aan diegenen die niet met naam vermeld werden, maar ook hun steentje hebben bijgedragen. Kevin De Coen 19 mei

6 INHOUDSOPGAVE Vertrouwelijkheidsclausule... 4 Woord vooraf... 5 Inleiding HOOFDSTUK 1 Overzicht van het Vlaamse dagbladlandschap Inleiding Overzicht belangrijkste Vlaamse mediagroepen De Persgroep NV Corelio NV Concentra NV Marktaandeel op mediagroepniveau De krantenmarkt in Vlaanderen in cijfers Publieksmarkt Marktcijfers Lezerscijfers Reclamemarkt...21 HOOFDSTUK 2 Uitdagingen voor de Vlaamse dagbladondernemingen Inleiding Vlaanderen: een oligopolische dagbladmarktstructuur Daling van het aantal lezers: het fenomeen van de ontlezing Daling van de reclame-inkomsten: oorzaken en remedies Destabilisatie door gratis kranten Digitale kranten: innovatie of diversificatie voor traditionele krantenbedrijven? Iedereen online (of toch bijna)? Het E-commerce model van Evans & Wurster Is er werkelijk een toekomst weggelegd voor de zogenaamde digitale, papierloze krant?

7 HOOFDSTUK 3 Naar een nieuw businessmodel Inleiding Analyse van de inkomsten- en kostenstructuur van de dagbladpers Inkomstenstructuur Kostenstructuur Het klassieke businessmodel onder druk Strategische hefbomen Internetstrategieën Nieuwe inkomsten door extensions...39 HOOFDSTUK 4 Marketing voor persbedrijven Inleiding Wat is marketing? Het verband tussen marketing, merkvisie en bedrijfsstrategie SWOT-analyse van kranten HOOFDSTUK 5 Strategische marketingplanning Inleiding Analyse van de sector, concurrentie en doelgroep Strategische doelstellingen De marketingmix Het productbeleid Het prijsbeleid Het distributiebeleid Impact van distributie op het productieproces Losse verkoop of abonnementen Partners in het distributiebeleid Oplagebeheer

8 3.4. Communicatiebeleid...57 HOOFDSTUK 6 Tactisch marketingplan Inleiding Reclame Prijspromoties Product-plus Wedstrijden Sponsoring Trade marketing Redactionele marketing Algemeen Besluit Lijst van de geraadpleegde werken Bijlagen

9 LIJST VAN TABELLEN Tabel 1-1. De Persgroep NV Tabel 1-2. Corelio NV Tabel 1-3. Concentra NV Tabel 1-4. Echtverklaarde cijfers oplage en betaalde verspreiding Tabel 1-5. Echtverklaarde cijfers bereik op titelniveau Tabel 2-1. Ontwikkeling van pc- en internetpenetratie in België

10 LIJST VAN FIGUREN Figuur 1-1. Marktaandeel op mediagroepniveau Figuur 1-2. Evolutie totale oplage Vlaamse print Figuur 1-3. Verkoopsevolutie breedpubliekskranten Figuur 1-4. Verkoopsevolutie selectieve kranten Figuur 1-5. Lezersbereik Figuur 1-6. Mediamix Vlaanderen Figuur 2-1. Internetpenetratie en verbindingen in België Figuur 3-1. Het traditionele businessmodel van persbedrijven onder druk Figuur 4-1. Het verband tussen marketing, merkvisie en bedrijfsstrategie Figuur 4-2. SWOT-analyse van kranten

11 INLEIDING Dit onderzoek heeft als doel een inzicht te krijgen in hoe Vlaamse krantenbedrijven zich voorbereiden op hun actuele en toekomstige uitdagingen. Aan de hand van een gedegen literatuurstudie zullen we trachten een verhelderend helikopterzicht te geven van hoe Vlaamse persbedrijven inspelen op belangrijke veranderingen in het Belgische medialandschap en hoe efficiënt die marketingstrategieën al dan niet zijn. Om deze doelstelling te kunnen realiseren, lichten we het klassieke persbedrijf door in al zijn geledingen. Er komt een waaier aan onderwerpen aan bod, georganiseerd in zes hoofdstukken. In hoofdstuk 1 overlopen we de belangrijkste persconcerns in Vlaanderen. Daarna geven we enkele kerncijfers over de Vlaamse krantenmarkt. In hoofdstuk 2 gaan we in op ontwikkelingen in en rond de perssector. Dit inzicht komt van pas als we in hoofdstuk 3 inzoomen op het businessmodel van persbedrijven. In hoofdstuk 4 lichten we het concept marketing toe. Daarbij aansluitend lees je in de volgende twee hoofdstukken hoe krantenondernemingen hun aanbod aan het publiek willen vermarkten: in hoofdstuk 5 op lange termijn (strategisch) en in hoofdstuk 6 op korte termijn (tactisch). Verscheidene thema s zullen de revue passeren: de evolutie van de lezersmarkt bij kranten, de rol en impact van de gratis kranten, het fenomeen van de supplementen en wedstrijden en spaaracties bij kranten, Maar ook de crossmediale aspecten van media met de convergentie van audiovisuele en geschreven pers, de meerwaarde en rol van burgerjournalistiek en burgerparticipatie in de nieuwsgaring, de leefbaarheid van geschreven media in een internettijdperk en de digitale evoluties krijgen de nodige aandacht. De focus van dit werkstuk is in eerste instantie Vlaams. Wij wilden een verhaal brengen dat dicht bij de leefwereld van de lezer staat. Bovendien bestaat er door de drietaligheid in ons land geen nationale krant die in gans België wordt gelezen. De reden voor de keuze van ons onderwerp is van drieërlei aard. Ten eerste is het dagbladmanagement - en de dagbladmarketing in het bijzonder - aan een enorme opmars bezig. Ten tweede was er nood aan meer onderzoek naar marketing voor persbedrijven aangezien dit in België ondermaats en ontoereikend is. Een derde reden is dat de media-arena frequent van passie leeft, van een zeker buikgevoel, en vaak onvoldoende van gedegen sectorkennis. Wij hopen dat dit gemis voor Vlaanderen met deze masterproef nu ten dele is goedgemaakt. 11

12 HOOFDSTUK 1 OVERZICHT VAN HET VLAAMSE DAGBLADLANDSCHAP INLEIDING Zoals reeds aangegeven in de inleiding, zullen we ons beperken tot de dagbladsector in Vlaanderen. De zeven betaalkranten in Vlaanderen zijn: Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet, De Morgen, De Tijd (De Persgroep); De Standaard, Het Nieuwsblad/De Gentenaar (Corelio, ex-vum); Gazet Van Antwerpen, Het Belang Van Limburg (Concentra). Vlaanderen telt ook één gratis krant: Metro 1. De Vlaamse dagbladsector is dus in handen van drie grote spelers op de markt: concentratie heet dat (cfr. infra, p. 12). Zoals hierboven al aangehaald zijn dat De Persgroep, Corelio en Concentra. De twee andere grote Vlaamse uitgeverijen (Roularta en Sanoma) zijn weekbladondernemingen, ergo geven geen kranten uit, en laten we daarom buiten beschouwing. De drie grote dagbladgroepen zijn evenwel ook actief op het terrein van de tijdschriftenmarkt en participeren in de audiovisuele media. Ter wille van de overzichtelijkheid zullen we hier echter niet dieper op ingaan. Wel is het zo dat vele zaken die hier worden uiteengezet over dagbladen, mutatis mutandis ook gelden voor de periodieke pers. In dit inleidende hoofdstuk geven we eerst een kort overzicht van de drie mediagroepen die actief zijn op de Vlaamse dagbladmarkt en hun belangrijkste participaties in andere mediabedrijven. Daarna presenteren we enkele kerncijfers van de Vlaamse krantenmarkt. 1 Metro is een uitgave van Mass Transit Media, en dus niet van de Zweedse uitgever Metro International, zoals menigeen denkt. Metro International geeft gratis kranten uit in tweeëntwintig landen, maar dus niet in België. 12

13 1. Overzicht belangrijkste Vlaamse mediagroepen 1.1. De Persgroep NV Belangrijkste mediaparticipaties De Persgroep Publishing Portfolio participaties Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet, De Morgen (kranten) Dag Allemaal, TV-Familie, Goed Gevoel, Joepi, Nina (magazines) Zone 02/ (stadsmagazines) Hln.be (internet) Mediafin (joint-venture met Rossel) VMMa De Tijd, L Echo (kranten) + respectieve websites VTM, 2BE, JIM (televisie) Antwerpse Televisiemaatschappij Q-music Nederland (NL) Het Parool (NL) PCM uitgevers BV (NL) Q-music België, JOE fm (radio) ATV (televisie) Tabel 1-1. De Persgroep NV (Bron: Q-music Nederland (radio) Het Parool (krant) NRC Handelsblad, De Volkskrant (kranten) 13

14 1.2. Corelio NV Corelio Belangrijkste mediaparticipaties Portfolio participaties De Standaard, Het Nieuwsblad/De Gentenaar, Jobat (kranten) De Standaard.be, Het Nieuwsblad.be (internet) Woestijvis (productiehuis) Sydes Minoc Business Press: Clickx, PC Magazine Mediabel Vlaanderen 1 Tabel 1-2. Corelio NV (Bron: (magazines) Passe-Partout (Huis-aan-huiskrant) Nostalgie (radio) 1.3. Concentra NV Belangrijkste mediaparticipaties Concentra Media Portfolio participaties Gazet Van Antwerpen, Het Belang Van Limburg, Koopjeskrant, De Streekkrant, De MassTransit Media Avalon Vlaanderen 1 Tabel 1-3. Concentra NV (Bron: Zondag (kranten) Cyclo sprint (magazine) gva.be, hbvl.be, hebbes.be (internet) Metro (gratis krant) TV Oost, TV Limburg (televisie) Nostalgie (radio) 14

15 1.4. Marktaandeel op mediagroepniveau Marktaandeel op mediagroepniveau 9% 9% 8% 2% 19% 26% 12% 15% Mediafin Corelio Roularta Media Group De Persgroep Rossel Metro Concentra IPM Figuur 1-1. Kranten: marktaandelen op mediagroepniveau. (Bron: CIM Print 2007) Wanneer we kijken naar het marktaandeel van de krantengroepen in België, zien we dat in Vlaanderen Corelio de grootste is met 19%, gevolgd door De Persgroep (15%). Concentra sluit de rangen met 9%. 15

16 2. De krantenmarkt in Vlaanderen in cijfers 2.1. Publieksmarkt Marktcijfers Oplage en betaalde verspreiding: 2007 Oplage Betaalde verkoop Abonnementen Losse verkoop Het Nieuwsblad/ De Gentenaar Het Volk De Standaard Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet De Morgen De Tijd De Gazet Van Antwerpen Het Belang Van Limburg Metro NL Tabel 1-4. Echtverklaarde cijfers oplage en betaalde verspreiding (Bron: CIM Print 2007) In deze tabel vind je naast de oplagecijfers, de cijfers van de betaalde verspreiding, opgesplitst naar abonnementen en losse verkoop uit Meteen valt op dat kwaliteitskranten (De Standaard en De Tijd) het in de eerste plaats moeten hebben van abonnementen, Tabloidbladen (vooral Het Laatste Nieuws) daarentegen mikken op losse verkoop. 2 De oplage is het aantal gedrukte exemplaren. De oplage verschilt van de betaalde verspreiding en het bereik. De betaalde verspreiding is het aantal exemplaren dat effectief verkocht is. Bereik verwijst naar het effectieve aantal lezers. Eén krant wordt immers vaak door meerdere mensen gelezen. 16

17 oplage en betaalde verspreiding: evolutie Oplage Evolutie totale oplage Vlaamse print Figuur 1-2. Evolutie totale oplage Vlaamse print (Bron: CIM Print 2008 = verklaring op erewoord 3 ) Uit figuur 1-2 leiden we af dat de gezamenlijke oplage van de Vlaamse kranten (blauwe lijn) geen abrupte schommelingen kent, maar wel geleidelijk daalt. 3 Echtverklaarde cijfers/cijfers verklaard op erewoord De controles voor de echtverklaring van de cijfers worden eenmaal per jaar uitgevoerd door erkende boekhouders of revisoren. Om vlugger informatie beschikbaar te stellen, maken uitgevers om de drie maanden zelf cijfers bekend (=cijfers verklaard op erewoord). Aangezien de uitgevers weten dat er CIM-controle is, wijken de voorlopige cijfers van de uitgevers haast niet af van de CIM-cijfers. 17

18 Betaalde verspreiding Verkoopsevolutie breedpubliekskranten Figuur 1-3. Verkoopsevolutie breedpubliekskranten (Bron: Verkoopsevolutie selectieve kranten Figuur 1-4. Verkoopsevolutie selectieve kranten (Bron: 18

19 Uit figuur 1-3 en 1-4 blijkt dat Het Laatste Nieuws de beste verkoopcijfers kan voorleggen. In het segment van de kwaliteitskranten scoort De Standaard het hoogst. In Vlaanderen blijft de lezersmarkt al jaren langzaam en gestaag dalen (het fenomeen van de ontlezing, cfr. infra, p. 14). Opvallend genoeg slagen de Vlaamse kwaliteitskranten er wel in overeind te blijven op de lezersmarkt. De Standaard groeit nu al zes jaar op rij. De Morgen kende vorig jaar een sterke groei en ook De Tijd doet het prima (figuur 1-4) Lezerscijfers Bereik Bereik (*1000) Het Nieuwsblad/De Gentenaar + Het Volk 950,5 De Standaard 355,4 Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet 1 063,7 De Morgen 265,0 De Tijd 130,0 De Gazet Van Antwerpen 443,6 Het Belang Van Limburg 434,1 Metro NL 306,5 Tabel 1-5. Echtverklaarde cijfers bereik op titelniveau (Bron: CIM Print 2007) 19

20 Lezersbereik Figuur 1-5. Lezersbereik (Bron: Uit tabel 1-5 en bijhorende figuur 1-5 blijkt dat Het Laatste Nieuws het grootste aantal lezers telt (bijna 1.1 miljoen), gevolgd door de combinatie Het Nieuwsblad/Het Volk 4. Ondanks alarmerende berichten over de zogenaamde ontlezing, leest 56.4% van de Vlaamse bevolking dagelijks een krant. 4 In 2007 was Het Volk nog een aparte titel. 20

21 2.2. Reclamemarkt Wanneer we de evolutie van de reclamebestedingen per medium in Vlaanderen tussen 2003 en 2008 onder de loep nemen, zien we dat het procentuele tv-aandeel van de globale reclamekoek de grootste achteruitgang vertoont. Wanneer we de reclame-inkomsten van het dagblad bekijken, blijkt dat het procentueel aandeel van de reclamemediabestedingen aan de dagbladsector is gestegen met 2,2%. Met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kunnen we zeggen dat het marktaandeel van internet de komende jaren nog hoger zal klimmen. Evolutie mediamix Vlaanderen Figuur 1-6. Mediamix Vlaanderen (in 2006 werden internet en gratis pers toegevoegd) (Bron:CIM/MDB) 21

22 HOOFDSTUK 2 UITDAGINGEN VOOR DE VLAAMSE DAGBLADONDERNEMINGEN INLEIDING De voorbije jaren hebben zich markante wijzigingen voorgedaan in de Vlaamse dagbladsector. Deze wijzigingen roepen spontaan enkele vragen op. Welke toekomst heeft de traditionele, papieren krant in het digitale tijdperk? Kunnen mensen door de ruime mediakeuze niet meer het geduld opbrengen om rustig een dagblad te lezen? Is de digitale krant de ultieme doodsteek? Waarom lopen de verkoopcijfers van kranten terug? We zetten hier de knelpunten, de uitdagingen en de toekomstperspectieven van het dagblad in het digitale tijdperk op een rij. 1. Vlaanderen: een oligopolische dagbladmarktstructuur In de loop van de twintigste eeuw is het aantal krantentitels in België sterk afgenomen (De Bens, 2001). In Vlaanderen alleen al daalde het aantal titels van achttien na de Tweede Wereldoorlog naar zeven in 2009 (de gratis krant Metro niet meegerekend). Ook het aantal dagbladondernemingen nam gestaag af. Alsdusdanig is er in de Vlaamse perssector een oligopolische situatie gegroeid: in feite zijn er nog drie dagbladgroepen actief, die samen zeven titels uitbrengen. Het ziet er ook niet naar uit dat dit gauw zal veranderen. Nieuwe dagbladen lanceren blijkt in de huidige, geconcentreerde marktsituatie onmogelijk. Na de Tweede Wereldoorlog is geen enkel nieuw algemeen dagblad er nog in geslaagd om een stevige, blijvende positie op de Vlaamse dagbladmarkt te veroveren. Een cruciale vraag die ons bezighoudt, is of de toenemende concentratie de expansie van het dagblad heeft afgeremd of net heeft gedynamiseerd (Picard, 1998). Als gevolg van fusies zijn de dagbladondernemingen vandaag uitgegroeid tot multimediale groepen (supra, p. 3-4). Kleine, onafhankelijke dagbladen zijn ofwel verdwenen ofwel overgenomen. 22

23 De concurrentie tussen de overblijvende groepen is dan ook bikkelhard: de dagbladconsumptie liep de laatste jaren terug en uitbreiding van het eigen marktsegment kan enkel ten koste van de concurrenten (Picard, 1989). Hoewel binnen die drie toonaangevende groepen de integratie en samenwerking (technische samenwerking waarbij bijvoorbeeld van dezelfde drukkerij wordt gebruikgemaakt; of reclamesamenwerking 5 waarbij onafhankelijke krantengroepen akkoorden aangaan om samen te werken bij de werving van reclame) al ver gevorderd is, kunnen we desondanks nog altijd spreken van zeven kranten met een eigen gezicht (Van Parijs, 2000b). Er is een grote diversiteit in het aanbod en de kranten zijn kwaliteitsvol. Hier en daar gaan wel eens stemmen op dat zeven kranten veel is voor een kleine regio als Vlaanderen, misschien wel té veel (Voets, 2009). Dit is ons inziens pertinent onwaar. We hebben nog één financiële krant, twee regionale kranten, twee populaire bladen en twee kwaliteitskranten. Eén financiële krant is een absoluut minimum. De twee regionale kranten vervullen een eigen rol in hun gebied en betekenen er ongetwijfeld een belangrijke factor van samenhang en publiek debat. Dan blijven nog over: twee populaire bladen en twee zogenaamde quality papers. Stel je eens voor dat er maar één enkele kwaliteitskrant of één enkel populair dagblad zou overblijven. De diversiteit van het nieuws zou danig in het gedrang komen. Het pluralisme 6 zou kunnen worden gewaarborgd door een ruimer aanbod aan opiniestukken, zeggen voorstanders van een fel uitgedunde dagbladsector wel eens. Maar zij gaan voorbij aan het feit dat nieuws om meer gaat dan enkel opinie en commentaar. Het gaat om de eigen invalshoeken die elke krant geeft aan het nieuws, om de selectie en presentatie van het nieuws. En kunnen nieuwswebsites dan niet zorgen voor voldoende diversiteit in het nieuwsaanbod? Wij menen van niet, daar de grote nieuwssites op het internet net die van de kranten zijn. Willen we dus nog voldoende diversiteit in het aanbod blijven garanderen, zijn zeven krantentitels in Vlaanderen, ook al is die amper een voorschoot groot, misschien wel een must. En dat diverse aanbod moet een waarborg zijn voor volledige en kwaliteitsvolle informatie waar het publiek recht op heeft. 5 Om een stevigere positie te verwerven op de reclamemarkt werken een aantal kranten samen. De potentiële adverteerder krijgt een speciaal tarief wanneer hij tegelijkertijd in een aantal kranten reclame plaatst. Het voordeel voor de adverteerder ligt in het grotere bereik en de korting; voor de dagbladen biedt de formule uiteraard het grote voordeel dat zij meer reclame kunnen werven. Full Page en Scripta zijn twee van die reclamesamenwerkingen. 6 De termen diversiteit en pluralisme worden nog al eens door elkaar gehaspeld. Diversiteit slaat op een ruim en gevarieerd aanbod. Pluralisme op zijn beurt verwijst naar een vrije pers waarin alle politieke strekkingen aan bod komen. 23

24 De concentratiebewegingen die momenteel in en stroomversnelling zitten, en waardoor heel wat kleinere krantentitels opgaan in de grotere (cfr. de teloorgang van Het Volk in Het Nieuwsblad, alhoewel moet gezegd dat Het Volk al lange tijd fungeerde als een kopblad 7 van Het Nieuwsblad), moeten dus zo snel als mogelijk een halt worden toegeroepen. Evenals de synergieën tussen kranten, die maken dat we wel verschillende kranten krijgen, maar met gelijklopende pagina s als het gaat over sport, cultuur, of eigen regio bijvoorbeeld (cfr. Het Nieuwsblad en De Standaard, Het Belang Van Limburg en De Gazet Van Antwerpen). De redactionele identiteit moet overeind blijven (Raeymaeckers, 2009). Een nog grotere verschraling van het medialandschap is geen optie. 2. Daling van het aantal lezers: het fenomeen van de ontlezing In de jaren negentig stelden de Vlaamse krantenuitgevers vast dat bijna alle dagbladen er stevig op achteruitgingen (Raeymaeckers, 2006). Die dalende trend zette zich de volgende jaren door. Leest de Vlaming minder? Een nieuw modewoord werd gelanceerd: de ontlezing. Dagbladen hebben effectief te maken met een afkalvend lezersbestand. Deze daling van de lezersmarkt is in de eerste plaats te wijten aan de versnippering van het mediagebruik (Who killed the newpaper?, 2006). Maar we stellen ook vast dat de traditionele lezersmarkt van kranten vooral een brede top heeft en een smalle basis, als we kijken naar de leeftijdscategorieën (Mediakritiek, 2008). Uit onderzoek is gebleken dat het de jonge volwassenen (20-30 j.) zijn die afhaken. Vroeger werd vaak beweerd dat jongeren die nog thuis woonden nooit een dagblad zelf aanschaften, maar wanneer zij het ouderlijke huis verlieten, namen zij vaak opnieuw de dagbladcultuur op die zij thuis ervaren hadden. Niet dus. Deze leeftijdsgroep, beroepsactieven die vaak in de grootsteden wonen, is voor de dagbladuitgevers de moeilijkst te bereiken doelgroep. Het preserveren van de toekomstige lezersmarkt blijft dus een belangrijk aandachtspunt, zoniet het belangrijkste (Kranten in de Klas, 2009). De manier waarop de Vlaamse overheid op dit vlak inspanningen doet met gerichte acties als Kranten in de Klas is een positief gegeven. 7 Uitgave van een krant onder een andere naam, maar met nagenoeg dezelfde inhoud. 24

25 Het KIK-project Een van de meest opvallende projecten, die met de steun van de Vlaamse overheid is opgestart, is KIK, of Kranten in de Klas. Het project, in samenwerking met Concentra, Corelio en de Persgroep, zorgt ervoor dat er elk schooljaar ongeveer 1.7 miljoen kranten gratis in de scholen verdeeld worden, zowel in het middelbaar onderwijs als in de hogere klassen van het lager onderwijs. De bedoeling is duidelijk: door jongeren op de schoolbanken vertrouwd te maken met kranten, hopen de krantenuitgeverijen dat de kinderen later zelf kranten zullen kopen of hun ouders zullen aansporen dit te doen ( trickle up effect ). Een andere actie tegen ontlezing gericht op jongeren is het aanbieden van goedkopere abonnementen voor studenten. We zouden kunnen concluderen dat een complete ineenstorting van de lezersmarkt in Vlaanderen niet dadelijk aan de orde is, maar dat er een daling is kan niet ontkend worden. 3. Daling van de reclame-inkomsten: oorzaken en remedies In de slipstream van de financieel-economische crisis, wordt het genereren van advertentieinkomsten steeds moeilijker voor persbedrijven. Logisch als je weet dat het eerste waar bedrijven op gaan besparen in tijden van crisis, marketing en reclame zijn. Een rondvraag bij Belgische adverteerders van de Unie van Belgische Adverteerders (UBA) en het onderzoeksbureau Profacts, begin 2009, bevestigde dit slechte nieuws. Liefst tachtig procent van de bedrijven zei het reclamebudget te zullen terugschroeven met tien tot twintig procent. Die alarmerende cijfers werden ook bevestigd in de praktijk: op dit moment krijgt de geschreven pers 10 tot zelfs % minder inkomsten uit reclame binnen (Van de Loverbosch, 2009). Met als gevolg heel wat ontslagen. De Morgen zette eind vorig jaar een kwart van zijn redactie op straat. Corelio (De Standaard, Het Nieuwsblad) zal het straks met zestig mensen minder doen - drukkerij en redactie samen. Dat het menens is bewijst het feit dat de grote persconcerns (Corelio, De Persgroep en Concentra) begin dit jaar nog om de tafel zaten met Minister van media Kris Peeters op zoek naar oplossingen. 25

26 Dalende reclame-inkomsten zijn eveneens te wijten aan de versnippering van het medialandschap(van Parijs, 1999). Marketeers verspreiden hun advertentiebudget de laatste jaren immers steeds meer over verschillende media. De financiële crisis kon voor de krantenuitgevers daarom op geen slechter moment komen. Samenvattend zou je kunnen stellen dat de reclamekoek in de huidige economische crisis slinkt. Bovendien moeten de beschikbare middelen onder een steeds groter wordende groep van versnipperde media verdeeld worden. Oplossingen voor dalende reclame-inkomsten zijn niet meteen voorhanden. Het gedroomde scenario van groei uit online advertenties lijkt er niet aan te komen (Bardoel, 1993)). Online advertenties maken voor dagbladuitgeverijen nog altijd slechts een klein deel uit van de reclamebestedingen. De grootste moeilijkheid bij online advertenties is dat de adverteerders aangepaste tarieven (lees: lagere dan in de papieren kranten) willen. Daarbij komt nog dat dit soort reclame perfect meetbaar is, wat de onderhandelingspositie van de adverteerder nog sterker maakt. Toch moeten persbedrijven blijven zoeken naar een succesvol internetmodel (infra, p. 28). Want online kranten trekken vandaag weinig reclame aan. Bovendien biedt internet heel wat opportuniteiten. Zo stijgen de online reclamebestedingen in België de laatste jaren met rasse schreden. 8 Misschien kan de overheid wel soelaas bieden voor de dalende advertentie-inkomsten door het budget voor overheidscommunicatie naar de perssector op te trekken (Moyaert, 1999). 4. Destabilisatie door gratis kranten De lancering van de gratis dagbladen veroorzaakte heel wat deining en onrust bij de dagbladuitgevers. Men vreesde dat de gratis dagbladen een kannibaliserend effect zouden ressorteren op de betaalde dagbladmarkt (Alexander, 1998). Gratis kranten wilden vooral jonge beroepsactieve volwassenen rond de jaar bereiken (supra, p. 14), die volgens de statistieken afhaken om nog een dagblad te kopen. 8 Uit de resultaten van de AdEx studie van het Interactive Advertising Bureau (IAB Belgium) blijkt dat de totale markt van online reclamebestedingen in 2007 in België een groei van 41% kende ten opzichte van

27 Voor kranten met een hoge abonnementsgraad is de gratis krant niet zo bedreigend: krantenlezers pikken de gratis krant misschien wel op in het station, maar thuis wordt hun krant nog steeds geleverd (Picard, 2001). Voor dagbladen die voornamelijk afhankelijk zijn van losse verkoop vormen gratis kranten een grotere bedreiging: veel lezers kopen vaak hun krant precies in de stations. Hoewel sommigen beweren dat trouwe, losse kopers hun huidige krant niet laten liggen voor een onvolledig concept (korte nieuwsberichten overgenomen van persagentschappen, zonder duiding), is er wel degelijk een verkoopverlies te merken (Van Cuilenburg, 1993). De wijze waarop het gratis dagblad de dagbladsector vooral destabiliseert, is de quasi volledige afhankelijkheid van reclame (Van Parijs, 2000a). Door de huidige conjuncturele dip zijn de globale uitgaven van reclame fors gedaald, waardoor Metro het vandaag erg moeilijk heeft. Volgens de krantenuitgevers is het gratis-nieuwsaanbod een oneerlijke vorm van concurrentie (Raeymaeckers, 2009). In die optiek rijzen er ook vragen naar de rol van de NMBS. Is het aanvaardbaar dat een onderneming die mee gefinancierd wordt door de overheid steun geeft aan een gratis dagblad dat de toekomst van de dagbladmarkt hypothekeert? Men zou zich ook kunnen afvragen of er bij gratis kranten nog wel sprake is van onafhankelijke, kritische journalistiek. Zo is contractueel voorzien dat Metro geen opiniërende artikels over de NMBS mag brengen. In het verleden hebben betaalkranten de concurrentie proberen aan te gaan met de gratis kranten door zelf een gratis krant op de markt te brengen, dit met weinig succes (denk maar aan Espresso, een flauw afkooksel van De Standaard, die in 2004 werd gelanceerd, maar een kort leven was beschoren). De pitchline uiteindelijk is dat kranten ervoor moeten waken dat hun lezers willen blijven betalen voor de geboden meerwaarde van de betaalkrant (De Nolf, 2009). Toch lijkt het er vandaag op dat het aanbod van gratis nieuws steeds verder de traditionele krantenmarkt erodeert. Wanneer straks steeds meer lezers het gratis aanbod als enige krant gaan gebruiken dan wordt dit pas echt problematisch. 27

28 5. Digitale kranten: innovatie of diversificatie voor traditionele krantenbedrijven? In deze paragraaf wordt uitvoerig ingegaan op de vraag of krantenuitgevers in de toekomst zullen beslissen om enkel een elektronische versie van de krant uit te geven (innovatie), of men de papieren versie zal behouden in combinatie met de elektronische versie (diversificatie)? 5.1. Iedereen online (of toch bijna)? De internetpenetratie is de laatste jaren sterk toegenomen, wat logisch is gezien het relatief korte bestaan van het medium (De papieren krant is ten dode opgeschreven, 2009). Sinds 1996 is het internetgebruik vertienvoudigd. Een onderzoek van onderzoeksbureau Insites Consulting toont dat er medio 2007 in België zo n 5.2 miljoen internetgebruikers waren van 15 jaar of ouder. Dit staat gelijk aan 60% van de Belgische bevolking (tabel 2-1). Pc-penetratie Internetpenetratie % 24% % 33% % 39% % 48% % 49% % 56% % 57% 2007 (April) 73% 60% Tabel 2-1. Ontwikkeling van pc- en internetpenetratie in België (Bron: Belgian Media Mapping) 28

29 Figuur 2-1. Internetpenetratie en -verbindingen in België (Bron: Insites BMM 2007) Figuur 2-1 toont aan dat het einde van de groei nog steeds niet in zicht lijkt. De recente groei zou vooral een gevolg zijn van het stijgend internetgebruik bij vrouwen en senioren. Bovendien zal de stijging van het opleidingsniveau (wat ongetwijfeld een positieve invloed zal hebben op de digitale geletterdheid), die al decennia aan de gang is, ervoor zorgen dat het percentage niet-internetgebruikers jaar na jaar verkleint. Alhoewel het aantal niet-gebruikers stelselmatig zal afnemen, blijft er nog altijd een percentage mediagebruikers dat geen toegang heeft tot internet en blijft de digitale kloof bestaan. Vooral de hoge kostprijs van een internetverbinding en van PC is voor veel gezinnen de reden om de digitale boot af te houden Het E-commerce model van Evans & Wurster De poging van kranten om hun distributiekanalen te diversifiëren bespreken we a.d.h.v. het E- commerce model van Evans & Wurster (1997). Toen Negroponte in 1995 zijn boek 'Being Digital' schreef was hij wellicht de eerste schrijver die aangaf dat de veranderingen die zullen ontstaan door internet, vooral hun oorzaak vonden in de splitsing tussen informatiestromen en fysieke stromen (atoms en bits). In 1997 scherpten Philips Evans en Thomas Wurster dit nog aan door in te gaan op de strategische consequenties van deze splitsing voor organisaties. 29

Voorwoord 11. Deel I: Analyse van de Belgische dagbladmarkt: trends en uitdagingen 15

Voorwoord 11. Deel I: Analyse van de Belgische dagbladmarkt: trends en uitdagingen 15 Inhoud Voorwoord 11 Deel I: Analyse van de Belgische dagbladmarkt: trends en uitdagingen 15 Hoofdstuk 1 Een historische terugblik: van het ancien régime tot en met de Tweede Wereldoorlog 17 1. De diverse

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding DEEL I HOOFDSTUK 1 EEN HISTORISCHE TERUGBLIK: VAN HET ANCIEN RÉGIME

Inhoud. Inleiding DEEL I HOOFDSTUK 1 EEN HISTORISCHE TERUGBLIK: VAN HET ANCIEN RÉGIME Inhoud Inleiding DEEL I HOOFDSTUK 1 EEN HISTORISCHE TERUGBLIK: VAN HET ANCIEN RÉGIME TOT EN MET DE TWEEDE WERELDOORLOG 1. De diverse persregimes voor het onafhankelijke België 1.1. De pers tijdens de Spaanse

Nadere informatie

Sessie 2: geschreven pers

Sessie 2: geschreven pers Staten-Generaal van de Media Actuele en toekomstige uitdagingen voor de Vlaamse mediasector Wanneer: donderdag 19 maart 2009 van 14.45 tot 16.30 uur Waar: Radisson SAS Astrid Hotel Antwerpen Sessie 2:

Nadere informatie

Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS)

Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS) Artsenkrant wordt betalend Lancering AK Club FAQ (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS) Waarom wordt Artsenkrant betalend? Is 99 euro niet duur voor een krant die ik tot nu toe gratis ontving? Betaal ik onmiddellijk

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Uitgeverijen Uitgeverijen zijn onderverdeeld naar het soort product dat ze aanbieden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar dagbladen, boeken, tijdschriften, vakbladen en elektronische media. Ook wordt

Nadere informatie

I N H O U D. Over de Auteur s 19. Bent u nog media? 23

I N H O U D. Over de Auteur s 19. Bent u nog media? 23 I N H O U D Dankwoord 15 Over de Auteur s 19 Bent u nog media? 23 Hoofdstuk I Media Basics 27 1. Het publiek vraagt content 28 1.1 Content als invulling van behoeften 28 1.2 Content is redactionele inhoud

Nadere informatie

Nederlandstalige kranten

Nederlandstalige kranten Nederlandstalige kranten Nieuw record voor Het Laatste Nieuws. Sterkste groei voor De Morgen. Elke dag lezen 3.072.000 Vlamingen een krant, betalend of gratis, op papier of de digitale versie ervan. Dit

Nadere informatie

IP72 Brabants Dagblad. Analyse

IP72 Brabants Dagblad. Analyse IP72 Brabants Dagblad Analyse 01 Organisatie Bij Brabants Dagblad BV werken ongeveer 400 personen, waarvan bijna de helft bij de redactie, 100 bij advertentie-exploitatie, 70 bij oplage en 30 bij overige

Nadere informatie

1 Wat moeten de krantenuitgevers doen?

1 Wat moeten de krantenuitgevers doen? 1 Wat moeten de krantenuitgevers doen? Themabericht: De Nederlandse krantensector De Nederlandse krantensector is een sterk geconcentreerde sector. De belangrijkste ontwikkelingen waar zij op dit moment

Nadere informatie

De staat van de Vlaamse nieuwsmedia. Vier jaar onderzoek van het Steunpunt Media Stefaan Walgrave en Julie De Smedt

De staat van de Vlaamse nieuwsmedia. Vier jaar onderzoek van het Steunpunt Media Stefaan Walgrave en Julie De Smedt De staat van de Vlaamse nieuwsmedia Vier jaar onderzoek van het Steunpunt Media Stefaan Walgrave en Julie De Smedt Beleidsrelevant onderzoek in opdracht van de minister van Media 2012-2015 Universiteiten

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK. dr Lou Lichtenberg Directeur

MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK. dr Lou Lichtenberg Directeur MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK dr Lou Lichtenberg Directeur MEDIA EN MEDIAGEBRUIK IN HET ELEKTRONISCHE TIJDPERK LIJN LEZING A. Overview over het perslandschap in Nederland B. Maatschappelijke

Nadere informatie

West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën

West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën VUB-onderzoek in het kader van FLEET (FLEmisch E-publishing Trends): West-Europese krantensites komen terug op betaalstrategieën In 2007 veranderden een aantal internationaal toonaangevende kranten hun

Nadere informatie

Case hoofdstuk 2: Het strategische probleem van het dagblad

Case hoofdstuk 2: Het strategische probleem van het dagblad Case hoofdstuk 2: Het strategische probleem van het dagblad De Gelderlander is de regionale krant van Gelderland, een gedeelte van Brabant en van Limburg. De oplage van de krant is ongeveer 185.000 exemplaren

Nadere informatie

nr. 265 van WILFRIED VANDAELE datum: 14 juli 2015 aan SVEN GATZ Media - Ontwikkelingen commerciële communicatie

nr. 265 van WILFRIED VANDAELE datum: 14 juli 2015 aan SVEN GATZ Media - Ontwikkelingen commerciële communicatie SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 265 van WILFRIED VANDAELE datum: 14 juli 2015 aan SVEN GATZ VLAAMS MINISTER VAN CULTUUR, MEDIA, JEUGD EN BRUSSEL Media - Ontwikkelingen commerciële communicatie De doorbraak van

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Samenvatting Vergelijkbaar met voorgaande jaren vindt ruim acht op de tien Leidenaren dat de gemeente hen voldoende op de hoogte houdt van

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6 Samenvattende conclusies

HOOFDSTUK 6 Samenvattende conclusies 6 pagina 97 HOOFDSTUK 6 Samenvattende conclusies 6.1 Nieuws 6.1.1 Content: Zijn jongeren in nieuws geïnteresseerd? 6.1.2 Waarde: Is nieuws volgen belangrijk? 6.1.3 Oordeel: Hoe beoordelen jongeren nieuws?

Nadere informatie

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1 Inleiding Dit verslag is geschreven in het kader voor het project Desk & Fieldresearch. Het project is voor het eerste studiejaar van de opleiding Commerciële Economie, aan Saxion Hogeschool te Enschede.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6: MARKETINGPROGRAMMA S OM MERKMEERWAARDE OP TE BOUWEN

HOOFDSTUK 6: MARKETINGPROGRAMMA S OM MERKMEERWAARDE OP TE BOUWEN HOOFDSTUK 6: MARKETINGPROGRAMMA S OM MERKMEERWAARDE OP TE BOUWEN 1 INTRODUCTIE H:6 Dit hoofdstuk bekijkt het meest flexibele element van marketingprogramma s. Marketingcommunicatie-instrumenten zijn die

Nadere informatie

Zowel online als offline

Zowel online als offline Zowel online als offline reclame creëren online interesse in een merk Volgens bepaalde experts dient reclame tegenwoordig slechts een enkel doel: de consument naar de website van het betrokken merk lokken

Nadere informatie

Geadresseerd reclamedrukwerk in België

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Met een bruto-investering van 351 miljoen en een groei in het laatste semester van 2008 consolideert geadresseerde Direct Mail zijn vooruitgang van de laatste jaren. Sinds begin 2008 worden de bruto-investeringen

Nadere informatie

Adrem Flash. E-newsletter 11 september 2015

Adrem Flash. E-newsletter 11 september 2015 Adrem Flash ONMEDIA Op 20 augustus 2015 verscheen Golf 2015-2 van de CIM Radio-studie. De studie dekt het luisteren in het tweede trimester van 2015. Structuur van de studie: herhaling De radiostudie is

Nadere informatie

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget

Georges Dockx JUISTE MARKETING. Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Georges Dockx DE JUISTE MARKETING Voor kmo s en zelfstandigen die meer resultaat willen met minder budget Uitgegeven door Georges Dockx in samenwerking met BOEK MAKERIJ.be D/2015/Georges Dockx, auteur-uitgever

Nadere informatie

Adrem Flash. E-newsletter 8 juni 2015

Adrem Flash. E-newsletter 8 juni 2015 Adrem Flash ONMEDIA Op 21 mei 2015 verscheen golf 2015-1 van de CIM Radio-studie. De golf dekt het luisteren tijdens het eerste trimester van 2015. Structuur van de studie: herhaling De radiostudie is

Nadere informatie

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen.

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. Marketing Reset Van dezelfde auteur Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. 2 Marketing Reset Uw reclame gerichter en

Nadere informatie

ONMEDIA. E-newsletter 13 maart 2013

ONMEDIA. E-newsletter 13 maart 2013 Adrem Flash ONMEDIA Op 14 februari 2013 is golf 2012-3 van de CIM Radiostudie verschenen. De studie dekt het radio luisteren van het tweede semester van 2012. Met uitzondering van de introductie van de

Nadere informatie

Van papier naar digitaal: een paradigma-wisseling voor uitgevers 8 ontwikkelingen die medebepalend zijn voor uw online uitgeefsucces

Van papier naar digitaal: een paradigma-wisseling voor uitgevers 8 ontwikkelingen die medebepalend zijn voor uw online uitgeefsucces Van papier naar digitaal: een paradigma-wisseling voor uitgevers 8 ontwikkelingen die medebepalend zijn voor uw online uitgeefsucces Hans Peijnenburg Performis Eigenlijk weet u het wel: uw papieren magazine

Nadere informatie

Nieuwsmonitor 10 in de media

Nieuwsmonitor 10 in de media Nieuwsmonitor 10 in de media Mei 2012 VRT en vtm brengen meer buitenlands nieuws Het aandeel buitenlands nieuws in de nieuwsuitzendingen van Eén en vtm is vorig jaar met 6 procent gestegen. Dat blijkt

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

Uitgeven of besparen? Wat gaat u in 2012 doen? - syntheserapport -

Uitgeven of besparen? Wat gaat u in 2012 doen? - syntheserapport - Uitgeven of besparen? Wat gaat u in 2012 doen? - syntheserapport - 24.11.2011 dit onderzoek blijft ten allen tijde en in alle vormen de auteursrechtelijke eigendom van Brandhome, en mag niet door derden

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe?

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Wat betekent het om jong te zijn in 2015? Waarin verschillen de jongeren van vandaag met die van het vorige decennium? Één constante: jongeren leven

Nadere informatie

Journalistiek vandaag en morgen

Journalistiek vandaag en morgen Journalistiek vandaag en morgen Presentatie voor VNOJ Fontys Hogeschool Tilburg 12 november 2014 Onze bedrijven vandaag Organic growth 2014 Acquisitions (Nederland) Onze product portfolio NEWSMEDIA MAGAZINES

Nadere informatie

Media en diversiteit. Doelstellingen. Focus van het onderzoek. Methodologie

Media en diversiteit. Doelstellingen. Focus van het onderzoek. Methodologie Doelstellingen Meer diversiteit in de media door concrete beleidsaanbevelingen en mogelijke acties door de mediasector in drie domeinen: Media en diversiteit Aanbevelingen ten behoeve van de Vlaamse minister

Nadere informatie

Analytics rapport: AmbiSphere

Analytics rapport: AmbiSphere www.vanhaelewyn.be/webdesign Industrieweg 3 marketing@vanhaelewyn.be B-3001 HAASRODE (op afspraak) +32 (0) 495 61 58 05 Analytics rapport: AmbiSphere 1 november 2008 30 november 2008 V = vaststelling V

Nadere informatie

Wat is een billijke vergoeding? VvA 5 juni 2015. Mira Herens Nederlandse Vereniging van Journalisten

Wat is een billijke vergoeding? VvA 5 juni 2015. Mira Herens Nederlandse Vereniging van Journalisten Wat is een billijke vergoeding? VvA 5 juni 2015 Mira Herens Nederlandse Vereniging van Journalisten Wat is een billijke vergoeding? Is dat een vergoeding die in de branche gebruikelijk is? Onderhandelingspositie

Nadere informatie

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot juni 2010

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot juni 2010 Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot juni 2010 Een eerste jaarhelft in twee snelheden: achteruitgang in het eerste kwartaal en stabilisering tijdens het

Nadere informatie

INTERVIEW MET TOM COCHEZ EN BART STURTEWAGEN Betalende nieuwswebsites: survival of the fittest

INTERVIEW MET TOM COCHEZ EN BART STURTEWAGEN Betalende nieuwswebsites: survival of the fittest INTERVIEW MET TOM COCHEZ EN BART STURTEWAGEN Betalende nieuwswebsites: survival of the fittest Het is crisis in medialand, en dus wordt er koortsachtig gezocht naar nieuwe manieren om te overleven. Buitenlandse

Nadere informatie

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot december 2011

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot december 2011 Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot december 2011 Met een marktaandeel van 8,5 % blijft het aandeel investeringen in Direct Mail stabiel in 2011. De

Nadere informatie

Een stand van zaken van ICT in België in 2012

Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Brussel, 20 november 2012 De FOD Economie geeft elk jaar een globale barometer van de informatie- en telecommunicatiemaatschappij uit. Dit persbericht geeft

Nadere informatie

Bijna niet te geloven, maar iedereen leest. Uniek in Nederland!

Bijna niet te geloven, maar iedereen leest. Uniek in Nederland! Bijna niet te geloven, maar iedereen leest Uniek in Nederland! Het is bijna niet te geloven, maar iedereen leest Brabants Centrum! Brabants Centrum is al 70 jaar dé krant van Boxtel met een bereik van

Nadere informatie

Paywalls anno 2013 Of hoe uitgevers langzaam anders leren denken

Paywalls anno 2013 Of hoe uitgevers langzaam anders leren denken Uitgeef intelligence Paywalls anno 2013 Of hoe uitgevers langzaam anders leren denken Whitepaper op basis van onderzoek onder (online) uitgevers juni 2013 > Samenvatting Uitgeef intelligence Van procesindustrie

Nadere informatie

Transitie naar digitale proposities Betalingsbereidheid van de lezersmarkt 24 November 2010

Transitie naar digitale proposities Betalingsbereidheid van de lezersmarkt 24 November 2010 Advisory Transitie naar digitale proposities Betalingsbereidheid van de lezersmarkt 24 November 2010 Vertrouwelijk Agenda Pagina 1 Achtergrond onderzoek 1 2 Hoofdconclusies 3 3 Kritische succesfactoren

Nadere informatie

www.uitgeverscongres.nl

www.uitgeverscongres.nl Donderdag 7 juni Thema: Battle in the Channels Hét congres over strategie & online & business modellen & facts & trends en ontwikkelingen voor decisionmakers uit crossmediale uitgeverijen, mediabedrijven

Nadere informatie

Verslag 10 december 2014

Verslag 10 december 2014 Verslag 10 december 2014 Op 10 december vond, in Het Communicatiehuis te Gent, de eerste vergadering van de gebruikersgroep plaats. Er waren 25 bedrijven aanwezig. Voorstelling IWT De heer Filip Van Isacker

Nadere informatie

ADVERTEREN IN. concept

ADVERTEREN IN. concept ADVERTEREN IN concept Brussel Deze Week is sinds jaar en dag de kwaliteitskrant die achtergrond geeft bij de hoofdstad. Dat doen we met kritische en betrokken journalistiek, waarmee we duiding geven bij

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie

Minder nieuws voor hetzelfde geld?

Minder nieuws voor hetzelfde geld? www.nieuwsmonitor.net Minder nieuws voor hetzelfde geld? Van broadsheet naar tabloid Meer weten? Onderzoekers Nieuwsmonitor Carina Jacobi Joep Schaper Kasper Welbers Kim Janssen Maurits Denekamp Nel Ruigrok

Nadere informatie

Hengelsport-Enquête 2011

Hengelsport-Enquête 2011 2012 Hengelsport-Enquête Milieucel V.V.H.V. Astridlaan 30 8370 Blankenberge Dr. M. Coussement Augustus 2012 % Hengelsport-Enquête Tijdens Hengel Expo werden de bezoekers opnieuw geënquêteerd op de V.V.H.V.-

Nadere informatie

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45 Inhoud Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11 1 Het verwerven van verkoopopdrachten 11 1.1 Marketing, wat is dat? 12 1.2 Het marketingplan 13 1.3 De instrumenten van de marketingmix 14 2 Public

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

TV IN NEDERLAND 2003

TV IN NEDERLAND 2003 TV IN NEDERLAND 2003 ONTWIKKELINGEN IN TV BEZIT EN TV GEBRUIK ESTABLISHMENT SURVEY André van de Wal Camiel Camps Nelly Kalfs Amstelveen, 9 maart 2004 Auteursrecht voorbehouden. Niets uit dit document mag

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding:

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding: Dossier regionale luchthavens 0. Aanleiding: In 2004 presenteerde het Vlaams Forum Luchtvaart een rapport en aanbevelingen aan de Vlaamse regering over de luchtvaart in Vlaanderen [2]. Belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Tarieven Adverteren. RTV Focus Zwolle

Tarieven Adverteren. RTV Focus Zwolle Tarieven Adverteren RTV Focus Zwolle P3. Wat is RTV Focus Zwolle? P4. Banners op nieuwssite P5. Nieuwspagina P6. Homepagina P7. Video commercial P9. Wekelijkse nieuwsupdate Zwolle P10. Radiocommercial

Nadere informatie

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen

RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen RAPPORT ENQUETE Verantwoord hout en papiergebruik bij Vlaamse lokale besturen Over de enquête Deze enquête werd verstuurd naar de milieudiensten van alle Vlaamse Steden en Gemeenten, alsook naar de duurzaamheidsambtenaren

Nadere informatie

HOOFDSTUK 7 Aanbevelingen

HOOFDSTUK 7 Aanbevelingen 7 pagina 103 HOOFDSTUK 7 Aanbevelingen 7.1 Doelgroep 7.1.1 Leer de doelgroep beter kennen 7.1.2 Versterk de relatie met jongeren 7.2 Inhoud 7.2.1 Onderscheid nieuws van nieuwtjes, maar bied beide 7.2.2

Nadere informatie

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot december 2010

Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot december 2010 Geadresseerd reclamedrukwerk in België Belangrijkste cijfers van de periode januari tot december 2010 De investeringen in Direct Mail stegen met 1 % in 2010 en bevestigen zo de tendens die zich vanaf midden

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2010.

Digitale (r)evolutie in België anno 2010. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 februari 2011 Digitale (r)evolutie in België anno 2010. De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 73% van de Belgische

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 van 11

Inhoudsopgave. 1 van 11 Inhoudsopgave Leerlingen werven was nog nooit zo makkelijk... 2 Hoe komen we aan meer leerlingen? 2 Door wie wordt de schoolkeuze beïnvloed?. 2 Door wat wordt de schoolkeuze beïnvloed?...2 Hoe komen ouders

Nadere informatie

Economische aspecten van de huis-aanhuisfolder

Economische aspecten van de huis-aanhuisfolder Economische aspecten van de huis-aanhuisfolder Een initiatief van de Customer Media Council mogelijk gemaakt door NetwerkVSP met onderzoek van PCNData, TeamVier en de meest actuele input van Bureau Veldkamp

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden

MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden Als uw bedrijf groeit of als één van uw werknemers het bedrijf verlaat, heeft u nieuw personeel nodig. U heeft echter zelf niet de tijd en/of de kennis

Nadere informatie

Productinformatie LOKO Mailservice E-marketing met digitale nieuwsbrieven

Productinformatie LOKO Mailservice E-marketing met digitale nieuwsbrieven Productinformatie LOKO Mailservice E-marketing met digitale nieuwsbrieven LOKO Mailservice is een full service dienst van www.nieuwsbriefspecialist.nl (Leaflet productinformatie LMS juni 2015) Een professionele

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

Hypothecaire kredietverlening neemt verder toe in tweede trimester

Hypothecaire kredietverlening neemt verder toe in tweede trimester Beroepsvereniging van het Krediet Persbericht Hypothecaire kredietverlening neemt verder toe in tweede trimester Brussel, 9 september 2010 - De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin,

Nadere informatie

Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep

Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep Nota: Invaliditeit Aantal en verdeling volgens ziektegroep Men valt in het stelsel van invaliditeit na één jaar primaire arbeidsongeschiktheid. De erkenning van invaliditeit geldt voor een bepaalde periode

Nadere informatie

VERTROUWEN NEEMT TOE EN LOYALITEIT WORDT BELANGRIJKER

VERTROUWEN NEEMT TOE EN LOYALITEIT WORDT BELANGRIJKER Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Kien Het Nederlandse Donateurspanel METING MAART 2015 VERTROUWEN NEEMT TOE EN LOYALITEIT WORDT BELANGRIJKER

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Saxionstudent.nl Blok1

Saxionstudent.nl Blok1 Samenvatting eindopdracht Trends en ontwikkelingen op consumentenniveau Macro In dit eind rapport hebben we de navigatiesystemen markt in kaart gebracht. In de macro, meso en micro omgevingen hebben we

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

In de Verenigde Staten besluiten sommigen dat het leespubliek in versneld tempo veroudert, vooral onder

In de Verenigde Staten besluiten sommigen dat het leespubliek in versneld tempo veroudert, vooral onder Worden de lezers van de Belgische pers ouder? In zijn uitgave van 25 mei jongstleden luidt het Amerikaanse vakblad Advertising Age de alarmbel: het lezerspubliek van de Amerikaanse pers zou aan het vergrijzen

Nadere informatie

Payback 3 TV realiseert hoogste ROI

Payback 3 TV realiseert hoogste ROI Payback 3 TV realiseert hoogste ROI Adverteren werkt Marketeers weten instinctief dat adverteren werkt maar willen bewijs Adverteren zorgt voor sales: Het lange termijn affect varieert tussen 50 en 100%

Nadere informatie

CIM-studie 11/12: pers en bioscoop

CIM-studie 11/12: pers en bioscoop 19 oktober 2012 CIM-studie 11/12: pers en bioscoop Op 14 september jongstleden werden de resultaten van de CIM-studie 2011/2012 voor pers en bioscoop bekengemaakt. Methodologie Net als vorig jaar onderging

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

De Amsterdamse Burgermonitor 2004

De Amsterdamse Burgermonitor 2004 De Amsterdamse Burgermonitor 2004 Fact Sheet nummer 2 juli 2005 Amsterdammers en hun mediagebruik Het medialandschap verandert in hoog tempo. Traditionele media als kranten en actualiteitenrubrieken op

Nadere informatie

ONMEDIA. E-newsletter 18 april 2013. Reclame-investeringen Februari 2013

ONMEDIA. E-newsletter 18 april 2013. Reclame-investeringen Februari 2013 (keur) (keur) Adrem Flash ONMEDIA De totale reclame-investeringen voor de periode januari-februari bedroegen bijna 500 miljoen Euro ofwel 5% minder dan de zelfde periode vorig jaar. Evolutie van de totale

Nadere informatie

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten ter info buro70 De uitgeverij - handelend onder de naam BURO70 / Uitgeverij Neuféglise - werd opgericht in september 2006. Het eerste nummer van Hap&Tap Magazine verscheen begin december dat jaar. Nog

Nadere informatie

25 redenen om te starten met social media - Sven Van Santvliet blogger op Hypoconnect - www.hypoconnect.be

25 redenen om te starten met social media - Sven Van Santvliet blogger op Hypoconnect - www.hypoconnect.be 25 redenen om te starten met social media Over de zin en onzin van social media is al veel geschreven. Waarom besteden wij er dan nog een whitepaper over? Omdat we ervan overtuigd zijn dat het een communicatiekanaal

Nadere informatie

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND

NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND NDC RE TAIL BUSINESS TO BUSINESS-KRANT EN NDC RETAILCAFÉ VIA N CHANNEL T.B.V. DE RETAILSECTOR IN NOORD-NEDERLAND 1 INTRODUCTIE Retailers worden op dit moment meer dan ooit gedwongen bestaande business

Nadere informatie

Adrem Flash. E-newsletter 19 februari 2016

Adrem Flash. E-newsletter 19 februari 2016 Adrem Flash ONMEDIA E-newsletter 19 februari 2016 Op 11 februari 2016 verscheen Golf 2015-3 van de CIM Radio-studie. De studie dekt het luisteren in het tweede semester van 2015. Structuur van de studie:

Nadere informatie

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Veel gemeenten zijn inmiddels actief op sociale media kanalen, zoals ook blijkt uit het onderzoek dat is beschreven in hoofdstuk 1. Maar

Nadere informatie

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur

2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur 2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur Martine Corijn D/2011/3241/019 Inleiding FOD ADSEI-cijfers leidden tot de krantenkop Aantal

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2009

Digitale (r)evolutie in België anno 2009 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 9 februari Digitale (r)evolutie in België anno 9 De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 71% van de huishoudens in

Nadere informatie

TV IN NEDERLAND 2002

TV IN NEDERLAND 2002 TV IN NEDERLAND 2002 ONTWIKKELINGEN IN TV BEZIT EN TV GEBRUIK ESTABLISHMENT SURVEY André van de Wal Camiel Camps Nelly Kalfs Amstelveen, 1 maart 2003 Auteursrecht voorbehouden. Niets uit dit document mag

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

Marcomplan ZZPPS Merkant. Communicatie. Het Marcomplan. Wat, waarom en hoe

Marcomplan ZZPPS Merkant. Communicatie. Het Marcomplan. Wat, waarom en hoe Marcomplan ZZPPS Merkant Communicatie Het Marcomplan Wat, waarom en hoe Inleiding: in het kort de theorie Marketing Product (dienst) Plaats (distributie) Prijs Personeel Promotie (verkoop, PR, reclame)

Nadere informatie

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001 Bijlage bij het persbericht dd. 08/06/15: 1 Vrouwen krijgen hun kinderen in toenemende mate na hun dertigste verjaardag 1. Het geboortecijfer volgens Kind en Gezin 67 875 geboorten in 2014, daling van

Nadere informatie

Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010

Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010 Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Activiteiten... 4 Publiciteit... 5 Externe Contacten... 5 Interne Organisatie... 5 Conclusies en aanbevelingen... 6 Stichting SQPN - Jaarverslag

Nadere informatie

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X RAB RADAR Radio AD Awareness & Respons Voorbeeldpresentatie Inhoud 1 Inleiding 2 Resultaten - Spontane en geholpen bekendheid - Herkenning radiocommercial en rapportcijfer - Teruggespeelde boodschap -

Nadere informatie

Autosalon 2016. Choose your engine. Print + Online Pakket

Autosalon 2016. Choose your engine. Print + Online Pakket Choose your engine Print + Online Pakket Choose your engine Het Autosalon is het ideale moment om uw merk in de kijker te zetten. Mediahuis Connect is premium partner van Autosalon en de enige verdeler

Nadere informatie

OPPA BRENGt. online advertenties. zichtbaarheid. kwaliteit en transparantie. Online Professional Publishers Association. Belgium

OPPA BRENGt. online advertenties. zichtbaarheid. kwaliteit en transparantie. Online Professional Publishers Association. Belgium OPPA BRENGt zichtbaarheid online advertenties VAN kwaliteit in kaart en engageert zich voor en transparantie Belgium Online Professional Publishers Association OPPA BRENGt zichtbaarheid VAN online advertentiesin

Nadere informatie