4 havo = Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 1 autonome (consumenten) = die zelf willen beslissen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "4 havo = Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 1 autonome (consumenten) = die zelf willen beslissen"

Transcriptie

1 4 havo = Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 1 autonome (consumenten) = die zelf willen beslissen 2 cliëntelisme = politieke klantenbinding 3 opties (van een mobiele telefoon) = keuzemogelijkheden 4 dwingeland = tiran 5 (zich) exclusief (op iets richten) = uitsluitend 6 gediversifieerde (producten) = gevariabiliseerd, verschillend gemaakt 7 fact of live = iets wat bij het leven hoort 8 gewettigd zijn = verantwoord zijn 9 (iemands) ego = zelfbewustzijn 10 in het gareel = in bedwang 11 infantiliseren = als een kind worden 12 een intellectueel = iemand met een hoge algemene ontwikkeling, die veel nadenkt 13 lucratief = winstgevend 14 optimaal = zo goed mogelijk 15 paralyseren = verlammen 16 potentieel = mogelijk 17 de publieke sector = de gezamenlijke inwoners van een land 18 rationeel = met het verstand 19 talmen = treuzelen 20 transactiekosten = kosten die je maakt voordat je iets aanschaft 4 havo = Blok 2 Wij en onze vrijheid Woorden rond het thema 1 adagium = gezegde 2 cliëntelisme = (politieke) klantenbinding 3 diffuus = vaag 4 diversiteit = verscheidenheid, variatie 5 etniciteit = ras 6 familievete = langdurige vijandschap tussen families of leden van families 7 impliceren = (bovendien) inhouden 8 lobby = propaganda, steeds herhaald pleidooi (voor bijvoorbeeld een bedrijf of bedrijfstak) 9 metropool = wereldstad 10 multicultureel = uit verschillende culturen samengesteld 11 mythe = fabeltje (of sprookje) 12 parochiaal = van een bepaalde gemeenschap 13 populistisch = populair, de mensen tot ontevredenheid aanzettend 14 pregnant = scherp, duidelijk (dus niet: zwanger!!!!) 15 reflex = directe, onwillekeurige reactie op een zenuwprikkel 16 repressie = onderdrukking van vrijheid van meningsuiting en handelen (door bijv. een dictator) 17 retoriek = hoogdravende (en/of) nietszeggende taal 18 uniformiteit = eenvormigheid, gelijkvormigheid 4 havo = Blok 3 Wij en onze gezondheid Woorden rond het thema 1 (behoud van) biodiversiteit = biologische verscheidenheid 2 compenseren = goedmaken 3 (iets) correleert (met iets anders) = vertoont onderlinge samenhang 4 corruptie = omkoping 5 effectiviteit = doeltreffendheid 6 hedonist = genotzoeker 7 in de marge = aan de rand 8 incidentele (onderzoeken) = af en toe plaatsvindend 9 in de internationale context = internationaal gezien 10 (kritische) zelfreflectie = nadenkend over je eigen gedrag 11 (landbouw)areaal = gebied 12 preciseren = precies omschrijven 13 preventie = voorkoming (ervoor zorgen dat iets niet gebeurt) 14 psychosomatische (klachten) = door geestelijke factoren veroorzaakt in het lichaam 15 realistische visie = nuchtere kijk 16 relativeringsvermogen = het vermogen om het betrekkelijke van iets in te zien 17 van repliek dienen = een raak antwoord geven 18 scala (aan argumenten) = reeks 19 seculariserend (Nederland) = zich ontwikkelend van geestelijk (kerkelijk) naar wereldlijk (dus: zich van de kerk afkerend, ontkerkend ) 20 secundaire (arbeidsvoorwaarden) = op de tweede plaats komend (primair = op de eerste plaats komend) 21 stereotiep = onveranderlijk 22 (een) synthetisch (product) = kunstmatig vervaardigd 23 transparantie = doorzichtigheid (waardoor zichtbaar wordt hoe iets, bijvoorbeeld, beleid in elkaar zit) 24 zelfreguleringscode = (het) zelf opstellen van regels

2 4 havo = Blok 4 Wij en de media Woorden rond het thema 1 accountmanager = medewerker van bedrijf of bank die adviseert over o.a. geldbeleggingen 2 cybervandaal = iemand die via de computer zaken vernielt 3 decoderen = ontcijferen 4 domein = (geestelijk) terrein 5 duaal omroepstelsel = tweeledig omroepbestel (met publieke omroepen - op Ned 1 t/m 3 zoals TROS, AVRO, KRO - en commerciële omroepen - zoals RTL4, RTL5, SBS6, etc.) 6 duiding = achtergrondinformatie (waarmee iets verklaard kan worden) 7 imago = iets wat bij het leven hoort 8 ingeboet hebben = aan betekenis verloren hebben 9 instantie = overheidsinstelling 10 ombudsman = ambtenaar bij wie je als burger een klacht over de overheid kunt indienen 11 personaliseren = een persoonlijk karakter geven 12 populatie = verzameling, groep 13 stabiliseren = hetzelfde blijven (dus: niet veranderen) 14 (redactie)statuut = geheel van voorschriften waaraan men zich moet houden 15 survey = geregeld (terugkerend) onderzoek 16 technologie = toepassing van wetenschap in de techniek 17 traceren = opsporen 18 universeel = algemeen 4 havo = Blok 5 Wij en onze relaties Woorden rond het thema 1 arbeidsparticipatie = deelname aan het arbeidsproces 2 booming business = bloeiende handel 3 compromis = tussenoplossing 4 demografie = (het) in cijfers beschrijven van de bevolkingsopbouw en de bevolkingssamenstelling 5 dynamiek = snelheid waarmee iets verandert 6 expat = iemand die tijdelijk in het buitenland verblijft 7 geanimeerd = (zeer) levendig, opgewekt 8 geconditioneerd = met ingeprent gewoontegedrag 9 gepassioneerd = hartstochtelijk 10 heikel = moeilijk 11 katalysator = stimulator, bevorderaar 12 marchanderen = onderhandelen, schipperen 13 memoires = levensherinneringen 14 non-verbaal = zonder woorden te gebruiken 15 pedagoog = opvoedkundige 16 platonische (vriendschap) = zuiver geestelijk (niet lichamelijk, dus zonder seks) 17 socioloog = kenner van de maatschappij en wat daar allemaal in omgaat 18 theatraal = overdreven 19 versus = tegen, tegenover 20 virtueel = denkbeeldig, niet werkelijk/echt 4 havo = Blok 6 Wij en de cultuur Woorden rond het thema 1 archaïsch = verouderd 2 badinerend = licht spottend 3 cognitieve kennis = inhoudelijke kennis 4 complexiteit = ingewikkeldheid 5 connotatie = gevoelswaarde 6 consistent = gelijk (blijvend) 7 criterium = norm, maatstaf 8 educatief = opvoedend 9 elite = kleine groep van voorname, bevoorrechte mensen 10 gemeenplaats = afgezaagd woord 11 globaliseren = wereldwijd worden of maken 12 grafiek = prentkunst (houtsneden, etsen, etc.) 13 hiërarchie = rangorde van hoger en lager geplaatste personen 14 imperium = wereldrijk 15 integraal = volledig, alles omvattend 16 intellectueel = persoon die over de dingen van het leven nadenkt 17 intelligentsia = de gezamenlijke intellectuelen 18 mondiaal = over de hele wereld verspreid 19 neurotisch = ziekelijk zenuwachtig en angstig 20 paradoxaal = tegenstrijdig lijkend 21 passiviteit = (het) niets doen 22 reputatie = goede naam 23 sceptisch = twijfelend, bezwaren hebbend 24 snobisme = (het) doen alsof je veel weet van kunst en cultuur 25 specifiek = speciaal ergens op gericht

3 4 havo = Blok 7 Wij en het werk Woorden rond het thema 1 adrenaline = stof in je lichaam waardoor je hart sneller gaat kloppen bij angst of kwaadheid 2 ambitieus = eerzuchtig 3 contraproductief = nadelig voor de productie 4 de crux = het kernprobleem (waar alles om draait) 5 de ironie = het bespottelijke 6 euforie = juichstemming 7 fenomeen = verschijnsel 8 funest = zeer schadelijk 9 hallucinatie = zinsbegoocheling (als je iets denkt waar te nemen dat er in werkelijkheid niet is) 10 idylle = lieflijke situatie 11 issue = onderwerp 12 kwalificatie = benaming (iets een naam geven, waaruit een bepaalde waardering blijkt) 13 luciditeit = helderheid 14 natuurlijke reflex = spontaan opkomende/optredende reactie (waar je niet over nadenkt) 15 obsessie = dwanggedachte 16 procedure = gang van zaken 17 rigide = star, stijf, onbuigzaam 18 ritueel = (oud) gebruik, vaste handeling(en) 19 sisyfusarbeid = zwaar werk dat niets uithaalt 20 therapeutisch = geneeskundig

4 4 vwo, Blok 1 01 acclimatiseren = wennen aan een ander klimaat of andere omgeving 02 afficheren = rondbazuinen, te koop lopen 03 burn-out = lichamelijke en geestelijke klachten als gevolg van langdurige stress 04 correlatie = verband, onderlinge relatie 05 maatschappelijke differentiatie = verscheidenheid (het uiteenlopen) wat betreft de activiteiten van de mensen 06 domein = ruimte, gebied 07 dubbelmodaal = met twee keer het inkomen van de gemiddelde werknemer 08 goeroe = geestelijk leermeester 09 grafisch werk = schrijf- en tekenkunst (zoals prentkunst, kopergraveerkunst) 10 hausse = sterke toename 11 hedonisme = genotzucht 12 indicatie = aanwijzing 13 gemobiliseerde samenleving = samenleving waarin aan iedereen steeds meer eisen worden gesteld 14 Ni Dieu, ni maître = god noch meester (ik regel mijn zaken zelf wel) 15 ontzuiling = (het) zich losmaken van kerkelijk-politieke belangengroepen 16 opiaat = opium bevattend (slaap)middel 17 patriottisch = vaderlandslievend 17 pervers = verdorven, slecht 18 pseudo- = schijn- 19 reflectie = beschouwing, overdenking 20 statussymbool = zaak of bezit dat iemand maatschappelijk aanzien geeft 22 territorium = gebied 23 tranquillizer = kalmeringsmiddel 4 vwo, Blok 2 01 associëren = in de geest verbinden, aan iets doen denken 02 authentiek = echt, origineel 03 choqueren = aanstoot geven, schokken 04 culturele elite = kleine groep van bevoorrechte mensen op cultureel gebied 05 dimensie = element, bestanddeel 06 discours = conversatie 07 fenomeen = verschijnsel 08 figureren = een rol vervullen 09 folklorisme = het benadrukken van eigenaardigheden van een cultuur 10 format = formule, opzet 11 globalisering = het wereld worden 12 identiteit = eigen karakter, kenmerk(en) van een persoon of groep 13 ideologisch = het geheel van denkbeelden over mens en maatschappij betreffend 14 impliceren = bovendien inhouden 15 incorporeren = opnemen in een groter geheel, inlijven 16 juk = dwang, druk 17 make-overprogramma = programma waarin mensen een nieuw uiterlijk krijgen 18 moralistisch = te grote nadruk leggend op wat wel en wat niet mag 19 opportunist = iemand die handelt zonder bepaald beginsel en daarbij zijn eigen voordeel zoekt 20 parodiëren = bespottelijk maken door nabootsing 22 provoceren = uitlokken, uitdagen 23 rituele functie = taak om eigenschappen te herhalen en te benadrukken

5 5 vwo, Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 01 basale vaardigheden = fundamentele vaardigheden, vaardigheden die aan iets ten grondslag liggen 02 bespiegeling = beschouwing 03 branche(organisatie) = (organisatie van een) bepaalde bedrijfstak 04 cerebraal = in / van de hersenen 05 dilemma = lastige keus tussen twee onaangename zaken 06 etniciteit = ras, etnische groep 07 faculteit = bestuurlijke eenheid voor een aantal nauw verwante vakgebieden 08 generalisering = veralgemening 09 inertie = daadloosheid, willoosheid 10 issue = veel besproken onderwerp 11 loungen = ontspanning zoeken door jonge, welgestelde mensen in een hip café met moderne ligbanken, luxe hapjes en drankjes en rustige muziek 12 manipuleren = mensen en situaties in een bepaalde richting dwingen 13 mantra = religieuze spreuk met bezwerende bedoeling in de hindoegodsdienst (en verwante geestelijke stromingen) 14 meewarig = medelijdend 15 paternalistisch = bevoogdend 16 postmodernisme = stroming in de filosofie (en de kunst) aan het eind van de twintigste eeuw waarin grote idealen als waarheid en echtheid, vooruitgang door techniek, hebben plaatsgemaakt voor relativisme en twijfel 17 prangende vraag = klemmende vraag, vraag die dringend beantwoord moet worden 18 pretenderen = beweren 19 reprimande = standje 20 respons = reactie 21 utilitarisme = theorie dat alleen het nut telt, nuttigheidsbeginsel 5 vwo, Blok 2 Wij en onze vrijheid - Woorden rond het thema 01 actieradius = afstand die een voertuig of (lucht)vaartuig kan afleggen zonder bij te moeten tanken 02 ambiance = omgeving 03 cultiveren = verbeteren, veredelen 04 desoriëntatie = (het) in verwarring brengen 05 fêteren = feestelijk onthalen 06 fulmineren = uithalen, tekeergaan 07 fundamentalisme = zeer orthodoxe (= streng in de leer) richting in christendom, islam en andere godsdiensten 08 gegeneerd = schaamte voelend 09 genocide = volkerenmoord 10 gewiekst = uitgekookt 11 gewoonheidsexercitie = oefening in het gewoon doen 12 harmonie = eensgezindheid 13 hypermobiliteit = de enorme mogelijkheden om je te verplaatsen 14 integriteit = onschendbaarheid 15 jovialiteit = hartelijkheid 16 ongebreideld = buitensporig, onbeheerst 17 pamflet = korte gedrukte tekst over een actueel onderwerp, schotschrift 18 pompeus = overdreven prachtig, luisterrijk 19 pragmatiek = zakelijkheid; zich houdend aan feiten 20 souperen = een (feestelijke) maaltijd gebruiken laat op de avond 21 structureel = blijvend 22 virtueel = innerlijk aanwezig 5 vwo, Blok 3 Wij en onze gezondheid - Woorden rond het thema 01 botulisme = vorm van vergiftiging 02 calvinistische ideeën = opvatting dat je hard moet werken en sober moet leven 03 compartiment = (onder)deel 04 curatieve zorg = medische verzorging gericht op het genezen van ziektes (to cure = genezen) 05 fotosynthese = vorming van koolhydraten uit koolzuur en water onder invloed van licht 06 genetische modificatie = verandering van erfelijk materiaal 07 in casu = in dit geval 08 in perspectief (zien) = in een breder verband (zien) 09 laxeermiddel = middel dat ontlasting (= poep) bevordert 10 MRI = scan met behulp van magnetic resonance imaging 11 objectiveerbaar = wetenschappelijk aantoonbaar (met controleerbare feiten) 12 obsoleet = verouderd 13 optiek = zienswijze, gezichtspunt 14 per definitie = uit de aard der zaak 15 psychobiologie = onderdeel van de biologie dat het verband tussen psyche en lichaam onderzoekt 16 rivaliserend = met elkaar wedijverend 17 scala = reeks 18 surrogaat = vervangingsmiddel (bijv. surrogaatkoffie) 19 veterinair = diergeneeskundig 20 vicieuze cirkel = gang van zaken waarbij men telkens terugkeert naar het vertrekpunt

4 havo = Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 1 autonome (consumenten) = die zelf willen beslissen

4 havo = Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 1 autonome (consumenten) = die zelf willen beslissen 4 havo = Blok 1 Wij en onze keuzes Woorden rond het thema 1 autonome (consumenten) = die zelf willen beslissen 2 cliëntelisme = politieke klantenbinding 3 opties (van een mobiele telefoon) = keuzemogelijkheden

Nadere informatie

De machinemens in de medische geschiedenis en in de huidige medische praktijk

De machinemens in de medische geschiedenis en in de huidige medische praktijk De machinemens in de medische geschiedenis en in de huidige medische praktijk Nel van den Haak Filosofisch Café Zwolle 19 januari 2015 Aandachtspunten: Wat zijn metaforen? De machinemens in de historische

Nadere informatie

Counseling opleiding, lesmaand 6

Counseling opleiding, lesmaand 6 Counseling opleiding, lesmaand 6 Inhoudsopgave Les 6a Doordringen tot de kern Socrates Les 6b Functioneren Functioneringsschema De filosoof De machine als metafoor In beweging zijn Het bewuste functioneren

Nadere informatie

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo), Biologische eenheid

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo), Biologische eenheid Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo), Biologische eenheid Voor meer informatie zie: Kerndoelen onderbouw Vakportaal Mens & maatschappij Vakportaal Natuur & techniek kerndoelen primair onderwijs kerndoelen

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Maarten Luther 1483-1546

Maarten Luther 1483-1546 Maarten Luther 1483-1546 Eén van de belangrijkste ontdekkingen van Maarten Luther - (1483-1546) is het onderscheid tussen wet en evangelie. Voor Luther is de onderscheiding van wet en evangelie

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 woensdag 16 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands. tijdvak 1 woensdag 16 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2007 tijdvak 1 woensdag 16 mei 9.00-12.00 uur Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Dementie & diversiteit. Britt Fontaine Lid kenniskring lectoraat Psychogeriatrie

Dementie & diversiteit. Britt Fontaine Lid kenniskring lectoraat Psychogeriatrie Dementie & diversiteit Britt Fontaine Lid kenniskring lectoraat Psychogeriatrie Wat ga ik doen? Leeftijd en Veroudering Dementie wereldwijd Is dementie een ziekte? wij en zij denken Vragen en een preekje

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Extern MVO-management. MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Extern MVO-management. MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Extern MVO-management MVO-management, duurzaamheid en duurzame communicatie Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Duurzame ontwikkeling... 4 1.1 Duurzame

Nadere informatie

SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider?

SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider? SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider? LEVENDAAL 11, 6715 KJ EDE - TELEFOON 06 21 24 22 55 leidjew@xs4all.nl - www.leidjewitte.nl SPIRITUALITEIT De aangeboren menselijke behoefte

Nadere informatie

Dit boek als pedagogisch hulpmiddel

Dit boek als pedagogisch hulpmiddel Dit boek als pedagogisch hulpmiddel Door PLATON Inleiding De afgelopen jaren neemt de belangstelling rondom het concept van verhalen vertellen voortdurend toe. Het verhaal als kunst en techniek en als

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Inhoud Wat is seksualiteit? Seksuele vorming in de school? Draagvlak bij school, ouders en leerlingen De rol van de leerkracht Vaardigheden van de leerkracht

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Cultuur in de Spiegel

Cultuur in de Spiegel Cultuur in de Spiegel Naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs Barend van Heusden Afdeling Kunsten, Cultuur en Media 14 september 2011 Aanleiding Vragen vanuit het werkveld over: Inhoud cultuureducatie

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur Nederlands Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 05 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen; het examen bestaat uit 19

Nadere informatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Barend van Heusden SLO-Conferentie Wetenschap en technologie bij de zaakvakken Utrecht, 16 april 2015 2 Inleiding Wat hebben wetenschap, techniek en wereldoriëntatie

Nadere informatie

Examenprogramma biologie vwo

Examenprogramma biologie vwo Bijlage 4 Examenprogramma biologie vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

SEH Spoedeisende hulp

SEH Spoedeisende hulp Afdeling: Onderwerp: SEH Spoedeisende hulp 1 Wat is hyperventilatie Wanneer u gespannen of angstig bent, kunnen daardoor verschillende lichamelijke klachten ontstaan. is één van die klachten. wil zeggen

Nadere informatie

Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg

Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg Mediasociologie Hoorcollege Iedereen is vrij! Theo Ploeg 1 2 wat ga ik behandelen? wat is mediasociologie bij CMDA/IAM? wat gaan we doen en hoe doen we dat? wat is sociologie eigenlijk en hoe zien wij

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Dankwoord 11 Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19

Dankwoord 11 Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19 Dankwoord 11 Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1 Artistieke creativiteit 19 Makers en doeners 21 De verschillen tussen wetenschap, vormgeving en kunst 22 Het scheppingsproces als eenheid 23 Materiële werkelijkheid

Nadere informatie

Thema 5 Discrimineren

Thema 5 Discrimineren Les 5.1 Een tegenstelling ( in de tekstvakken) Werkwoorden: rood geschreven! 1. Ophemelen 1.Heel veel goede dingen over iemand zeggen;een beetje overdreven goed. 2.Afgeven op 2. Tegenstelling van ophemelen.

Nadere informatie

Examenprogramma biologie havo

Examenprogramma biologie havo Bijlage 3 Examenprogramma biologie havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

Een voorlopige balans (Periode 1)

Een voorlopige balans (Periode 1) Een voorlopige balans (Periode 1) Omschrijving van deze periode We hebben tijdens dit schooljaar al heel wat gediscussieerd, besproken, nagedacht, Je hebt in deze gesprekken, maar ook in de logboekopdrachten

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51

Inhoud. Woord vooraf 11. 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13. 2. Biologie en gedrag De hardware van het psychisch functioneren 51 Inhoud Woord vooraf 11 1. Inleiding Kennismaking met de psychologie 13 1.1 Een definitie van de psychologie 14 1.2 Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis 16 1.2.1 Verschillen in het verzamelen

Nadere informatie

Horse Sense Redefined

Horse Sense Redefined Horse Sense Redefined (Herdefiniëring van gezond paardengevoel en verstand) 2-daagse EAPD Introductie Cursus In de EAPD - persoonlijke ontwikkeling met behulp van het paard laat Chris zijn studenten zien

Nadere informatie

Portfolio Loopbaan en burgerschap

Portfolio Loopbaan en burgerschap Portfolio Loopbaan en burgerschap Helpende Z&W versneld ROC Mondriaan, School voor Zorg en Welzijn, Leiden Inleiding De onderwerpen Loopbaan en burgerschap worden meegewogen voor het behalen van jouw diploma.

Nadere informatie

De behandeling van de dwangstoornis. Else de Haan & Lidewij Wolters UvA / AMC / De Bascule Veldhoven, VGCT, november 2013

De behandeling van de dwangstoornis. Else de Haan & Lidewij Wolters UvA / AMC / De Bascule Veldhoven, VGCT, november 2013 De behandeling van de dwangstoornis Else de Haan & Lidewij Wolters UvA / AMC / De Bascule Veldhoven, VGCT, november 2013 Programma Behandeling en behandelstrategieën Per fase in de behandeling: Mogelijke

Nadere informatie

ROMANTIEK. het tijdperk van de. De Verlichting ontspoord

ROMANTIEK. het tijdperk van de. De Verlichting ontspoord ROMANTIEK het tijdperk van de De Verlichting ontspoord Edmund Burke 1729-1797 De geschiedenis bestaat voor het grootste deel uit de ellende, over de wereld gebracht door trots, eerzucht, hebzucht, wraak,

Nadere informatie

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Religieuze Waarden, Onderwijs en Doel van deze workshop 1. 2. 3. Inzicht krijgen in religie als drijfveer voor sociaalmaatschappelijk handelen; Verkennen van morele

Nadere informatie

Betreft: Bijzonder onderwijs voorziet in maatschappelijke behoefte

Betreft: Bijzonder onderwijs voorziet in maatschappelijke behoefte Aan geadresseerde Den Haag, Ridderkerk, Voorburg, Zwolle, 28 juni 2006 Ons kenmerk: 60626119.HL/vhl Betreft: Bijzonder onderwijs voorziet in maatschappelijke behoefte Geachte heer, mevrouw, Nederland staat

Nadere informatie

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES Bijzondere procesdoelen 4.1 Verantwoordelijkheid tegenover zichzelf 4.2 Eerbied voor de anderen 4.3 Zorg voor de anderen 4.4 Eerbied

Nadere informatie

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Dr. Franck L.B. Meijboom Ethiek Instituut & Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Welzijn We zijn niet de eerste! Welzijn

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

TRAINING POSITIEVER DENKEN, LEVEN, WERKEN

TRAINING POSITIEVER DENKEN, LEVEN, WERKEN TRAINING POSITIEVER DENKEN, LEVEN, WERKEN INHOUD De training is gebaseerd op 7 hoofdonderwerpen. De 7 sleutels tot positieve verandering: 1. Bevorder je positieve emoties 2. Denk positiever 3. Waardeer

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

2 Algemene inleiding per cultuur/godsdienst/levensbeschouwing: situering 10

2 Algemene inleiding per cultuur/godsdienst/levensbeschouwing: situering 10 Inhoud 1 Overgangsrituelen 5 2 Algemene inleiding per cultuur/godsdienst/levensbeschouwing: situering 10 3 Algemene inleiding per cultuur/godsdienst/levensbeschouwing: verdieping 12 1 Hindoeïsme 12 2 Boeddhisme

Nadere informatie

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader.

Je bent je bewust van je eigen referentiekader en houdt er rekening mee dat anderen handelen vanuit hun referentiekader. 3. Samen eten Een Afrikaanse vrouw nodigt de Vlaamse buurkinderen uit voor het eten. De buurvrouw komt thuis en vindt haar kinderen niet. Ze is ongerust en maakt zich kwaad. Je gaat toch niet zomaar bij

Nadere informatie

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Gevoel en emoties / definitie Emoties: in biologische zin: affectieve reacties. Prikkeling van dit systeem geeft aanleiding tot allerlei lichamelijke reacties.

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen

Rijksuniversiteit Groningen De adolescentiefase: over puberen, hersenontwikkeling, studiekeuze, risicogedrag en de relatie met ouders. Dr. Saskia Kunnen i.s.m. Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Afdeling Ontwikkelingspsychologie Rijksuniversiteit

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo)

Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo) Leerlijn Biologie inhouden (PO-havo/vwo) Voor meer informatie zie: Kerndoelen onderbouw Vakportaal Mens & maatschappij Vakportaal Natuur & techniek kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo

Nadere informatie

Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven:

Een ander domein is de wetenschap. Wetenschap kan men als volgt omschrijven: Pagina B 1 Samenvatting inleidende les ethiek 8/02/06 ETHIEK. Filosofie is denken, hard nadenken over vanalles en nog wat, en hoort eigenlijk bij ethiek. Ethiek zelf kan me ook een beetje vergelijken met

Nadere informatie

De geestelijke gezondheidszorg als complex adaptief systeem. Anja Declercq

De geestelijke gezondheidszorg als complex adaptief systeem. Anja Declercq De geestelijke gezondheidszorg als complex adaptief systeem Anja Declercq Inhoud 1. Wat zijn complexe adaptieve systemen? 2. Waarom zou dat toepasbaar zijn op de geestelijke gezondheidszorg? 2 Chaos en

Nadere informatie

Verbeelding van de samenleving

Verbeelding van de samenleving Verbeelding van de samenleving denken, dromen en doen na de verzorgingsstaat 11. extra bijeenkomst: vragen & discussie http://zorgenparticipatie.wordpress.com/ Verbeelding van de samenleving in 10 colleges

Nadere informatie

Examen VWO. Nederlands Nederlands. tijdvak 1 maandag 17 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Nederlands Nederlands. tijdvak 1 maandag 17 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2010 tijdvak 1 maandag 17 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma Nederlands Nederlands Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor

Nadere informatie

Kan men ook psychisch ziek worden in andere culturen?

Kan men ook psychisch ziek worden in andere culturen? Kan men ook psychisch ziek worden in andere culturen? Inhoud Probleemstelling Cultuur een eng of een ruim begrip? (Psychisch) ziek zijn. Culturele invloeden op psychisch ziek zijn. Invloeden op het verpleegkundig

Nadere informatie

Huwelijk en echtscheiding in een migratiecontext Birsen Taspinar 24 april 2012

Huwelijk en echtscheiding in een migratiecontext Birsen Taspinar 24 april 2012 Huwelijk en echtscheiding in een migratiecontext Birsen Taspinar 24 april 2012 Maatschappelijke Context Toenemende individualisering Economische crisis Migratie en Huwelijksmigratie Globalisering en diversiteit

Nadere informatie

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje Gemeente van Christus geliefden van God Valt het u ook op, nu we al een tijdje

Nadere informatie

Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo

Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo Examenprogramma kunst (algemeen) havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Invalshoeken

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN Bijzondere procesdoelen 1.1. Groei naar volwassenheid 1.2. Zelfstandig denken 1.3. Zelfstandig handelen 1.4. Postconventionele instelling 1.1 Groei

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan

Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan Handleiding Persoonlijke Ontwikkeling Plan SLB-hoofdfase Jaar 3/4 2014-2015 Code: AFXX-SLB-J3J4-14 AC duaal: AFXX-SLB-D3D4-14 1 Bouwen aan je persoonlijk ontwikkelplan Het persoonlijk ontwikkelplan is

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Het eindexamen (februari 2007) Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen

Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren. Ada van Dalen Wetenschap & Technologie Ontwerpend leren Ada van Dalen Wat is W&T? W&T is je eigen leven W&T: geen vak maar een benadering De commissie wil onderstrepen dat wetenschap en technologie in haar ogen géén

Nadere informatie

Woord vooraf Opbouw van deze studie

Woord vooraf Opbouw van deze studie Woord vooraf Opbouw van deze studie XIII XVI DEEL I: PROBLEEMSTELLING 1 HOOFDSTUK I ONTWIKKELING EN STAGNATIE IN DE PSYCHIATRIE 2 Inleiding 2 1. 1 Psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg - stand van

Nadere informatie

Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom.

Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom. Even voorstellen Graag wil ik me aan u voorstellen Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom. Voordat ik aan mijn praktijk begon heb

Nadere informatie

Schooluniformen. Ledenpeiling 22 september tot en met 3 oktober

Schooluniformen. Ledenpeiling 22 september tot en met 3 oktober Schooluniformen Ledenpeiling 22 september tot en met 3 oktober Aanleiding Schooluniformen zijn terugkerend onderwerp in het nieuws. Ook recent weer, een particuliere school Almere heeft besloten om schooluniformen

Nadere informatie

Hoe ontstaat hyperventilatie?

Hoe ontstaat hyperventilatie? Hyperventilatie Wat is hyperventilatie? Ademhalen is een handeling die ieder mens verricht zonder er bij na te denken. Het gaat vanzelf en volkomen onbewust. Ademhaling is de basis van onze gezondheid.

Nadere informatie

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Handvatten en tips voor INZICHT IN JE KIND Door Drs. Roos C. Litjens BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Manifestor Kinderen Manifestor kinderen zijn het meest ingewikkeld voor ouders.

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Karel Poma: Het is nu aan de jongere generaties!

Karel Poma: Het is nu aan de jongere generaties! Karel Poma: Het is nu aan de jongere generaties! Karel Poma Laat mij in de eerste plaats toe om u te danken voor uw aanwezigheid. Uw belangstelling voor de Verlichting bewijst dat deze visie op de maatschappij,

Nadere informatie

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu QUINN-MODEL In onze adviestrajecten en gesprekken met opdrachtgevers maken wij vaak gebruik van het zgn. Quinn-model. Een handig hulpmiddel om samen, met een zo objectief mogelijke blik, naar het bedrijf

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie havo 2003 - II

Eindexamen Filosofie havo 2003 - II 3 Antwoordmodel Oude en nieuwe media 1 Een goed antwoord bevat de volgende elementen: een uitleg hoe een hiërarchie in de staat volgens Hobbes ontstaat 2 een uitleg van het begrip sociaal contract in verband

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 7 van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.- m.a.v.o.- v.b.o. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 9161 26 mei 2011 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 27 april 2011, nr. VO/289008, houdende

Nadere informatie

Het klopt! Van hard naar hart.

Het klopt! Van hard naar hart. Het klopt! Van hard naar hart. In stressvolle situaties krijg je lichamelijk reacties. Soms zijn die zo subtiel dat ze niet worden opgemerkt terwijl de reacties lang kunnen aanhouden en ongezond zijn.

Nadere informatie

"Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling

Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets meer Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 1 "Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 2 Aanleidingen en achtergronden 1 Aanleidingen en achtergronden 2 Aanleidingen

Nadere informatie

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Wat is een trauma? Trauma kan cultuurafhankelijk zijn Cultuur bepaalt reactie Cultuur aspecten:

Nadere informatie

Meten en Meetkunde 3. Doelgroep Meten en Meetkunde 3. Omschrijving Meten en Meetkunde 3

Meten en Meetkunde 3. Doelgroep Meten en Meetkunde 3. Omschrijving Meten en Meetkunde 3 Meten en Meetkunde 3 Meten en Meetkunde 3 besteedt aandacht aan het onderhouden en uitbreiden van de basisvaardigheden van het rekenen met maten, oppervlaktes en inhouden, coördinaten en assenstelsels,

Nadere informatie

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud coaching Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud Les 1. Wat is coaching? Coaching: verwezenlijk je dromen en ervaar succes! Stappenplan Het beroep Wat is coaching en wat is het niet? De verschillen

Nadere informatie

HONDENTAAL IS LICHAAMSTAAL. Martin Gaus. HONDENTAAL IS LICHAAMSTAAL Martin Gaus. Begrijp precies wat uw hond zegt

HONDENTAAL IS LICHAAMSTAAL. Martin Gaus. HONDENTAAL IS LICHAAMSTAAL Martin Gaus. Begrijp precies wat uw hond zegt HONDENTAAL IS LICHAAMSTAAL Martin Gaus Honden praten met hun lichaam. Kleine veranderingen in mimiek en lichaamshouding kunnen voor de goede verstaander duidelijke taal zijn. De vele heldere foto s en

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

1.4 De Kunst van het Kiezen: help de twijfelaar een keuze maken Guus Bax

1.4 De Kunst van het Kiezen: help de twijfelaar een keuze maken Guus Bax 1.4 De Kunst van het Kiezen: help de twijfelaar een keuze maken Guus Bax Praktijk voor mediation Bax Kunstvan het kiezen Mediationcongres2014 28 november2014 Wie ben ik? Guus Bax 10 jaar mediator, altijd

Nadere informatie

Digipanel Duurzaamheid en Gebruik openbaar groen in de stad

Digipanel Duurzaamheid en Gebruik openbaar groen in de stad Digipanel Duurzaamheid en Gebruik openbaar groen in de stad November 2014 Eind oktober 2014 is er een enquête afgenomen onder het Digipanel Breda over het Uitvoeringsprogramma Klimaat en het vervolg hierop.

Nadere informatie

1 Het sociale ontwikkelingstraject

1 Het sociale ontwikkelingstraject 1 Het sociale ontwikkelingstraject Tijdens de schoolleeftijd valt de nadruk sterk op de cognitieve ontwikkeling. De sociale ontwikkeling is in die periode echter minstens zo belangrijk. Goed leren lezen,

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

CKV Rubric Rembrandt College Veenendaal december 2007

CKV Rubric Rembrandt College Veenendaal december 2007 Rubric CKV op het Rembrandt College Veenendaal (in ontwikkeling) Domeinen in CKV: A. Culturele activiteiten B. Kennis van Kunst en Cultuur C. Praktische activiteiten D. Reflectie en Kunstdossier We kiezen

Nadere informatie

LoopbaanIndicator. Voor een duurzame loopbaanplanning

LoopbaanIndicator. Voor een duurzame loopbaanplanning LoopbaanIndicator Voor een duurzame loopbaanplanning 1. Inleiding LoopbaanIndicator wordt ingezet om alle relevante waarden rondom menselijke inzetbaarheid gestructureerd en genormeerd in kaart te brengen,

Nadere informatie

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Even mezelf voorstellen Boeken - Jansen, G.: Denk wat je wilt, doe wat je droomt - Jansen, G.: Leef! - Jansen, G.: Laat los: ruimte

Nadere informatie