Nieuw marktmodel biedt klant meer duidelijkheid, transparantie en eenvoud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuw marktmodel biedt klant meer duidelijkheid, transparantie en eenvoud"

Transcriptie

1 Editie nr. 2 September 2012 EDSN Visie EDSN is de onafhankelijke instantie die het dataverkeer tussen partijen in de Nederlandse energiemarkt ondersteunt. De nieuwsbrief verschijnt drie keer per jaar en is bedoeld om direct betrokkenen en stakeholders te informeren over de voortgang en activiteiten van EDSN. Opmerkingen en suggesties over de EDSN Visie zijn van harte welkom. Voor meer informatie: of In deze editie o.a.: Hoogleraar Boonstra over implementatie informatiesystemen NEDU-voorzitter Van Wylick: Kans om nog beter te presteren Eén landelijk register voor alle kleinverbruikers productie-installaties Nederlandse ervaringen waardevol voor Deens centraal aansluitingenregister Nieuw marktmodel biedt klant meer duidelijkheid, transparantie en eenvoud Arjen ten Elshof, directeur Eneco Supply Met het nieuwe marktmodel dat op 1 april 2013 in werking treedt, is de energiesector beter in staat om de uitdagingen van de toekomst aan te kunnen, zegt Arjan ten Elshof, directeur Supply van Eneco. Sinds het vrijkomen van de energiemarkt in 2004 heeft de energiesector er zelf al grotendeels voor gezorgd dat problemen uit het verleden zijn opgelost. Daarvoor heb je geen nieuw marktmodel nodig. Wel denk ik dat het bijdraagt aan meer helderheid en versimpeling voor de klant. Ten Elshof: Zo n acht jaar geleden begonnen de discussies tussen de toen nog geïntegreerde energiebedrijven en de overheid over het nog beter laten werken van de energiesector. Bij het vrijkomen van de markt in 2004 traden er allerlei problemen op die deze discussie met de energietoezichthouder in gang zetten. Administratieve processen werkten niet optimaal en dat zorgde voor de nodige problemen. Uit de intensieve discussie die volgde, vloeide het nieuwe marktmodel voort. Minder groot Parallel aan die discussie en het programma Stroomopwaarts dat de energiesector in gang zette om verbeteringen door te voeren, zijn de administratieve processen wel steeds beter gaan werken, blikt Ten Elshof terug. Als je nu terugkijkt, dan was naar mijn mening de noodzaak tot verandering minder groot dan toen gedacht werd. Nieuwe marktmodel Ten Elshof: Het nieuwe marktmodel dat we als sector volgend jaar april collectief gaan invoeren, leidt tot een aantal veranderingen die de markt beter moeten gaan laten werken. Daarnaast moet het marktmodel eenduidigheid scheppen. Eén marktmodel betekent voor de klant meer duidelijkheid, meer transparantie en eenvoud. Aantal elementen Er is een aantal elementen in dat nieuwe marktmodel, zegt Ten Elshof. De belangrijkste zijn het leveranciersmodel en het omdraaien van de meetdataketen, waarbij de leverancier verantwoordelijk wordt voor het ophalen van de meterstanden. Gaandeweg is buiten de wet om - door de netbeheerders zelf het initiatief genomen om daar C-AR aan toe te voegen. C-AR is ontstaan op vrijwillige basis. Dat zijn de drie componenten die de hoofdmoot vormen van de wijzigingen die per april 2013 worden doorgevoerd. Lees meer op pagina 2

2 Vervolg van pagina 1 Arjen ten Elshof, directeur Eneco Supply Voordelen van C-AR liggen vooral in de toekomst Burgers plaatsen in toenemende mate zonnepanelen op hun dak Klanten willen onafhankelijk zijn en zelf energie opwekken en opslaan Hoewel Arjan ten Elshof, directeur Eneco Supply, de invoering van het nieuwe marktmodel een goede zaak vindt, denkt hij dat deze veranderingen een gering effect hebben op de administratieve werking van processen. Er zijn wel andere voordelen, zegt hij. Met de drie componenten die we nu gaan veranderen in de markt ontstaat weer een nieuwe route om verbeteringen door te voeren in de toekomst. De voordelen zitten niet zozeer in het operationeel worden ervan, maar veel meer in de jaren die volgen. Uitdagingen Zeker met de invoering van het C-AR is de sector in staat om de uitdagingen van de toekomst beter aan te kunnen, meent Ten Elshof. De consument wordt steeds kritischer en mondiger en trekt steeds meer zijn eigen plan bij wie hij zijn energie wil betrekken. Dat is nu al zo en wordt nog sterker. Een andere belangrijke ontwikkeling is dat de klant steeds onafhankelijker wil zijn van zijn energieleverancier en zelf stroom wil opwekken en opslaan. Denk aan zonnepanelen. Denk ook aan elektrische auto s. De consument van nu kan zomaar een producent van de toekomst worden. We noemen dat een prosumer. Hij is én consument én producent, en beslist zelf wat hij met zijn opgewekte elektriciteit wil gaan doen. Opslaan, terugleveren aan het net of bijvoorbeeld verkopen aan zijn buurman. Of verkopen aan het net van een groot industrieel bedrijf dat die stroom weer goed kan gebruiken. Kortom, er zullen meer keuzes en mogelijkheden ontstaan in de toekomst en die vragen om een systeem dat dat administratief kan managen. Eenvoudiger Het nieuwe marktmodel en het C-AR kunnen dit soort veranderingen beter en eenvoudiger stroomlijnen. Ten Elshof: Op het moment dat je zou besluiten om real time pricing voor de consument te gaan invoeren dat gebeurt bij grootverbruikers al geruime tijd, zij betalen de stroomprijs die op dat moment actueel is -, dan helpt het als je nog maar één aansluitingenregister hebt. Zou er sprake zijn van meerdere registers, dan is real time pricing qua implementatie weer een stuk ingewikkelder. Eén platform Het allocatie- en reconciliatieproces moet flink op de schop als je met real time pricing aan de slag gaat. Met één Centraal Aansluitingen Register verlopen die processen soepeler, want je beschikt dan immers over één basis voor verrekening. Je hoeft zaken maar op één plek aan te passen en kunt processen centraal faciliteren. Dat voorkomt vergissingen en het vergemakkelijkt de communicatie. Je maakt afspraken met elkaar op één en hetzelfde platform. Zo n centrale database kan op den duur uitgroeien tot een database voor heel Nederland. Uitgangspunt C-AR zal dus een goed uitgangspunt kunnen zijn voor toekomstige veranderingen, zegt Ten Elshof. Het is bedacht vanuit een efficiency drive. Op korte termijn biedt het vereenvoudiging en ondersteuning, op langere termijn is het een stekkerdoos waarin nieuwe functies kunnen worden geplugd. Binnen het bestuur van EDSN en NEDU, alsook in de ledenvergadering en verschillende ondersteunende commissies, bespreken we toekomstige ontwikkelingen. Er wordt heel scherp naar dat vergezicht gekeken. Zonder dat we overigens weten welke kant het precies uitgaat. Dat maakt de uitdaging om ons nu al te prepareren op de toekomst alleen nog maar groter. Beter in staat om uitdagingen van de toekomst beter aan te kunnen 2

3 Albert Boonstra, hoogleraar Informatiemanagemant RUG Implementatie van informatiesystemen verloopt in de praktijk vaak moeizaam Albert Boonstra, hoogleraar Informatiemanagement aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen, zegt dat het implementatieproces van grote informatiesystemen niet zelden moeizaam verloopt. In veel gevallen is er sprake van een technische dominantie, terwijl sociaalorganisatorische aspecten minstens zo belangrijk zijn. Boonstra: Wat ik vaak zie bij de implementatie van grote informatiesystemen is dat die worden gedragen en gestuurd door technici. Zij bedenken, ontwerpen, programmeren en bouwen ICT-systemen en laten zich daarbij niet of nauwelijks leiden door het sociale aspect. Dat noem ik technische dominantie. Het systeem moet zo goed ontwikkeld worden dat het vanzelf wel gebruikt zal worden, is de veronderstelling. Maar niets is minder waar. De praktijk wijst vaak het tegendeel uit. Centraal Technische uitdagingen en de technische complexiteit van informatiesystemen zijn vaak leidend bij de ontwikkeling ervan, zegt Boonstra. Te vaak wordt de organisatorische complexiteit over het hoofd gezien en vergeten. De vraag is dan of degenen die het systeem van informatie moeten voorzien dat ook daadwerkelijk gaan doen. Daar zie je het op de werkvloer misgaan. Ongelijke verdeling Boonstra: Wat je kunt zeggen over de organisatorische complexiteit van grote informatiesystemen is dat de winsten en verliezen vaak ongelijk verdeeld zijn. Wie draagt de administratieve lasten en voor wie levert het juist winst op? Maar ook: Wie betaalt zo n systeem? En wie heeft de financiële voordelen? Als het gaat om systemen tussen organisaties, dan moeten de voordelen tussen die organisaties op een redelijke manier verdeeld zijn, zegt Boonstra. Die voordelen moeten zowel op individueel, afdelings- als op strategisch niveau liggen. Ook moeten de kosten en baten in evenwicht zijn. Als dat niet het geval is, dan zal de implementatie spaak lopen. Er is dan geen wederzijdse bereidheid om in een informatiesysteem te investeren. Sociotechnisch Een informatiesysteem is dus niet louter een technische-, maar een sociotechnische aangelegenheid, benadrukt Boonstra. Het bevat technische én sociale componenten die niet van elkaar zijn los te koppelen. Beide zijn noodzakelijk en dus belangrijk om de implementatie tot een succes te maken. Vaak echter kijken technici niet naar menselijk gedrag en (politieke) strategieën van organisaties. En dan loopt de implementatie van zo n systeem spaak. Bij het bedenken van ICT-systemen moet je je ook laten leiden door het sociale aspect Hoogleraar Informatiemanagement, Albert Boonstra, noemt als voorbeeld het elektronisch patiëntendossier (EPD) in de gezondheidszorg, waarvan vaak ten onrechte wordt gesteld dat het het om privacyredenen niet heeft gehaald. De politiek was verdeeld over de invoering van dit technisch zeer geavanceerde informatiesysteem. Het probleem bij dit systeem was echter dat er heel veel partijen bij betrokken waren om dit systeem goed te kunnen laten functioneren. In technisch opzicht werkte het, maar organisatorisch werd het EPD daardoor zo complex dat het moeilijk was te implementeren. Of het Centraal Aansluitingen Register (C-AR) in de energiesector eenzelfde lot is beschoren, kan Boonstra onmogelijk zeggen. Ik ken de details niet om het goed te kunnen analyseren. Maar ook voor dit systeem geldt in zijn algemeenheid dat technische, sociale en organisatorische componenten zich op een juiste manier moeten verhouden. Albert Boonstra, hoogleraar informatiemanagement Rijksuniversiteit Groningen 3

4 Arthur van Wylick, nieuwe voorzitter NEDU Arthur van Wylick, de nieuwe voorzitter van NEDU Mensen maken zich geen zorgen meer om een aansluiting voor gas of elektriciteit Stroomopwaarts is een kans om nog beter te presteren Arthur van Wylick is per 5 september 2012 aangesteld als voorzitter van het bestuur en de ledenraad van de Vereniging Nederlandse DataUitwisseling NEDU. Hij volgt de onlangs overleden Bert Blommendaal op. Van Wylick zal ook aan de aandeelhouders van EDSN worden voorgesteld om benoemd te worden tot voorzitter van de Raad van Commissarissen van EDSN, de uitvoerende organisatie van NEDU. Van Wylick zal zich de komende periode vooral richten op de sectorbrede, probleemloze introductie van Stroomopwaarts, het uitgebreide programma om te komen tot een beter werkend marktmodel voor de energiesector. In dat kader is hij ook voorzitter van het Programmabureau Nieuw Marktmodel (PBM). De belangrijkste opgave is om met z n allen op een gecontroleerde manier de deadline van 1 april 2013 te halen, aldus Van Wylick. Dat is niet alleen een wettelijke verplichting, maar voor ons ook een kans om nog beter te presteren en ons goed voor te bereiden voor veranderingen in de toekomst. Hiervoor is het noodzakelijk dat alle marktpartijen op één lijn blijven zitten, open met elkaar communiceren en snelheid houden in de besluitvorming. Kennisintensiteit en complexiteit Arthur van Wylick heeft veel ervaring in de energiesector op het gebied van transitiemanagement, strategie en corporate finance. Zo werkte hij van 2001 tot 2009 voor Essent in de opeenvolgende functies van financieel directeur van de divisie Retail, directeur Corporate Finance & Control Essent en directeur van de business unit Service & Sales. Van 2007 tot 2009 maakte hij deel uit van de Raad van Commissarissen van EDSN. Daarna heeft hij als interimmanager bedrijven geholpen op het gebied van de energietransitie en herstructureringen. Het mooie aan deze sector is de kennisintensiteit en de complexiteit. De sector is continu in beweging, verandert voortdurend. Dat dwingt je ook om een visie te hebben op de nabije toekomst. Aan de slag Zijn ruime ervaring in de energiesector komt in zijn nieuwe functie goed van pas. Van Wylick: De tijd om te blijven nadenken over het design van het nieuwe marktmodel is voorbij. We zullen aan de slag moeten met de implementatie, willen we op een verantwoorde manier 1 april halen. Dat is één van de belangrijkste punten die ik heb geleerd van eerdere liberaliseringsprojecten. De fout die we toen hebben gemaakt, is dat we te lang hebben zitten sleutelen aan de specificaties van de systemen. Daar had de klant last van. Die kreeg geen of verkeerde facturen of het ging mis met een aansluiting. Dat gaat nu goed en dat moeten we zo houden. Mensen maken zich geen zorgen meer om een aansluiting voor gas of elektriciteit. Dat is een groot goed. Sturen op deadlines Nu het zwaartepunt binnen Stroomopwaarts meer komt te liggen op de uitvoering, is het volgens hem ook van belang meer sturing te geven aan het halen van de afgesproken deadlines. Als voorzitter van het PBM zal ik veel meer gaan sturen op deadline- en issuemanagement, aldus Van Wylick. Dat is een transitie die het PBM moet doormaken, maar dat geldt voor alle partijen in de sector die betrokken zijn bij Stroomopwaarts. Ik zie vaak nog streefdata voorbij komen, in plaats van harde planningen. Dat gebeurt natuurlijk met de beste bedoelingen, maar het zorgt niet voor helderheid. En die onduidelijkheid zorgt weer voor frictie en teleurstelling. Wat dat aangaat mag EDSN wat mij betreft duidelijker communiceren wat wel en wat niet kan. Anderzijds is dat ook een verantwoordelijkheid van bijvoorbeeld het PBM en de stuurgroep CMF (Centrale Markt Facilitering). Ook die moeten op tijd hun akkoord geven. Best haalbare resultaat Een vlekkeloze implementatie is het best haalbare resultaat, aldus Van Wylick. We doen deze majeure operatie om een aantal problemen uit het verleden op te lossen. Denk bijvoorbeeld aan het switchen van klanten of zorgdragen voor een juiste factuur. Daarnaast is er natuurlijk de grote beweging dat netbeheerders zich anders gaan organiseren en hun systemen centraliseren. Dat werkt kostenefficiënt. We hebben straks één platform, één Centraal Aansluitingenregister (C-AR). Dat creëert ook echt een gelijk speelveld voor alle marktpartijen. Iedereen heeft straks toegang tot het C-AR en iedereen wordt straks op dezelfde wijze gefaciliteerd. En daardoor zijn we op de langere termijn ook in staat een veranderende energieconsumptie of bijvoorbeeld decentrale opwekking en elektrisch vervoer goed te faciliteren. 4

5 Eén landelijk register voor alle kleinverbruikers productie-installaties Consumenten die zelf energie opwekken met kleinschalige installaties zijn verplicht dit te melden aan hun netbeheerder. De informatie is belangrijk om het juiste verbruik en verbruiksprofiel van klanten op te kunnen maken. Ze wordt sinds vorig jaar opgeslagen in het Productie Installatie Register (PIR). Het aantal huishoudens dat zelf energie opwekt neemt toe. Decentrale opwekking van elektriciteit door middel van onder meer zonnepanelen, warmtepompen of HRe-ketels zal in de nabije toekomst steeds meer in zwang komen. Eind dit komt het aantal kleinverbruikers productie-installaties (KV-PI) op zo n Dit aantal zal de komende jaren verder groeien, is de prognose. In 2017 kan dat aantal zijn toegenomen tot honderdduizend kleinverbruikers met eigen productie-installaties. Ook de aanwezigheid van elektrische auto s zal naar verwachting die ontwikkeling helpen versterken, doordat zij tevens kunnen fungeren als tijdelijke buffer van decentraal geproduceerde elektriciteit. Berekening De Vereniging Nederlandse EnergieData Uitwisseling (NEDU) waarin ook netbeheerders zijn vertegenwoordigd heeft in 2011 besloten tot de oprichting van het Productie Installatie Register. EDSN onderzocht hoe de informatie over KV-PI s kan worden geregistreerd in één overzichtelijk systeem. Zij heeft het project in opdracht van de stuurgroep Centrale MarktFacilitering gerealiseerd. Landelijke meldpunt Na de introductie van PIR in 2011 is het nu zaak om het uit te laten groeien tot hét landelijke meldpunt voor decentrale opwekking in Nederland. Om dat voor elkaar te krijgen, zal het prominent onder de aandacht moeten worden gebracht van consumenten. Zij moeten immers aangemoedigd worden om hun KV-PI te laten registreren. Dat kunnen ze nu al doen door zich aan te melden via de website www. energieleveren.nl. Tot begin juli van dit jaar zijn er ongeveer KV-PI s geregistreerd in het PIR. Andere marktpartijen Om de bekendheid van PIR bij het publiek verder te vergroten is samenwerking gezocht met andere marktpartijen, zoals leveranciers, installateurs, fabrikanten en importeurs van decentrale opwekkingsinstallaties. Ook wordt nu gekeken of er andere manieren zijn om PIR nog duidelijker over het voetlicht te brengen. Het uiteindelijke doel is dat het PIR uitgroeit tot een centraal register met 100 procent landelijke dekking. Dat is de uitdaging waarvoor netbeheerders zich de komende periode gesteld zien. Productie Installatie Register brengt decentrale energieopwekking in kaart Consumenten die zelf energie opwekken met kleinschalige installaties zijn verplicht dit te melden aan hun netbeheerder 5

6 Delta Netwerkbedrijf migreert naar C-AR, Ervaring delen met anderen Ad van Sluijs, Delta Netwerkbedrijf Delta Netwerkbedrijf (DNWB) kijkt terug op een succesvolle overstap naar het Centraal Aansluitingen Register (C-AR). In juni zette de netbeheerder aansluitingen over naar C-AR. Onze ervaringen bieden wellicht weer een handvat voor toekomstige migraties, zegt Ad van Sluijs, manager IDF Informatie, Data & Facturatie van DNWB. Een lange voorbereiding ging vooraf aan de migratie die ruim drie dagen in beslag nam. Niets was aan het toeval overgelaten. Toch waren er ook vragen en onzekerheden, zegt Van Sluijs. Onze programmamanager Leander Osté en projectmanager Ralph Hemerik liepen begin dit jaar tegen problemen aan. Afspraken die in het verleden waren gemaakt, pakten in de praktijk opeens toch anders uit. Het lastige van zo n migratietraject is dat je geen referentiekader hebt. Alles is nieuw, je kunt niet teruggrijpen op eerdere ervaringen. Want die zijn er niet. Ondanks dat is de overstap naar C-AR vlekkeloos verlopen. Eerste netbeheerder Het Zeeuwse Delta Netwerkbedrijf is de eerste netbeheerder die de migratie uitvoerde naar een reeds functionerend C-AR. Dat betekent een andere situatie dan wanneer je instapt in een systeem dat nog niet functioneert, zegt Van Sluijs. Doordat C-AR al operationeel was, heb je rekening te houden met andere marktpartijen. En dat plaatst je voor andersoortige uitdagingen. Liander, dat bij C-AR betrokken was als ontwikkelaar van het systeem, hoefde daar bij haar migratie in september vorig jaar nog geen rekening mee te houden. Functionaliteiten Andersoortig zijn ook de functionaliteiten in C-AR waarvan DNWB gebruikmaakt, legt Van Sluijs uit. Wij zijn de eerste netbeheerder die het pullingmechanisme gebruikt voor het berichtenverkeer. Voordat zoiets echt in werking treedt, moet je dat uitvoerig testen. Ook werken wij met de C-AR GUI, de Graphical User Interface. Ook dat raakt een functionaliteit in C-AR die door Liander in veel beperktere mate wordt aangesproken. Extra inspanning In de periode voor de migratie was er frequent overleg tussen DNWB en EDSN om mogelijke problemen bij de overstap op 21 juni voor te zijn. Een extra inspanning moest DNWB leveren omdat het gelijktijdig van Edine (Electronic Data Interchange) naar ECH, het systeem voor berichtenverkeer van EDSN, overstapte. Van Sluijs: We moesten daarvoor intern een adressenconversie uitvoeren die zeer omvangrijk was. Ook deze inspanning vroeg het nodige van onze mensen. Proefmigraties Een van de dingen die heel belangrijk zijn voor een succesvolle migratie is het tijdig starten van alle voorbereidingen, zegt Van Sluijs. We hebben vorig jaar kort na de zomer een projectteam samengesteld. Er zijn diverse proefmigraties geweest, zodat we wisten waar mogelijke problemen lagen. Door pro-actief te handelen en mogelijke fouten uit het systeem te verwijderen versterk je de basis voor succes. Onze hele organisatie is bij het migratietraject betrokken geweest. Ondersteund Van Sluijs vindt het belangrijk om ervaringen te delen met anderen. Alle partijen hebben belang bij een goed functionerend C-AR, zegt hij. Het is noodzakelijk dat migraties soepel, adequaat en foutloos verlopen. Ook EDSN speelt daarbij een essentiële rol. Zij heeft ons ondanks de verschillen in inzicht die we ook onderling hadden - uitstekend in het hele proces ondersteund. Het is noodzakelijk dat migraties soepel, adequaat en foutloos verlopen 6

7 Ook Nederlandse ervaringen dienden als waardevolle input Denemarken werkt aan centraal aansluitingenregister Niet alleen in Nederland werken energiebedrijven en netbeheerders aan een centraal aansluitingenregister, ook Denemarken spant zich daarvoor al geruime tijd in. Volgend jaar maart is DataHub operationeel, zegt Joan Hemmingsen van EnergiNet, de Deense hoogspanningsnetbeheerder. DataHub moet zorgen voor meer transparantie in de markt. Zo n vijf jaar geleden ontstond in Denemarken het idee voor een centraal aansluitingenregister, vertelt Hemmingsen. DataHub maakt deel uit van het streven om de liberalisering en concurrentie op de energiemarkt te bevorderen. Het switchen van energieleverancier moet eenvoudiger worden en de uitwisseling van data niet meer over verschillende schijven lopen. Dat betekent één centraal aanspreekpunt. Meer transparantie in de markt en het voorkomen van fouten en vergissingen, dat is de gedachte achter een centraal aansluitingenregister. Door één dataregister in het leven te roepen, breng je alle essentiële marktprocessen en (meet)data op één plek bij elkaar. Dat is de kern van DataHub. Werkgroep De Deense energieautoriteiten riepen in maart 2007 een werkgroep in het leven. Naast eigen vertegenwoordigers namen ook netbeheerder EnergiNet.dk en marktpartijen zitting in deze werkgroep, zegt Hemmingsen. Doel van de werkgroep was om te onderzoeken wat de mogelijkheden en voordelen waren van een centraal aansluitingenregister op de Deense energiemarkt. Ook moest de werkgroep de implementatiekosten berekenen die hiermee gemoeid waren. Ervaringen Bij dit onderzoek werden ook ervaringen uit het buitenland betrokken, zegt Hemmingsen. Om tot een goede technische invulling van DataHub te komen, is gekeken naar soortgelijke systemen in vergelijkbare energiemarkten om ons heen. Ook de Nederlandse ontwikkelingen op het gebied van C-AR hebben we daarbij betrokken. Dit heeft in belangrijke mate bijgedragen aan onze beeldvorming. Uiteindelijk is gekozen voor een technische oplossing die in nauwe samenwerking met alle marktpartijen is ontwikkeld en volledig is toegesneden op de Deense energiemarkt. Volgend jaar maart moet de eerste versie DataHub operationeel zijn. Tweede versie Er wordt inmiddels ook gewerkt aan een tweede versie van DataHub. Die moet een jaar later klaar zijn voor gebruik, verklaart Hemmingsen. In de tweede versie van DataHub zal de energieleverancier nog het enige aanspreekpunt vormen voor de klant. Zij zal net als in Nederland met het nieuwe leveranciersmodel de klant één factuur sturen waarop energiekosten en transportkosten samen staan vermeld. Dat betekent een versimpeling van de markt zoals die nu is: nu ontvangen klanten in Denemarken nog twee facturen. Het voordeel van één factuur en één aanspreekpunt betekent minder administratieve rompslomp. Ook wordt de drempel voor nieuwe energieaanbieders op de markt erdoor verlaagd. Harmonisatie In de toekomst zal DataHub worden uitgebreid met nieuwe functionaliteiten, zegt Hemmingsen. Zoals elektriciteit van zonnepanelen. Om een juist verbruik en verbruiksprofiel op te kunnen maken van een klant moeten we weten wat hij aan stroom afneemt van het net en wat hij aan zonne-energie teruglevert. Ook in Nederland speelt deze problematiek. Omdat in Denemarken het aantal zonnepanelen extreem groeit, zal DataHub ook in deze functionaliteit moeten kunnen voorzien. Vanuit Scandinavisch perspectief kan het Deense DataHub een belangrijke stap zijn in de richting van het harmoniseren van de Scandinavische retailmarkten, zegt Hemmingsen. De ontwikkeling op de Deense markt zijn vergelijkbaar met andere Scandinavische energiemarkten. DataHub kan als basis dienen voor vergelijkbare systemen in de ons omringende landen en daardoor wellicht het harmonisatieproces helpen versnellen. Joan Hemmingsen van de Deense netbeheerder EnergiNet: DataHub moet zorgen voor meer transparantie in de markt 7

8 Ben Smit, programmamanager Enexis Alle vertrouwen in een succesvolle implementatie Op 1 oktober heeft Enexis als vierde netbeheerder op rij haar aansluitingen gemigreerd naar het Centraal Aansluitingen Register (C-AR). Ben Smit, programmamanager van het netwerkbedrijf: De succesvolle ingebruikname van C-AR door netbeheerder Stedin afgelopen augustus heeft ons veel vertrouwen gegeven. Op maandag 1 oktober ging Enexis live. Nu zijn onze eigen lokale registers niet meer leidend, zegt Smit. Hij kijkt terug op een drukke en intensieve periode waarin niets aan het toeval is overgelaten. Smit: Het is een moment waar je met z n allen sterk naar toeleeft. Hoewel alle voorbereidingen zijn getroffen om de migratie goed te laten verlopen, blijf je tot het laatste ogenblik gespannen. Ben Smit, programmamanager bij Enexis: Communicatie De afgelopen periode is er veel overleg geweest met alle andere betrokken partijen, zegt Smit aan de vooravond van de migratie. Communicatie en overleg zijn heel belangrijk om afspraken goed op elkaar af te stemmen. We hebben de testperiode zo lang mogelijk gemaakt om alle denkbare situaties de revue te laten passeren. Daarmee voorkom je dat je voor onverwachte problemen komt te staan. Je moet je op alles voorbereiden, want op het moment van de migratie kun je niet meer terug en alles maar even on hold zetten. Twee kanten Migreren naar C-AR heeft twee kanten, zegt Smit. Enerzijds gaat het hier om een automatiseringsproject, het overzetten van data in een centraal systeem. Anderzijds heeft C-AR een grote impact op je eigen organisatie. Ik heb het daarom eerder al een businessreformatietraject genoemd. De mensen bij Enexis moeten straks op een totaal nieuwe manier gaan werken. Je moet hen leren om anders om te gaan met data. Dat vraagt een geheel andere werkwijze van onze mensen. Draaiboeken Voor de migratie naar het C-AR zijn de draaiboeken van de verschillende deelnemende partijen (EDSN, Logica, Enexis, KPN, stuurgroep Centrale Marktfacilitering) in de praktijk op elkaar afgestemd, zegt Smit. We weten dat onze proefmigraties succesvol zijn verlopen. We weten ook dat Stedin de migratie goed heeft doorstaan. Naast netbeheerder Liander heeft zij ons veel waardevolle adviezen gegeven, die wij nu kunnen gebruiken. Het is nog even wennen aan de gedachte dat we nu voor de ondersteuning van onze primaire processen afhankelijk zijn van de diensten van een ander, EDSN. Maar gelukkig is zij een solide partij en starten we met een nieuw hoofdstuk in onze samenwerking. Daarna bereiden we ons voor op de volgende stap: de volledige introductie van het nieuwe marktmodel op 1 april Communicatie en overleg zijn heel belangrijk om afspraken goed op elkaar af te stemmen Colofon EDSN Visie is een uitgave van EDSN Bladmanagement en (eind)redactie: PACT Public Affairs, Den Haag Ontwerp en vormgeving: Aandagt Reclame en Marketing, Almelo Drukwerk en afwerking: Lulof Druktechniek, Almelo Deze en alle andere edities van EDSN Visie zijn te downloaden als PDF via: 8

EDSN Visie. Centraal berichtenverkeer. verduurzaming. In deze editie o.a.: Eén bron met alle benodigde informatie. Editie nr.

EDSN Visie. Centraal berichtenverkeer. verduurzaming. In deze editie o.a.: Eén bron met alle benodigde informatie. Editie nr. Editie nr. 1 Mei 2012 EDSN Visie EDSN is de onafhankelijke instantie die het dataverkeer tussen partijen in de Nederlandse energiemarkt ondersteunt. EDSN Visie verschijnt drie keer per jaar en is bedoeld

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Visie op Stroomopwaarts - Impact op de marktrol netbeheerder - Creating Business Excellence, Together.

Visie op Stroomopwaarts - Impact op de marktrol netbeheerder - Creating Business Excellence, Together. Visie op Stroomopwaarts - Impact op de marktrol netbeheerder - Creating Business Excellence, Together. Creating Business Excellence, Together. Stroomopwaarts komt er aan Per 1 april 2013 worden in de energiesector

Nadere informatie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie

Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie Jason Young Projectmanager, Alliander Energiebesparing Tjalle Weekenborg Consultant, Alliander IT Energietransitie 12 november 2012 Agenda Intro Energieaandeel Zoektocht naar klantbehoefte nav Energieakkoord

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.dnwg.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt in

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF C-AR. Frank van Dijck, voorzitter stuurgroep Centrale Marktfacilitering: C-AR is basis voor verdere efficiëntie in de energiemarkt

NIEUWSBRIEF C-AR. Frank van Dijck, voorzitter stuurgroep Centrale Marktfacilitering: C-AR is basis voor verdere efficiëntie in de energiemarkt editie 6 Juni 2010 NIEUWSBRIEF C-AR De Nieuwsbrief C-AR is bedoeld om direct betrokkenen en stakeholders te informeren over de voortgang van het Centraal Aansluitingenregister. De Nieuwsbrief verschijnt

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken

Wido van Heemstra. Adviseur Agentschap NL. Saldering, de stand van zaken Wido van Heemstra Adviseur Agentschap NL Saldering, de stand van zaken Saldering: de stand van zaken Wido van Heemstra Agentschap NL Nationaal Zonne-energiedebat Universiteit Utrecht 13 mei 2013 Overzicht

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads Frank Zegers Juli

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 18-12-2012

Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht 18-12-2012 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

Gemeente Amsterdam digitaliseert dienstverlening

Gemeente Amsterdam digitaliseert dienstverlening Gemeente Amsterdam digitaliseert dienstverlening De overheid zet zwaar in op e-government, bijvoorbeeld door verbetering van de digitale dienstverlening aan de burger. De gemeente Amsterdam pakt deze vernieuwingsslag

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Slimme communicatie onder hoogspanning

Slimme communicatie onder hoogspanning Tekst: Peter Zwetsloot Beeld: Giuseppe Toppers Slimme communicatie onder hoogspanning Op dit moment zijn er in de vrije markt voor gas en elektriciteit belangrijke ontwikkelingen. Zo wordt op 1 augustus

Nadere informatie

De slimme meter. Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower. Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014

De slimme meter. Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower. Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014 De slimme meter Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014 Extern gebruik Mary van der Torre (senior adviseur Slimme meters) Hein van Roij (technisch projectmanager

Nadere informatie

Visie op Stroomopwaarts - Impact op marktrol leverancier - Creating Business Excellence, Together.

Visie op Stroomopwaarts - Impact op marktrol leverancier - Creating Business Excellence, Together. Visie op Stroomopwaarts - Impact op marktrol leverancier - Creating Business Excellence, Together. Creating Business Excellence, Together. Stroomopwaarts komt er aan Per 1 april 2013 worden in de energiesector

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

Samen voor duurzaam. Jaarverslag 2013 Eneco Holding N.V.

Samen voor duurzaam. Jaarverslag 2013 Eneco Holding N.V. Samen voor duurzaam Jaarverslag 2013 Eneco Holding N.V. Voortgang Klant eerst Verbinding met de klant De klant staat centraal in ons doen en denken. Wij gaan de verbinding aan met de klant omdat we een

Nadere informatie

Samenwerking met Greenchoice

Samenwerking met Greenchoice Samenwerking met Greenchoice Dit document is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld om initiatiefnemers te ondersteunen bij het starten van een

Nadere informatie

Links van netbeheerders om de slimme meter aan te vragen (kies wie uw netwerkbeheerder is):

Links van netbeheerders om de slimme meter aan te vragen (kies wie uw netwerkbeheerder is): Uw slimme meter Iedereen krijgt gratis de komende jaren in plaats van een gewone energiemeter een zogenaamde slimme meter. Dat is een digitale energiemeter voor het gasverbruik en het elektriciteitsverbruik,

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.enduris.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF C-AR. Frans Heijers, plaatsvervangend directeur EDSN: Geen centraal aansluitingenregister, geen nieuw marktmodel in Nederland

NIEUWSBRIEF C-AR. Frans Heijers, plaatsvervangend directeur EDSN: Geen centraal aansluitingenregister, geen nieuw marktmodel in Nederland editie 2 December 2008 NIEUWSBRIEF C-AR De Nieuwsbrief C-AR is bedoeld om direct betrokkenen en stakeholders te informeren over de voortgang van het Project Centraal Aansluitingenregister. De Nieuwsbrief

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Salderingsoverzicht Particulieren

Salderingsoverzicht Particulieren Salderingsoverzicht Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief, energiebelasting

Nadere informatie

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM MAART 2014 NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM HOE ENEXIS BIJDRAAGT AAN DE REALISATIE VAN DE ENERGIEDOELSTELLINGEN TOEKOMSTVAST MAKEN VAN DE ENERGIENETTEN Enexis neemt haar verantwoordelijkheid om, vanuit

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

VORM GEVEN AAN VISIE

VORM GEVEN AAN VISIE VORM GEVEN AAN VISIE Hoe businessarchitectuur bijdraagt aan het bereiken van businessdoelen White paper Auteurs: Martin van den Berg, Aldert Boersma, Serge Bouwens, Erica Dane, Bonne van Dijk, Paul Dijkwel,Jan

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF C-AR. Paul Corton, directielid Alliander: C-AR gaat door ondanks politieke onduidelijkheid over nieuwe marktmodel

NIEUWSBRIEF C-AR. Paul Corton, directielid Alliander: C-AR gaat door ondanks politieke onduidelijkheid over nieuwe marktmodel editie 5 December 2009 NIEUWSBRIEF C-AR De Nieuwsbrief C-AR is bedoeld om direct betrokkenen en stakeholders te informeren over de voortgang van het Centraal Aansluitingenregister. De Nieuwsbrief verschijnt

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Salderen. Artikel 95c

Salderen. Artikel 95c Salderen Salderen is de regeling dat zonnestroom die aan het elektriciteitsnet wordt terugeleverd, mag worden verrekend met uit het net geïmporteerde stroom. Als U bijvoorbeeld 2400 kwh stroom afneemt

Nadere informatie

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen Haal meer rendement uit uw zonnepanelen 1. Vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom nu voor iedereen bereikbaar: Stroom van zonnepanelen is één van de meest schone vormen van energie. Om deze reden wil

Nadere informatie

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM MAART 2014 NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM HOE ENEXIS BIJDRAAGT AAN DE REALISATIE VAN DE ENERGIEDOELSTELLINGEN TOEKOMSTVAST MAKEN VAN DE ENERGIENETTEN Enexis neemt haar verantwoordelijkheid om, vanuit

Nadere informatie

Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst

Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst enexis.nl Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst Bedrijfsplan 2012 Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst Bedrijfsplan 2012 Een goed net Tevreden klanten 2. Verbeteren interne

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 - Update november

Salderingsoverzicht 2012 - Update november Salderingsoverzicht 2012 - Update november Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Programme Power De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Agenda Introductie Stedin Historie van Project- en Portfoliomanagement Van Portfoliomanagement naar Programmaregie Waar staan we nu Oog

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen

Veel gestelde vragen over zonnepanelen Veel gestelde vragen over zonnepanelen Hieronder treft u de antwoorden aan op veel gestelde vragen over zonnepanelen 1. Opbrengsten zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Terug levering 4. Techniek

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

Beste HRM Dienstverlener voor de Overheid

Beste HRM Dienstverlener voor de Overheid Sociale Zaken Creëren van Participeren Het kabinet wil de Participatiewet per 1 januari 2014 in werking laten treden. Er wordt nog gedebatteerd over onderdelen van de wet. Echter, de kern staat vast. Het

Nadere informatie

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT De energiemarkt in Nederland is continu in beweging. Nieuwe toetreders veroveren marktaandeel en slimme meters, sectorwijzigingen en splitsing zorgen voor veranderingen. Energiebedrijven

Nadere informatie

BETERapp pilot plan organisatie X. In twaalf weken een succesvolle pilot met de BETERapp.

BETERapp pilot plan organisatie X. In twaalf weken een succesvolle pilot met de BETERapp. BETERapp pilot plan organisatie X In twaalf weken een succesvolle pilot met de BETERapp. Ervaringen cliënt: BETERapp is trouwe vriend De Beterapp is absoluut een aanvulling op de reguliere behandeling.

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat:

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat: Training Trainingscode Duur Gepubliceerd Taal Type Leermethode Kosten SF2015V8 4 dagen 02/02/2015 Nederlands & Engels Developer, basis Invidueel & klassikaal Op aanvraag Deze training richt zich op het

Nadere informatie

Functionaliteitenbeheer

Functionaliteitenbeheer Organisatie Functionaliteit 1 Richtinggevend Sturend Uitvoerend Het gaat hier om het initiëren van en zorgdragen voor de uitwerking en verandering van de gewenste wijzigingen aan de informatievoorziening.

Nadere informatie

Uitdagingen van de energie transitie

Uitdagingen van de energie transitie Uitdagingen van de energie transitie Presentatie Congres Energy Next Dordrecht 10 december 2015 Remko Bos Directeur Energie ACM Vicepresident CEER 1 ACM als toezichthouder ACM bevordert kansen en keuzes

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

Datum 17 januari 2014 Betreft Beantwoording vragen over het opstellen van nota's en meterstanden voor energie en water

Datum 17 januari 2014 Betreft Beantwoording vragen over het opstellen van nota's en meterstanden voor energie en water > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

VOORDELIGE ENERGIETARIEVEN

VOORDELIGE ENERGIETARIEVEN VOORDELIGE ENERGIETARIEVEN Zoals u wellicht weet, bent u vrij in het kiezen van uw energieleverancier. Vereniging Gebra heeft een kortingsregeling voor elektriciteit en gas met MAIN Energie te Amsterdam.

Nadere informatie

Zijn ERP Systemen log?

Zijn ERP Systemen log? Zijn ERP Systemen log? Intelligent op weg Waar gaat het om? ERP is een verzamelnaam voor toepassingen welke door organisaties worden gebruikt ter ondersteuning van de primaire bedrijfsprocessen. Een aantal

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

WELKOM Bij de livegang van SAMEN SLIM MET ENERGIE

WELKOM Bij de livegang van SAMEN SLIM MET ENERGIE 1 WELKOM Bij de livegang van SAMEN SLIM MET ENERGIE Livegang Samen Slim met Energie Programma Welkom door Marcel Kloprogge 19:30 Aanleiding voor deze pilot door DEH en Enexis Lancering van het platform

Nadere informatie

Visie op Nieuw Marktmodel Wholesale Gas en het nieuwe Balanceringsregime

Visie op Nieuw Marktmodel Wholesale Gas en het nieuwe Balanceringsregime Visie op Nieuw Marktmodel Wholesale Gas en het nieuwe Balanceringsregime De impact op de marktrollen shipper, leverancier en regionale netbeheerder Creating Business Ecellence. Together. Copyright Zest

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF C-AR. Jeroen de Swart, voorzitter Netbeheer Nederland: Het echte werk moet nog beginnen. invoering van een centraal aansluitingenregister.

NIEUWSBRIEF C-AR. Jeroen de Swart, voorzitter Netbeheer Nederland: Het echte werk moet nog beginnen. invoering van een centraal aansluitingenregister. editie 3 Februari 2009 NIEUWSBRIEF C-AR De Nieuwsbrief C-AR is bedoeld om direct betrokkenen en stakeholders te informeren over de voortgang van het Centraal Aansluitingenregister. De Nieuwsbrief verschijnt

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

De transitie van een omvangrijk contract van KPN

De transitie van een omvangrijk contract van KPN De transitie van een omvangrijk contract van KPN Het is cruciaal dat het KPN-netwerk 24/7 in de lucht is, ook omdat vitale communicatiediensten ervan afhankelijk zijn. Onderhoud, schoonmaak en beveiliging

Nadere informatie

Specialist voor complexe en omvangrijke datamigraties

Specialist voor complexe en omvangrijke datamigraties Specialist voor complexe en omvangrijke datamigraties Zekerheid voor alles Specialist in datamigratie Zoekt u dé specialist in het correct en veilig converteren en migreren van data? Data excellence combineert

Nadere informatie

Werkwijze Verbetering & Vernieuwing (V&V)

Werkwijze Verbetering & Vernieuwing (V&V) Werkwijze Verbetering & Vernieuwing (V&V) Inhoudsopgave Nut en Noodzaak Eerste resultaten Afgestemde werkwijze Wijze van terugkoppeling aan directie 2 Vernieuwing & Verbetering: noodzaak en onderscheid

Nadere informatie

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren Projectgestuurd Noodzaak van organiseren Waar gaat het om? Projectgestuurd werken betekent vaak dynamiek en vraagt dus om organisatie. Inzicht is daarbij het sleutelwoord. Om te beginnen is het belangrijk

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Adoptie-instrumenten 1

Adoptie-instrumenten 1 Bureau Forum Standaardisatie Bezoekadres: Wilhelmina v Pruisenweg 52 2595 AN Den Haag www.logius.nl Inlichtingen bij M.A van der Veen Adviseur Standaardisatie T 070-8896309 M +31(0)6-21162433 maarten.vander.veen@logius.

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 8 september 2003 ME/EM/3051226 1 Onderwerp Besluit tot verlenging termijn beschermde afnemer Gaswet en Elektriciteitswet 1998 E-en G-wet.mbo Besluit van, tot verlenging

Nadere informatie

Interim Management in de zorg

Interim Management in de zorg Vreemde ogen helpen Interim Management in de zorg Vreemde ogen helpen! Het gericht inzetten van een interim manager kan helpen uw problemen op te lossen of uw strategie te realiseren. Soms is het noodzakelijk

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Lokale duurzame energie-initiatieven & Liander

Lokale duurzame energie-initiatieven & Liander Lokale duurzame energie-initiatieven & Liander 15 november 2013 Jan van Oorschot Directeur Klant & Markt Verhaallijn Wat zijn Lokale Duurzame Energie-initiatieven? Lokaal opereren Energietransitie Energie-initiatieven

Nadere informatie

Project Management Office in haar contextuele diversiteit

Project Management Office in haar contextuele diversiteit Project Management Office in een contextuele diversiteit Stelt u zich voor: u bent projectmanager bij organisatie X en tijdens een congres over projectmanagement maakt u kennis met een programmamanager

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Het inkopen van energie is complex. Sinds de liberalisering van de energiemarkt is niets doen eigenlijk geen optie; afnemers moeten zelf actief zijn op de energiemarkt

Nadere informatie

Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter

Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter Activiteit Toelichting Categorie Doelgroep In samenwerking met Initiatief geplaatst onder Financiering activiteit Zelf Energie

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud Nieuwsbrief Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod Inhoud Waarom een landelijk implementatieteam 3 Samenstelling en rol implementatieteam 4 Voorlichting, opleiding en training 4 Instrumenten

Nadere informatie

Onderzoeksproject Slimme Meters. VREG Brussel, 12 april 2010

Onderzoeksproject Slimme Meters. VREG Brussel, 12 april 2010 Onderzoeksproject Slimme Meters VREG Brussel, 12 april 2010 Eandis staat voor significante uitdagingen op het niveau van regelgeving, markttendensen en kostenefficiëntie Overzicht uitdagingen organisatie

Nadere informatie

Dan op een ander dak!

Dan op een ander dak! Geen zonnepanelen op eigen dak? Dan op een ander dak! Een initiatief van Zon op Nederland Wat is Zon op Nederland In het kort: Zon op is burgerinitiatief Buurtbewoners kopen gezamenlijk zonnepanelen Op

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF C-AR. Rob van Rees, directeur Greenchoice: C-AR: meer efficiency in de keten

NIEUWSBRIEF C-AR. Rob van Rees, directeur Greenchoice: C-AR: meer efficiency in de keten editie 4 April 2009 NIEUWSBRIEF C-AR De Nieuwsbrief C-AR is bedoeld om direct betrokkenen en stakeholders te informeren over de voortgang van het Centraal Aansluitingenregister. De Nieuwsbrief verschijnt

Nadere informatie

Mobility....sleutel tot actueel voorraadbeheer en meer efficiency. Whitepaper

Mobility....sleutel tot actueel voorraadbeheer en meer efficiency. Whitepaper Mobility...sleutel tot actueel voorraadbeheer en meer efficiency Whitepaper UNIT4 Software B.V., 2013 Mobiel ondernemen: altijd en overal toegang tot bedrijfsgegevens Door nieuwe toetreders en afzetmarkten

Nadere informatie

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen. Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen Informatiemanagement en privacy 21 november 2011 Presentatie Privacy Binnen het programma doorontwikkeling veiligheidshuizen is Privacy een belangrijk onderwerp.

Nadere informatie

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp.

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp. Whitepaper Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK W E www.implementatie-erp.nl info@opdic.nl Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten

W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten ideeën.doen.groeien W2P.pro Lastenboek en Vragenlijsten 27 januari 2015 De e-commerce in België loopt op vlak van omzet en volume ongeveer 18 maanden achter in vergelijking met onze buurlanden. Bron. Online

Nadere informatie

Recapitulatie voortgang woning Nul73

Recapitulatie voortgang woning Nul73 Daviottenweg 30 5222 BH s-hertogenbosch (Nederland) Telefoon nr. (+31) 73 623 00 33 ww.in2cmove.com info@in2cmove.com KvK nr. 16025664 s-hertogenbosch BTW nr. NL 0036.66.402 ING 107.75.75 ABN AMRO 53.86.56.204

Nadere informatie

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014 Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander ] allander Leeuwarden, 5 maart 2014 Ir. Peter Molengraaf Voorzitter Raad van Bestuur Raad van Bestuur Alliander 1 Toename decentrale opwek de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14 Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. 18 De stroom valt uit. Eén dag windstilte plus een flink wolkendek en de stroomtoevoer stokt. Ineens zitten we zonder licht, computers,

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Overstappen. Waarom overstappen?

Overstappen. Waarom overstappen? Overstappen Waarom overstappen? De meeste mensen stappen over naar een andere leverancier omdat zij hier flink wat geld mee kunnen besparen. Er bestaan namelijk grote verschillen in energietarieven van

Nadere informatie