Het nieuwe gedeelte van de MDI 2-fabriek stelt Huntsman in staat de Downstream-

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het nieuwe gedeelte van de MDI 2-fabriek stelt Huntsman in staat de Downstream-"

Transcriptie

1 Spreekbuis Minister Kamp: Geld voor Green Deal door Huntsman zeer wel besteed In een stralende middagzon en zichtbaar onder de indruk van de activiteiten op ons terrein, stapte minister Henk Kamp van Economische Zaken (EZ) op maandag 4 maart de MDI 2-fabriek uit. Met voor zich een peloton aan fotografen en journalisten dat hem en het gezelschap opwachtte, had de MDI 2-fabriek een heuse showbizzfunctie. Paparazzi-achtig noemde een steigerbouwer, die voor de gelegenheid ook maar even zijn werk had neergelegd, het tafereel. De minister bracht een werkbezoek aan de Rotterdamse haven. s Ochtends werd hij door het Havenbedrijf vergezeld op een vaartocht langs de Tweede Maasvlakte en s middags mocht belangenorganisatie Deltalinqs het programma vullen met een bezoek aan Huntsman, de RDM-campus en Heerema. Op het Huntsmanterrein kreeg de minister, die onder andere werd vergezeld door de Rotterdamse havenwethouder Jeanette Baljeu, een rondleiding van algemeen directeur Max van der Meer. Langs de investeringen van Lucite, Wilmar, Air Liquide ging het naar de MDI 2-fabriek. Daar was minister Kamp getuige van het voorbereidende werk voor de grote Turn Around en van de eerste operationele uren van project Keystone. Het nieuwe gedeelte van de MDI 2-fabriek stelt Huntsman in staat de Downstream- fabrieken en daarmee de klanten, te beleveren met producten van hogere kwaliteit, ook tijdens de Turn Around. Rotterdamse haven wordt steeds groener De wens van de minister was om de installatie te zien waarvoor EZ en Huntsman in 2011 een Green Deal sloten. Dus eindigde het gezelschap voor Minister Henk Kamp: De voortuitgang is hier goed zichtbaar. de IPh-unit. Met eigen ogen kon de minister zien dat Rotterdam steeds groener wordt onder andere door het realiseren van de proeffabriek, waarbij duurzame productiemethoden die ontwikkeld zijn in een laboratorium, op grotere schaal worden getest. Vervolg pagina 2 Fotografie Wim Raaijen 2 3 Contractor Award ControlekamerNIEUWs Keystone operationeel! Op werd ceremonieel de eerste paal geslagen van project Keystone en op vrijdag 8 maart werd voor het eerst destillaat gemaakt in de nieuwe splitter/stripper-installatie. Een mijlpaal, die zeker voor het team dat betrokken is geweest bij dit huzarenstukje een bijna emotioneel moment was. René Moerkerk, process engineer en vanaf het begin betrokken bij het ontwikkelen van het stripper design, kon halverwege het Keystoneproject het commissioningwerk van Jasper Rutten vervolgen. Hij vertelt over de laatste spannende weken. René: Ik zie nog zo de schoongeveegde vlakte voor me, waar die enorme sprieten uit de betonvloer staken. Je zou toen niet zeggen dat dat een heuse fabriek zou worden, maar nu is het toch echt zover. Keystone is operationeel en een volwaardig onderdeel van onze MDI 2-fabriek. Voor ons als engineers, maar ook voor het constructieteam en de leden van het commissioningteam, was het een spannend moment toen de fabriek stukje bij beetje online werd gebracht. Zeker omdat de filmverdampers, die we in de fabriek gebouwd hebben, groter zijn dan we tot nu toe binnen Huntsman wereldwijd hadden. We wilden dus graag bevestigd zien dat ze werkten zoals we verwachtten. Toen de fabriek online ging hebben we dan ook met een aantal mensen gespannen voor het scherm gezeten. Wie zou er als eerste zien of er iets gebeurde en wie zou dat dan het snelst kunnen verklaren? Toen we de eerste beweging op het scherm zagen, was dat wel echt een juichmoment. Het venijn zat in de staart De gehele bouw van Keystone is eigenlijk heel soepel verlopen. Ook het daadwerkelijk ingebruiknemen van de fabriek ging zonder al te veel noemenswaardige problemen. René: Het gedegen voorwerk van het commissioningteam heeft daar een grote bijdrage aan geleverd, dus zeker daarvoor petje af. Maar toch leek het wel alsof het venijn nog in de staart zat, want vanaf het moment dat we de niveaumeter zagen oplopen en we destillaat hadden gemaakt, kregen we wat tegenslag. Vervolg pagina 2 5 Technologisch gezelschap 6 Turn Around 8 Afscheid Jannie de Jong Van het prille begin van Keystone......naar een volwaardige fabriek Spreekbuis april

2 Vervolg van pagina 1 Geld voor Green Deal zeer wel besteed De gehele delegatie bezoekt MDI 2 Minister Kamp: Dit is een kansrijk proces, waaraan het Rijk 10% heeft bijgedragen. Max van der Meer: We hebben laten zien dat Huntsman en de bedrijven in de omgeving, ondanks of dankzij de recessie bereid zijn te investeren in de toekomst. En dat moeten we blijven doen. We zoeken naar manieren om het proces van de fabrieken energiezuiniger te maken. Door warmte en koude te delen met andere procesonderdelen, kunnen we vooruitgang boeken. Het proces wordt intensiever doordat we met de nieuwe technologie minder oplosmiddel nodig hebben en dus ook minder energie hoeven te gebruiken om het oplosmiddel terug te winnen. Dat testen we in deze installatie en hopelijk kunnen we dit in het groot nabouwen. Eenmaal buiten het hek van de fabriek, kon de aanwezige pers naar hartelust beelden schieten en vragen stellen aan de minister en aan onze directeur. Bijna was Huntsman onderwerp geweest in het Achtuurjournaal, maar de meereizende journalisten van de NOS kozen voor de later op de dag genomen beelden bij Heerema in Zwijndrecht. In het Financieel Dagblad, op Radio 1 en in het Algemeen Dagblad werd Huntsman en de reden van het bezoek van de minister wel genoemd. Ook was vakjournalist Wim Raaijen present voor een artikel en zwengelde op zijn platform Petrochem een aardige discussie aan over de zin en onzin van de energietransitie voor een betere concurentiepositie van het Europese chemiecluster. Lees meer op petrochem.nl Vervolg van pagina 1 Keystone operationeel! Juist toen we wilden gaan testen of het proces betrouwbaar was en we het destillaat binnen specificatie konden krijgen, vielen in het weekend erna de warmhoudsystemen uit. Dat was even jammer, want we hadden nog maar een week totdat MDI 2 offline zou gaan voor de Turn Around. Net toen we dat weer op gang hadden, brak er een breekplaat en bij het afbreken van een steiger werd er een sprinklerkopje kapot getikt. Daar zit je dan met een ondergeschuimde vloer. En wij maar nagelbijten. Op 14 maart lukte het om nogmaals destillaat te maken en binnen specificatie naar MDI 2 te sturen, precies op tijd voor het offline gaan van de MDI 2- fabriek dacht het team. Maar nee, Keystone viel nog even uit. Door snel handelen was deze weer online op het moment dat MDI 2 plat ging. Het team kon opgelucht ademen en op 18 maart ging de vlag uit. Een hecht team De conclusie is wel dat het in de basis allemaal heel goed werkt. Het team kan de fabriek goed regelen en er zijn weinig alarmen. Op de laatste schoonheidsfoutjes na werkt alles zoals het moet werken en bovendien precies op tijd! Volgens René heeft de hechtheid van het team hier zeker aan bijgedragen, alsmede het Ja, het werkt! degelijke equipment. Het Tebodin/4Front- en het Huntsmanteam hebben het beste bij elkaar gebracht, vanaf de design fase tot en met de start up. Daarnaast was het een verstandige zet om het commissioningsteam al in een vroeg stadium te betrekken bij de bouw en met hen duidelijke handover-momenten af te spreken. Van het begin tot nu was het een mooi proces. Wat begon met de vraagstukken hoe de shutdowns te overbruggen, hoe we de groeiende destillaatmarkt konden voorzien en een oplossing te vinden om Op tijd opgeleverd aan nieuwe kwaliteitseisen te voldoen, is samengevallen in deze Keystone splitter/stripper. We ronden straks af met Crystallizer 4, maar het grootste deel van deze mooie klus is wel geklaard. En we mogen er met trots op terugkijken. 6x goud, 5x zilver en 3x brons Nee, dit is niet de laatste voorspelling van het aantal medailles op de Winterspelen in 2014, maar de Huntsman contractors award 'nieuwe stijl'. Dinsdagmiddag 5 maart was het druk en warm in de gastenkamer. Alle vaste huisaannemers en leden van het Rotterdam Management Team waren bijeen om de aannemers te bedanken voor hun inzet voor een jaar veilig werken. De veiligheid van medewerkers, in dienst van Huntsman of een aannemer, is de eerste zorg op het terrein. Er wordt bij alle partijen gestreefd naar een zo veilig en gezond mogelijke werkplek. De rode draad hierbij is: Wat maakt jouw dag, elke dag, veilig? Jan van Goolen, Maintenance Manager: "We zijn als team op elkaar aangewezen, hebben hetzelfde doel en stemmen dat ook af met één programma." Hij introduceerde een nieuw 'beloningssysteem' voor de contractors en presenteerde de criteria voor het behalen van een bronzen, zilveren, gouden, platina, diamant of premium award: Vaste aannemer of Contract Managing >1000 werkuren on site Bonus-Malus schema gebaseerd op aantal werkuren en gecorrigeerd voor: verzuim, recordables en First Aids. In 2013 komen daar de Life Savers bij. Jan: "Het is net als met je verzekering. Bij een jaar zonder schade ga je een trede omhoog. Alleen hebben we hier bij Huntsman minder kleine lettertjes... Uiteraard zorgen wij met elkaar voor de preventie van ongevallen en gevaarlijke situaties in het gezamelijke programma." Contractors goed voor goud, zilver en brons Awards: brons: Res, Z Safety en Tebodin zilver: AAFM, Qualm, Mammoet, Bijl en Birkhoff goud: Bilfinger, Cofely, Den Hartogh, Imtech, Mourik en Schalekamp Spreekbuis april

3 Column Maandag 4 maart bracht minister Henk Kamp van Economische Zaken een bezoek aan Huntsman en de Rotterdamse haven. De minister wilde graag met eigen ogen het resultaat van de Green Deal zien die wij met het Rijk hebben gesloten en een bezoek aan de iph2-fabriek stond dan ook op zijn programma. Tijdens de busrit over de site en de wandeling door de MDI 2-fabriek toonde de minister veel interesse in onze activiteiten en toekomstplannen. De minister was zeer onder de indruk van wat hij heeft gezien en gaf aan dat groen en groei dus prima hand in hand kunnen gaan. De Rotterdamse haven zorgt niet alleen voor inkomsten en banen in Nederland, maar wordt ook steeds meer een kraamkamer voor duurzame initiatieven. Op 20 maart kon ik vervolgens met heel veel trots vertellen dat project Keystone door het project- en commissioningteam precies op tijd is opgeleverd. Een fantastische prestatie, nog nooit eerder hebben wij in zo'n korte tijd een installatie ontworpen, gebouwd en opgeleverd. Een groot compliment aan het hele Keystone-team! Door de opstart konden wij met een gerust hart beginnen aan de lange Turn Around van beide MDI-fabrieken. Door vooraf precursor te produceren en te verwerken konden wij gedurende deze lange shutdownperiode onze klanten blijven bedienen. Gezien de vraag naar ons product en sterke concurrentie op de markt is dit van groot belang. We plannen in juni een officiële opening van Keystone en minister Kamp heeft toegezegd dat hij, wanneer zijn agenda het toelaat, daarbij aanwezig zal zijn. Naast de ingebruikname van Keystone en de grootschalige Turn Around werd eind maart de nieuwe scrubber in de Polyolenfabriek geplaatst. Deze EO/PO-scrubber is het eerste onderdeel voor de nieuwe Flex Polyolenfabriek en moet de laatste emissies van de fabriek elimineren. Nieuwe technologie en een innovatieve aanpak zijn de sleutelwoorden voor onze toekomst, zonder welke wij niet verder kunnen groeien. Samen met een groep collega s en externe bureaus zijn wij continu op zoek naar verbeteringen voor onze fabrieken. Verdere optimalisatie van onze productieprocessen en nieuwe samenwerkingsverbanden met onze huidige leveranciers moeten ervoor zorgen dat we besparen op onze energiekosten en een Rotterdams initiatief vinden als antwoord op het winnen van schaliegas in de andere delen van de wereld. We zijn dus volop in beweging. De Rotterdam 15 -organisatie begint vorm te krijgen. Helaas moeten we daarbij afscheid nemen van collega s. Collega s die hier vele jaren, sommige tientallen jaren, hebben gewerkt en samen deze site hebben opgebouwd. Ook langs deze weg wil ik deze collega s hartelijk bedanken voor hun jarenlange inzet voor Huntsman Rotterdam en ik wens hen een gezonde en mooie toekomst toe. Max van der Meer Algemeen directeur ControlekamerNIEUWs die vanuit de praktijk wenselijk zijn in de toekomst. Het lijkt toekomstmuziek, maar dat is het niet. Dit jaar moet het een feit zijn, de nieuwe controlekamer voor Upstream, waar zowel MDI 1 als MDI 2 aangestuurd zullen worden. In navolging van Downstream zal dus ook Upstream een gecombineerde controlekamer krijgen. Dat heeft wel wat voeten in de aarde, want hoe bewaar je de rust in zo n drukke controlekamer? Toen in 2012 duidelijk werd dat een gecombineerde controlekamer wenselijk was voor de Upstream organisatie om efficienter te kunnen werken, is er een projectgroep geformeerd (Christian Spruijt, Wim Maronier, Niek Bezuijen en Ewald Pfeiffer). Deze projectgroep heeft, in eerste instantie, samen met een adviesbureau gekeken naar een eisenpakket voor een nieuwe controlekamer. Vragen die zij zich 3D-workshop hierbij zoal stelden waren: Welke taken verrichten we in de controlekamer?, Wat willen we niet meer in de controlekamer? en Wanneer zijn we tevreden?. Ewald Pfeiffer: Doordat we onszelf deze vragen stelden ontstond langzaam een beeld van de functionaliteiten die de nieuwe controlekamer moest hebben en wat we graag anders zouden willen zien. Het geeft focus op die zaken MDI 2 doorgelicht Vervolgens ging Adviesbureau VHP-ergonomie aan de slag met de input van het projectteam. Ze maakten diverse analyses, zoals een taakanalyse, dat wil zeggen dat ze onderzocht hebben welke taken er door de controlekamer operator uitgevoerd worden, een inventarisatie van de beeldscherminventarisatie en de beoordeling hiervan en uiteraard de wens voor de toekomst. Ook werden de functies in het MDI 2-gebouw geïnventariseerd en er werd een vlekkenplan gemaakt. Dit is een methode om te ontdekken welke afdelingen momenteel gebruikmaken van het gebouw en wat men in de toekomst wil. Met andere woorden, heel MDI 2 werd doorgelicht. Van 2D conceptinrichtingen naar 3D workshop Maar met een analyse heb je nog geen ontwerp voor een controlekamer. Daar heb je de input van de gebruikers voor nodig. En dus werd de hulp ingeroepen van ervaren controlekameroperators en kreeg Spreekbuis april Blik in de toekomst men de opdracht de controlekamer zo in te richten dat MDI 1 en MDI 2 geen last van elkaar hebben. Dat leverde twaalf ontwerpen op, waarvan er uiteindelijk drie meegenomen zijn in de 3D workshop. De Blankenburgzaal werd voor dit doel (op ware grootte) omgebouwd tot controlekamer en hier werden middels simulatie de drie scenario s uitgetest. Ewald: En dan blijkt dat iets dat op papier heel handig lijkt, totaal niet werkt. Uit de 2D sessies was het idee naar voren gekomen om de opstelling van de schermen zo te maken dat de operator met zijn gezicht naar de ingang zat, zodat mensen van achteren hem niet konden benaderen. Wanneer je dat dan daadwerkelijk gaat uittesten blijkt het niet handig, want de schermen blokkeren ook het zicht op je collega s. Even iets vragen wordt dan gewoon heel lastig voor de controlekamer operator. Dus dat scenario sneuvelde in de praktijk. Uiteindelijk kwam er vanuit het team een gewenste layout naar voren hetgeen door VHP verder uitgewerkt is en nu verder intern besproken wordt. De schetsen zijn absoluut nog niet definitief en aan verandering onderhevig, maar geven wel weer wat de belangrijkste veranderingen zullen zijn: een scheiding tussen de controlekamer en de voorentree, zodat de controlekamer operators straks in relatieve rust kunnen werken en een aparte entree en balie voor vergunningen voor contractors. Feit is dat het MDI 2- gebouw aan het eind van het jaar een metamorfose heeft ondergaan.

4 Atletiektrainer by day, operator by night In de rondgang langs oudgediende collega s is langzaam een patroon te ontdekken. Deze collega s zijn allen zeer sportief, gedreven en bovenal levensgenieters. Nico van der Velde, dit jaar 40 jaar in dienst, is daar geen uitzondering op. Net als Henny van Rees, zijn voorganger in deze interviewreeks, is hij gek op reizen, sport hij fanatiek én deelden zij op de Terylene zelfs dezelfde kapper. Je kan je afvragen of deze eigenschappen en hobby s vroeger een selectiecriterium waren als je solliciteerde Nico: Nou, hetgeen ik me nog van de advertentie in de krant kan herinneren is dat ICI daarin aangaf dat het een veilig en schoon bedrijf was, maar ook dat je vrij was als een ander werkte. Tja, dat klopt als een bus, want als ik werkte waren anderen vrij. Ik heb gesolliciteerd, simpelweg omdat mijn baan als liftmonteur niet echt een vetpot was. Ik wist niets van de chemische wereld, maar net als velen met mij werd ik aangenomen. Het verloop in die tijd was groot, er kwam ook nogal wat op je af in zo n fabriek. Een heel inwerktraject was er niet, je kreeg een rondje door de fabriek met de wachtchef en dat was je introductie. Mijn eerste dag ging ik gelijk de nacht in op de Nylonfabriek, dat is nu wel anders. Ik moest wel wachten in het kantoortje voordat ik het verplichte rondje door de fabriek kreeg van de wachtchef. Terwijl ik de veiligheidsinstructies doorlas, werd de fabriek aan kant gemaakt. Daarna kreeg ik pas mijn rondje met de wachtchef. Tja, veilig en schoon, hè? Nico werkt negen jaar op de Nylonfabriek, waar hij veel leert over batchprocessen. Hij heeft nog goede herinneringen aan de plantmanager, de heer Naafs. Dat was er een van de rechte lijn en hij had de wind eronder, maar je wist precies wat je aan hem had. Na die negen jaar vindt diezelfde plantmanager dat het tijd is dat Nico zijn kennis uitbreidt en hij verhuist naar de Terylenefabriek. Net als Henny roemt hij de fantastische tijd die hij daar heeft gehad. Het was één brok gezelligheid daar, de sfeer onder de collega s was zó goed dat je niet van diverse ploegen kon spreken. Het was één grote ploeg en ja, ik ging daar naar dezelfde kapper als Henny en ook ik nam kippenpoten mee naar huis. Ik herinner me nog dat ik een keer een konijn hier op het terrein had gevangen en in een doos had gedaan. Onze poelier vond het wel een leuk huisdier voor zijn kinderen en nam hem mee. Wist hij veel dat dat beest onder de luizen zat. Die kon zijn hele auto ontsmetten tegen de tijd dat hij thuis was. We maakten een hoop mee, maar er werd ook snoeihard gewerkt. Vijftien jaar werkt Nico met veel plezier op de Terylene, dan gaat hij door naar de Diakonfabriek en Site Utilities. Dat blijkt een schot in de roos, Nico voelt zich als een vis in het water. Hij heeft er veel vrijheid en hij geniet van de diversiteit in zijn werk en van het buiten zijn. Hij steekt dan ook niet onder stoelen of banken dat hij het jammer vindt dat dit werk uitbesteed is. Het was echt mijn lust en Huntsman en Alpe d HuZes hopen op uw steun mijn leven, ik heb het twaalf jaar gedaan en ik had het nog wel twaalf jaar willen doen. Niet dat ik het op MDI 2 niet naar mijn zin heb, maar dat was echt de leukste baan die ik hier heb gehad en ik mis het werk en vooral de vrijheid. Werken om te leven Dat Nico van het buitenwerk houdt is niet vreemd, eenieder die Nico een beetje kent, weet dat hij een enthousiast hardloper is en dat hij dat met zijn team ook veel deed (en nog doet) ter ondersteuning van goede doelen. Wat wellicht niet iedereen weet is dat Nico jarenlang, naast zijn werk, atletiektrainer is geweest, waarbij hij onder meer zijn eigen dochters met succes heeft getraind. Inmiddels is Nico trainer af, maar het hardlopen gaat onverminderd door, al is het iets minder fanatiek omdat het lijf langzaam toch wel wat ouder wordt. Op dit moment traint hij om met zijn team te gaan lopen voor het Daniël den Hoed oncologisch centrum. En het trainen van zijn dochters heeft plaatsgemaakt voor reizen en leuke dingen doen met de kleinkinderen. Nico s Nico van der Velde (l) in de Terylenefabriek, 1993 vrouw werkt ook in onregelmatige diensten, maar samen maken ze tijd om onze aardbol te verkennen. Nico is een levensgenieter en heeft al veel van de wereld gezien, zoals China, Nieuw-Zeeland en Afrika. Het volgende op de lijst is Borneo in juni. Met 40 dienstjaren in de achterzak heeft Nico nog even te gaan en hij ziet met plezier de nieuwe uitbreidingen zoals Keystone en Capstone komen. Ik heb MDI 2 zien komen en ik moet zeggen dat ook deze nieuwe uitbreidingen de site in beweging houden. Dat vind ik mooi aan ons bedrijf. Het staat nooit stil. Net zoals ik, eigenlijk. De eerste bedrijven die het Huntsman Alpe d HuZes-team 2013 sponsorden hebben als dank daarvoor hun logo geplaatst gekregen op een uniek trainingstenue van het team. Dat is prettig voor de nodige trainingsuren die het team de komende maanden gaat maken en u kunt ze helpen, want Het unieke trainingsjack is te koop. Voor vijftig euro (of meer) komt u in het bezit van zo n jasje en helpt u het team meer bekendheid te geven door het dragen van deze windstopper tijdens uw sport/fietsactiviteiten. Het bedrag van vijftig euro komt volledig ten goede aan het Alpe d HuZes-team! Door het kopen van het jasje dient u tweemaal het goede doel: u helpt het team meer reclame te maken en u sponsort het team met vijftig euro. Dat is hard nodig, want iedere euro telt! U kunt bij een van de teamleden terecht voor zo n mooi jasje. Wees snel, want er is een beperkte voorraad en het wordt dus een waar collectorsitem! Van al het door de Stichting Alpe d HuZes ingezamelde geld komt 100% daadwerkelijk ten goede aan het onderzoek naar de bestrijding van kanker en het gelukkig en gezond leven met kanker. Hiervoor is heel veel geld nodig. Wij zijn als team zeer goed op weg met onze donaties, maar willen graag nog meer richting de euro. Dus als u nog niet heeft gesponsord, elke donatie is meer dan welkom! Lees de actiepagina's van de teamleden en sponsor het team of je favoriet: Marc, Jos, Marja, Sjors en Hans showen het unieke trainingsjack Spreekbuis april

5 Collega René den Heeten (Process Chemist PU PR&D) is door vakblad Petrochem gevraagd een aantal keer per jaar een column te schrijven over wat hem als Young Professional/Process Chemist bezighoudt. De column in het februarinummer wil de redactie u niet onthouden. Waakhond Op een doodgewone doordeweekse dag sloeg ik de zoveelste pagina van de NRC open en las een opmerkelijk bericht. Aan Eurocommissaris Neelie Kroes is een rapport aangeboden waarin wordt geadviseerd dat in ieder EU-land een commissie zou moeten komen die toezicht houdt op de media. Deze toezichthouder zou zelfs journalisten boetes mogen opleggen en de status van journalist ontnemen. En uiteraard zouden alle nationale commissies weer onder toezicht staan van een EU-commissie. Ook wordt geopperd dat er een tuchtrecht zou moeten zijn voor journalisten. Los van de vraag of EU-bemoeienis wenselijk is, vind ik de aanbevelingen helemaal zo gek nog niet. Tuchtrecht en toezicht in de journalistiek. Het zijn vieze woorden, taboes bijna. Maar ja, dat was de beperking van de hypotheekrenteaftrek ook. Het artikel greep juist mijn aandacht omdat ik mij de week ervoor behoorlijk had opgewonden over een berichtgeving in een ander Nederlands dagblad over het functioneren van de locale milieudienst in relatie tot ons bedrijf. De inhoud en strekking van dat artikel zijn naar mijn mening kortgezegd, om een gevleugelde uitspraak te gebruiken, infaam en abject. Het artikel bevat feitelijke onwaarheden en er wordt vakkundig gesjoemeld met de chronologie van de gebeurtenissen. De journalist in kwestie heeft duidelijk de klok horen luiden, maar weet niet waar de klepel hangt. En dan blijkt ook nog dat de auteur van het artikel een Persprijs heeft ontvangen. Wat is dan eigenlijk het criterium? Dat je de bevolking goed en volledig informeert als journalist? Of dat je op de voorpagina een sappig artikel schrijft? Het bewuste artikel is geen losstaande berichtgeving. De problemen bij Odfjell, Thermphos, Dow Terneuzen en Chemie-Pack zijn uitgebreid in het nieuws geweest. En ook de tijdelijke sluitingen van fabrieken bij Abengoa Bioenergy, BASF De Meern en Organik Kimya worden nu als nieuwswaardig beschouwd. Op zich terecht: maar ik begin me af te vragen of de inhoud van de berichtgeving en daarmee de reden dat het nieuwswaarde heeft wel altijd waarheidsgetrouw is. Ik kan het niet zeggen, ik ken het reilen en zeilen van die ONBEVANGEN bedrijven niet. Maar als het vergelijkbaar is met de berichtgeving over ons bedrijf vrees ik met grote vreze. Vorig jaar leerde ik van een Nederlands actualiteitenprogramma dat op onze site mosterdgas wordt gemaakt. Dit ging vloeiend over in de mededeling dat mosterdgas door Saddam Hoessein werd gebruikt in de Iran- Irak oorlog. Klinkt sensationeel, wekt dus de interesse van de burger. Het is alleen niet waar, maar wie ligt daar nou wakker van? De consument in ieder geval niet. Klakkeloos wordt aangenomen dat wat in de media komt, ook de waarheid is. Het bovenstaande is op zich nog redelijk onschuldig. Journalisten gebruiken bijvoorbeeld ook vaak foutief de term officier van justitie in plaats van advocaat-generaal wanneer een rechtszaak zich voordoet bij een gerechtshof. Dit zal weinig mensen opvallen, laat staan storen. Alleen een jurist schudt stilletjes zijn hoofd. Maar wat als er sprake is van excessen of structureel onjuiste berichtgeving? Wie houdt de journalist tegen? Natuurlijk, de journalistiek is de waakhond van de democratie. Maar wat als de waakhond vals wordt en willekeurig om zich heen bijt? Begrijp me niet verkeerd: ik denk dat er veel goede journalisten zijn, die onafhankelijke en volledige berichtgeving hoog in het vaandel hebben staan. Maar zoals in iedere beroepsgroep heb je zwakke broeders. Zwakke broeders die bij andere beroepsgroepen via de tuchtrechter ter verantwoording worden geroepen. Journalisten hebben alleen een code en een soort gentlemen s agreement dat zij zich daaraan zullen houden. Als een journalist dit niet doet, kan er worden geklaagd bij de Raad voor de Journalistiek. Deze Raad kan wel een oordeel vellen, maar geen sancties opleggen. Typisch geval van een Nederlands poldermodelletje. Ik sta dus helemaal niet afwijzend tegenover toezicht op de journalistiek, mits het onafhankelijk en professioneel wordt vormgegeven. En het zal ook nog moeten stroken met artikel 10 EVRM (recht op vrijheid van meningsuiting). Dit voor elkaar krijgen klinkt als een hele uitdaging. Gelukkig hoef ik me daar niet mee bezig te houden. Dat doet Neelie Kroes wel. Industrie neemt maatregelen PUR schuim aanbrengen moet deskundig gebeuren ISOPA is zich bewust van de recente klachten na de toepassing van polyurethaanschuim in woonhuizen en betuigt medeleven met degenen die hiervan een slechte gezondheid ervaren. ISOPA en de polyurethanenindustrie, nemen de kwesties van gezondheid en veiligheid zeer serieus. Het is in ons aller belang dat onze producten veilig zijn. ISOPA-woordvoerder Erik Vangronsveld: "Wanneer correct gebruikt, vormt isolatieschuim van polyurethaan geen risico voor de menselijke gezondheid en veiligheid. Het is de afgelopen 30 jaar jaarlijks in meer dan kruipruimtes in Nederland veilig toegepast. Polyurethaanschuim wordt gekozen door de consument omdat het een van de meest efficiënte en effectieve materialen is voor het verlagen van de energierekening en verhogen van energie-efficiëntie van bestaande gebouwen. Polyurethaansprayschuim is uitzonderlijk veelzijdig ten opzichte van bijvoorbeeld isolatieplaten van hard polyurethaanschuim, gezien de mogelijkheid om kleine, complexe ruimtes te isoleren. Hoewel de oorzaak van de recente gezondheidsklachten in Nederland nog onderzocht wordt, neemt ISOPA elk geval zeer serieus en heeft de industrie concrete acties ondernomen om de veiligheid van de toepassing van polyurethaanschuim verdere te verbeteren. ISOPA beschouwt verschaffen van informatie en communicatie met betrekking tot het veilig toepassen en aanbrengen van polyurethaanschuim cruciaal. Wij hebben een beroep gedaan op alle licentiehouders (isolateurs) om hun klanten bij werkzaamheden met polyurethaanschuim te verzoeken vrijwillig hun huizen te verlaten. Totdat verdere wetenschappelijke gegevens beschikbaar zijn geldt dit voor alle bouwplaatsen. ISOPA is in contact met Nederlandse autoriteiten en andere belanghebbenden om een programma te implementeren dat zal leiden tot meetbare verbeteringen van de veiligheidsnormen. De belangrijkste acties worden ondersteund door de industrie: Verplichte leegstand van woningen tijdens en kort nadat (vergunning houdende) isolateurs polyurethaanschuim aanbrengen in kruipruimtes. Het huis moet ook leeg blijven tijdens de noodzakelijke ventilatieperiode na het aanbrengen. Verplichte certificering van professionele ondernemers in polyurethaanschuim, met strengere veiligheidseisen met betrekking tot apparatuur en omgaan met grondstoffen. Een verplichte opleiding en controle-eisen voor de veilige toepassing van polyurethaanschuim door alle vergunninghouders. Een zeer belangrijk en nieuw element van het programma is de verplichte voorlichting aan de consument, vóór de verkoop, tijdens en na de toepassing van polyurethaanschuim, om ervoor te zorgen dat veiligheidsmaatregelen in acht worden genomen bij elke stap van de aanbrengprocedure. Voor meer informatie: Knappe koppen Op 22 februari bezochten studenten van het Technologisch Gezelschap, een studievereniging voor de Scheikundig Technologische studies van de TU Delft, Huntsman. De studenten van deze vereniging volgen of de bacheloropleiding Molecular Science & Technology, de master-opleidingen Chemical Engineering of Sustainable Energy Technology. Oud-lid van dit gezelschap, Folkert de Koning was gastheer en begeleidde de studenten tijdens dit bezoek. Spreekbuis april

6 Meer dan alleen een fabriek Op dit moment is er nog niet heel veel zichtbaar op het lege veld naast de huidige Flex Polyolenfabriek, maar vanaf de zomer zal het daar een en al bedrijvigheid zijn, want dan wordt er gebouwd aan de nieuwe Flex Polyolenfabriek en aan alle installaties die daarbij horen. Want een fabriek heeft ook voorzieningen nodig en die worden dus, tegelijk met de bouw van de fabriek, aangelegd. Turn Around 2013 en verder Na een voorbereiding van ruim 300 stoppuntnummers door het Turn Around team in samenwerking met de huiscontractors en een nieuwe mechanical contractor (BISROB) begon op 15 maart de Turn Around (de periodieke onderhoudsstop) van MDI 2 en MDI 1 en hoe! De Turn Around startte met harde wind en vorst, geen goed begin voor een onderhoudsstop. Normaal gesproken verwacht je rond half maart zon en zeker geen bevroren spuitwagens of stilstand van kranen in verband met de harde wind. Ondanks deze tegenvallende start bleef iedereen gedreven en gefocust op de klussen die wel uitgevoerd konden worden. Het was een echte inspectie Turn Around, waar de nodige reparaties uit voortvloeide. Ondanks de toch al overvolle planning zijn deze reparaties direct op-gepakt zodat de plant weer aan alle eisen voldoet. Dat het een grote Turn Around was was zelfs in de krant te lezen en op de snelwegen aan de bewegwijzering te zien. Want naast Huntsman hadden ook onze ketenpartners een geplande onderhoudsstop. Aan de achterzijde bij poort 5 was extra parkeergelegenheid gecreëerd en een groot contractor park verrezen. Teamleader Turn Around Sjors Buitenhuis en Turn Around coördinator Remco Spanjersberg Downstream toekomst vanuit de lucht gezien Op de modeltekening kun je zien dat er naast de huidige fabriek flink wat bijgebouwd gaat worden. Want de nieuwe fabriek zal aan de voor- en achterkant aan de bestaande fabriek vastgekoppeld zijn. Met andere woorden, de fabriek krijgt grondstoffen uit de bestaande opslagtanks en het eindproduct zal naar de tanks gepompt worden waar nu ook de eindproducten worden opgeslagen. Daarvoor zullen onder andere de pijpenbruggen verlengd worden. Om de fabriek van stroom en besturing te voorzien, zal er een E&I substation gebouwd worden. Een luchtkoeler (air cooler) wordt gebouwd om het reactiemengsel via een intern koelcircuit terug te koelen. Modules In eerste instantie zal er gestart worden met grondwerkzaamheden, het opgraven van de brandwaterleiding, aanpassingen aan het riool en het bouwen van de additionele installaties en gebouwen. In het begin van 2014 verwachten we pas de Polyolenfabriek, in modules, op onze site. Deze modules zullen dan over de propyleenoxide-pijpenbrug gehesen moeten worden: een klus die zeer zorgvuldig voorbereid wordt. Maar zo ver is het nog niet; voorlopig kijken we eerst nog even naar een leeg veld waar de nieuwe trots van Downstream zal verrijzen. Samenwerking in de chloorketen Onderlinge afhankelijkheid wordt een kracht De fabrieken van AkzoNobel, Huntsman en Shin-Etsu zijn letterlijk met elkaar verbonden in een zogenaamd industrieel ecosysteem. Met pijpleidingen, waar onder andere chloorgas en waterstofchloride door geleid worden. Deze chloorketen is uniek in de wereld en onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. Doordat deze drie bedrijven innovaties in hun organisatie en management hebben toegepast, produceren ze nu efficiënter en verbeteren ze hun concurrentiepositie. Dat concluderen Prof. Dr. Frans van den Bosch en promovendus Rick Hollen van de Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit. De speciale interesse voor de chloorketen is gewekt door een onderzoek, dat we voor het Havenbedrijf Rotterdam uitvoerden. Daarin onderzochten we wat de strategische waarde van de Rotterdamse haven is voor het internationale concurrentievermogen van Nederland, vertelt Van den Bosch. Die strategische waarde bleek aanzienlijk te zijn. Verder bleek dat innovatieve samenwerkingsrelaties zoals die in deze keten bestaan daarbij een grote rol spelen. De samenwerking in de chloorketen is daarom onderwerp van vervolgonderzoek geworden. Verhoogde productiviteit Rick Hollen legt uit hoe de chloorketen werkt: Het Membraan Electrolyse Bedrijf van AkzoNobel produceert chloor dat per pijpleiding wordt getransporteerd naar zowel Shin-Etsu als Huntsman. Het chloor wordt door Shin-Etsu gebruikt als grondstof voor PVC en door Huntsman voor de productie van MDI en daarmee polyurethaan. Chloor in de MDI-fabriek wordt omgezet in waterstofchloride, dat voor een groot deel naar Shin-Etsu wordt geleid voor de PVCproductie. We wilden onderzoeken hoe nieuwe manieren van managen en organiseren kunnen leiden tot een verhoogde ketenproductiviteit. Durf De drie bedrijven hebben bijvoorbeeld teams samengesteld en een stuurgroep waarin onder andere de site managers met elkaar overleggen. Ketenoverleg in volle gang Een van de grootste mobiele kranen van Europa werd ingezet bij de Turn Around Onderhoudswerkzaamheden worden met elkaar afgestemd, zodat de partners daarvan zo min mogelijk overlast ondervinden. Het vormen van nieuwe manieren van managen, zoals met overlegplatforms, getuigt van durf, vindt Van den Bosch. De ketensamenwerking leidt niet alleen tot een besparing op (energie)- kosten, maar ook tot extra toegevoegde waarde voor bestaande en nieuwe klanten, zoals grotere leveringszekerheid en flexibiliteit. foto Shin-Etsu PVC B.V., Jack van Bodegom Voorwaarden Wat zijn de belangrijkste voorwaarden voor een dergelijke samenwerking? Hollen: Managers van de bedrijven moeten zich bijvoorbeeld sterk richten op het gezamenlijk verhogen van de ketenproductiviteit. Dat vergroot het concurrentievermogen van de gehele keten. Van den Bosch merkt op: Hoewel hierover nog weinig theorie bestaat, zouden deze algemene principes natuurlijk op grotere schaal en elders kunnen worden toegepast. Het is wel zo dat samenwerking moeilijker wordt naarmate er meer partijen bij betrokken zijn. Algemeen belang De prestaties van elk bedrijf hebben rechtstreeks invloed op de prestatie van de keten, zegt Van den Bosch. De gekozen innovatieve samenwerking leidt ertoe dat de onderlinge afhankelijkheid ook echt een kracht wordt. Voor de strategiewetenschap is dit een mooi model. De algemene inzichten uit het onderzoek gebruiken we weer in het onderwijs, zodat nieuwe studenten dat tijdens hun studie ter harte kunnen nemen. (Uit: PVC in Beweging 2013 nr. 12) Spreekbuis april

7 Lean projectteam reduceert wachttijden aan de poort Regelmatig staan er veel (vracht)auto s te wachten voor de poort van havennummer Helaas staan ze vaak tot ver op de Merseyweg. Automobilisten verliezen hun geduld, schieten de andere rijbaan op en met ingehouden adem is het hopen op het uitblijven van ongelukken. Nu zijn de dagen weer wat langer, maar vooral in de winterperiode is het in het donker ook vlak voor de poort uitkijken geblazen met uitstappende chauffeurs en auto s die langs het vrachtverkeer sjesen. Dat moet dus echt anders. Een projectgroep is al geruime tijd aan de slag om de wachttijden aan de poort te verminderen. Immers, kortere wachttijden betekent minder lange rijen voor de poort en dus een veiligere omgeving voor alle medewerkers en bezoekers. Want veiligheid begint al voor de poort! De definitieve en meest veilige oplossing komt met het verplaatsen van het vrachtverkeer van de voorkant van het terrein naar de achterkant. Dit wordt medio september 2013 een feit, want dan zal samen met Den Hartogh een nieuw logistiek centrum aan de achterkant van het 5210-terrein gerealiseerd zijn. Tot die tijd is er een beleid: tien wagens in de rij? Bemanning erbij! Waarmee bedoeld wordt dat een van de bewakers naar buiten gaat om de passen te scannen en de slagboom te openen. Inmiddels een bewezen methode om op een snelle Een drukte van jewelste manier een veiligere doorstroom te realiseren. Daarnaast heeft het projectteam gewerkt aan een pakket maatregelen, waarvan de eerste resultaten tijdens een ontbijt met betrokkenen gepresenteerd werden. Een verlaging in wachtijd voor werkers/bezoekers, een reductie voor medewerkers in de loge van 38 naar 8 handelingen voor het aanmelden van een werker en een besparing van euro. Security & facility professional Paulina Bijl: In de 24 jaar dat ik in de loge werk heb ik al vaak te horen gekregen 'dat we het anders gaan doen'. Dus heel eerlijk was ik bij de start van dit Lean Project niet zeer verrast! Toch kan ik niet anders zeggen dan dat we nu na een half jaar het zeker anders en beter doen. De cijfers liegen er niet om. Men staat zonder film na maximaal 30 minuten en mét film, na maximaal 1 uur weer buiten om aan het werk te gaan. Dat kan ik met 99,9% zekerheid zeggen! Natuurlijk zijn er nog aandachtspunten, vooral met een shutdown. Daarom doe ik een beroep op de aannemers om zich vooral van tevoren aan te melden bij alle werkzaamheden. Dat scheelt enorm in de wachttijd en dus ergernissen. Goed voorbeeld doet goed volgen? De nieuwe aannemer BIS ROB leverde mij op 28 februari al een map aan met daarin gegevens van alle werkers met kopie ID en VCA voor de TurnAround in maart. Ook hebben we ontdekt dat vooral het aanmelden door de eigen Huntsmanorganisatie nog een beetje na-ijlt. Een dag-later pas bestaat niet, dus wanneer je werkers ontvangt en je wilt daarvoor een pas, moeten zij aangemeld zijn en ook voor werkers bij Huntsman is die pas maar beperkt houdbaar! Laten de resultaten van het reduceren van de wachttijden tot nu toe, een motivatie zijn om allemaal mee te helpen aan een veiligere situatie aan de poort! 'Voor een gehaktbal met Zaanse mayonaise deel ik ons geheim' Maintenance Supervisor Leo van den Berg werd door Lean Six Sigma Black Belt en Gate Keeper van de Leanprojecten Marlies Verbaan onderscheiden met een heuse medaille! Samen met het projectteam 'reduceren wachttijden bij de poort' kan hij terugkijken op een intensieve samenwerking en niet geheel onbelangrijk een waardevol resultaat. Leo stelde een lijst op met contactmomenten van logemedewerkers en hun klanten (werkers en bezoekers). Communicatie is in de portiersloge van wezenlijk belang. Het is de toon die de muziek maakt. Met een lach en een grap werkt het zoveel makkelijker en kan je rekenen op meer begrip van degene die tegenover je staat! De lijst Leo C. van den Berg: "De lijst met tips ben ik meer dan bereid te delen met de rest van de Huntsmanorganisatie." met tips ben ik meer dan bereid te delen met de rest van de Huntsmanorganisatie, want eigenlijk is het in iedere situatie te gebruiken. Maar daar staat wel een gehaktbal met Zaanse mayonaise tegenover. Leo kreeg van Marlies niet alleen een medaille, maar ook een gehaktbal! De rest van het team en alle sponsoren genoten van het ontbijt, gemaakt en gebracht door Marlies zelf, omdat, zo zei Marlies zelf: "We het cafetariamodel wel zijn ontstegen!" Team: Kees Schols, Paulina Bijl, Ad Gort, Leo C. van den Berg, Ard Hagendijk Sponsoren: Martin Janssen, Nanneke de Wolff, Jan van Erp, Donné Leunissen, Jan van Goolen Kernteam: Sander Borsboom, Marlies Verbaan Pensioenfonds Alle pensioenfondsen moeten tegenwoordig beschikken over een financieel crisisplan. Dit is voorgeschreven door De Nederlandsche Bank (DNB). Toezichthouder DNB wil hiermee zekerstellen dat elk bestuur van een pensioenfonds van te voren nadenkt over een financiële crisissituatie en dit verankert in haar bestuurlijke taken. Tevens wil DNB dat de verschillende scenario s schriftelijk vastgelegd worden. Dergelijke scenario-analyses vinden plaats in elk pensioenfondsbestuur, in een vorm die het beste past binnen de structuur en de cultuur van het betreffende fonds. DNB wil met de nieuwe maatregel bereiken dat de besturen op een meer uniforme wijze vorm geven aan de analyse en de beschrijving van de verschillende scenario s in de situatie van een financiële crisis van het fonds. In het financieel crisisplan staat een beschrijving van maatregelen die het pensioenfonds op korte termijn zou kunnen inzetten indien de dekkingsgraad zich bevindt op of zeer snel beweegt richting kritische waarden, waardoor het realiseren van de doelstelling van het pensioenfonds in gevaar komt. Hiermee wordt bereikt dat pensioenfondsen beter voorbereid zijn op een crisissituatie. Zo moet bijvoorbeeld vooraf zijn nagedacht over kritische grenzen en welke maatregelen beschikbaar zijn. Het opstellen van een dergelijk plan moet er ook toe bijdragen dat de maatregelen die een fonds neemt passen binnen de evenwichtige behartiging van belangen van alle betrokkenen. Met het financieel crisisplan heeft het pensioenfonds een plan gereed dat kan worden ingezet indien een crisis in korte tijd toeslaat. Overigens betekent dit niet dat het plan in een crisis-situatie kant-en-klaar uitgevoerd moet worden. Het bestuur zal de concrete Spreekbuis april maatregelen altijd afstemmen op de aard van de crisis en de omstandigheden van dat moment. Met het opstellen van het financieel crisisplan heeft het bestuur meer duidelijkheid gekregen voor zichzelf, en daarmee kan het bestuur ook meer duidelijk geven aan de belanghebbenden. De volgende stap zal dan ook zijn dat de betrokkenen geïnformeerd worden over het crisisplan. Overigens wil ik met nadruk melden dat er op dit moment geen sprake is van een financiële crisissituatie. De dekkingsgraad van ons fonds bedroeg eind maart 110% en lag daarmee boven de doelstelling van ons herstelplan. Voor de meest actuele informatie over de dekkingsgraad verwijs ik graag naar de website van ons pensioenfonds Peter Oostveen, Manager Pensioenfonds.

8 Personalia Personalia In dienst Uit dienst Arie Dijk Pierre van Es Jan Gorzeman Iwan Hoek Jannie de Jong Cees van Kempen Coriene de Kwant Kees Warning Jubilarissen 30 jaar Cees Kooijmans 35 jaar Jan van den Bos Paul Termorshuizen 40 jaar Nico van der Velden Overleden Site Contracts & Services Ricardo van Hooft Downstream Rik Mestrom Finance Ursula Westphal Einde secondment Ian Westgate A. Verhage. De heer Verhage werd geboren op 14 januari G. de Vries. De heer De Vries werd geboren op 25 augustus F.H.M. Noijons. De heer Noijons werd geboren op 26 april L. Rijsdijk. De heer Rijsdijk werd geboren op 10 december J. Sprangers. De heer Sprangers werd geboren op 21 februari W. van der Spoel. De heer Van der Spoel werd geboren 30 mei Het is niet meer mogelijk om de laatste functie te vermelden. Benoemingen Anja van Gelder van Human Resources Adviser naar Lean Six Sigma Facilitator Laurens Klink van Operator II naar Operator I Daniël Kol van Training Operator naar Operator II Maarten de Kwant van Operator II naar Operator I Richard van der Velde van Training Operator naar Operator II Edwin Wassink van Operator I naar Allround Operator Esther Bot van Compliance & Development Manager naar Assistant Country Accountant Angelique de Galan van ASSC Source to Pay Manager naar Treasury Accounting Manager Robin Hopstaken van Country Accountant naar Country Accountant Manager Sandra Mulder van Assistant Financial Accountant naar General Ledger Accountant John Tettero van Cash & Banks Manager naar Country Accountant Geboren Isra en Lina, dochters van Driss en Ikram Zaroili komt tot stand onder verantwoordelijkheid van de afdeling Human Resources. Wilt u, in verband met het goed kunnen verrichten van betalingen en uitvoeren van personeelsregelingen, wijzigingen in uw persoonsgegevens tijdig doorgeven aan de afdeling Human Resources d.m.v. een mail naar: Buizenpost Op 29 augustus gaat het nieuwe klaverjasseizoen van start. De data voor seizoen 2013/2014 zijn als volgt vastgesteld: Door onvoorziene omstandigheden wat later dan gepland, wilde ik toch nog een bedankje plaatsen. Na 36 jaar bij ICI en Huntsman met plezier te hebben gewerkt, geniet ik nu met volle teugen van mijn Pensioen. Aan alle collega s die ik in die jaren heb ontmoet, hartelijk dank voor de samenwerking, de fijne gesprekken en de vele leuke plezierige momenten die we samen hadden. Ook collega s en directie, heel hartelijk bedankt voor de afscheidsreceptie bij het restaurant Olijf, en de cadeaus die jullie mij allemaal toebedacht hebben, maakten op mij en mijn partner een onvergetelijke indruk. Ook het prachtige fotoboek van deze receptie is voor ons een prachtige herinnering. Nu kan ik ieder moment terugkijken welke mensen mij een warm hart toedragen. Ik dank eenieder voor alle goede wensen. Mijn wens is dat het hen goed zal gaan! Groeten en tot ziens Ria en Jilles Polak Data 2013 Data augustus 9 januari 12 september 23 januari 26 september 6 februari 3 oktober 20 februari 17 oktober 6 maart 31 oktober 20 maart 14 november 3 april 28 november 17 april (paasklaverjassen) 5 december 1 mei (laatste avond) 19 december (kerstklaverjassen) (Nieuwe) deelnemers van de op de site aanwezige bedrijven zijn van harte welkom op deze avonden. Aanvang: uur. Einde: uur. Locatie: bedrijfsrestaurant. Wij vinden gezelligheid belangrijk, wij kaarten dus niet met het mes op tafel. Voor vragen kunt u contact opnemen met: Wijnand Remus: Paulina Bijl: intern 2020 Debiteuren/Crediteuren moet het doen zonder Juffrouw Jannie (de Jong) Eind maart 2013 heeft Jannie de Jong na bijna 37 jaar afscheid genomen van Huntsman. Het secretaresseteam heeft haar tijdens een gezellige high-tea in het zonnetje gezet. Jannie moest flink grabbelen in de ton om de mooie verpakte cadeautjes met cryptische aanwijzingen te vinden. In de volgende Spreekbuis leest u een uitgebreid interview met Jannie. Site klaverjassen, gezelligheid is troef! Colofon SPREEKBUIS is het personeelsblad voor (oud)medewerkers en relaties van Huntsman Holland BV. Oplage: 1700 exemplaren (Eind)redactie Communications Postbus AA Rozenburg tel Jopie Donkersloot tst 2200 Hans Houps tst 2469 Birgit Ros tst 3004 Monique van Rossum tst 2122 Wendy de Vos tst 2152 Ton van der Gaag Ans Impens Ofschoon ernaar gestreefd is de juiste informatie te verschaffen, kan geen garantie voor correctheid of volledigheid worden gegeven. Overname van materiaal door andere publicaties wordt toegejuicht. Vermelding van Spreekbuis als bron wordt daarbij op prijs gesteld. Kopij voor het volgende nummer inleveren vóór 12 juni 2013 De Spreekbuis wordt gedrukt op FSC-gecertificeerd papier. Grafische realisatie LNO drukkerij, Zierikzee Huntsman Holland levert wereldwijd halffabrikaten voor de polyurethaan-industrie Deze uitgave van de Spreekbuis vindt u ook op Vissen op de Grevelingen Eigen bijdrage 25,00 (inclusief aas en vergunning) Vertrekplaats: Den Osse Aanmelden bij Wijnand Remus, telefoonnummer of Data: 7 juni 16 augustus 27 september 8 november Save the date! De volgende Dag van de Chemie is op zaterdag 5 oktober Chemiebedrijven, maar ook bedrijven die veel te maken hebben met chemie zoals universiteiten, hogescholen, bloedbanken, ziekenhuizen, laboratoria en waterschappen laten op deze dag zien welke belangrijke plek de chemie in de Nederlandse maatschappij inneemt. Spreekbuis april

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015:

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015: Pensioen blad voor ondernemers april 2015 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 wat vinden we van ons pensioenfonds 4 Premie in 2015: pensioenpremie blijft gelijk 5 Welk pensioenloon

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Koningin Beatrixschool

Koningin Beatrixschool Nieuwsbrief 38 3-7-2015 Koningin Beatrixschool De Vissersingel 1, 7942EA Meppel www.beatrixschoolmeppel.nl T: 0522-251716 Geachte ouder(s) verzorger(s) Wat een mooi jaar hebben we achter de rug! In deze

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Stap voor Stap Strategie

Stap voor Stap Strategie Stap voor Stap Strategie naar Passief Inkomen Hugo Bakker Hi, mijn naam is Hugo Bakker en vorig jaar april/ mei heb ik besloten om financieel onafhankelijk te worden via het internet. Simpelweg omdat ik

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #11 juni 14 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Bereid je tijdig voor op je pensioen Uw pensioenoverzicht: weet hoe u er voor staat

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. #8 december 12

Pensioen Nieuws. #8 december 12 Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #8 december 12 1 AVEBE Pensioenfonds doet het goed in spannende tijden 2 Wolter Bouwmeester stopt als bestuurslid Nieuwe uitvoerder Pensioenspaarregeling

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Finale weekend club competitie

Finale weekend club competitie Finale weekend club competitie Ploegentijdrit Zaterdag stond als allereerst de ploegentijdrit op programma. Jawel hoor we moesten als eerste van start. We waren maar met 5 in plaats van 6 man. Start ging

Nadere informatie

ontdek de kracht van het geven

ontdek de kracht van het geven ontdek de kracht van het geven Berghummerstraat 15 7591 GX Denekamp T 053 53 75 777 F 053-53 75 760 E gerardusmajella@zorggroepsintmaarten.nl ontdek de kracht van het geven 02 Welkom. Ontdek de kracht

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

You never walk alone. Backoffice. maatwerkoplossingen samenwerken/websitemodules schadeafhandeling

You never walk alone. Backoffice. maatwerkoplossingen samenwerken/websitemodules schadeafhandeling You never walk alone Backoffice maatwerkoplossingen samenwerken/websitemodules schadeafhandeling De eerste! Interview met Henk den Uil Ja, het is al bijna 15 jaar geleden, zegt Henk den Uil. Henkie voor

Nadere informatie

Oja! Gezamenlijke nieuwsbrief van SPIL-centrum Philipsdorp

Oja! Gezamenlijke nieuwsbrief van SPIL-centrum Philipsdorp Nummer 01 01 september 2014 Belangrijke data 08 september Algemene ouderavond 12 september groepen 1 t/m 4 zijn vrij 15 september Oja-2 verschijnt Nieuws vanuit Saltoschool De Bergen Nieuwe schooljaar

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

TYPISCH YARDEN. Eerste editie. Typisch Yarden Kick-off: Een korte terugblik. In deze uitgave

TYPISCH YARDEN. Eerste editie. Typisch Yarden Kick-off: Een korte terugblik. In deze uitgave TYPISCH YARDEN Typisch Yarden Nieuwsbrief Eerste editie, juni 2013 Eerste editie De Typisch Yarden nieuwsbrief verschijnt onregelmatig en is bedoeld voor alle collega s van de divisie Uitvaartverzorging

Nadere informatie

Zelfsturing in de praktijk een masterclass met ervaringsdeskundigen uit industrie en dienstverlening

Zelfsturing in de praktijk een masterclass met ervaringsdeskundigen uit industrie en dienstverlening Masterclass 21 mei 2015 DSM Sinochem Pharmaceuticals, Delft Zelfsturing in de praktijk een masterclass met ervaringsdeskundigen uit industrie en dienstverlening Zelfsturing in de praktijk Invulling geven

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Industrie koppelen aan het warmtenet Rotterdam. Verkenning van kansen voor aansluiting van acht bedrijven in Botlek/Pernis op het warmtenet

Industrie koppelen aan het warmtenet Rotterdam. Verkenning van kansen voor aansluiting van acht bedrijven in Botlek/Pernis op het warmtenet Industrie koppelen aan het warmtenet Rotterdam Verkenning van kansen voor aansluiting van acht bedrijven in Botlek/Pernis op het warmtenet Openbare samenvatting Delft, oktober 2012 Opgesteld door: A. (Ab)

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Visrestaurant De Viskêête Tijdsperiode: 2006 tot heden Locatie: Havendijk 36, 4401 NS Yerseke Website: www.pietvanoost.nl Competenties: Stressbestendigheid,

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Nieuwsbrief 4 - April 2015 In dit nummer: Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Commissieleden gezocht! Veranderingen rondom training Baanbezetting Instructie Verantwoord Alcohol schenken (IVA) Verslag

Nadere informatie

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam Reflectie Verslag 25 januari 2013 Het reflectie verslag met nabeschouwing en beoordelingen over de stage van Simon Karman bij het bedrijf Sticky Studios. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar.

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar. Het seizoen zit er bijna op, het eerste speelt nog in de nacompetitie voor promotie, de jeugdtoernooien gaan beginnen en we hebben nog twee evenementen te goed om dit voetbalseizoen af te sluiten. Als

Nadere informatie

10 gouden tips voor social media

10 gouden tips voor social media 10 gouden tips voor social media Social media voor positiviteit 10 gouden tips om succesvol te zijn met social media Op 28 februari 2011 ben ik begonnen met Twitteren. Ik had er totaal geen kaas van gegeten.

Nadere informatie

Webdesign voor ondernemers

Webdesign voor ondernemers e-boek Webdesign voor ondernemers Veelgestelde vragen over het laten maken van een website Bart van den Bosch Inhoud 1. Zelf doen of uitbesteden? 4 2. Webdesigners 7 3. Wat is Wordpress 10 4. Maken van

Nadere informatie

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia archeologen, Tuinstraat 27a, 1544 RS Zaandijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Concept WHAT S UP, LATER?!

Concept WHAT S UP, LATER?! Omgevingsverkenning Toen ik aan mijn vrienden vroeg hoe ze denken over later en pensioen was de eerste reactie van allemaal: nee ik denk alleen over nu na eigenlijk. Vervolgens zei ik dat ze later als

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

Ben jij een ondernemende samenwerker?

Ben jij een ondernemende samenwerker? Ben jij een ondernemende samenwerker? P1 Ben jij een ondernemende samenwerker? En zoek je het goede gezelschap van een groeiende formule? Jij wilt je eigen onderneming starten. Het liefst in een formule

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer. Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman

Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer. Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman De gemeente Haarlemmermeer is gestart met een nieuwe koers. Een koers waarbij klantgerichtheid

Nadere informatie

Sponsormagazine v.v. De Alblas

Sponsormagazine v.v. De Alblas Sponsormagazine v.v. De Alblas Waarom dit sponsorboek? Sponsoring is een belangrijk onderdeel in het verenigingsleven. Financiële bijdragen in de vorm van sponsoring zijn voor verenigingen belangrijk om

Nadere informatie

BASISSCHOOL DE ZEVENSPRONG

BASISSCHOOL DE ZEVENSPRONG T KLEPPERTJE BASISSCHOOL DE ZEVENSPRONG Nummer 3 jaargang 15 verschijnt iedere twee schoolweken op de website www.zevensprong.nl pag. 1 t/m 6 Directiepraatje Kennismakingskamp: Afgelopen week hebben alle

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Soepel samenwerken met SBM Offshore

Soepel samenwerken met SBM Offshore Soepel samenwerken met SBM Offshore Eind vorig jaar besloot SBM Offshore het hoofdkantoor te verplaatsen naar Schiphol. In acht weken tijd werd het pand verbouwd. In diezelfde korte tijd moest ook de facilitaire

Nadere informatie

3 oktober 2015 is de Landelijke Open Dag Dierenartsen. Doe mee! Laat zien dat u samenwerkt om goede zorg te bieden!

3 oktober 2015 is de Landelijke Open Dag Dierenartsen. Doe mee! Laat zien dat u samenwerkt om goede zorg te bieden! 3 oktober 2015 is de Landelijke Open Dag Dierenartsen Doe mee! Laat zien dat u samenwerkt om goede zorg te bieden! Dit jaar organiseert de KNMvD voor de vierde keer de Landelijke Open Dag Dierenartsen.

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

Nieuwsbrief DANKWOORD GWK IEDEREEN FANTASTISCH GEDAAN EN GEFELICITEERD! NIEUWE KLEDING BRAINSTORMAVOND

Nieuwsbrief DANKWOORD GWK IEDEREEN FANTASTISCH GEDAAN EN GEFELICITEERD! NIEUWE KLEDING BRAINSTORMAVOND ds Januari 2014 30 Nieuwsbrief www.aquapoldro.nl Bij de afdeling wedstrijdzwemmen van Aquapoldro kan iedereen op zijn eigen niveau meedoen aan wedstrijden. Of je nu ambities hebt om deel te nemen aan Gelderse

Nadere informatie

De Pollewop NR 4. In deze nieuwsbrief: AGENDA

De Pollewop NR 4. In deze nieuwsbrief: AGENDA Nieuwsbrief mei 2010 Uitgave van Stichting Polliewollie De Pollewop NR 4 AGENDA 23 AUGUSTUS 1 e dag open! SEPTEMBER Openingsfeest In deze nieuwsbrief: Polliewollie Spring SALE groot succes! Verbouwing

Nadere informatie

Achter de schermen. Projectgroep en werkgroepen. Andere overleggen

Achter de schermen. Projectgroep en werkgroepen. Andere overleggen november-december 2014 Bouwbrief 8 Herontwikkeling locatie De Wissel Achter de schermen De verbouw van de locaties t Rond 1, 3, 7, en 9 gaat razendsnel; als je een week niet hebt gekeken herken je het

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Leer hoe je effectiever kunt communiceren

Leer hoe je effectiever kunt communiceren Leer hoe je effectiever kunt communiceren De kracht van geweldloze communicatie Hoe vaak kom je in een gesprek terecht waarin je merkt dat je niet meer zegt wat je wilt zeggen; dat je iets doet wat de

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF augustus 2014

NIEUWSBRIEF augustus 2014 NIEUWSBRIEF augustus 2014 Beste ouders/ verzorgers en kinderen, De zon laat zich helaas niet meer zoveel zien, de dagen totdat de scholen beginnen zijn alweer op twee handen te tellen..kortom, het einde

Nadere informatie

augustus 2015 Ik bouw ook pensioen op voor mijn kinderen pagina 6 AOW-leeftijd sneller omhoog pagina 4 Doe de quiz! pagina 8

augustus 2015 Ik bouw ook pensioen op voor mijn kinderen pagina 6 AOW-leeftijd sneller omhoog pagina 4 Doe de quiz! pagina 8 Pensioen krant augustus 2015 Ik bouw ook pensioen op voor mijn kinderen pagina 6 AOW-leeftijd sneller omhoog pagina 4 Doe de quiz! pagina 8 Pensioenheld Nieuws Ik vind het leuk om iets nieuws te leren

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Nieuwsbrief. school de Ontmoeting. Hierbij leest U nieuwsbrief 1 van het schooljaar 2015-2016

Nieuwsbrief. school de Ontmoeting. Hierbij leest U nieuwsbrief 1 van het schooljaar 2015-2016 school de Ontmoeting Nieuwsbrief Hierbij leest U nieuwsbrief 1 van het schooljaar 2015-2016 In deze nieuwsbrief treft U de volgende onderwerpen aan: 1. We zijn weer gestart! 2. Woenselse Heide bestaat

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

Nieuwsbrief basisschool Marcoen nummer 3 oktober 2015

Nieuwsbrief basisschool Marcoen nummer 3 oktober 2015 Nieuwsbrief basisschool Marcoen nummer 3 oktober 2015 Deze keer leest u onder andere: Voorwoord Roger Vakwerk is Meesterwerk Werkgroep Identiteit Nieuws uit groep 1a/2a Bouwactiviteiten Inmiddels heeft

Nadere informatie

Les 3 Voorspellen Leestekst: Mijn droom. Introductiefase:

Les 3 Voorspellen Leestekst: Mijn droom. Introductiefase: Les 3 Voorspellen Leestekst: Mijn droom "Welkom:..." Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we voor de laatste keer voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen welke vraag wij onszelf moeten stellen om

Nadere informatie

Vlindernieuws. Belangrijke data. Personeel

Vlindernieuws. Belangrijke data. Personeel Vlindernieuws Belangrijke data 22-25 juni Kamp locatie Noord 2 juli: Vuurvlindermarkt locatie Noord 7-8 juli: Eindmusical groep 8 locatie West 8 juli: Eindmusical groep 8 locatie Noord 10 juli: Laatste

Nadere informatie

MAART APRIL. Nieuws van de directie. Welkom Bericht RvT Musicalnieuws Mad Science Nieuws uit de groepen Ingekomen post 1415-12 (18-03-15)

MAART APRIL. Nieuws van de directie. Welkom Bericht RvT Musicalnieuws Mad Science Nieuws uit de groepen Ingekomen post 1415-12 (18-03-15) 1415-12 (18-03-15) 16 maart start Week van de Lentekriebels 19 maart start koolwitjes project in groep 3 25 maart (gym)gastles beeball voor groep 3-4 26 maart workshop fides voor groep 8 29 maart zomertijd

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF DARES R09-UTRECHT SPECIALE DDW UITGAVE

NIEUWSBRIEF DARES R09-UTRECHT SPECIALE DDW UITGAVE NIEUWSBRIEF DARES R09-UTRECHT SPECIALE DDW UITGAVE Inhoud Voorwoord Uitgebreid verslag met veel foto s van het DARES Deelnemers Weekend Voorwoord Deze extra nieuwsbrief is een uitgave van DARES R09-Utrecht

Nadere informatie

Resultaat Rabo Clubkas Campagne.2 Interne competitie 2015...2 Panta Rhei Open 2015..3 Kidstennis..4 High Tea...4 Wintertrainingen..

Resultaat Rabo Clubkas Campagne.2 Interne competitie 2015...2 Panta Rhei Open 2015..3 Kidstennis..4 High Tea...4 Wintertrainingen.. In deze nieuwsbrief Bouwcommissie 1 Resultaat Rabo Clubkas Campagne.2 Interne competitie 2015...2 Panta Rhei Open 2015..3 Kidstennis..4 High Tea...4 Wintertrainingen..5 Bouwcommissie Beste leden, Na onze

Nadere informatie

Groot in kleinschalig werken

Groot in kleinschalig werken Groot in kleinschalig werken Groter worden omdat je kleinschalig wilt werken. Deze schijnbare tegenstelling ligt aan de basis van de fusie van KVV en NZR. Bestuurders Ids Thepass en Marc Scholten blikken

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Oktober 2010

NIEUWSBRIEF Oktober 2010 NIEUWSBRIEF Oktober 2010 Beste Albin Motorboot Vaarders, Hierbij ontvangt u de nieuwe nieuwsbrief, editie najaar 2010. Veel leesplezier, en u weet het: elke reactie van u is welkom op ons e-mail adres

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

DNB Crisisplan. Stichting Pensioenfonds Honeywell 21 September 2011. Pensioenfonds

DNB Crisisplan. Stichting Pensioenfonds Honeywell 21 September 2011. Pensioenfonds DNB Crisisplan Stichting Honeywell 21 September 2011 Agenda Introductie Opzet crisisplan Nut en noodzaak crisisplan Concept crisisplan - discussiepunten - Wanneer is er spraken van een crisissituatie?

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs!

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! De D1 van SV Baarn is met Pinksteren vier dagen naar Parijs geweest. Dit was een onvergetelijke ervaring voor de spelers uit het team. De ploeg van Jacco Engelsman,

Nadere informatie

Nieuwsbrief 7. Kooijman Racing. ONK Supersport 600. Inhoud:

Nieuwsbrief 7. Kooijman Racing. ONK Supersport 600. Inhoud: Kooijman Racing ONK Supersport 600 Nieuwsbrief 7 Inhoud: - Verslag GAMMA Racing Days - Kooijman Racing start niet in Spa-Francorchamps - ALS-dag in Assen 22 september - Caravan Verhuur Karsten helpt mee

Nadere informatie

China. - Tibet Cultuur- les 2.

China. - Tibet Cultuur- les 2. China Pagina 1 - Tibet Cultuur- les 2. Colofon Les voor groep 7/8 50 minuten Aardrijkskunde Leerkracht - handreiking Inleiding In deze les willen we ons verdiepen in de situatie van Tibet. Wat speelt daar

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

N I E U W S B R I E F

N I E U W S B R I E F N I E U W S B R I E F OBS De Akkers en PSZ t Valkje Jagerslaan 15 3075 AA Rotterdam 010 2907827 directie@de-akkers.nl www.de-akkers.nl 20 februari 2015 nummer 62 Personeel Juf Atie heeft besloten per 1-3-2015

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business Economische opgave Internationalisering - Kennis: wat gebeurt daar? - Verzoek van het bedrijfsleven uit de Osse Haven: logistieke hub - Internationale bedrijven naar Oss - Platform om andere partijen te

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons

Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons Dag 3: We hebben even geen tijd om verslag te doen - we schamen ons Dag allemaal, Helaas moeten wij even afwijken van het schema. Vanavond hebben wij de bbq bij Light into Europe en kunnen dan geen verslag

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine Piet Boon Van timmerman tot meester ontwerper 114 All Inn Home magazine Het is gewoon waanzinnig leuk om iets te creëren en je visitekaartje achter te laten. Hij begon 25 jaar geleden als timmerman/aannemer

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

Studentenvereniging UMTC

Studentenvereniging UMTC Studentenvereniging UMTC WELKOM Beste aankomend student, Binnenkort staat je leven op zijn kop: je wordt student! Starten met studeren, je maakt nieuwe vrienden en wellicht ga je op kamers. De Utrechtse

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden naar aanleiding van Shell Engagement Sessies

Vragen en Antwoorden naar aanleiding van Shell Engagement Sessies HSE Q1. Dienen incidentmeldingen straks via het Shell systeem gedaan te worden of via het Johnson Controls systeem? A1. Incidenten dienen zowel aan Shell als binnen Johnson Controls gemeld te worden. Omdat

Nadere informatie

nummer: 79 23 maart 2012 o Van de Directie

nummer: 79 23 maart 2012 o Van de Directie Vereniging Montessorischool Waalsdorp nummer: 79 23 maart 2012 o Van de Directie Een nieuwe lente, een nieuw begin.dat geldt zeker voor groep 8; zij horen vandaag (vrijdag 23 maart) of ze geplaatst zijn

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Je gedachten gestructureerd op papier

Je gedachten gestructureerd op papier Online training: Je gedachten gestructureerd op papier Start: 14 september 2015 Een online programma, mét coaching, voor ondernemers en werknemers Voor als je logisch opgebouwde teksten wil leren schrijven,

Nadere informatie

Hoe sportief is uw organisatie?

Hoe sportief is uw organisatie? Nationaal HR onderzoek Hoe sportief is uw organisatie? door en Hilversum, mei 2006 SportiefLeven.nl P&Oactueel Marco Schreurs (Oprichter) Seb van der Kaaden (Uitgever) Calandstraat 14 Postbus 16500 1222

Nadere informatie

Introducties telefonisch interview

Introducties telefonisch interview Introducties telefonisch interview Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins

Nadere informatie

Reputatiemanagement begint en eindigt met het gedrag dat het topmanagement laat zien

Reputatiemanagement begint en eindigt met het gedrag dat het topmanagement laat zien Stelling 1 Groep 1 Reputatiemanagement begint en eindigt met het gedrag dat het topmanagement laat zien Is deze stelling waar? Welk deel is wellicht minder waar? Ja, in beginsel wel. Goed gedrag doet goed

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 Dapper Dagboek Dapper Dagboek INHOUDSOPGAVE Beleidsplan Jouw Dagboek, jouw verhaal Organisatie Ziekenhuizen Vrijwilligers Acties Financiën Communicatie Eindwoord

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 Inhoud 1. Aan de slag!...3 2. Stappenplan...4 3. Extra tips voor publiciteit...5 4. Jij & je enthousiasme...6 5. Succes!...6 1. Aan de slag! Geweldig dat je hebt

Nadere informatie