Van veenweidegebied tot bijenlandschap. Menno Reemer

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Van veenweidegebied tot bijenlandschap. Menno Reemer"

Transcriptie

1 Van veenweidegebied tot bijenlandschap Menno Reemer

2 Hoeveel soorten bijen komen er in Nederland voor? Foto s Roy Kleukers

3 Foto Roy Kleukers Honingbij

4 Honingbij, een apart geval Foto Roy Kleukers Sociale volken Honing Huisdier

5 Sociale volken Honing Huisdier

6 Sociale volken Honing Huisdier Wilde bijen: Meestal solitair Geen honing Zelfstandig

7 357 soorten wilde bijen, grote diversiteit in voedselspecialisatie Voedsel = stuifmeel & nectar Foto Pieter van Breugel Stuifmeel is voedsel voor de larven van de bijen Foto s Anne Jan Loonstra

8 Pluimvoetbij: alleen stuifmeel van paardenbloemachtige planten Slobkousbij: wederik Kattenstaartdikpoot: kattenstaart Ranonkelbij: boterbloem Grijze zandbij: wilgenkatjes Foto s Pieter van Breugel

9 Bodemnestelaars Pluimvoetbij Nesten in kaal zand Foto s boven: Pieter van Breugel Foto s en tekening onder: Anne Jan Loonstra

10 Behangers Behangersbijen, zoals deze tuinbladsnijder, knippen stukjes uit blaadjes en behangen hiermee hun nestcellen Foto s Pieter van Breugel

11 Wolbijen: behangers met wol Wolbijen verzamelen haren van wollige planten om hiermee hun nest te bekleden Foto s Pieter van Breugel

12 Rosse metselbij Foto s Pieter van Breugel Metselaars

13 Diversiteit in nestelwijzen Zelfgegraven nesten in bodem Pluimvoetbijen, zandbijen, groefbijen, roetbijen etc. Nesten in holle takjes Maskerbijen, metselbijen, ertsbijen etc. Nesten in vraatgangen in dood hout Metselbijen, behangersbijen, tronkenbijen etc. Nesten in lege slakkenhuisjes Gouden slakkenhuisbij, gedoornde slakkenhuisbij Foto s Pieter van Breugel

14 Veeleisende beestjes 500 m 100 m Nestelplek 200 m 300 m Voedsel Foto s Pieter van Breugel

15 Veeleisende beestjes 100 m 100 m Voedsel Nestelplek Bouwmateriaal Tronkenbij Foto Menno Reemer

16 Veeleisende beestjes 500 m 100 m Nestelplek 200 m 300 m 100 m Voedsel Bouwmateriaal 200 m Foto s Pieter van Breugel

17 Land van Wijk en Wouden

18 Een klimaatneutrale HEINEKEN brouwerij, een duurzame economie én een aangename leefomgeving in de regio Zoeterwoude. Diverse projecten, waaronder Bijenlandschap

19 Bijenlandschap? Meer bloemen en meer bijen Meer bestuiving (in natuur en landbouw) Andere natuur lift mee Aantrekkelijker landschap

20 Bijenlandschap Opbouw sociaal netwerk: diverse bijeenkomsten, vele partijen, reeds lopende projecten bijeen gebracht

21 Sociaal netwerk: vele partijen betrokken

22 Bijenlandschap Opbouw sociaal netwerk: diverse bijeenkomsten, vele partijen, reeds lopende projecten bijeen gebracht Regionaal ontwerp bijenlandschap met Bed & Breakfast -gebieden en tussenliggend landschap

23 Regionaal ontwerp bijenlandschap

24 Bijenlandschap Opbouw sociaal netwerk: diverse bijeenkomsten, vele partijen, reeds lopende projecten bijeen gebracht Regionaal ontwerp bijenlandschap met Bed & Breakfast -gebieden en tussenliggend landschap Handreiking inrichting & beheer

25 Handreiking inrichting & beheer Algemene uitgangspunten en richtlijnen voor bijvriendelijke inrichting en beheer

26 Bijenlandschap Opbouw sociaal netwerk: diverse bijeenkomsten, vele partijen, reeds lopende projecten bijeen gebracht Regionaal ontwerp bijenlandschap met Bed & Breakfast -gebieden en tussenliggend landschap Handreiking inrichting & beheer Vraagbaak/helpdesk Vele eigen initiatieven van bedrijven, gemeentes, terreinbeheerders, Rijkswaterstaat, particulieren

27 Helpdesk Bijenlandschap EIS & Alterra, gefinancierd door Prov. Zuid-Holland Adviezen m.b.t. bijvriendelijke inrichting en beheer 12 adviezen uitgebracht (o.a. Archeon, RWS, Oostvlietpolder, Singelpark Leiden, Elfenbaan, Bentwoud, Westerpark Zoetermeer, Heineken)

28 Bermen N11: RWS past maaibeheer aan

29 Elfenbaan

30 Rijkswaterstaat: ,- voor aanleg bijenbosje, beheer Zuid- Hollands Landschap + vrijwilligers Elfenbaan

31 Heineken

32 Bentwoud 8 km 2 voormalige landbouwgrond, omgevormd tot natuurgebied (Staatsbosbeheer)

33 Bentwoud

34 Bloemrijke bermen in de Leidse Ommelanden

35 Bloemrijke bermen in de Leidse Ommelanden

36 Archeon

37 Singelpark Leiden

38 Bijenlandschap Opbouw sociaal netwerk: diverse bijeenkomsten, vele partijen, reeds lopende projecten bijeen gebracht Regionaal ontwerp bijenlandschap met Bed & Breakfast -gebieden en tussenliggend landschap Handreiking inrichting & beheer Vraagbaak/helpdesk Vele eigen initiatieven van bedrijven, gemeentes, terreinbeheerders, Rijkswaterstaat, particulieren Monitoring door deskundigen Monitoring door vrijwilligers

39 Monitoring deskundigen

40 Monitoring deskundigen: nulmeting soorten bijen, 83 soorten zweefvliegen Leuke vondsten: Andrena gravida, A. cineraria, Chelicodoma ericetorum, Heriades truncorum, Hylaeus pictipes, Megachile ligniseca, Stelis breviuscula Nulmeting -> Herhaling in 2018

41 Monitoring vrijwilligers

42 2018: meer bijen in het Land van Wijk en Wouden?

43

44 Meer weten? Bestuivers.nl

Typische Brabantse bijen. Menno Reemer, Ivo Raemakers, Tim Faasen & John Smit EIS Kenniscentrum Insecten & Ecologica

Typische Brabantse bijen. Menno Reemer, Ivo Raemakers, Tim Faasen & John Smit EIS Kenniscentrum Insecten & Ecologica Typische Brabantse bijen Menno Reemer, Ivo Raemakers, Tim Faasen & John Smit EIS Kenniscentrum Insecten & Ecologica Honingbij Honingbij Sociale volken Honing Huisdier Sociale volken Honing Huisdier Sociale

Nadere informatie

Wilde bijen in Amsterdam 2000 en 2014

Wilde bijen in Amsterdam 2000 en 2014 Wilde bijen in Amsterdam 2000 en 2014 Ontwikkeling van de bijenpopulatie in relatie met beheer Arie Koster Ga voor de Amsterdamse bijen naar: www.denederlandsebijen.nl Inhoud presentatie Een korte terugblik

Nadere informatie

Wilde bijen in de betuwe

Wilde bijen in de betuwe Wilde bijen in de betuwe Arie Koster Wellantcollege Houten Lector Bijenbeheer en bijenvriendelijke tuinen Wellantcollege laat de bijen zoemen www.denederlandsebijen.nl Arie Koster Welke factoren bepalen

Nadere informatie

Bijen en zweefvliegen in het Land van Wijk en Wouden: nulmeting 2015. Menno Reemer EIS Kenniscentrum insecten

Bijen en zweefvliegen in het Land van Wijk en Wouden: nulmeting 2015. Menno Reemer EIS Kenniscentrum insecten Bijen en zweefvliegen in het Land van Wijk en Wouden: nulmeting 2015 Menno Reemer EIS Kenniscentrum insecten Een klimaatneutrale HEINEKEN brouwerij, een duurzame economie én een aangename leefomgeving

Nadere informatie

Workshop. Bijenhotel

Workshop. Bijenhotel Workshop Bijenhotel 1 Blauwe ertsbij 2 Kleine roetbij Wespbij Zweefvlieg - grote ogen - 1 paar vleugels 3 - korte antennes 4 Bij of Wesp? Bijen - Stuifmeel en nectar (larvenvoedsel) - Verzamelapparaat

Nadere informatie

Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland.

Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland. 13 mei 2015 nummer 2/2015 Al het natuur- en milieuaanbod in Holland Rijnland onder één dak. Samen Duurzaam wordt mogelijk gemaakt door de gemeenten in Holland Rijnland. Bijen special Dit keer staat de

Nadere informatie

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart 2017.

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart 2017. Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht 11-12 maart 2017 Bijen in de tuin www.denederlandsebijen.nl Arie Koster Wat zijn bijen - Insecten zijn dieren

Nadere informatie

Beheer en inrichting Bijenlandschap: Hoe maak ik een groengebied bij-vriendelijk? 28 juni 2017 Netwerkbijeenkomst Groene Cirkel Bijenlandschap

Beheer en inrichting Bijenlandschap: Hoe maak ik een groengebied bij-vriendelijk? 28 juni 2017 Netwerkbijeenkomst Groene Cirkel Bijenlandschap Beheer en inrichting Bijenlandschap: Hoe maak ik een groengebied bij-vriendelijk? 28 juni 2017 Netwerkbijeenkomst Groene Cirkel Bijenlandschap Beheer en inrichting Bijenlandschap: Hoe maak ik een groengebied

Nadere informatie

Wanneer God, Mozes vanuit de brandende braamstruik roept en hem de opdracht geeft om zijn volk uit Egypte te leiden, dan geeft Hij ook aan wat het

Wanneer God, Mozes vanuit de brandende braamstruik roept en hem de opdracht geeft om zijn volk uit Egypte te leiden, dan geeft Hij ook aan wat het Wilde bijen en zo. Daar gaat het over vanmorgen. De bijbelgedeelten die we hebben gelezen gaan eigenlijk ook over wilde bijen. Dat waren in het wild levende honingbijen. Wij hebben het vanmorgen over wilde

Nadere informatie

WORKSHOP BIJENFOTOGRAFIE

WORKSHOP BIJENFOTOGRAFIE WORKSHOP BIJENFOTOGRAFIE Hoe fotograferen we wilde bijen om ze later als soort te herkennen? Arie Koster www.denederlandsebijen.nl Arie Koster (bijenmakelaar, stadsecoloog, specialist bijenbeheer) www.bijenhelpdesk.nl

Nadere informatie

Aanvraag advies voor bij-vriendelijk maken Elfenbaan

Aanvraag advies voor bij-vriendelijk maken Elfenbaan Aanvraag advies voor bij-vriendelijk maken Elfenbaan Robbert Snep, Menno Reemer Kader en aanleiding Het Zuid-Hollands Landschap - in nauwe samenwerking met RWS - heeft de intentie om de biodiversiteitswaarde

Nadere informatie

Wilde bijen in en rond Leiden

Wilde bijen in en rond Leiden Wilde bijen in en rond Leiden Welke bijen mogen we in onze streek verwachten? http://www.denederlandsebijen.nl/bijenperregio/leiden/index.htm Arie Koster (bijenmakelaar, stadsecoloog, specialist bijenbeheer)

Nadere informatie

Wilde planten voor wilde bijen

Wilde planten voor wilde bijen Lathyrusbijen op brede lathyrus Wilde planten voor wilde bijen Over geschikte begroeiing en andere voorwaarden in de tuin Tekst en foto s: Arie Koster Wilde bijen staan al een aantal jaren in de belangstelling

Nadere informatie

Iets over mijzelf. Wilde Bijen. Dit zijn wel bijen. Wat zijn bijen en wat niet? Honingbij. Goudwesp. Zweefvlieg. Sluipwesp Zweefvlieg

Iets over mijzelf. Wilde Bijen. Dit zijn wel bijen. Wat zijn bijen en wat niet? Honingbij. Goudwesp. Zweefvlieg. Sluipwesp Zweefvlieg Iets over mijzelf Wilde Bijen Frans van Alebeek februari 2013 Onderzoek Bijen & Bloemen in de stad (Lelystad) Wat zijn bijen en wat niet? Dit zijn geen bijen Zweefvlieg Goudwesp Sluipwesp Zweefvlieg Zweefvlieg

Nadere informatie

Blije bijen ontdekkingsroute

Blije bijen ontdekkingsroute Blije bijen ontdekkingsroute Handleiding vragen 1. Het vertrekpunt: START Vragen over de honingbij 2. De wandeling Vragen over de drie bijencategorieën: honingbijen, wilde bijen en hommels. Wilde bij Hommel

Nadere informatie

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart Drachtplanten - Bijenplanten

Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN. De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht maart Drachtplanten - Bijenplanten Voorjaarsweekend Tuinplezier EEN TUIN VOL LEVEN De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht 11-12 maart 2017 Drachtplanten - Bijenplanten planten voor bijen, vlinders en andere bloembezoekers Deze

Nadere informatie

Bijen en volkstuinen

Bijen en volkstuinen Bijen en volkstuinen Hoe maken we volkstuinen bijenvriendelijk Een selectie van de mogelijkheden Arie Koster Voor meer informatie Voor planten voor bijen, vlinders en andere bloembezoekers www.drachtplanten.nl

Nadere informatie

Bijen en hun leefomgeving. Lezing door Arie Koster d.d

Bijen en hun leefomgeving. Lezing door Arie Koster d.d Bijen en hun leefomgeving Lezing door Arie Koster d.d. 14-11-2013 Inhoud presentatie - Wat zijn bijen - Indeling bijen - Herkenning wilde bijen - Wilde bijen in stedelijk gebied - Groenbeheer voor bijen

Nadere informatie

Veldbezoeken Het gebied is op 5 september 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Peter van den Akker (Zuid-Hollands Landschap).

Veldbezoeken Het gebied is op 5 september 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Peter van den Akker (Zuid-Hollands Landschap). Bijenvraagbaak casus 4: Leiden Oostvlietpolder Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) & Robbert Snep (Alterra) 10 september 2014 Vraagsteller: Marcel Belt & Nanda Ruijzing (Gemeente Leiden) Gebied:

Nadere informatie

Bijen en Landschapsbeheer

Bijen en Landschapsbeheer Bijen en Landschapsbeheer Hoe maken we het landschap bijenvriendelijk Wat betekent dat voor de biodiversiteit en de kwaliteit van het landschap Een selectie van de mogelijkheden Arie Koster -- www.bijenhelpdesk.nl

Nadere informatie

Maatregelen voor (bestuivende) insecten op en rond het fruitteeltbedrijf

Maatregelen voor (bestuivende) insecten op en rond het fruitteeltbedrijf Maatregelen voor (bestuivende) insecten op en rond het fruitteeltbedrijf Wat is de toegevoegde waarde, en hoe bereiken we die? Arjen de Groot en Sabine van Rooij Wageningen Environmental Research (Alterra)

Nadere informatie

Bijenhotels in de publieke ruimte

Bijenhotels in de publieke ruimte Arie Koster Bijenhotels in de publieke ruimte In Groen (Koster, 2013) is al eerder aangegeven, dat wilde bijen meer aandacht verdienen bij het groenen landschapsbeheer. Hoewel het in tegenstelling tot

Nadere informatie

(Ge)wilde bijen monitoren! Bijen in het algemeen. Geleedpotigen. Bijen, wespen en vliegen. Dezelfde soort? Waar gaan we het over hebben vanavond?

(Ge)wilde bijen monitoren! Bijen in het algemeen. Geleedpotigen. Bijen, wespen en vliegen. Dezelfde soort? Waar gaan we het over hebben vanavond? Waar gaan we het over hebben vanavond? over bijen in het algemeen en : waarom monitoren? wáár vind je bijen? En hoe kun je ze helpen? (Ge)wilde bijen monitoren! welke soorten doen mee? en wat valt er over

Nadere informatie

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Handreiking voor inrichting en beheer Sabine van Rooij Willemien Geertsema Wageningen Universiteit, Centre for Crop Systems Analysis Paul Opdam

Nadere informatie

BIJEN IN LEEUWARDEN. Thijs Gerritsen & Bart Franken

BIJEN IN LEEUWARDEN. Thijs Gerritsen & Bart Franken BIJEN IN LEEUWARDEN Thijs Gerritsen & Bart Franken Wat komt er aan bod? o Even voorstellen o Bijen: wat zijn dat? o De mens en de bijen Intermezzo Akte 2 o De Leeuwarder bijen o Resultaten en conclusies

Nadere informatie

ADVIEZEN VOOR EEN BIJENRIJKER SINGELPARK. Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) Robbert Snep (Alterra) Augustus 2015 INLEIDING

ADVIEZEN VOOR EEN BIJENRIJKER SINGELPARK. Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) Robbert Snep (Alterra) Augustus 2015 INLEIDING ADVIEZEN VOOR EEN BIJENRIJKER SINGELPARK Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) Robbert Snep (Alterra) Augustus 2015 INLEIDING De gemeente Leiden werkt aan de inrichting van een ringvormig stadspark

Nadere informatie

Ze gaat op zoek naar een holletje onder de grond op een droge plaats om er een nest te starten.

Ze gaat op zoek naar een holletje onder de grond op een droge plaats om er een nest te starten. De hommel Hommels kunnen tot 60% van hun lichaamsgewicht aan stuifmeel meedragen. In de vroege lente ontwaakt de hommelkoningin en verlaat haar ondergrondse schuilplaats. Ze gaat op zoek naar een holletje

Nadere informatie

Drachtverbetering!!! Van het grootste belang!!!!! Aat Rietveld,

Drachtverbetering!!! Van het grootste belang!!!!! Aat Rietveld, Drachtverbetering!!! Van het grootste belang!!!!! Aat Rietveld, yoga.riet@ziggo.nl Wat kan een imker doen?? Luisteren naar de argumenten en motieven van anderen. Voorlichting geven. Netwerken. Samenwerken

Nadere informatie

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Handreiking 2.0 voor inrichting en beheer voor bestuivende insecten Sabine van Rooij (redactie) Alterra Wageningen UR bijdragen van: Anouk

Nadere informatie

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Handreiking voor planning, inrichting en beheer Sabine van Rooij 1 (redactie), bijdragen van Willemien Geertsema 2, Paul Opdam 1, Menno Reemer

Nadere informatie

De Groene Long Bij-vriendelijk-er. sturen op meer micromilieus

De Groene Long Bij-vriendelijk-er. sturen op meer micromilieus De Groene Long Bij-vriendelijk-er sturen op meer micromilieus Groene Long Paspoort Groene Wijk uit 1975: 35 jaar bos/groenontwikkeling Grootste aantal bewoners: 13.000 > hoogste waardering voor groen Gehele

Nadere informatie

ProRail spoorberm traject Alphen a/d Rijn-Leiden

ProRail spoorberm traject Alphen a/d Rijn-Leiden Bijenhelpdesk Casus 2017-2 ProRail spoorberm traject Alphen a/d Rijn-Leiden Fabrice Ottburg en Menno Reemer, 24 maart 2017, definitief. Contactgegevens: Dhr. Fabrice Ottburg Dhr. Menno Reemer Wageningen

Nadere informatie

De bij is de soort van het jaar 2011 Scholenprogramma. Ecotreffen 2011

De bij is de soort van het jaar 2011 Scholenprogramma. Ecotreffen 2011 De bij is de soort van het jaar 2011 Scholenprogramma Ecotreffen 2011 1 To bee or not to bee? Bij enhotels.nl Blauwe ertsbij Maskerbij Zweefvlieg 2 Wespbij 2 Soorten bijen In Vlaanderen leven meer dan

Nadere informatie

Bijen en fauna-akkers. Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie

Bijen en fauna-akkers. Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie Bijen en fauna-akkers Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie Bijen en fauna-akkers Wilde bijen, een korte inleiding Het fauna-akkerproject met RL De Voorkempen: onderzoeksvragen en resultaten

Nadere informatie

Het leven van wilde bijen. Het leven van wilde bijen

Het leven van wilde bijen. Het leven van wilde bijen Het leven van wilde bijen Biologie & beheer in de praktijk Anne Jan Loonstra Het leven van wilde bijen Samenstelling, onderzoek en fotografie Anne Jan Loonstra, Koeman en Bijkerk bv 1 Bijen Onderwerpen

Nadere informatie

Bijen en zo. Villa Augustus 6 mei 2014. Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee

Bijen en zo. Villa Augustus 6 mei 2014. Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee Bijen en zo Villa Augustus 6 mei 2014 Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee Maar eerst een BIJENQUIZ Alle antwoorden staan in Het lied van de honing Vraag 1: Hoe lang leeft een bijenkoningin? 1 jaar of 5 jaar

Nadere informatie

Begin van een hobby (1983)

Begin van een hobby (1983) Wilde Bijen Frans van Alebeek april 2011 Voor de KNNV afdeling Lelystad Begin van een hobby (1983) Vosje (Andrena fulva) Signaalbij (Nomada signata) Grote wolzwever (Bombylus major) Insecten in Nederland

Nadere informatie

Nieuwsbrief» Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. nummer 2 april 2012. Metselbijen

Nieuwsbrief» Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. nummer 2 april 2012. Metselbijen Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. Nieuwsbrief» nummer 2 april 2012 Het jaar 2012 is het jaar van de bever, van de das, van de historische buitenplaatsen, van de draak en van nog een

Nadere informatie

Den Haag Bij voorbeeld. Initiatiefvoorstel voor bijvriendelijk handelen

Den Haag Bij voorbeeld. Initiatiefvoorstel voor bijvriendelijk handelen Den Haag Bij voorbeeld Initiatiefvoorstel voor bijvriendelijk handelen Inleiding Bijensterfte neemt wereldwijd en in Nederland alarmerend toe. Door het grootschalige gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen

Nadere informatie

Bijvriendelijke voorbeeldtuin hoveniersbedrijf Rens de Rooij

Bijvriendelijke voorbeeldtuin hoveniersbedrijf Rens de Rooij Bijenhelpdesk 2017-8 Bijvriendelijke voorbeeldtuin hoveniersbedrijf Rens de Rooij Fabrice Ottburg en Menno Reemer, 12 januari 2018, definitief. Contactgegevens: Dhr. Fabrice Ottburg Dhr. Menno Reemer Wageningen

Nadere informatie

Bijen en zweefvliegen in het Leidse Singelpark: nulmeting

Bijen en zweefvliegen in het Leidse Singelpark: nulmeting Menno Reemer 2016 Bijen en zweefvliegen in het Leidse Singelpark: nulmeting 2015-2016 Bijen en zweefvliegen in het Leidse Singelpark: nulmeting 2015-2016 27 juni 2016 tekst Menno Reemer productie EIS Kenniscentrum

Nadere informatie

Solitaire bijen determineren

Solitaire bijen determineren Solitaire bijen determineren Door Dries Laget Faculteit WETENSCHAPPEN Vakgroep: BIOCHEMIE, FYSIOLOGIE en MICROBIOLOGIE Laboratorium voor Zoöfysiologie Krijgslaan, 281 S33, B 9000 GENT Tel. 09 2644929 Fax

Nadere informatie

Veldbezoeken Het gebied is op 16 juli 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Hendrik Baas (gemeente Zoetermeer).

Veldbezoeken Het gebied is op 16 juli 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Hendrik Baas (gemeente Zoetermeer). Bijenvraagbaak casus 1: Zoetermeer Westerpark Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) & Robbert Snep (Alterra) 6 oktober 2014 Vraagsteller: Hendrik Baas (Gemeente Zoetermeer) Gebied: Zoetermeer, Westerpark,

Nadere informatie

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Tijdens deze wandeling ontdekken we meer over de bijen, kleine maar belangrijke inwoners van de stad.

Nadere informatie

1 NAtuur & Milieu help de bijen! help de bijen! PLAATS EEN NATUUR & MILIEU BIJENHOTEL

1 NAtuur & Milieu help de bijen! help de bijen! PLAATS EEN NATUUR & MILIEU BIJENHOTEL 1 NAtuur & Milieu help de bijen! help de bijen! PLAATS EEN NATUUR & MILIEU BIJENHOTEL Bijen hebben het moeilijk in ons land. Natuur & Milieu wil ze daarom samen met bedrijven en organisaties de helpende

Nadere informatie

Bouwen voor Beesten. Natuur- en milieueducatie. Handleiding lespakket. Parkzicht 100 2317 RH Leiden 071-51677711 nme@leiden.nl

Bouwen voor Beesten. Natuur- en milieueducatie. Handleiding lespakket. Parkzicht 100 2317 RH Leiden 071-51677711 nme@leiden.nl Natuur- en milieueducatie Handleiding lespakket Bouwen voor Beesten Natuur- en milieueducatie Afdeling Realisatie Team Stadsruimte Gemeente Leiden Parkzicht 100 2317 RH Leiden 071-51677711 nme@leiden.nl

Nadere informatie

Verslag workshop Bij zonder kleurrijk landschap: Van initiatief naar implementatie

Verslag workshop Bij zonder kleurrijk landschap: Van initiatief naar implementatie Verslag workshop Bij zonder kleurrijk landschap: Van initiatief naar implementatie Datum: 3 juni 2014 Plaats: De Hooischuur, Heineken, Zoeterwoude Welkom door Eveliene Steingröver, Alterra Wageningen UR

Nadere informatie

Wilde bijen in de stad

Wilde bijen in de stad Wilde bijen in de stad Nemen stadsbijen toe of af Arie Koster Arie Koster (bijenmakelaar, stadsecoloog, specialist bijenbeheer) www.bijenhelpdesk.nl ariekoster@bijenhelpdesk.nl http://bijenhelpdesk.nl/flyer.pdf

Nadere informatie

Aan de slag voor wilde bijen in je tuin. Infoavond - 12 april

Aan de slag voor wilde bijen in je tuin. Infoavond - 12 april Aan de slag voor wilde bijen in je tuin Infoavond - 12 april 1. Honingbijen, hommels, solitaire bijen, zweefvliegen en wespen Eén pot nat? 2. Waarom gaat het niet goed met onze bijen? 3. Minder bijen?

Nadere informatie

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden

Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden Handreiking voor inrichting en beheer Sabine van Rooij 1 (redactie), bijdragen van Willemien Geertsema 2, Paul Opdam 1, Menno Reemer 3, Robbert

Nadere informatie

Bijen & Hommels MAUREEN KEMPERINK VERRASSEND VLAKBIJ KNNV UITGEVERIJ

Bijen & Hommels MAUREEN KEMPERINK VERRASSEND VLAKBIJ KNNV UITGEVERIJ Bijen & Hommels VERRASSEND VLAKBIJ MAUREEN KEMPERINK KNNV UITGEVERIJ Inhoud 4 Over bijen Voorwoord Herman van Bekkem 9 'Mijn vader is imker!' 11 Wat heb je nodig om bijen en hommels te kijken? 12 Januari

Nadere informatie

brouwerij, een duurzame economie én een aangename leefomgeving in Zoeterwoude

brouwerij, een duurzame economie én een aangename leefomgeving in Zoeterwoude Op weg naar een klimaatneutrale HEINEKEN brouwerij, een duurzame economie én een aangename leefomgeving in Zoeterwoude Boodschap Groene Cirkels: actueel triple helix samenwerking Herman Wijffels: Wij zijn

Nadere informatie

Tuinen groot en klein. Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Natuur en Milieu

Tuinen groot en klein. Met de steun van de Vlaamse minister van Cultuur, Natuur en Milieu Natuur in de tuin Tuinen groot en klein Tuinen in Vlaanderen Niet minder dan 8,4% van het Vlaamse grondgebied wordt ingenomen door privé-tuinen Gemiddelde tuin in Vlaanderen 571m² 6 Tuin om van te genieten

Nadere informatie

Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer. Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding. Workshop Bestuivers

Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer. Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding. Workshop Bestuivers Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding Workshop Bestuivers Inhoud Bestuiving Bestuivers Belang van bestuiving voor voedselvoorziening

Nadere informatie

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel januari In deze maand zijn de hommelkoninginnen nog in hun winterslaap. februari Op een warme dag komt een hommelkoningin uit haar schuilplaats en gaat op zoek naar voedsel. Als het kouder wordt moet ze

Nadere informatie

Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen?

Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen? Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen? EEN PLUSPUNT VOOR DE NATUUR Bijen in nood We horen steeds vaker dat bijen massaal verdwijnen. Bijenkast na bijenkast staat leeg. Niet alleen honingbijen boeren

Nadere informatie

Een bij hoort er bij in Nijmegen. Initiatiefvoorstel aan de Raad om bijensterfte tegen te gaan.

Een bij hoort er bij in Nijmegen. Initiatiefvoorstel aan de Raad om bijensterfte tegen te gaan. Een bij hoort er bij in Nijmegen Initiatiefvoorstel aan de Raad om bijensterfte tegen te gaan. Ingediend door: Pepijn Boekhorst, GroenLinks Tobias van Elferen, D66 Bij het schrijven van dit initiatiefvoorstel

Nadere informatie

2 e West-Vlaams Bijensymposium 22/10/2011 Jens D Haeseleer. Vlaanderen, bij-zonder landschap?

2 e West-Vlaams Bijensymposium 22/10/2011 Jens D Haeseleer. Vlaanderen, bij-zonder landschap? 2 e West-Vlaams Bijensymposium 22/10/2011 Jens D Haeseleer Vlaanderen, bij-zonder landschap? Inhoud Wilde bijen? Belang van wilde bijen Landschap zonder bijen? Vlaanderen: bij-zonder landschap Wilde bijen?

Nadere informatie

De Bijenwijzer biedt handvatten voor effectief bijenbeheer

De Bijenwijzer biedt handvatten voor effectief bijenbeheer tekst carolien wegstapel, pim de kwaadsteniet, tauw bv malou van der sluis, matthijs timmermans, advident beeld carolien wegstapel De Bijenwijzer biedt handvatten voor effectief bijenbeheer 38 vakblad

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster,

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014. Beste natuurliefhebber/- ster, De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 17 juni 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was een mooie dag, meestal zonnig en soms bewolkt. Er stond wel een stevige wind, maar al met al was het een dag waarop

Nadere informatie

Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen?

Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen? Wilde bijen in nood Hoe kan jij helpen? Bijen in nood We horen steeds vaker dat bijen massaal verdwijnen. Bijenkast na bijenkast staat leeg. Niet alleen honingbijen boeren achteruit, ook heel wat wilde

Nadere informatie

Hoe maken we bijenhotels?

Hoe maken we bijenhotels? Hoe maken we bijenhotels? Voor welke bijen doen we dat? Welke bijen mogen we in onze streek verwachten? Op welke planten vliegen deze bijen? Welke factoren bepalen of bijen wel of niet komen? Welke materialen

Nadere informatie

Wilde bijen in Deventer 2012

Wilde bijen in Deventer 2012 Wilde bijen in Deventer 2012 Jan Smit, Frank van der Meer, Erik van der Spek & Wim Klein Wilde bijen in Deventer 2012 Jan Smit, Frank van der Meer, Erik van der Spek & Wim Klein Colofon 2012, Jan Smit,

Nadere informatie

Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen?

Wilde bijen in nood. Hoe kan jij helpen? Wilde bijen in nood Hoe kan jij helpen? Bijen in nood We horen steeds vaker dat bijen massaal verdwijnen. Bijenkast na bijenkast staat leeg. Niet alleen honingbijen boeren achteruit, ook heel wat wilde

Nadere informatie

Bijlage 1 Van de Nederlandse naar de wetenschappelijke namen van de bijen in dit boek

Bijlage 1 Van de Nederlandse naar de wetenschappelijke namen van de bijen in dit boek Bijlage 1 Van de Nederlandse naar de wetenschappelijke namen van de bijen in dit boek Nederlandse naam genus species aardhommel Bombus terrestris akkerhommel Bombus pascuorum andoornbij Anthophora furcata

Nadere informatie

Bijen en zweefvliegen op bedrijventerrein Grote Polder

Bijen en zweefvliegen op bedrijventerrein Grote Polder Menno Reemer 2016 Bijen en zweefvliegen op bedrijventerrein Grote Polder Bijen en zweefvliegen op bedrijventerrein Grote Polder Juli 2016 tekst Menno Reemer productie EIS Kenniscentrum Insecten, Leiden

Nadere informatie

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, donderdag 20 april Beste natuurliefhebber/-ster,

De Wiershoeck-Kinderwerktuin, donderdag 20 april Beste natuurliefhebber/-ster, De Wiershoeck-Kinderwerktuin, donderdag 20 april 2017 Beste natuurliefhebber/-ster, Het was donderdag de 20 ste een stuk aangenamer dan de dinsdag ervoor en dus koerste ik al fietsend weer richting De

Nadere informatie

Hoe maken we bijenhotels?

Hoe maken we bijenhotels? Hoe maken we bijenhotels? Voor welke bijen doen we dat? Welke bijen mogen we in onze streek verwachten? Op welke planten vliegen deze bijen? Welke factoren bepalen of bijen wel of niet komen? Welke materialen

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 De bijen van Nederland

Hoofdstuk 4 De bijen van Nederland Hoofdstuk 4 De bijen van Nederland Er zijn in ons land gegevens verzameld over meer dan 350 soorten bijen. Daaruit blijkt dat het met veel soorten niet echt goed gaat. Om een beeld te geven van de grote

Nadere informatie

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen.

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. Tekeningen Ciel Broeckx, juni 2010. 1 De Europese Unie heeft in 2002 afgesproken om het verlies aan biodiversiteit

Nadere informatie

De bijenfauna van Zuid-Holland: trends, prioritaire soorten en belangrijke gebieden

De bijenfauna van Zuid-Holland: trends, prioritaire soorten en belangrijke gebieden Menno Reemer 2017 De bijenfauna van Zuid-Holland: trends, prioritaire soorten en belangrijke gebieden De bijenfauna van Zuid-Holland: trends, prioritaire soorten en belangrijke gebieden mei 2017 tekst

Nadere informatie

Verslag inventarisatie bijen en angeldragende wespen (Hymenoptera: Aculeata) in Westduinpark en Bosjes van Poot 2015

Verslag inventarisatie bijen en angeldragende wespen (Hymenoptera: Aculeata) in Westduinpark en Bosjes van Poot 2015 Verslag inventarisatie bijen en angeldragende wespen (Hymenoptera: Aculeata) in Westduinpark en Bosjes van Poot 2015 Martijn Kos Resultaten In totaal werden er in de periode van 8 maart 2015 tot en met

Nadere informatie

Bijenmonitoren docentendeel

Bijenmonitoren docentendeel Bijenmonitoren docentendeel De doelen van deze les zijn: -Leerlingen kennen de kenmerken van een insect. -Leerlingen kunnen bijen van andere insecten onderscheiden. -Leerlingen kunnen werken met de zoekkaart

Nadere informatie

TRONKENBIJ/HERIADES TRUNCORUM LÖCHERBIENE (D) DAISY CARPENTERBEE (GB) HERIADES TRUNCORUM (F) Tronk

TRONKENBIJ/HERIADES TRUNCORUM LÖCHERBIENE (D) DAISY CARPENTERBEE (GB) HERIADES TRUNCORUM (F) Tronk TRONKENBIJ/HERIADES TRUNCORUM LÖCHERBIENE (D) DAISY CARPENTERBEE (GB) HERIADES TRUNCORUM (F) Tronk In Nederland vliegt slechts een soort. Het is een echte zomerbij. De tronkenbij heeft zijn naam te danken

Nadere informatie

Wilde bijen in natuur- en groenbeheer. Ivo Raemakers Menno Reemer

Wilde bijen in natuur- en groenbeheer. Ivo Raemakers Menno Reemer Wilde bijen in natuur- en groenbeheer Ivo Raemakers Menno Reemer 1 Waarom bijen? Rode Lijst: veel soorten bedreigd Functie in ecosysteem: belangrijke bestuivers Indicator voor natuurbeheer en natuurkwaliteit

Nadere informatie

Hoofdstuk 15 Koekoeksbijen in nestblokken (tubebijen Stelis, viltbijen Epeolus, kegelbijen Coelioxys)

Hoofdstuk 15 Koekoeksbijen in nestblokken (tubebijen Stelis, viltbijen Epeolus, kegelbijen Coelioxys) Hoofdstuk 15 Koekoeksbijen in nestblokken (tubebijen Stelis, viltbijen Epeolus, kegelbijen Coelioxys) Een koekoeksbij verzamelt zelf geen voedsel voor haar nageslacht, maar legt een ei in het nest van

Nadere informatie

Bijen en biodiversiteit in tuinen

Bijen en biodiversiteit in tuinen Bijen en biodiversiteit in tuinen Hoe maken we natuurvriendelijke tuinen die ook geschikt zijn voor bijen Arie Koster Voor voorbeelden van bijenvriendelijke milieus, bijenhotels en een bijenkalender zie:

Nadere informatie

Naar meer wilde bijen op het platteland DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR & ENERGIE

Naar meer wilde bijen op het platteland DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR & ENERGIE Naar meer wilde bijen op het platteland DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR & ENERGIE www.weekvandebij.be Arie Koster (bijenmakelaar, stadsecoloog, specialist bijenbeheer) www.bijenhelpdesk.nl ariekoster@bijenhelpdesk.nl

Nadere informatie

INHOUD Handelsonderneming Vlamings BV Steenbergen/De Mortel. Copyright Pieter van Breugel, Veghel 1

INHOUD Handelsonderneming Vlamings BV Steenbergen/De Mortel. Copyright Pieter van Breugel, Veghel 1 Gebruik insectenhotels en natuurlijke vijanden Pieter van Breugel Veghel INHOUD Inleiding Schadelijke insecten Predatoren Lieveheersbeestjes Gaasvliegen Papierwespen Metselwespen Graafwespen Insectenhotels

Nadere informatie

Over bijen als bestuivers en het voortbestaan van soorten

Over bijen als bestuivers en het voortbestaan van soorten NBV-lezing Biodiversiteit. Over bijen als bestuivers en het voortbestaan van soorten Inleiding. Deze lezing is ontwikkeld om hen die niet zo vaardig zijn in het maken van (Power Point)- presentaties toch

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT IN BELGIË. Bijen in de kijker. Leer ze kennen en help mee ze te beschermen!

BIODIVERSITEIT IN BELGIË. Bijen in de kijker. Leer ze kennen en help mee ze te beschermen! BIODIVERSITEIT IN BELGIË Bijen in de kijker Leer ze kennen en help mee ze te beschermen! 1 Met dit educatieve boekje willen we leerkrachten en leerlingen uit het secundair onderwijs en leerkrachten van

Nadere informatie

Vrij Technisch Instituut Grote Hulststraat Tielt tel fax

Vrij Technisch Instituut Grote Hulststraat Tielt tel fax De houten onderdelen van het insectenhotel zijn machinaal gemaakt door leerlingen van VTI Tielt. Hieronder beschrijven we de belangrijkste stappen bij het maken van de onder- en bovenplank en de zijplanken

Nadere informatie

Wilde bijen in de stad

Wilde bijen in de stad Wilde bijen in de stad Nemen stadsbijen toe of af en wat hebben we te verliezen Dat! http://www.denederlandsebijen.nl/bijenperregio/maastricht/index.htm Arie Koster Arie Koster (bijenmakelaar, stadsecoloog,

Nadere informatie

voor het primair onderwijs

voor het primair onderwijs voor het primair onderwijs Dit lespakket is een initiatief van Stichting Land van Wijk en Wouden en Samen Duurzaam Holland Rijnland, en is mede mogelijk gemaakt door Fonds 1818 en Provincie Zuid-Holland.

Nadere informatie

BOGO Initiatieven in Natuur en Beheer tussen

BOGO Initiatieven in Natuur en Beheer tussen BOGO Initiatieven in Natuur en Beheer tussen overheid, actieve burgers en natuurbeheerders: Participatieve planning in gebiedsprocessen Eveliene Steingröver en Sabine van Rooij, Alterra, Wageningen UR

Nadere informatie

Steilrand Noordwijk als ecologische verbindingszone voor wilde bijen

Steilrand Noordwijk als ecologische verbindingszone voor wilde bijen Bijenhelpdesk 2017-5 Steilrand Noordwijk als ecologische verbindingszone voor wilde bijen Fabrice Ottburg en Menno Reemer, 22 november 2017. Status: definitief. Contactgegevens: Dhr. Fabrice Ottburg Dhr.

Nadere informatie

Bermenplan Assen. Definitief

Bermenplan Assen. Definitief Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595

Nadere informatie

de zon. De stokroos is in diverse kleuren te krijgen. Bijen bezoeken de bloem vooral om het stuifmeel. De hoogte varieert van 50 cm tot 2 meter.

de zon. De stokroos is in diverse kleuren te krijgen. Bijen bezoeken de bloem vooral om het stuifmeel. De hoogte varieert van 50 cm tot 2 meter. bijenplanten inleiding In Nederland leven 300 soorten bijen. Dertig soorten zijn sociale insecten die in een volk leven. De honingbij is hier een mooi voorbeeld van. De overige soorten bijen leven solitair.

Nadere informatie

Menno Reemer & John T. Smit. Bijen en zweefvliegen in stedelijk groen van Rotterdam

Menno Reemer & John T. Smit. Bijen en zweefvliegen in stedelijk groen van Rotterdam Menno Reemer & John T. Smit 2014 Bijen en zweefvliegen in stedelijk groen van Rotterdam Bijen en zweefvliegen in stedelijk groen van Rotterdam oktober 2014 tekst Menno Reemer & John T. Smit productie EIS

Nadere informatie

Wilde bijen in nood Hoe kan jij helpen?

Wilde bijen in nood Hoe kan jij helpen? Wilde bijen in nood Hoe kan jij helpen? EEN PLUSPUNT VOOR DE NATUUR Bijen in nood We horen steeds vaker dat bijen massaal verdwijnen. Bijenkast na bijenkast staat leeg. Niet alleen honingbijen boeren achteruit,

Nadere informatie

Eindverslag Bijen en Vlinders in de Akkers

Eindverslag Bijen en Vlinders in de Akkers H Eindverslag Bijen en Vlinders in de Akkers Versie december 2015 Praktijk inventarisatie 2014-2015 Uitdaging In 2009 was in de VS en Canada de bijensterfte opgelopen tot 30%, bijna 4x hoger dan de natuurlijke

Nadere informatie

Verslag Pilotproject Groene Cirkel Bijenlandschap

Verslag Pilotproject Groene Cirkel Bijenlandschap Verslag Pilotproject Groene Cirkel Bijenlandschap Periode april 2015 t/m maart 2017 Stichting land van Wijk en Wouden Hannie Korthof, juni 2017 Projectkenmerk: PZH-2015-503991501 DOS-2014-0010496 1 Inhoud:

Nadere informatie

Wilde bijen in Amsterdam Zuid

Wilde bijen in Amsterdam Zuid Wilde bijen in Amsterdam Zuid Een inventarisatie van wilde bijen in het openbaar groen van stadsdeel Zuid A. Koster F.A.L. Nieuwenhuis Augustus 2014 In opdracht van Gemeente Amsterdam, Stadsdeel Zuid Woord

Nadere informatie

John T. Smit & Frank van der Meer. Inventarisatie van de bijen van het Nationaal Park Dwingelderveld bij Natuurmonumenten

John T. Smit & Frank van der Meer. Inventarisatie van de bijen van het Nationaal Park Dwingelderveld bij Natuurmonumenten John T. Smit & Frank van der Meer 2016 Inventarisatie van de bijen van het Nationaal Park Dwingelderveld bij Natuurmonumenten Inventarisatie van de bijen van het Nationaal Park Dwingelderveld bij Natuurmonumenten

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad 1064559, Datum: Behandeld door: 9 September 2013 P. Bakker Afdeling/Team: Stadsbeheer/ Staf Stadsbeheer Onderwerp: Bevordering bijenstand Purmerend

Nadere informatie

Bijen project boekje. Groep 4 - juni 2006

Bijen project boekje. Groep 4 - juni 2006 Bijen bestuiven de....... De imker houdt bijen voor de....... De bij haalt de...... uit de bloem. De... maakt honing van de nectar. De........ van de bijen legt de eitjes. Een mannetjesbij heet een...

Nadere informatie

Bijen en hommels. Tijdstip: mei, juni, juli, augustus wanneer er veel bloemen in bloei staan

Bijen en hommels. Tijdstip: mei, juni, juli, augustus wanneer er veel bloemen in bloei staan KB6 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Bijen en hommels Tijdstip: mei, juni, juli, augustus wanneer er veel bloemen in bloei staan 1. Inleiding: hommels en bijen worden

Nadere informatie

OBN-INVENTARISATIES VAN BIJEN IN BUURSERZAND, KAMPINA, SPRENGENBERG, VELHORST EN WITTE VEEN

OBN-INVENTARISATIES VAN BIJEN IN BUURSERZAND, KAMPINA, SPRENGENBERG, VELHORST EN WITTE VEEN 2008 OBN-INVENTARISATIES VAN BIJEN IN BUURSERZAND, KAMPINA, SPRENGENBERG, VELHORST EN WITTE VEEN ANNE JAN LOONSTRA, MENNO REEMER, FRANK VAN DER MEER & JAN SMIT OBN-inventarisaties van bijen in Buurserzand,

Nadere informatie

Jinze Noordijk Elias de Bree Roy Kleukers Menno Reemer. Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur

Jinze Noordijk Elias de Bree Roy Kleukers Menno Reemer. Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur 2016 Jinze Noordijk Elias de Bree Roy Kleukers Menno Reemer Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur Bestuivers in appelboomgaarden met Milieukeur Oktober 2016 tekst Jinze Noordijk, Elias de Bree,

Nadere informatie

Biodiversiteit en netwerken

Biodiversiteit en netwerken Basiscursus Ecologische Moestuin Biodiversiteit en netwerken Ecologisch tuinieren is 1. Niet destructief, maar constructief tuinieren; 2. Netwerken bevorderen 1. Destructief boeren/tuinieren Pesticiden

Nadere informatie