ehealth in de richtlijnen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ehealth in de richtlijnen"

Transcriptie

1

2 ehealth in de richtlijnen In opdracht van de Regieraad Kwaliteit van Zorg Ede, maart 2013 Auteurs: drs. Janneke de Groot dr. P.C. Hermans drs. M. de Lange Contactgegevens VitaValley / Vital Innovators Zonneoordlaan TK Ede Tel

3 Samenvatting Het gebruik van ehealth kan bijdragen aan de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van de gezondheidszorg. EHealth-toepassingen zijn nu niet of nauwelijks opgenomen in de richtlijnen. De Regieraad Kwaliteit van Zorg speelde 1 een belangrijke rol in het adviseren over richtlijnontwikkeling en herziening en was geïnteresseerd op welke wijze ehealth een plek kan krijgen in richtlijnen voor goede en verantwoorde zorg. De Raad heeft VitaValley / Vital Innovators benaderd om de mogelijkheden daartoe in de praktijk te verkennen. De uitgevoerde praktijkverkenning gaat in op welke wijze ehealth-toepassingen in richtlijnen kunnen worden opgenomen. De praktijkverkenning geeft vanuit casuïstiek inzicht in verschillende mogelijkheden om ehealth een plek te geven in richtlijnen. In overleg met de Regieraad zijn 3 aandoeningen geselecteerd op basis van diversiteit: chronische nierschade, depressie en mammacarcinoom. De praktijkverkenning gaat per aandoening in op welke wijze ehealth-toepassingen in de richtlijn kunnen worden opgenomen. Om deze vraag te beantwoorden is gekeken naar het aanbod van ehealth-toepassingen, de behoefte van patiënten en professionals en het voldoen aan mogelijke randvoorwaarden. Resultaten uit de praktijkverkenningen De 3 praktijkstudies maken duidelijk dat de omvang van het ehealth-aanbod op dit moment sterk varieert per aandoening. Voor depressie zijn de meeste ehealth-toepassingen en voor nierfalen het minste. Of hier een verband is met de omvang van de patiëntenpopulatie is op basis van deze verkenning moeilijk te zeggen. De verwachting is dat het ehealth-aanbod voor de verschillende aandoeningen de komende jaren verder zal toenemen. Ook is veel variatie zichtbare in de volwassenheid van de ehealth-toepassingen. De inventarisaties bevatten toepassing die rijp en groen zijn. Vaak ontbreekt het inzicht in de toegevoegde waarde van de toepassing. Ook zijn geen cijfers over het aantal gebruikers en de tevredenheid. Bij de ehealth toepassingen voor depressie is al meer onderzoek naar effectiviteit en is vaker sprake van vergoeding vanuit het verzekerde pakket. De functionaliteit van de toepassingen varieert per aandoening. Bij de ehealth-toepassingen voor nierfalen en borstkanker ligt de nadruk op informatie, educatie en zelfmanagement. Bij depressie zijn toepassingen voor vrijwel alle genoemde functies: informatie, communicatie, preventie, behandeling en zelfmanagement. Wat opvalt is dat in de GGZ ehealth ook vaker wordt ingezet als vervanging of onderdeel van de behandeling. De praktijkdeskundigen zien de meeste toegevoegde waarde van ehealth op het terrein van informatie, communicatie en zelfmanagement. Om ehealth-toepassingen te beoordelen wordt aanbevolen om aan te sluiten bij bestaande initiatieven die een waardering geven van ehealth-toepassingen. Voorbeelden die naar voren komen, zijn: ZegelGezond, Centrum 1 De Regieraad heeft met ingang van 1 januari 2013 zijn taken overgedragen aan het CVZ, c.q. het Kwaliteitsinstituut i.o., onderdeel van het op te richten Zorginstituut Nederland. 3

4 Gezond Leven (RIVM), easi (TNO), Online Hulpstempel (Trimbos), Quality Assurance ehealth, Digitale Zorggids (NPCF & BSL). Hoewel deze initiatieven geen formele status hebben, kan gebruik worden gemaakt van deze bestaande informatie. De initiatieven houden bovendien de informatie actueel. Wel is geconstateerd dat de bestaande keurmerken en initiatieven versnipperd zijn en dat meer samenhang wenselijk is. In de beoordeling van ehealth-toepassingen wordt onderscheid gemaakt tussen therapeutische en ondersteunende ehealth-toepassingen. De kwaliteitseisen voor therapeutische ehealth-toepassingen dienen vergelijkbaar te zijn met reguliere interventies. De heid van klinische evidence is hierbij leidend. Bij ondersteunende toepassingen speelt dit minder een rol. Hier zijn factoren als toegankelijkheid, efficiëntie en patiëntenvoorkeuren belangrijker. Aanvullende randvoorwaarden voor ehealth ten opzichte van reguliere interventies hebben betrekking op de gegevensvastlegging, beveiliging en het voldoen aan (wettelijke) eisen zoals een CE-markering of een NENnorm. Uit de praktijkstudies blijkt dat het opnemen van individuele ehealth-toepassingen in richtlijnen niet zinvol wordt bevonden. Dit is te specifiek en is bovendien snel achterhaald als de ontwikkelingen in het huidige tempo doorgaan. Op functioneel niveau kunnen ehealth toepassingen wel opgenomen worden. De toepassingen hoeven hierbij niet aandoening-specifiek te zijn. Ook generieke toepassingen die zich richten op inzage in het medisch dossier en shared decision tools kunnen een plek krijgen binnen de richtlijn. Algemene conclusies & aanbevelingen 1. Geef ehealth een plek in de richtlijnen, zowel bij het wat als het hoe Vanuit de drie praktijkstudies concluderen we dat opname van ehealth in richtlijnen mogelijk is. Hoewel het medisch handelen vaak centraal staat in de richtlijnen, is er over het algemeen ook aandacht voor de manier van zorgverlening. Het wat (medisch handelen) en het hoe (manier van aanbieden) loopt in de huidige richtlijnen vaak door elkaar. De mogelijkheid om ehealth op te nemen in richtlijnen bestaat daarmee al. Aandachtspunt is dat deze mogelijkheid nauwelijks wordt gebruikt. Aanbevelingen: Neem ehealth-toepassingen op een vergelijkbare wijze op als reguliere interventies en ondersteunende toepassingen. Om de opname van ehealth in richtlijnen te bevorderen is meer aandacht nodig voor deze mogelijkheid. Neem deze mogelijkheid in ieder geval op in de Richtlijn voor Richtlijnen dan wel het toekomstige Toetsingskader van het Kwaliteitsinstituut i.o. Maak in de richtlijnen duidelijker onderscheid tussen het wat en hoe. In het voorlopige voorstel voor het toetsingskader voor het Kwaliteitsinstituut i.o. wordt voor kwaliteitsstandaarden (verzameling van richtlijnen, zorgstandaarden en zorgmodules) een onderscheid gemaakt tussen de inhoud van zorg en de organisatie van zorg. Hier kan bij worden aangesloten. 4

5 2. Neem geen individuele ehealth-toepassingen op in richtlijnen Het opnemen van ehealth-toepassingen op individueel niveau wordt in alle praktijkverkenningen door de praktijkdeskundigen afgeraden. Het niet product-specifiek verwijzen naar ehealth kan op draagvlak rekenen. Het kan hierbij aandoening-specifieke toepassingen betreffen evenals diagnose-onafhankelijke toepassingen. Aanbeveling: De verwijzing naar ehealth-toepassing in richtlijnen dient niet product-specifiek te zijn. In de Richtlijn voor richtlijnen en in het toekomstige Toetsingskader kan worden beschreven op welke wijze ehealthtoepassingen functioneel kunnen worden omschreven. 3. Geef aandacht aan ehealth in richtlijnen in relatie tot doelmatigheid In de Richtlijn voor richtlijnen wordt voorgeschreven dat in de richtlijn aandacht besteed moet worden aan doelmatigheid. Als doelmatigheid meer een rol speelt in de aanbevelingen van de richtlijnen, biedt dit kansen voor de opname van ehealth in richtlijnen. Aanbevelingen: Indien ehealth doelmatiger is dan reguliere zorg dan dient hier expliciet melding van te worden gemaakt in de aanbevelingen van de richtlijn. Opgemerkt dient wel te worden dat dit nog maar voor weinig ehealth toepassingen daadwerkelijk is aangetoond. In de Richtlijn voor richtlijnen dient bij de paragraaf over doelmatigheid te worden opgenomen dat de mogelijke inzet van ehealth moet worden overwogen vanuit doelmatigheidsperspectief. Dit kan tevens in het Toetsingskader van het Kwaliteitsinstituut i.o. worden overgenomen. 4. Stel een module op voor ehealth Een alternatief voor het opnemen van ehealth in richtlijnen is het opstellen van een aparte module ehealth. Dit heeft als voordeel dat deze module zich specifiek kan richten op ehealth en zo onder meer mogelijkheden biedt om ook in te gaan op randvoorwaarden en implementatie-aspecten. Bovendien biedt het de mogelijkheid om onafhankelijk van de revisie van de richtlijn nieuwe ontwikkelingen op te nemen. Aanbevelingen: Stel een aparte module ehealth op als product bij onderliggende richtlijnen en zorgstandaarden. Hierdoor is de module breed toepasbaar en hoeft deze zich niet te beperken tot één aandoening. De instructie voor het opstellen van de module ehealth dient terug te komen in de Richtlijn voor richtlijnen en het toekomstige Toetsingskader van het Kwaliteitsinstituut i.o. 5. Sluit aan bij bestaande initiatieven voor het waarderen en beoordelen van ehealth Er zijn diverse initiatieven die ehealth toepassingen waarderen of beoordelen. Hoewel deze initiatieven geen formele status hebben, kan gebruik worden gemaakt van deze bestaande informatie. De initiatieven houden bovendien de informatie actueel. Richtlijncommissies kunnen gebruik maken van deze informatie. Daarnaast bieden wettelijke eisen, zoals een CE markering, handvatten voor de beoordeling van ehealth-toepassingen. 5

6 Aanbeveling: Maak gebruik van bestaande initiatieven om ehealth toepassingen te waarderen of te beoordelen. Gezien het toenemende aantal initiatieven ontstaat behoefte aan samenhang tussen de verschillende initiatieven. Het Kwaliteitsinstituut i.o. dient te verkennen op welke wijze een faciliterende rol kan worden gespeeld om te komen tot meer samenhang en mogelijk zelfs convergentie van de verschillende initiatieven. 6. Zorg voor verbinding tussen richtlijnen, zorgstandaarden en informatiestandaarden Indien ehealth een plek krijgt in richtlijnen dient dit ook terug te komen in zorgstandaarden (met bijbehorende informatiestandaarden). Veldpartijen ondervinden op dit moment een gat tussen de beschrijving in de richtlijnen en de ontwikkelingen, zoals de Continuity of Care Record (CCR) en de informatiestandaarden. Indien ehealth wordt opgenomen in richtlijnen dienen de consequenties voor het (elektronische) dossier, zorgstandaarden en informatiestandaarden te worden verkend. Aanbeveling: Een discussie met betrokken partijen over het verder bij elkaar brengen van deze verschillende kwaliteitsinstrumenten is nodig. Wij raden het Kwaliteitsinstituut i.o. aan hierin een faciliterende rol te spelen. Slotoverwegingen De implementatie van ehealth loopt niet vanzelf en loopt achter bij de mogelijkheden die al zijn. Het vraagstuk om ehealth in te bedden in richtlijnen loopt daarmee deels vooruit op de praktijk. De aanbevelingen dienen verder te worden uitgewerkt en te worden getoetst in deze praktijk. Tot slot willen we diverse aspecten die tijdens de praktijkverkenning naar voren kwamen en buiten de scope van de praktijkverkenning vallen, hier nog kort opsommen. 1. Doelmatigheid door verschuiving van zorg. In de praktijkverkenning ligt de focus vooral op het vervangen of aanvullen van reguliere zorg met ehealthtoepassingen. Hierdoor blijft het potentieel dat ehealth heeft op het gebied van het verschuiven van zorg van medisch specialist naar verpleegkundige of van 2 e naar 1 e of zelfs naar de 0 de lijn buiten beschouwing. Om het aspect van doelmatigheid goed te kunnen beoordelen dienen overwegingen zoals taakverschuiving ook meegewogen te worden. Dit is een aandachtspunt voor het Kwaliteitsinstuut i.o. 2. Vergoeding van ehealth-toepassingen. Het CVZ hanteert als algemeen criterium in de vergoedingsbeslissing of een interventie voldoet aan de stand van wetenschap en praktijk. Daarnaast heeft het CVZ een standpunt gepubliceerd waarin wordt geconcludeerd dat als bestaande, al verzekerde zorg in een ehealth vorm aangeboden wordt, die zorg verzekerde zorg blijft als de samenstelling en de effectiviteit ervan niet wezenlijk wijzigen ten opzichte van de oorspronkelijke zorg. Voor ehealth toepassingen is de bekostiging in de praktijk desondanks nog vaak een probleem. Indien ehealth toepassingen een plek krijgen in richtlijnen is het wenselijk meer inzicht te verkrijgen of er mogelijkheden zijn om de toepassingen ook te vergoeden binnen de reguliere zorg. Hier ligt een rol voor het ministerie van VWS en het Kwaliteitsinstituut i.o. 3. Ehealth als middel voor implementatie van richtlijnen. De impact van het opnemen van ehealth in richtlijnen is mede afhankelijk van de implementatie en naleving van de richtlijn. Veel zorgverleners zijn onvoldoende bekend met actuele richtlijnen en werken volgens verouderde richtlijnen, veelal o.b.v. kennis vergaard tijdens hun studie. 6

7 De toegankelijkheid van richtlijnen kan met behulp van ICT/eHealth worden verbeterd. Bijvoorbeeld door de richtlijn in de vorm van een mobiele app aan te bieden. Een andere mogelijkheid is om aansluiting te zoeken bij bestaande ICT-infrastructuur in de praktijk. Aansluiting van de richtlijnen bij bestaande informatiesystemen in de zorg kan een versnelling geven in de implementatie van richtlijnen en de naleving van richtlijnen bevorderen. 7

8 Inhoud Samenvatting Inleiding Aanpak Selectie van casuïstiek Aanpak praktijkverkenning Ordenen en beoordelen van het ehealth-aanbod Model Toelichting invalshoeken Praktijkverkenning nierfalen Inleiding chronische nierschade Richtlijnen chronische nierschade Inventarisatie ehealth-aanbod Zorgbehoefte (patiënten en professionals) Randvoorwaarden Mogelijkheid opname in richtlijnen Conclusies Praktijkverkenning Depressie Inleiding depressie Richtlijnen depressie Inventarisatie ehealth-aanbod Zorgbehoefte (patiënten en professionals) Randvoorwaarden Mogelijkheid opname in richtlijnen Conclusies Praktijkverkenning Mammacarcinoom Inleiding mammacarcinoom Richtlijnen mammacarcinoom Inventarisatie ehealth-aanbod

9 6.4 Zorgbehoefte (patiënten en professionals) Randvoorwaarden Mogelijkheid opname in richtlijnen Conclusies Conclusies & aanbevelingen Conclusies ehealth-aanbod Conclusies zorgbehoefte (patiënten en zorgverleners) Conclusies randvoorwaarden Conclusies opname in richtlijnen Algemene conclusies en aanbevelingen Bijlage 1: oproep om mee te doen aan inventarisatie van ehealth-toepassingen Bijlage 2: Overzicht verkennende interviews Bijlage 3: deelnemers expertmeetings Bijlage 4: inventarisatie ehealth-toepassingen nierfalen Bijlage 5: inventarisatie ehealth-toepassingen depressie Bijlage 6: inventarisatie ehealth toepassingen borstkanker

10 1 Inleiding De afgelopen jaren is het aanbod van ehealth-toepassingen enorm toegenomen. Hierdoor is de term ehealth vooral een verzamelbegrip geworden. In dit rapport sluiten we aan bij de definitie van de RVZ (2002): ehealth is het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internettechnologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren. Het kan gaan om meer basale functies zoals informatie uitwisselen en communicatie. Of juist om specifieke toepassingen ter ondersteuning van zelfmanagement, de behandeling of de organisatie van zorg. In onderstaande figuur zijn ter illustratie een aantal ehealth-toepassingen geprojecteerd op het model van Porter (Redefining health care). Figuur 1: voorbeelden van ehealth-toepassingen met verschillende functionaliteit Het gebruik van ehealth kan bijdragen aan de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van de gezondheidszorg. De effectiviteit van het medisch handelen is niet alleen afhankelijk van het kiezen van de juiste zorg (indicatiestelling), maar daarnaast ook van de wijze waarop de zorgt wordt aangeboden (coördinatie, communicatie, logistiek, service). Vooral bij deze laatste aspecten kan ehealth een onmisbare bijdrage leveren. De implementatie van ehealth loopt nog niet vanzelf en loopt achter bij de mogelijkheden die al zijn. Gezien de sleutelrol van professionals in het aanbieden van toepassingen van ICT en ehealth is kennis en acceptatie bij deze doelgroep essentieel. Ook bekendheid bij patiënten is van belang om het gebruik te bevorderen. Andere aandachtspunten voor implementatie zijn het voorkomen van een technology push, de structurele financiering en het inbedden in het reguliere werkproces. Verschillende partijen roepen op ehealth een vanzelfsprekend onderdeel te 10

11 laten zijn van zorg. Het CVZ heeft in 2011 een standpunt 2 gepubliceerd over wanneer ehealth verzekerde zorg is. NPCF, KNMG en ZN hebben in 2012 gezamenlijk het initiatief genomen om te komen tot een Nationale Implementatie Agenda ehealth (NIA). Zij werken de komende jaren aan de uitvoering van een gezamenlijke actieagenda. Het belang hiervan wordt door steeds meer veldpartijen onderkend. De Regieraad Kwaliteit van Zorg speelde 3 een belangrijke rol in het adviseren over richtlijnontwikkeling en herziening. In richtlijnen wordt vastgelegd wat we onder goede en verantwoorde zorg verstaan. Deze richtlijnen worden opgesteld door commissies met zorgprofessionals en patiëntvertegenwoordigers. De raad was geïnteresseerd op welke wijze ehealth een plek kan krijgen in richtlijnen voor goede en verantwoorde zorg. EHealth-toepassingen zijn nu niet of nauwelijks opgenomen in de richtlijnen. Er zijn de volgende belemmeringen voor opname van ehealth in de richtlijnen: 1. In de richtlijnen is momenteel weinig aandacht voor de manier van zorg leveren ( hoe ). De nadruk in de richtlijnen ligt nu nog vooral op het medisch handelen ( wat ). 2. Aangezien ehealth in de meeste gevallen vooral het anders aanbieden van zorg betreft, zal op een andere manier naar de bewijslast moeten worden gekeken. De niveaus van bewijslast zoals nu gehanteerd in richtlijnen sluiten niet goed aan. 3. Ontwikkelingen op het gebied van ICT gaan zeer snel. Dit tempo sluit niet aan bij de gemiddelde termijn van 3 tot 5 jaar voor het aanpassen van de richtlijn. Hierdoor ontstaat een gat tussen beschikbare en veelbelovende toepassingen en opname in de richtlijnen. Om meer zicht te krijgen op welke wijze ehealth-toepassingen in richtlijnen kunnen worden opgenomen, hebben wij een praktijkverkenning uitgevoerd. De verkenning gaat in op richtlijnen voor 3 specifieke aandoeningen. 2 College voor Zorgverzekeringen (2011). Standpunt Wanneer is e-health verzekerde zorg? 3 De Regieraad heeft met ingang van 1 januari 2013 zijn taken overgedragen aan het CVZ, c.q. het Kwaliteitsinstituut i.o., onderdeel van het op te richten Zorginstituut Nederland. 11

12 2 Aanpak Om dicht aan te kunnen sluiten bij de praktijk, hebben we ervoor gekozen een praktijkverkenning uit te voeren. De ontwikkeling en het gebruik van ehealth in de praktijk zijn hierbij leidend in plaats van de ontwikkelingen op het gebied van richtlijnontwikkeling. De praktijkverkenning geeft vanuit casuïstiek inzicht in verschillende oplossingen om ehealth een plek te geven in richtlijnen. 2.1 Selectie van casuïstiek In overleg met de Regieraad zijn 3 casussen geselecteerd op basis van diversiteit. Er is sprake van variatie in het type aandoening en zorgvraag: chronische zorg, multidisciplinaire curatieve zorg, eerstelijnszorg. Hierdoor krijgen we een indruk van verschillende (on)mogelijkheden om ehealth in richtlijnen op te nemen. In de praktijkverkenning staan de richtlijnen voor de volgende aandoeningen centraal: 1. Richtlijn Chronische nierschade (2009) Chronische nierschade is een voorbeeld van een chronische aandoening. Het belang van leefstijl en zelfmanagement bij deze doelgroep is groot en daarmee ook de potentie van ehealth toepassingen. 2. Richtlijn Depressie (2009) & NHG standaard (2012) Depressie is een voorbeeld van het gebruik van ehealth in de eerste en tweede lijn. Depressie komt veel voor in Nederland en de mogelijke impact van ehealth-toepassingen op kwaliteit en doelmatigheid is daarom groot. 3. Richtlijn Mammacarcinoom (2012) Mammacarcinoom is een voorbeeld van een aandoening die een multidisciplinaire aanpak vraagt. Bovendien is het een aandoening die een intensieve zorgperiode kent met een lange periode van nazorg en nacontrole. De potentie van ehealth-toepassingen ligt vooral op het terrein van de informatiebehoefte van de patiënt en de samenwerking tussen professionals. 2.2 Aanpak praktijkverkenning De stappen van de praktijkverkenning zijn voor de 3 casussen gelijk. De stappen zijn op de volgende pagina schematisch weergegeven. Vooraf hielden we per casus een verkennend interview met een expert op het vakgebied (zie bijlage 2). Dit gaf inzicht in de ontwikkelingen op de verschillende terreinen in algemene zin en specifiek op het gebied van ehealth. De experts hebben input gegeven voor de inventarisatie van de toepassingen en uit te nodigen personen voor de expertmeetings. In de verkenning staan de volgende vragen centraal: Wat is het aanbod van ehealth-toepassingen? In hoeverre sluit het aanbod aan bij de behoefte van patiënten en professionals? In hoeverre voldoet het aanbod aan randvoorwaarden voor kwaliteit, effectiviteit en doelmatigheid? Op welke wijze kunnen ehealth-toepassingen een plek krijgen in de richtlijn? 12

13 Figuur 2: Aanpak praktijkverkenning Ad 1) Inventarisatie ehealth-aanbod Allereerst is het ehealth-aanbod in kaart gebracht. De longlists geven een goede indruk van de omvang van het aanbod en de variatie in het type toepassingen. De overzichten zijn niet uitputtend. Voor de inclusie van ehealth-toepassingen gebruiken we de brede definitie van ehealth het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internettechnologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren. Bij informatieve websites hanteren we het criterium of er interactie mogelijk is, bijvoorbeeld de mogelijkheid om een vraag te stellen of in contact te komen met lotgenoten. Websites met alleen gezondheidsinformatie zijn om deze reden niet opgenomen in de inventarisatie. Het merendeel van de interventies vonden we via literatuuronderzoek en internetsearch. Voor depressie zijn reeds een aantal bestaande overzichten, waarvan we in deze verkenning gebruik maakten: Dossier e-mental health op Rapport E-mental health van Trimbos Instituut (2007); Overzicht e-mental health van Trimbos Instituut (2011). Voor de andere praktijkcasussen zijn nog geen beschikbare overzichten gevonden van het ehealth-aanbod. Daarnaast plaatsten we een oproep via de website Voor een impressie zie bijlage 1. De oproep verspreidden we via verschillende kanalen, zoals het Hans Mak Instituut (nieuwsbrief), Regieraad (website), VitaValley (website, nieuwsbrief), Digitale Zorggids (blog) en verschillende persoonlijke oproepen (per mail en inzet sociale media). In totaal heeft dit 20 reacties opgeleverd, waarvan 16 bruikbaar zijn. Na aftrek van dubbele inzendingen blijven 14 individuele toepassingen over die zijn meegenomen in de inventarisatie. 13

14 Ad 2) Inventarisatie van criteria en overwegingen die een rol spelen bij het beoordelen van ehealth We hebben een verkenning gedaan via literatuur en internet naar bestaande criteria en overwegingen die een rol spelen bij het beoordelen van ehealth. Daarnaast organiseerden we per casus een expertmeeting om criteria en overwegingen te inventariseren en te bediscussiëren. De deelnemers aan de expertmeetings zijn vermeld in bijlage 3. Vanwege verschillende afmeldingen voor de expertmeetings is nog een aantal aanvullende interviews gehouden. Ad 3) Inventarisatie op welke wijze ehealth een plek kan krijgen in de richtlijnen Aan de hand van expertmeetings en aanvullende interviews verkenden we op welke wijze ehealth een plek kan krijgen in de richtlijnen. Hierbij zijn ook alternatieven besproken. De deelnemers aan de expertmeetings zijn vermeld in bijlage 3. Door verschillende afmeldingen voor de expertmeetings zijn nog een aantal aanvullende interviews gehouden. 14

15 3 Ordenen en beoordelen van het ehealth-aanbod 3.1 Model In de huidige praktijkverkenning is het vertrekpunt het ehealth-aanbod. Voordat we in kunnen gaan op welke wijze ehealth-toepassingen een plek kunnen krijgen in de richtlijnen, is inzicht nodig welke ehealth-toepassingen bijdragen aan goede en verantwoorde zorg. Om ehealth-toepassingen te kunnen ordenen en beoordelen hebben we een model met verschillende invalshoeken opgesteld. Het model is geïnspireerd op het doorlichtingsschema van de pakketscan van het CVZ. Het doorlichtingsschema bestaat uit cirkels die verschillende invalshoeken verbeelden. Doordat de cirkels gedeeltelijk overlappen ontstaan verschillende vlakken. De vlakken vertegenwoordigen verschillende dilemma s of kwesties. Bij de pakketscan gaat het om pakketkwesties die het zorgaanbod betreffen. In de huidige praktijkverkenning hebben we het model aangepast en gaat het om kwesties met betrekking tot het ehealth-aanbod. Het model is hieronder weergegeven. *Zorgbehoefte heeft betrekking op zowel de behoefte van patiënten als de behoefte van professionals (sluit het aan bij wensen vanuit zorgproces). Figuur 3: Model ten behoeven van ordening ehealth toepassingen 3.2 Toelichting invalshoeken De drie invalshoeken van het model (ehealth aanbod, zorgbehoefte en randvoorwaarden) worden in alle casussen specifiek behandeld. Hieronder volgt een algemene toelichting per invalshoek. EHealth-aanbod 15

16 Bij het ehealth-aanbod kan enerzijds onderscheid worden gemaakt in de doelgroep/eindgebruiker. De toepassing kan zich richten op patiënten, professionals of beide. Anderzijds kan onderscheid worden gemaakt in functionaliteit. Welk doel dient de ehealth toepassing? Om het ehealth-aanbod te ordenen kunnen toepassingen worden ingedeeld naar doelgroep en functionaliteit. Onderstaande matrix gebruiken we voor de ordening van de inventarisaties. In onderstaande matrix is een aantal voorbeelden gegeven. Doelgroep Patiënt Patiënt & zorgverlener Zorgverlener Functie Informatie & educatie (voorlichting) Informatie op maat (beeld/film/tekst/game) Inzage in dossier Patiëntenbrief Deskundigheidsbevordering Communicatie Lotgenotencontact Webspreekuur Teleconsultatie / videoconsultatie / e- consult Organisatie van zorg Zelfservice (afspraken plannen, herhaalrecept) Afspraakfrequentie bepalen Elektronisch doorverwijzen (Zorgdomein) Preventie Risicotest Leefstijl & gedrag Monitoring gezondheid ivm verhoogd risico Registratie van incidentie/ prevalentiecijfers Behandeling Internetcursus (ggz) Internetbehandeling Decision aids /support NHG doc Zelfmanagement Zelfmonitoring Telemonitoring App op recept Signaleren afwijkende waarden Zorgbehoefte (patiënten en professionals) De zorgbehoefte bepaalt vooral de relevantie van het ehealth-aanbod. Welke ehealth-toepassingen sluiten aan bij de behoefte van eindgebruikers (patiënten en professionals). De zorgbehoefte is vaak niet systematisch in kaart gebracht. Dit betekent dat patiënten(-organisaties) en zorgprofessionals (bijv. vanuit wetenschappelijke verenigingen) moeten worden geraadpleegd voor het verkrijgen van input. Randvoorwaarden De randvoorwaarden hebben betrekking op inhoudelijke, financiële, organisatorische, juridische en technologische aspecten van ehealth. Het stellen van randvoorwaarden heeft als doel een oordeel over de kwaliteit, veiligheid, betrouwbaarheid, vergoeding en financiering van ehealth-toepassingen te geven. Voor ehealth is niet één compleet samengestelde set aan randvoorwaarden. De randvoorwaarden hangen vaak ook af van het type ehealth-toepassingen, zoals informatie, zelfmanagement, behandeling of organisatie van zorg. 16

17 Bestaande initiatieven die ehealth-toepassingen toetsen op verschillende aspecten van kwaliteit zijn in onderstaande tabel samengevat. Een beoordeling of goedkeuring van deze initiatieven bij de toepassing van ehealth technieken is niet verplicht. Initiatief Betrokken partijen Korte omschrijving Digitale Zorggids Bohn Stafleu Van Loghum & NPCF In 2012 is de NPCF samen met BSL een initiatief gestart voor de Digitale Zorggids. Op basis van reviews van experts en bezoekers (van de website) publiceren ze een gids met ehealth-applicaties. In eerste instantie ligt de focus op medische apps. HONcode Health On the Net Foundation HON Foundation is in 1996 gestart en heeft als doel het promoten van effectieve en betrouwbaar gebruik van ehealth technologie wereldwijd. De HONcode is een certificering voor website waarbij ze getoetst worden op de kwaliteit en transparantie van de gezondheidsinformatie. Online hulpstempel Trimbos Instituut Het Onlinehulpstempel wil inzicht geven in de kwaliteit van online hulpprogramma's op het gebied van geestelijke gezondheid. Het Onlinehulpstempel beoordeelt of het online hulpaanbod voldoet aan technische en zorginhoudelijke standaarden. Daarnaast biedt het Onlinehulpstempel gebruikers de mogelijkheid om hun mening te geven over het beoordeelde aanbod. Quality Assurance ehealth (QAEH) Stichting Quality Assurance ehealth De stichting QAEH heeft kwaliteitscriteria vastgesteld in samenspraak met marktpartijen. De stichting is voortgekomen uit de initiatiefgroep NEN De criteria worden gebruikt om dienstverlening met behulp van telemedicine te erkennen. ZegelGezond ZegelGezond Dit is een keurmerk voor betrouwbare gezondheidsinformatie op het internet. ZegelGezond plaatst zegels met cijfers op deelnemende website, zodat het publiek die meteen kan herkennen. Deze websites zijn getoetst op ruim 60 spelregels. Kwaliteitseisen die een meer verplicht karakter hebben, zijn de CE-markering en de NEN-norm voor telemedicine. Een CE-markering is vereist indien er sprake is van een medisch hulpmiddel. De markering geeft aan dat het product voldoet aan de geldende Europese richtlijnen. Software en medische apps kunnen hier onder vallen, indien ze een diagnostisch of therapeutisch doel hebben. In dat geval is een CE-markering verplicht om het product rechtmatig op de markt te kunnen brengen. Er zijn concrete plannen van de Europese commissie om de kwaliteitseisen rondom ehealth verder aan te scherpen. 17

18 De NEN-norm telemedicine (8028) bevat kwaliteitseisen die betrekking hebben op het kwaliteitsmanagement van de zorginstelling, de zorgvragergebonden processen en de processen ten aanzien van de fabricage en levering van middelen voor telemedicine. Aspecten van kwaliteit die worden gesteld aan het product/dienst zijn: doeltreffendheid, gebruiksvriendelijkheid, veiligheid, continuïteit van zorg, verantwoorde zorg en transparantie. Tot slot is vanuit Zorgverzekeraars Nederland het initiatief genomen tot het opstellen van een inkoopgids voor ehealth. In eerste instantie is in 2011 een inkoopgids gepubliceerd voor chronisch hartfalen en diabetes mellitus. Hierin zijn kwalitatieve inkoopcriteria benoemd die betrekking hebben op (toepassing van) telemedicine-voorziening, elektronische gegevensuitwisseling, organisatie en uitkomsten van zorg. 18

19 4 Praktijkverkenning nierfalen 4.1 Inleiding chronische nierschade Voor de praktijkverkenning nierfalen hebben we de richtlijn chronische nierschade als basis genomen. Chronische nierschade wordt volgens de Amerikaanse K/DOQI-richtlijnen onderverdeeld in 5 stadia. De indeling is gebaseerd op de aanwezigheid van afwijkingen in de urine en de afname van de werking van de nieren. In deze verkenning richten we ons op nierpatiënten voor de fase van nierfunctie-vervangende therapie oftewel de predialyse fase. Deze groep is goed vergelijkbaar met patiënten met chronische aandoeningen zoals diabetes en hart- en vaatziekten. In Nederland zijn circa mensen met ernstige nierproblemen. Deze groep is op te splitsen in patiënten die zich in de pre-dialyse fase bevinden en patiënten die afhankelijk zijn van een nierfunctie-vervangende therapie (transplantatie of dialyse). De symptomen van nierschade kunnen worden behandeld met medicatie. Daarnaast wordt vooral een beroep gedaan op de patiënt in het aanpassen van de leefstijl. Door te stoppen met roken, meer te bewegen en een zoutarm dieet te volgen, kan de nierfunctie zo lang mogelijk behouden blijven. Uit onderzoek 4 naar leefstijl bij nierpatiënten blijkt dat het veranderen van een ongezonde leefstijl bijzonder moeilijk is en dat de huidige zorg hier geen effectieve ondersteuning biedt. De doelgroep mensen met matige nierschade is lastig af te bakenen. De nefroloog maakt hier meestal een inschatting van. Dit bepaalt hoe vaak deze patiënten een arts zien. Door welke arts patiënten gezien worden, varieert daarnaast. Mensen met een nierziekte komen vrijwel altijd bij de nefroloog terecht. Mensen met diabetes worden vaker in de eerste lijn gezien. 4.2 Richtlijnen chronische nierschade De richtlijn chronische nierschade (CNS) is in 2009 gepubliceerd. De richtlijn is van toepassing voor alle professionals die bij de zorg voor patiënten met chronische nierschade zijn betrokken, zoals de internist, nefroloog en cardioloog. De huidige richtlijn gaat vooral in op het vaststellen van chronische nierschade en het instellen van beleid voor patiënten in verschillende stadia. Ehealth speelt in deze richtlijn geen rol. Daarnaast is er de richtlijn pre-dialyse. Deze richtlijn is van toepassing op mensen met ernstige nierschade in de fase voor nierfunctievervangende therapie (vaak 6 maanden tot 1 jaar voor dialyse). Voor deze richtlijn is momenteel een revisietraject gaande. Tijdens bijeenkomsten met patiënten en professionals in het kader van het revisietraject komen informatie, zelfmanagement en ehealth als belangrijke thema s naar voren. Het thema ehealth staat hiermee wel op de agenda, maar het is nog onduidelijk of en hoe dat ook in de richtlijn terugkeert. 4 Abma T, Nierse C, Griendt van de J, Schipper K, Zadelhoff van E. Leren over lijf en leven, een agenda voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek door nierpatiënten. Maastricht: Universiteit Maastricht,

20 4.3 Inventarisatie ehealth-aanbod Het ehealth-aanbod voor patiënten met chronische nierschade is beperkt. In totaal hebben we 9 ehealthtoepassingen gevonden. In vergelijking met andere aandoeningen is dit weinig. Tijdens de expertmeeting is een aantal suggesties gedaan ter verklaring van het kleine aantal ehealth-toepassingen specifiek voor nierfalen: Nierfalen is een kleine doelgroep. Het aantal betrokken zorgverleners is daarmee ook klein en daarmee ook de kans op het ontwikkelen van innovatieve toepassingen. De doelgroep nierpatiënten is een andere doelgroep dan depressie en borstkanker. Over het algemeen ouder, minder computer minded, minder aan het werk, minder assertief. Nierfalen is een glijdende schaal; een minder duidelijke aandoening. Begrip van de omgeving voor de aandoening is laag. Nierpatiënten hebben het gevoel dat het hen overkomt; het gevoel er niets aan te kunnen doen. In de dialysefase willen mensen niet veel meer doen op het gebied van zelfmanagement. In de pre-dialyse fase zijn mensen het meest gemotiveerd. De toepassingen delen we in onderstaande tabel in naar doelgroep en functie. In bijlage 4 is het overzicht van toepassingen opgenomen met een korte toelichting per toepassing. Dit overzicht geeft een beeld van de huidige toepassingen. Portalen zoals Mijn nieren en Mijn nier inzicht zijn vanwege meerdere functies meerdere keren opgenomen in het overzicht. Doelgroep Patiënt Patiënt & zorgverlener Zorgverlener Functie Informatie & educatie Mijn nieren Renal Soft (voorlichting) Mijn nier inzicht Communicatie Mijn nierinzicht Telenefrologie Renal Soft Organisatie van zorg Artsenwijzer diëtetiek Preventie Test uw risico Mijn nierinzicht Behandeling Zelfmanagement Medimate Mijn nieren Mijn nierinzicht Dieetinzicht De toepassingen voor patiënten en voor patiënt & zorgverlener richten zich vooral op zelfmanagement en leefstijl. De cijfers over het aantal gebruikers hierbij zijn niet bekend. De naamsbekendheid van de toepassingen onder patiënten en zorgverleners is nog niet hoog. Het gebruik lijkt daarmee beperkt. Het specifieke aanbod van ehealth voor zorgverleners is eveneens beperkt. Telenefrologie is nog in de pilotfase. NHG doc is niet specifiek voor nieraandoeningen, maar breder te gebruiken door huisartsen. De implementatie hiervan verloopt voorspoedig. 20

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade

Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 5 Vroeg opsporen en voorkomen achteruitgang chronische nierschade In Nederland hebben 1,7 miljoen mensen chronische nierschade. Dit is in veel gevallen het gevolg van

Nadere informatie

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online?

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Mecheline van der Linden Afdeling medische oncologie VU medisch centrum 2011 1 Kanker: incidentie en prevalentie Incidentie:

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

Hoe weet je of een app betrouwbaar is?

Hoe weet je of een app betrouwbaar is? Improving Mental Health by Sharing Knowledge Hoe weet je of een app betrouwbaar is? Check het onlinehulpstempel.nl Keurmerk voor m-health en e- mental health Odile Smeets, Projectmanager e-health I.COM

Nadere informatie

Kennis en ervaringen met e-health van mensen met een chronische longziekte

Kennis en ervaringen met e-health van mensen met een chronische longziekte Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Kennis en ervaringen met e-health van mensen met een chronische longziekte, J. Hofstede & M. Heijmans, NIVEL, november

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor de langdurige zorg. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor de langdurige zorg. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor de langdurige zorg Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor de langdurige zorg Het Toetsingskader voor de langdurige zorg 3 Wat is het Toetsingskader? Het Toetsingskader is

Nadere informatie

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past?

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Een bijdrage van de werkgroep tooling, gebaseerd op de kennis, ervaring en feedback opgedaan tijdens de werkzaamheden van september 2013 t/m december 2014,

Nadere informatie

Factsheet Ontwikkeling generiek Individueel Zorgplan

Factsheet Ontwikkeling generiek Individueel Zorgplan Factsheet Ontwikkeling generiek Individueel Zorgplan Deze factsheet informeert u over de ontwikkeling van een Referentiemodel Individueel Zorgplan In de praktijk bestaan veel modellen individuele zorgplannen

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift

SAMENVATTING. Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift 153 SAMENVATTING Achtergrond en doelstellingen van dit proefschrift Angst en depressie zijn de meest voorkomende psychische stoornissen, de ziektelast is hoog en deze aandoeningen brengen hoge kosten met

Nadere informatie

Disclosure belangen sprekers

Disclosure belangen sprekers Disclosure belangen sprekers (potentiële) Belangenverstrengeling geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven n.v.t. Centrale zorgverlener Welke rol kan zij spelen? dr. ir. Helene Voogdt

Nadere informatie

VRM en de zorgverzekeraar

VRM en de zorgverzekeraar VRM en de zorgverzekeraar Achmea Divisie Zorg & Gezondheid en Menzis Dinsdag 11 december 2012 Zwolle 1 Wat gaan we doen Introductie visie verzekeraar op chronische zorg Hoe gaat de verzekeraar om met de

Nadere informatie

Introductie. ehealth in de basisggz?! Waarom. Definitie 7-3-2014. ehealth: Verschijningsvormen. Even voorstellen..

Introductie. ehealth in de basisggz?! Waarom. Definitie 7-3-2014. ehealth: Verschijningsvormen. Even voorstellen.. Introductie Saskia Timmer Changinghealthcare Academy (online) opleiden voor (e)health #CHCacademy ehealth in de basisggz?! 11 maart 2014, S.Timmer 1 2 Waarom Definitie ehealth ehealth: Gebruik van ICT

Nadere informatie

richtlijnen basis voor kwaliteit

richtlijnen basis voor kwaliteit richtlijnen basis voor kwaliteit het IKNL alles-in-één concept Alle kankerpatiënten in Nederland hebben recht op de best mogelijke zorg tijdens en na hun behandeling. U, als zorgprofessional, zet zich

Nadere informatie

Zelfzorg & zelfdiagnose. Dianne Prinsen Programmaleider ehealth& zelfmanagement

Zelfzorg & zelfdiagnose. Dianne Prinsen Programmaleider ehealth& zelfmanagement 1 Zelfzorg & zelfdiagnose Dianne Prinsen Programmaleider ehealth& zelfmanagement 2 3 Zorgt Zelfdiagnose en Zelfzorg voor eigen regie van de patiënt? Zelfzorg & zelfdiagnose kan tot (meer) eigen regie leiden

Nadere informatie

ehealth in mijn praktijk?! Datum 28 januari 2014, S.Timmer

ehealth in mijn praktijk?! Datum 28 januari 2014, S.Timmer ehealth in mijn praktijk?! Datum 28 januari 2014, S.Timmer 1 Introductie Saskia Timmer Changinghealthcare Academy (online) opleiden voor (e)health #ehealth #Socialemedia #CHCacademy 2 Kijkje in de digitale

Nadere informatie

Samenvatting Zorgstandaard astma

Samenvatting Zorgstandaard astma Samenvatting Zorgstandaard astma Hierbij een samenvatting van de Zorgstandaard astma voor volwassenen namens de COPD-werkgroep van de huisartsenkring Amsterdam. Wij hebben voor u geprobeerd de belangrijkste

Nadere informatie

Op weg naar de module ouderenzorg

Op weg naar de module ouderenzorg Op weg naar de module ouderenzorg Geïntegreerde zorg voor ouderen met multiproblematiek Stichting Gezondheidscentra Eindhoven Robert Vening Katinka Mijnheer 12 oktober Inhoud presentatie 1. Introductie

Nadere informatie

Zelfmanagement. bij zeldzame aandoeningen. juni 2012. Generiek zorgthema ten behoeve van zorgstandaarden voor zeldzame aandoeningen

Zelfmanagement. bij zeldzame aandoeningen. juni 2012. Generiek zorgthema ten behoeve van zorgstandaarden voor zeldzame aandoeningen bij zeldzame aandoeningen juni 2012 Generiek zorgthema ten behoeve van zorgstandaarden voor zeldzame aandoeningen Auteur: Drs. A.E.R.M. Speijer, VSOP Accordering door: Drs. J. Havers Senior Adviseur Landelijk

Nadere informatie

ehealth in de langdurige zorg Hans Ossebaard & Angelie van der Aalst 29 oktober 2015

ehealth in de langdurige zorg Hans Ossebaard & Angelie van der Aalst 29 oktober 2015 ehealth in de langdurige zorg Hans Ossebaard & Angelie van der Aalst 29 oktober 2015 Zorginstituut Nederland 2 Werkterrein: publieke zorgverzekering Zorgverzekeringswet (Zvw) Wet langdurige zorg (Wlz)

Nadere informatie

Doorpakken met het PGD

Doorpakken met het PGD Doorpakken met het PGD Juli 2015 Een persoonlijk gezondheidsdossier (PGD) is een persoonlijk gezondheidsinformatiesysteem dat informatie over gezondheid en zorg bundelt. Deze informatie kan uit allerlei

Nadere informatie

2 Anders werken: de patiënt vraagt erom

2 Anders werken: de patiënt vraagt erom 2 Anders werken: de patiënt vraagt erom 2.1 Zijn zorgprofessionals voorbereid op de toekomst? Onvoldoende voorbereid op toename chroniciteit Curatief denken nog dominant Voorbeeld: Chronic Care Model Zijn

Nadere informatie

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk Bart Schrieken Presentatie Soorten e-mental health Onderzoek Voorbeelden praktijk Conclusies & aanbevelingen Online aanbod door GGZ in Nederland

Nadere informatie

Zorgvrager doet mee? Onderzoek!

Zorgvrager doet mee? Onderzoek! Zorgvrager doet mee? Onderzoek! Verbeteren van de patiëntveiligheid door digitale patiënten participatie? Hersenletsel na een CVA, netwerk in beroering 20 maart 2013 Rolien de Jong MSc Programma 1. Context

Nadere informatie

Call 2014 7-5-2014. Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz p/a Postbus 20062 3502 LB UTRECHT

Call 2014 7-5-2014. Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz p/a Postbus 20062 3502 LB UTRECHT Call 2014 7-5-2014 Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz p/a Postbus 20062 3502 LB UTRECHT KWALITEITSSTANDAARDEN GGZ 2014-2017/Ronde 1 datum geplaatst: 1 mei 2014 deadline: 8 augustus 2014 Oproep tot het

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Overzicht van apps voor het PGD

Overzicht van apps voor het PGD van apps voor het PGD November 2014 1. Inleiding Om een PGD te gaan gebruiken, moet het genoeg waarde hebben voor de gebruiker. Een PGD krijgt toevoegde waarde als het de gebruiker meer oplevert dan het

Nadere informatie

Certificering van websites met medische informatie

Certificering van websites met medische informatie Certificering van websites met medische informatie Inhoudsopgave In dit document vindt u informatie over: De Health on the Net Foundation en de HON-code www.betrouwbarebron.nl ZegelGezond Internet Het

Nadere informatie

ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim VU PICA Kenniscentrum Patiëntenlogistiek 21 03 2011

ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim VU PICA Kenniscentrum Patiëntenlogistiek 21 03 2011 ehealth = Health Investeringen uit het verleden belemmeren de toekomst? Chris Flim 1 ehealth is mensenwerk Bedrijfskundige informatica 10 jaar in Telecom & Media bij KPN (Call Centers, doelgroepmarketing,

Nadere informatie

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Masterclass Eerstelijns Bestuurders 15 oktober 2010, Tulip Inn, Amersfoort Reinout van Schilfgaarde Kenmerken zorgstandaard Ziekte met

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR/CU-7073

BELEIDSREGEL BR/CU-7073 BELEIDSREGEL Stoppen-met-rokenprogramma Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) beleidsregels

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

De Zorgmodule Palliatieve Zorg

De Zorgmodule Palliatieve Zorg De Zorgmodule Palliatieve Zorg - wat betekent dit voor de professional en zijn werkveld?- 2e regionale symposium palliatieve zorg s Hertogenbosch, 2 oktober 2014 Drs. Jaap R.G. Gootjes Alg. directeur /

Nadere informatie

TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING

TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING ZORGVERZEKERAARS NEDERLAND - ZN DIALOOG NR 6-9 OKTOBER 2014 1 TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING Hoe geef je in het licht van de transitie langdurige zorg optimaal vorm aan de

Nadere informatie

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 Doelgroep Inhoud Waar? Type cursus Kosten* Volwassenen Mentaal Vitaal Informatie over psychische gezondheid en overzichtssite met

Nadere informatie

5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN

5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN 1 5 ARGUMENTEN OM NIET AAN E-HEALTH TE BEGINNEN E-HEALTH en BEHANDELING ROB VAN DE KAMP VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST GGZ Introductie HBO-V (1991) Verpleegkundig Specialist GGZ (2012) Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

Kwaliteitsstandaarden in de Gehandicaptenzorg

Kwaliteitsstandaarden in de Gehandicaptenzorg Kwaliteitsstandaarden in de Gehandicaptenzorg Focus op kennis en onderzoek, aftrap NPG 22 juni 2015 Ineke Roede Overzicht Ontstaan van kwaliteitsstandaarden wat is het positieve punten beperkingen Onderzoek

Nadere informatie

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen December 2012 1. Inleiding In de algemene programmatekst Kwaliteit van Zorg zijn drie programmalijnen

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

3. Behoeften van patiënten aan zelfmanagement

3. Behoeften van patiënten aan zelfmanagement 3. Behoeften van patiënten aan zelfmanagement Om zicht te krijgen in de behoeften van nierpatiënten ten aanzien van zelfmanagement is een enquête uitgezet via NP Online. Dit is een online patiëntenpanel

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor zorgverzekeraars. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor zorgverzekeraars. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor zorgverzekeraars Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor zorgverzekeraars Het Toetsingskader voor zorgverzekeraars 3 Wat is het Toetsingskader? Het toetsingskader is één

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Ontwerp Zorgtoepassing Ketenzorg

Ontwerp Zorgtoepassing Ketenzorg Ontwerp Zorgtoepassing Ketenzorg HIS-KIS communicatie Datum: 25 februari 2014 Versie: 4.2 Referentie: Ontwerp Ketenzorg HIS-KIS Nictiz is het landelijke expertisecentrum dat ontwikkeling van ICT in de

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Meer phealth in ehealth. Tips en aandachtspunten voor patiënten- en cliëntenorganisaties

Meer phealth in ehealth. Tips en aandachtspunten voor patiënten- en cliëntenorganisaties Meer phealth in ehealth Tips en aandachtspunten voor patiënten- en cliëntenorganisaties 1 Meer phealth in ehealth Wat is ehealth? Mensen gebruiken steeds vaker internet om zich te informeren over gezondheidsvragen

Nadere informatie

Zelfmanagement RGF Midden Oost Brabant 19 mei 2011. Hanke Timmermans Consultant CBO, h.timmermans@cbo.nl

Zelfmanagement RGF Midden Oost Brabant 19 mei 2011. Hanke Timmermans Consultant CBO, h.timmermans@cbo.nl Zelfmanagement RGF Midden Oost Brabant 19 mei 2011 Hanke Timmermans Consultant CBO, h.timmermans@cbo.nl Agenda Landelijk Actieprogramma Zelfmanagement Zelfmanagement = Ondersteuning van zelfmanagement

Nadere informatie

Visie Ehealth Longfonds

Visie Ehealth Longfonds Visie Ehealth Longfonds Dit document beschrijft de visie en standpuntbepaling van het Longfonds in relatie tot E-health. En is de basis voor de ontwikkelde checklist voor toetsing van E-health initiatieven

Nadere informatie

3-daagse Masterclass Zorg ICT: EPD en ehealth toepassingen in de zorg

3-daagse Masterclass Zorg ICT: EPD en ehealth toepassingen in de zorg 3-daagse Masterclass Zorg ICT: EPD en ehealth toepassingen in de zorg 12 maart, 9 april en 7 mei 2014 Locatie: Broederplein 39, 3703 CD Zeist Nascholing voor professionals in de gezondheidszorg Georganiseerd

Nadere informatie

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Mei 2014 Aanleiding Het CVZ beschrijft in het Rapport geneeskundige GGZ deel 2 de begrenzing

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Eric Koster Cluster coördinator chronische ziekten en screeningen. Lid Kernteam vernieuwing chronische zorg. Chronisch ziekenbeleid: 1. Waarom 2. Ambitie

Nadere informatie

Convenant Governance ehealth 2014-2019

Convenant Governance ehealth 2014-2019 Convenant Governance ehealth 2014-2019 Datum: 15 November 2013 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Belemmeringen... 3 Voorgestelde oplossingen... 4 De zes partijen:... 6 Overwegende dat:... 6 Gaan samenwerken

Nadere informatie

ehealth: van innovatief project naar structurele praktijkinnovatie

ehealth: van innovatief project naar structurele praktijkinnovatie ehealth: van innovatief project naar structurele praktijkinnovatie 10 oktober 2012, KIVI-NIRIA Jaarcongres Zorg en Techniek Marike Hettinga, m.hettinga@windesheim.nl, 06-51506235 Henk Schwietert, henk.schwietert@evalan.com,

Nadere informatie

Zorgprogramma Zorgbehoeften Verandermanagement

Zorgprogramma Zorgbehoeften Verandermanagement Zorgprogramma Zorgbehoeften Verandermanagement Casus Lindeheide Identificatie Risicoprofiel Modulaire opbouw Individueel zorgplan Centrale zorgverlener Zelfmanagement ICT Integrale zorg Zorgbehoeften o.b.v.

Nadere informatie

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord?

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Wie doet wat in de bekostiging, verstrekking, financiering en het pakketbeheer van specialistische en? Hoe kan een specialistisch worden bekostigd?

Nadere informatie

De toekomst van ehealth de hype voorbij?

De toekomst van ehealth de hype voorbij? De toekomst van ehealth de hype voorbij? GDW kennisdelingsconferentie Rolien de Jong MSc Amersfoort, 31 maart 2011 Introductie NVEH NVEH, de Nederlandse Vereninging g voor ehealth, is dé vereniging voor

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Ruimte voor duurzame innovatie in de zorg

Ruimte voor duurzame innovatie in de zorg Ruimte voor duurzame innovatie in de zorg De Doelen 22 november 2012 Kim Putters Erasmus Universiteit Rotterdam Koen Harms Achmea Programma Opening Kim Putters: Innoveren in een meervoudige omgeving Presentatie

Nadere informatie

Gezondheid online. Samenvatting en conclusies

Gezondheid online. Samenvatting en conclusies Gezondheid online Samenvatting en conclusies De gezondheidszorg in Nederland zowel de eerstelijnszorg en ziekenhuiszorg als de zorg voor ouderen en mensen met beperkingen staat op een hoog niveau. Toch

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 27 529 Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in de Zorg Nr. 115 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 27 november 2012 In de

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Aan de slag. Geestelijk gezond

Aan de slag. Geestelijk gezond Direct aan de slag Geestelijk gezond Iedereen streeft naar een gezond leven. Daarin past de zorg voor lichaam en geest. Niet alleen omdat mensen daar zelf bij gebaat zijn, maar ook omdat onze omgeving

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Internetzorg en patiëntportalen. Ron van Holland, Nictiz

Internetzorg en patiëntportalen. Ron van Holland, Nictiz Internetzorg en patiëntportalen Ron van Holland, Nictiz Architectuur in de zorg 21 juni 2012 Agenda Inleiding Context en huidige status Blik op de toekomst Activiteiten Platform Internetzorg Architectuurvraagstukken

Nadere informatie

Psychosociale oncologische zorg. Afstemming en communicatie tussen eerste- en tweedelijn

Psychosociale oncologische zorg. Afstemming en communicatie tussen eerste- en tweedelijn Psychosociale oncologische zorg Afstemming en communicatie tussen eerste- en tweedelijn Psychosociale oncologische zorg binnen het st. Anna Ziekenhuis en de eerste lijn Input huidig procesverloop: Doorlopen

Nadere informatie

Toepassing van zorg op afstand in Nederland

Toepassing van zorg op afstand in Nederland Toepassing van zorg op afstand in Nederland Toepassing van zorg op afstand in Nederland Irene van Duijvendijk MSc Adviseur Zorg ICT & Innovatie Nictiz 12 april 2015 Even voorstellen. Verpleegkundige Gezondheidswetenschapper

Nadere informatie

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden

Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Samenvatting Er blijft gezondheidswinst liggen doordat vaccins onvoldoende benut worden Nieuwe biotechnologische methoden, met name DNA-technieken, hebben de vaccinontwikkeling verbeterd en versneld. Met

Nadere informatie

Op weg naar integrale zorg. Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen

Op weg naar integrale zorg. Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen Lustrum Symposium PoZoB 11 oktober 2012 Leo van der Geest Maatschappelijke opgave 1: veranderende ziektelast minder acuut meer chronisch Maatschappelijke

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Workshop Zelfmanagement

Workshop Zelfmanagement Workshop Zelfmanagement Maaike van der Linden, ervaringsdeskundige Josine van Hamersveld, ADF Stichting, Werkgroep Zelfmanagement Depressie Hanke Timmermans, Kwaliteitsinstituut CBO, Zelfmanagementprogramma

Nadere informatie

ICT & ehealth. Programmadirecteur Innovatie & ICT. Ellen Maat. Utrecht, 09-02-2011

ICT & ehealth. Programmadirecteur Innovatie & ICT. Ellen Maat. Utrecht, 09-02-2011 ICT & ehealth Programmadirecteur Innovatie & ICT Ellen Maat Utrecht, 09-02-2011 Uitdagingen voor de toekomst Behoud van kwaliteit, toegankelijkheid en beschikbaarheid van zorg 2 Increase in chronic illnesses

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie

Zelfmanagement Programma NPCF - CBO 2008-2012

Zelfmanagement Programma NPCF - CBO 2008-2012 Zelfmanagement Programma NPCF - CBO 2008-2012 Jeroen Havers CBO j.havers@cbo.nl Zelfmanagement Programma NPCF CBO Financiering: VWS Opdrachtgevers: NPCF & patiëntenorganisaties Uitvoering: CBO, looptijd

Nadere informatie

Programma. Marinda Koopman

Programma. Marinda Koopman Programma Transitie: ADHD: EPA: Ton Dhondt Marinda Koopman Rene Keet Transitie, transformatie of over de schutting? Transitie, transformatie of over de Schutting? Overzicht kosten Kosten gezondheidszorg

Nadere informatie

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van?

ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Medicinfo Kennisrapport ehealth en zelfmanagement, hoe worden we daar beter van? Mensen die zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid en welzijn maken de beste keuzes. november 2012 Specialist

Nadere informatie

Ondersteuning bij implementatie zelfmanagement

Ondersteuning bij implementatie zelfmanagement Ondersteuning bij implementatie zelfmanagement Implementatie ondersteunde zelfzorg opschalen Chronische zieke mensen helpen aan hun eigen gezondheid te werken, ondersteund door de zorgverlener, ehealth,

Nadere informatie

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Uitgangspunten: Beweeginterventies zijn het geheel van activiteiten dat tot doel heeft een bijdrage te leveren aan het voorkomen,

Nadere informatie

Agenda 2013. Geselecteerde onderwerpen. http://www.zorginstituutnederland.nl/kwaliteit/meerjarenagenda/agenda+2013

Agenda 2013. Geselecteerde onderwerpen. http://www.zorginstituutnederland.nl/kwaliteit/meerjarenagenda/agenda+2013 pagina 1 van 6 Agenda 2013 De agenda voor 2013 is gebaseerd op gesprekken met partijen in het zorgveld, bestaande lijsten zoals die van Regieraad Kwaliteit van Zorg en de aandachtspunten van VWS en IGZ.

Nadere informatie

NAH-poli Heliomare en E-mental health. Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli

NAH-poli Heliomare en E-mental health. Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli NAH-poli Heliomare en E-mental health Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli Opzet workshop Wat doet de NAH-poli Heliomare? E-mental health: waarom en hoe? Ervaringen patiënten Ervaringen

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw,

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw, Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT datum Utrecht, 27 mei 2009 ons kenmerk 2009-366/DSB/01.01.01/fv/tk voor informatie F. Vogelzang uw kenmerk --

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN, VU & ACADEMISCHE WERKPLAATS DRS. MARCEL DIJKENS, RELATIEMANAGER BASIS GGZ, PREZENS (GGZ INGEEST) 19 JUNI 2014 E-HEALTH IN

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

De eerste stappen... Processen. Grote stappen: zelfmanagement. Door hogere levensverwachting en ongezonde leefstijl gaat aantal chronisch

De eerste stappen... Processen. Grote stappen: zelfmanagement. Door hogere levensverwachting en ongezonde leefstijl gaat aantal chronisch 10 stappen vooruit... De kosten van de gezondheidszorg zijn zeer snel gestegen Stijging ziekenhuiskosten in 5 jaar Stijging kosten AWBZ in 10 jaar 30 % Naar 20 mrd 66 % Naar 21 mrd 2 Daardoor En neemt

Nadere informatie

Contractvormen in de curatieve GGZ

Contractvormen in de curatieve GGZ 1 Contractvormen in de curatieve GGZ Drs. Marja Appelman Jan Sonneveld, MSc Drs. Johan Visser Mr. Mirjam de Bruin SiRM Strategies in Regulated Markets Nieuwe Uitleg 24 2514 BR Den Haag Den Haag, 26 februari

Nadere informatie

Terugkomdag Richtlijnontwikkeling

Terugkomdag Richtlijnontwikkeling Terugkomdag Richtlijnontwikkeling Martine Versluijs, PGOsupport Ilse Raats, CBO 5 maart 2015 Programma 10.00 Afgeleide producten van richtlijnen Patiëntenversies Keuzehulpen en gedeelde besluitvorming

Nadere informatie

Persoonlijke gezondheidsdossiers: samenwerken en informatie delen

Persoonlijke gezondheidsdossiers: samenwerken en informatie delen Persoonlijke gezondheidsdossiers: samenwerken en informatie delen Om de gewenste doorbraak in de zorg te realiseren, is meer aandacht nodig voor preventie en zelfmanagement. Het is algemeen bekend dat

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Twee- en Driegesprek. het patiëntenperspectief in ziektespecifieke kwaliteitscriteria, richtlijnen, communicatiemiddelen en doelmatigheidsnotities

Twee- en Driegesprek. het patiëntenperspectief in ziektespecifieke kwaliteitscriteria, richtlijnen, communicatiemiddelen en doelmatigheidsnotities Twee- en Driegesprek het patiëntenperspectief in ziektespecifieke kwaliteitscriteria, richtlijnen, communicatiemiddelen en doelmatigheidsnotities COLOFON Twee- en Driegesprek het patiëntenperspectief in

Nadere informatie

Factsheet zorgaanbieder

Factsheet zorgaanbieder Factsheet zorgaanbieder De zorgaanbieder is de partij die de ehealth toepassing gebruikt om zorg aan te bieden aan patiënten of cliënten. Houd er rekening mee dat er binnen de zorgaanbieder verschillende

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken

Eindopdracht Verbeterplan zorg aan chronisch zieken OEFENTOETS 2 Dit document bevat een uitwerking van de eindopdracht behorende bij de Praktijkcursus Gezondheidszorg, namelijk het schrijven van een verbeterplan voor de zorg aan chronisch zieke patiënten

Nadere informatie

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ?

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Verwijzen naar de GGZ Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Nieuwe structuur in de geestelijke gezondheidszorg Om de kwaliteit en de kostenbeheersing in de geestelijke

Nadere informatie

Laat kopzorgen geen probleem worden. Anna-Linde Schermerhorn Productmanager Online Zelfhulp 26 oktober 2015 @Stichting_mirro

Laat kopzorgen geen probleem worden. Anna-Linde Schermerhorn Productmanager Online Zelfhulp 26 oktober 2015 @Stichting_mirro Laat kopzorgen geen probleem worden Anna-Linde Schermerhorn Productmanager Online Zelfhulp 26 oktober 2015 @Stichting_mirro Inhoud Stichting mirro Online zelfhulp Observationeel onderzoek online zelfhulp

Nadere informatie