Aanvullingen op een studie over dictata van Johannes Voet en Gerlach Scheltinga. Robert Feenstra *

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanvullingen op een studie over dictata van Johannes Voet en Gerlach Scheltinga. Robert Feenstra *"

Transcriptie

1 DE INLEIDINGE VAN HUGO DE GROOT IN HET JURIDISCH ONDERWIJS VAN DE zeventiende en achttiende EEUW Aanvullingen op een studie over dictata van Johannes Voet en Gerlach Scheltinga Robert Feenstra * In 1988 verscheen van mijn hand een artikel dat voor een belangrijk deel berustte op onderzoek in Zuid-Afrika: het betrof dictata van twee Leidse professoren, Johannes Voet en Gerlach Scheltinga, op de Inleidinge tot de Hollandsche rechtsgeleerdheid van Hugo de Groot. 1 In 1987 had ik een bezoek van enkele maanden aan verschillende Zuid- Afrikaanse universiteiten gebracht en mij daar o.a. bezig gehouden met de bestudering van recente edities van dergelijke dictata van beide hoogleraren. Deze edities konden ter plaatse door mij vergeleken worden met Zuid-Afrikaanse handschriften; na terugkeer in Nederland volgden dergelijke vergelijkingen met daar aanwezige manuscripten. Het resultaat bestond naast een kritische beoordeling van de twee uitgaven vooral uit een inventarisatie van het in beide landen aanwezige materiaal: elf handschriften met commentaar van Voet en 28 met dat van Scheltinga. Het spreekt welhaast vanzelf dat zulk een inventarisatie niet definitief kon zijn. In de meer dan twintig jaar die sinds het verschijnen van het artikel verlopen zijn heb ik een aantal aanvullingen en correcties kunnen aanbrengen in mijn handexemplaar. Hoewel daar geen wereldschokkende nieuwigheden bij te voorschijn zijn gekomen, leek het mij toch nuttig daarvan mededeling te doen in een feestbundel die vooral in Zuid-Afrika een goede verspreiding zal vinden maar tegelijkertijd ook in Nederland een zekere bekendheid zal verkrijgen. Aan deze aanvullingen betreffende Voet en Scheltinga laat ik enkele opmerkingen voorafgaan die het gebruik van Hugo de Groot s Inleidinge voor het onderwijs in de periode vóór Johannes Voet betreffen. 1 R. Feenstra, Dictata van Johannes Voet en Gerlach Scheltinga op de Inleidinge van Hugo de Groot (naar aanleiding van twee recente uitgaven), in Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis, 56 (1988), pp (hieronder geciteerd als Feenstra (1988) ). * Dr., Dr. h.c. mult., Emeritus Professor in Romeinse Reg, Universiteit Leiden. Fundamina 16 (1) 2010 ISSN: Print X Unisa Press pp

2 DE INLEIDINGE VAN HUGO DE GROOT 91 1 Oudste sporen van het gebruik van de Inleidinge In 1982 heb ik terloops de aandacht gevestigd 2 op een uit 1645 daterend geschrift van de Leidse hoogleraar Jacobus Maestertius: Comparatio iuris Romani et Hollandici prout hoc observatum est ab Excell. D. Hugone Grotio. 3 Het betreft een disputatie die in december 1645 aan de universiteit verdedigd werd door de student Henricus Hogendorp uit Rotterdam. 4 In 54 stellingen wordt daarin het Romeinse met het Hollandse recht vergeleken, steeds onder aanhaling van een passage uit de Inleidinge. Ik noemde dit destijds een van de vroegste voorbeelden van het gebruik van dit werk van De Groot bij het universitair onderwijs in Leiden. Oudere voorbeelden zijn in 1997 naar voren gebracht door Margreet Ahsmann in een artikel over het onderwijs in het ius hodiernum aan de Noord-Nederlandse universiteiten tussen 1575 en Als oudste voorbeeld noemt zij het citeren van de Inleidinge door de Leidse hoogleraar Petrus Cunaeus in een privaat college dat vóór 1636 gedateerd moet worden. 6 Zij vermeldt verder verwijzingen naar de Inleidinge door de Utrechtse hoogleraar Antonius Matthaeus in zijn publieke disputaties De judiciis uit In het bijzonder vestigt Ahsmann de aandacht op een handschrift uit de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag 8 met de titel Cursus praxeos institutus secundum libros Pauli Merulae 9 et Hugonis Grotii Introductionem ad Jurisprudentiam Hollandicam cum selectis et annotatis ex utroque Authore, gedateerd Er wordt geen naam van een auteur of afschrijver vermeld; wel wordt gepreciseerd dat de Cursus is aangevangen op 2 R. Feenstra, Jacobus Maestertius ( ), Zijn juridisch onderwijs in Leiden en het Leuvense disputatiesysteem van Gerardus Corselius, in Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis, 50 (1982), pp (hieronder geciteerd als Feenstra (1982) ); vgl. over hem ook R. Feenstra, Het Tractatus de pactis van Vinnius en de strijdschriften tegen Maestertius uit 1640, ibidem, 56 (1988), pp , op p. 202 e.v. 3 Feenstra (1982), pp De tekst van de disputatie is van Maestertius, niet van Hogendorp. 5 M. Ahsmann, Teaching the Ius hodiernum: Legal education of advocates in the Northern Netherlands ( ), in Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis, 65 (1997), pp (hieronder geciteerd als Ahsmann (1997) ). 6 Ahsmann (1997), p. 431, met verwijzing naar haar proefschrift Collegia en colleges, Juridisch onderwijs aan de Leidse Universiteit, , in het bijzonder het disputeren, [Rechtshistorische studies, Nieuwe reeks, 1], Groningen 1990, pp (het voorbeeld wordt vermeld op p. 211). Vgl. thans ook de Duitse versie van dit werk: Collegium und Kolleg [etc.], [Ius commune, Sonderhefte, 138], Frankfurt am Main 2000, p Ahsmann (1997), p Ahsmann (1997), p De signatuur van het hs. is 70 J 28. Dit handschrift is reeds in 1901 geciteerd door S.P. Haak, Paullus Merula, , Zutphen 1901 (proefschrift Leiden 18 januari 1901), p. 39 n. 1. Deze noemt het als blijk van de belangstelling die Merula s Synopsis praxeos civilis, Maniere van procederen in dese provintien, Hollandt, Zeelandt ende West-Vrieslandt, belanghende civile saken (Amsterdam 1592; vele herdrukken) bij zijn tijdgenoten ondervond. Hij schrijft: Dat het werk ook aan de Academie gebruikt werd, blijkt uit een dictaat uit 1648 van een onbekend student (Kon. Bibl. s Gravenh. ms. no. 75 [de toenmalige signatuur]), loopend over De Groot s Inleiding tot de Hollandsche Rechtgeleerdheid en Merula s Praxis. 9 Hierachter is in het hs. nog te lezen I.C., dwz. Iuris Consulti.

3 92 Robert Feenstra 14 januari en beëindigd op 15 mei van het jaar Op grond daarvan acht Ahsmann het mogelijk dat de tekst geschreven is door een student die aan een collegium juridicopracticum deelnam; zij veronderstelt dat dit collegium werd gehouden door Bernardus Schotanus, die, toen hij in 1641 tot hoogleraar in Leiden benoemd werd, speciaal bedongen had dat hij een aldus genaamd collegium zou mogen inrichten. Zij voegt er aan toe dat, als men deze veronderstelling aanvaardt, Schotanus de eerste hoogleraar moet zijn geweest die in het Nederlands les gaf. Deze laatste conclusie zou ik in ieder geval niet op grond van deze tekst willen trekken. De uittreksels uit de Inleidinge bestaan juist uit Latijnse vertalingen van bepaalde passages; weliswaar worden de uittreksels uit Merula s Synopsis praxeos civilis, Maniere van procederen in dese provintien, Hollandt, Zeelandt ende West-Vrieslandt, belanghende civile saken, 11 niet in het Latijn vertaald, maar dat sluit geenszins uit dat er, althans ten dele, in het Latijn college over werd gegeven. 12 Dat de cursus van Schotanus stamt is niet a priori uit te sluiten, maar er zijn ook andere mogelijkheden. Het lijkt mij niet zeer waarschijnlijk dat het hier om een dictaat gaat: het is merkwaardig dat tussen het eerste en het tweede gedeelte van de tekst 13 een volledige index op de Inleidinge geplaatst is. 14 Een dergelijke index zal toch niet gedicteerd zijn? Ook de merkwaardige volgorde van de teksten van De Groot en Merula onderling wijst niet op een dictaat. Wie de auteur geweest kan zijn, is niet vast te stellen. 10 Vgl. hieronder noot Dit werk is bedoeld met de in de titel van het handschrift gebruikte term libros Pauli Merulae ; de Synopsis bestaat inderdaad uit vier libri. De eerste druk verscheen in Amsterdam in 1592; of deze druk dan wel een van de vele herdrukken gebruikt is, heb ik nog niet kunnen vaststellen (vgl. ook hieronder, noot 14). 12 Vgl. hierbij Ahsmann (1997), p. 438, waar zij schrijft dat Schotanus in zijn in 1653 postuum onder de titel Processus judicialis sive methodus procedendi judicialiter uitgegeven colleges naast Latijn ook Nederlands gesproken zal hebben. Op pp vermeldt zij de lessen die Merula reeds vóór 1592 aan zijn studenten gaf over de rechtspraktijk, met verwijzing naar haar Collegia en colleges (zie hierboven, noot 6), pp (vgl. thans Collegium und Kolleg, pp ); daarbij zal Merula toch ook wel reeds zowel Latijn als Nederlands gebruikt hebben (en daarmee dus Schotanus vóór geweest zijn). 13 Het eerste deel van de tekst loopt van fol. 2 verso tot en met 34 verso, het tweede van fol. 42 verso tot en met 74 verso. In het eerste deel zijn de teksten van De Groot en Merula in een merkwaardige volgorde geplaatst: die van De Groot op de verso s van fol. 2 en alle even nummers tot en met 34 verso; die van Merula op de recto s van alle nummers benevens op de verso s van de oneven nummers (op fol. 33 verso eindigen de uittreksels uit Merula). In het tweede deel staan alleen teksten van De Groot. 14 Deze index die de folia 35 recto tot en met 40 recto beslaat (fol. 40 verso tot en met 41 verso zijn blanco) draagt de titel Catalogus Alphabeticus verborum juridicorum aliorumque quae in Hugonis Grotii tractatu de jurisprudentia hollandica occurrunt. Er wordt verwezen naar folia van de gebruikte editie van de volledige tekst van de Inleidinge. In de tekstgedeelten wordt vanaf fol. 8 verso van het hs. voor elke passage naar een folionummer van de editie verwezen; bij het slot (hs. fol. 74 verso) wordt fol. 186 verso van de editie genoemd. Aangezien er maar één editie met 186 folia bestaat, nl. de editio princeps ( s Gravenhage 1631; Ter Meulen en Diermanse, Bibliographie, nr. 757), moet die hier gebruikt zijn. Voor de in extenso geciteerde passages uit Merula wordt overal naar bladzijden van een gedrukte tekst verwezen. Op grond daarvan zou men kunnen vaststellen welke editie hier gebruikt kan zijn; ik heb daarvoor niet de gelegenheid gehad.

4 DE INLEIDINGE VAN HUGO DE GROOT 93 Het feit dat vóór de datering 15 Durdrechti (Dordrecht) is doorgestreept, zou op enig verband met Dordrecht kunnen wijzen: herkomst van de auteur (eventueel ook plaats waar de cursus gegeven werd)? 16 Wat hiervan zij, het blijft vermeldenswaard dat in 1648 een cursus praxeos over Hollands recht werd gegeven, voornamelijk gebaseerd op Latijnse vertalingen van geselecteerde passages uit de tekst van de Inleidinge van Hugo de Groot. 2 Johannes Voet Onder de handschriften van de colleges die Johannes Voet vanaf 1688 over het hedendaagse recht heeft gegeven aan de hand van de Inleidinge van Hugo de Groot, is een van de twee oudst bekende het hs. Suzman; 17 met het hs. Lansdown 18 is het ten grondslag gelegd aan de in 1987 onder de naam van Paul van Warmelo en Coenraad Visser verschenen uitgave van de tekst van de genoemde colleges. 19 In februari 1987 heb ik dit handschrift nog zelf kunnen inzien in de werkkamer van de eigenaar, A. Suzman, die enige tijd tevoren overleden was. Over de lotgevallen van dit handschrift en van de gehele bibliotheek van A. Suzman tussen 1987 en 2007 heeft veel onzekerheid 15 In de grote teksthand: XV. die Januarii anni MDCXLVIII ; daarna, in iets kleinere hand, qui finitus fuit XV. mensis maii ejusdem anni. 16 Wat de herkomst van het handschrift betreft, in een voorlopige beschrijving die Dr. Ad Leerintveld (conservator aan de Koninklijke Bibliotheek) zo vriendelijk was mij toe te zenden, wordt vermeld: In 1798 verworven, waarschijnlijk met de bibliotheek van het Hof van Holland ; toegevoegd wordt dat het mogelijk afkomstig is uit de bibliotheek van A.P. d Hynojossa ( ), president van het Hof van Holland (vanaf 1713). Hoe deze het kan hebben verkregen is niet uit te maken. Ik acht het niet onmogelijk dat de tekst van een Dordts advocaat stamt die in die stad, al dan niet in het kader van de Dordtse Illustere School, een cursus praxeos gaf (het gebruik van Merula s boek zou daarin niet slecht passen: deze Leidse hoogleraar, in 1607 overleden, was uit Dordrecht geboortig). Een goede candidaat zou eventueel kunnen zijn Johannes van Someren ( ) die in 1639 aan de Leidse Universiteit ingeschreven werd, daar in 1641 twee oefendisputaties hield onder Maestertius en in 1643 bij Schotanus promoveerde. Hij werd eerst advocaat in Den Haag, daarna in Dordrecht, waar hij belangrijke functies bekleedde tot zijn benoeming tot syndicus van Nijmegen in Hij had ook een grote naam als classicus en dichter. Zie over hem J. van Kuyk in Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, dl. II (Leiden 1912), kol Als andere mogelijke candidaten heb ik even overwogen de gebroeders Carel en Adriaan van Nispen, beiden advocaat in Dordrecht en bekend als uitgevers / vertalers van praktijkwerken: Carel van Damhouder s Practijke(n) van criminele en civiele zaken (1656); Adriaan van de aan Neostadius toegeschreven Hollantse practijk (1655) en van Gaill s Observatiën (1656). Maar zij waren beiden in 1648 nog te jong om een cursus praxeos te geven (overigens ook om zulk een cursus in Leiden te volgen). Zie over hen o.a. G.D.J. Schotel in Jaarboekje voor Dordrecht 1840 (1839) pp , en diens De Illustre School te Dordrecht, Utrecht 1857, pp De details over de uitgaven van de hierboven genoemde werken vindt men overigens noch bij Schotel noch in moderne bibliografische literatuur goed beschreven. 17 Zie Feenstra (1988), pp Feenstra, ibidem. 19 Observationes ad Hugonis Grotii manudictionem [sic] ex collegio Iohannis Voet ex ore excerptae partim, partim et maxime parte [sic] a Clarissimo Viro dictatae, ediderunt Paul van Warmelo et Coenraad J. Visser, volumen I: Textus, Praetoriae Zie over de eigenaardigheden van deze uitgave Feenstra (1988), pp

5 94 Robert Feenstra bestaan. In laatstgenoemd jaar werd de bibliotheek te koop aangeboden; er was een digitale catalogus beschikbaar, waarin ons handschrift inderdaad voorkwam. Tenslotte is de bibliotheek in haar geheel geschonken aan de University of the Witwatersrand Law Library. 20 Aan mijn lijst van Andere handschriften met Dictata van Voet op de Inleidinge 21 dienen nog twee handschriften te worden toegevoegd. Kort na het verschijnen van mijn artikel werd ik door L. de Gou 22 opmerkzaam gemaakt op twee handschriften in zijn bezit die dictata van Voet en Scheltinga bevatten; deze zijn enige tijd na zijn overlijden op een veiling 23 verkocht aan de Bibliotheek van het Vredespaleis. Wat Voet betreft gaat het om een doorschoten exemplaar van de editie 1706 van de Inleidinge. 24 De titel van de dictata luidt: Johannis Voet J.U.D. et in Accademia [sic] Lugduno Batava tum theoretici tum practici juris antecessoris Observationes in Hugonis Grotii Maneductionem [sic] ad Jurisprudentiam Hollandicam. Gezien het begin en het slot van de tekst ben ik geneigd deze dictata voortaan te noemen hs. de Gou te klasseren in wat ik in 1988 de derde versie heb genoemd en dan in de uitgebreidere variant daarvan, die men o.a. in de hss. Brand en KB aantreft. 25 Een ander handschrift is eerst onlangs gevonden door J.Th. de Smidt in de bibliotheek van het Nationaal Archief in Den Haag (voortaan aan te duiden als hs. Nat. Archief). Het kwam te voorschijn bij een onderzoek naar de lotgevallen van de bibliotheek van de Hoge Raad van Holland, Zeeland en West-Friesland, die in 1795 was opgeheven. Pas in het midden van de negentiende eeuw kwam een verdeling van deze bibliotheek tot stand; de handschriften kwamen grotendeels bij de Koninklijke Bibliotheek terecht, 20 Het hs. Suzman is thans inderdaad te vinden in de Old Authorities Room van de genoemde bibliotheek, zoals mij bevestigd is door de conservator J.-L. Serfontein (die ik daarvoor hartelijk dank zeg). 21 Feenstra (1988), pp Het op p. 108 beschreven hs. Luzac (in UB Stellenbosch) en het daar eveneens behandelde hs. Pichot (in UB Bloemfontein) zijn kort na het verschijnen van mijn artikel het onderwerp geweest van een klein artikel van P. van Warmelo, Roman-Dutch Law in practice during the seventeenth and eighteenth century, in Miscellanea forensia historica, ter gelegenheid van het afscheid van prof. mr. J.Th. de Smidt (redactie J.M.I. Koster van Dijk [en] A. Wijffels) [= Verzamelen en bewerken van de jurisprudentie van de Grote Raad, Nieuwe reeks, no. 14], Amsterdam 1988, pp De auteur had bij het schrijven ervan nog geen kennis kunnen nemen van mijn artikel. Zijn korte beschrijvingen van beide handschriften in de noten 3 en 4 op p. 348 zijn nogal gebrekkig. Zo wordt de notitie op het schutblad van het hs. Luzac geheel verkeerd gelezen: tussen de namen van H.W. Tydeman en Luzac geeft Van Warmelo een derde eigenaarsnaam V. Santen, terwijl er alleen antea staat ( antea E. Luzac, zie Feenstra (1988), p. 95 n. 14). Van Warmelo publiceerde overigens als bijlagen alleen handschriftelijke notities die niet van een college van Voet stammen. 22 Over deze rechtshistoricus die ook belangrijke openbare ambten heeft bekleed zie men het In Memoriam dat O. Moorman van Kappen publiceerde in het Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis, dl. 69 (2001), pp Burgersdijk en Niermans, Auction Sale 320, November 2004 (hieronder geciteerd als Cat ). 24 Cat. 2004, nr In de bibliotheek van het Vredespaleis heeft het nog geen signatuur. 25 Feenstra (1988), pp ; op grond van een vergelijking met de op p. 110 afgedrukte passage uit de hss. Brand, KB en Amsterdam II lijkt er iets meer verwantschap te zijn met het hs. Brand dan met het hs. KB (voor de huidige verblijfplaats van het hs. Brand zie hieronder, noot 44).

6 DE INLEIDINGE VAN HUGO DE GROOT 95 maar dat met de dictata van Voet belandde bij het Nationaal Archief, 26 waar het thans te raadplegen is onder de signatuur [Bibliotheek] 407 B 7. De titel luidt Notae in Hugonis Grotii Introductionem ad Jurisprudentiam Hollandicam, dictatae a viro celeberrimo Johanne Voet, Jurisconsulto et in Academia Lugduno-Batava Professore ordinario. Het is een afzonderlijke codex van 143 genummerde folia. 27 In eerste instantie zijn alleen de recto-bladzijden beschreven, maar op de verso-bladzijden staan vaak in dezelfde hand toevoegingen, die soms ook de hele bladzijde beslaan. In beginsel staat de tekst dicht bij die van het hs. KB gerlach Scheltinga In mijn artikel uit 1988 wordt gesproken over oudere incidentele vermeldingen van de colleges van Scheltinga over de Inleidinge. 29 Daaraan had moeten worden toegevoegd dat reeds in 1777 in de Rechtsgeleerde Observatiën over de Inleidinge van Hugo de Groot 30 de dictata van Scheltinga worden geciteerd. 31 Daarop heeft J. Verdam al gewezen in een artikel uit Zie Tom [= J.Th.] de Smidt, An elderly, noble lady, The old books collection in the library of the Supreme Court of the Netherlands, in The Old Library of the Supreme Court of the Netherlands, edited by J.G.B. Pikkemaat, Hilversum 2008, pp , op pp en de afbeelding op p. 63. Ongelukkigerwijze is ten gevolge van een fout van de drukker het onderschrift bij de afbeelding onjuist: in plaats van Ockers manuscript, Royal Library Manuscripts no. 73 E 5, leze men Voet manuscript, National Archives Manuscripts no. 73 E 5. De hier genoemde signatuur is sinds De Smidt het handschrift heeft beschreven gewijzigd in [Bibliotheek] 407 B 7. De Smidt heeft in november 2006 het gehele hs. digitaal opgenomen; hij is zo vriendelijk geweest mij afdrukken van een aantal bladzijden te verschaffen, waarvoor ik hem bij deze hartelijk dank zeg. 27 Over de herkomst is niets bekend; De Smidt oppert de mogelijkheid dat het door een raadsheer van de Hoge Raad is geschonken. 28 Beschreven in Feenstra (1988), p Ook voor dit hs. heb ik evenals bij hs. de Gou, zie hierboven, noot 25 een vergelijking gemaakt met de op p. 110 afgedrukte passage uit de hss. Brand, KB en Amsterdam II. 29 Feenstra (1988), p Rechtsgeleerde Observatiën dienende tot opheldering van verscheide duistere passagien uyt de Inleidinge tot de Hollandsche Rechtsgel. van Hugo de Groot, door een Genootschap van rechtsgeleerden onder de spreuk Ab omnibus libenter disce, quod nescis, drie delen, s Gravenhage Op. cit., dl. II (1777), obs. 8, p. 18 noot a. 32 P.J. Verdam, Hugo de Groot over monstra, in Huldigingsbundel Daniel Pont, Kaapstad 1970, pp , op p. 442; de daar genoemde passage gaat echter niet over monstra. Op p. 441 geeft Verdam (die zelf de door mij genoemde hss. Tydeman en de Wal gebruikt) een citaat uit M.C. van Hall, Regtsgeleerde verhandelingen en losse geschriften, Amsterdam 1838, p. 45, waaruit blijkt dat deze laatste in het bezit van een exemplaar van Scheltinga s colleges was; ik heb niet kunnen vaststellen of dat een van de in 1988 door mij beschreven handschriften dan wel een nog niet geïdentificeerd handschrift is. Twee andere door mij nog niet geïdentificeerde handschriften waren in het bezit van L.J. van Apeldoorn ( , van 1921 tot 1945 hoogleraar in Amsterdam); deze worden genoemd door L.J.E. de Beer Beyers, Die Echtreglement en die Suid-Afrikaanse reg (proefschrift Leiden), 1953, pp n. 113, en in de lijst Manuskripte op p. 208.

7 96 Robert Feenstra Ten aanzien van het in 1988 door mij bij de dictata van Scheltinga genoemde handschrift Suzman 33 geldt hetzelfde als voor het hs. Suzman betreffende de dictata van Voet, dwz. dat het zich thans in de University of the Witwatersrand Law Library bevindt. 34 Het onvolledige handschrift Amsterdam II 35 is intussen compleet geworden doordat ik zelf in 1996 het ontbrekende tweede deel heb kunnen verwerven 36 en het in 2004 heb geschonken aan de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek. 37 Aan het slot bevindt zich de datering 18 oktober 1774, die waarschijnlijk voor het gehele handschrift geldt. 38 Het ligt voor de hand dat dit de datum is waarop de kopiist het afschrijven van de tekst beëindigde. Voor de vraag tot welke versie zijn bron behoorde verwijs ik naar mijn veronderstelling uit 1988, dat dit de door mij als groep c aangeduide versie was; 39 het hs. heeft een foute lezing gemeen met het hs. Meijers dat de datum 1761 draagt. 40 Het handschrift Baert, dat door mij vermeld is als onlangs door P. Gerbenzon gekocht 41 is in 1996 bij een veiling van diens bibliotheek 42 verworven door de Universiteitsbibliotheek Leiden. 43 De huidige stand van zaken ten aanzien van de handschriften Kaapstad en Werdmüller, die samen één geheel vormen, is mij niet bekend Feenstra (1988), p. 123 en p. 119 n Vgl. hierboven, noot Feenstra (1988), p. 123 en p. 121 n Na ontdekking in een particuliere bibliotheek. 37 Aldaar thans aanwezig met dezelfde signatuur als deel I, nl. XIII B 16. Het handschrift heeft 442 bladzijden, die genummerd zijn 501 tot en met 942 (deel I heeft 500 bladzijden genummerd 1 tot en met 500, plus enkele ongenummerde). Daarvóór vindt men een uitgebreide inhoudsopgave, die alle titels van de delen van de Inleidinge geeft; van boek II delen 32 tot en met 48 en van het gehele boek III. Daarin wordt niet alleen verwezen naar bladzijden van het handschrift zelf maar ook naar bladzijden van een editie van de Inleidinge (pp ). Een dergelijke inhoudsopgave ontbreekt in deel I. Nadere gegevens over de herkomst bevat deel II niet (vgl. ook de volgende noot). 38 Deel I bevat voorin de aantekening gekogt 15 febr. om ƒ die op haar beurt waarschijnlijk ook voor het gehele handschrift geldt. Ik heb niet kunnen nagaan wanneer de twee delen uit elkaar geraakt zijn. Uit het ontbreken van een inhoudsopgave in deel I zou men misschien kunnen afleiden dat dit reeds betrekkelijk vroeg het geval is geweest. De Universiteitsbibliotheek heeft deel I aangekocht op 7 december 1934; dit is vermeld in het register van aanschaffingen van de bibliotheek, zonder aanduiding van de naam van de verkoper of de plaats van aanschaf. Details over datum en plaats van aanschaffing van deel II ontbreken mij geheel. 39 Feenstra (1988), pp Feenstra (1988), p. 125 n De daar genoemde brief van De Groot aan Groenewegen is thans ook te vinden in Briefwisseling van Hugo Grotius, dl XVI, uitgegeven door C.M. Ridderikhoff en H.J.M. Nellen, [Rijks Geschiedkundige Publicatiën, Grote Serie, 246], Den Haag 2000, nr op pp De onjuistheid van de datering (10 december 1643 in plaats van 1644) wordt hier bevestigd; de fout stamt reeds uit de editie van Het origineel is niet teruggevonden. 41 Feenstra (1988), p. 122 n Burgersdijk en Niermans, Auction Sale 304, November 1996, nr Signatuur: Ms. BPL Vgl. voor deze hss. Feenstra (1988), p. 119 en n. 171 alsmede p. 123 (hs. Kaapstad), respectievelijk p. 122 en n. 201 alsmede p. 123 (hs. Werdmüller). Het laatstgenoemde hs. was in 1987 in het bezit

8 DE INLEIDINGE VAN HUGO DE GROOT 97 Het hs. Tydeman 45 is niet alleen reeds in 1970 gebruikt door P.J. Verdam maar ook al in 1953 door L.J.E. de Beer Beyers. 46 Ten aanzien van het hs. Utrecht valt op te merken dat het mij in 1988 ontgaan is dat Ben Beinart zich daarmee bezig gehouden heeft in een artikel uit Hij bestrijdt daarin de door mij gevolgde opvatting van Verdam dat de passages uit het dictaat van Scheltinga door Van der Keessel zelf geschreven zouden zijn; 47 voor Beinart s kritiek valt inderdaad veel te zeggen. Twee handschriften kunnen worden toegevoegd aan de lijst die ik in 1988 gepubliceerd heb; 48 beide bevinden zich in thans in de Bibliotheek van het Vredespaleis in Den Haag. In de eerste plaats een handschrift dat mij in 1988 reeds gesignaleerd is door L. de Gou 49 en dat in 2004 op een veiling door de Bibliotheek van het Vredespaleis gekocht is 50 (voortaan door mij aan te duiden als hs. De Gou). Het bestaat uit drie delen, waarvan de eerste twee Scheltinga s colleges over de Inleidinge bevatten en het derde deel die over het veelal aan de Inleidinge toegevoegde werk van R. Hoogerbeets, Van het aanleggen ende volvoeren der processen voor de respective Hoven van Justitie in Holland. 51 Het eerste deel 52 heeft een in rococo-omlijsting gecalligrafeerd titelblad, dat behalve de titel zelf een spreuk 53 en een pentekening van Loevesteyn, van de Waal te zien 54 bevat. De titel zelf luidt: Hugo de Groot s Inleidinge tot de Hollandsche Rechtsgeleerdheid, uitgebreyd en verklaard door de Heer en M r G. Scheltinga, Beroemd Hoogleeraar in de beide Rechten, op s Lands Hooge Schoole te Leiden. Het tweede deel 55 heeft een door de kopiist geschreven titel: Verklaaring ende Uytbreiding van de Inleiding tot de Hollandsche Regtsgeleerdheid beschreven door Hugo de Groot, Aangetekend uyt de van Rechter Diemont in Kaapstad, die mij tijdens mijn bezoek aankondigde het te willen nalaten aan het Hooggerechtshof in Kaapstad, dat het tweede en derde deel van het werk bezit. Hij is sindsdien overleden; het is mij, ondanks voor mij gedane navraag bij een van zijn erfgenamen, niet gelukt de lotgevallen van zijn bibliotheek (waartoe ook het hierboven in noot 25 vermelde hs. Brand behoorde) te achterhalen. 45 Feenstra (1988), p. 123 en 120 n Verdam (hierboven, noot 32), p. 441, en De Beer Beyers (hierboven, noot 32), p. 9 n. 35 en p. 55 n B. Beinart, Van der Keessel s Adresses to his students, in Acta Juridica, 1972, pp. 1-37, op pp. 6-7; hij geeft ook meer details over de herkomst van het handschrift. Vgl. Feenstra (1988), p. 122 n. 197; Verdam noemt het hs. ook in zijn hierboven noot 32 genoemde artikel, op p Feenstra (1988), p Zie hierboven, bij noten 22 en Burgersdijk en Niermans, Auction Sale 320, November 2004, nr In de bibliotheek van het Vredespaleis heeft het handschrift nog geen signatuur. 51 Zie daarover Feenstra (1988), p. 113 en noot 130, alsmede p. 116 n. 157 en p. 123 (bij [hs.] van Assen). 52 Dat 594 genummerde bladzijden bevat (2-9 voor de Voorrede en voor de tekst). 53 Iustitia in sese virtutes continet omnes. 54 Links daarvan staat C. van Oostveen scripsit ; rechts J.L. v.d. Tooren fecit Met de genummerde bladzijden voor de tekst (tussen de genummerde bladzijden zitten enkele ongenummerde, hetgeen tot gevolg heeft dat vanaf p. 782 het begin van de tekst betreffende boek III van de Inleidinge de even nummers recto s zijn en de oneven verso s).

9 98 Robert Feenstra mond van G. Scheltinga, Beroemd Hoogleeraar [als boven] te Leiden. Tweede Boek, Twee en Dertigste Deel. Op grond van de laatstgenoemde titel moet het handschrift in ieder geval gekarakteriseerd worden als behorende tot wat ik in 1988 de tweede versie genoemd heb. 56 Daaraan kan worden toegevoegd dat het verder gelijkt op de handschriften van groep c van die versie en daarbij dan nog het meest op de hss. Amsterdam II en Meijers; 57 dat leidt tot een datering van de tekst op 1761 of later. Het overschrijven zal waarschijnlijk in 1774 hebben plaatsgehad. Het tweede handschrift dat nog aan mijn lijst van Scheltinga-handschriften moet worden toegevoegd is een in 2002 door de Bibliotheek van het Vredespaleis aangekocht manuscript zonder titel en datering, dat een anoniem commentaar op de Inleidinge bevat. 58 Bij gebreke van enige herkomstaanduiding zal ik het voortaan als hs. Vredespaleis aanduiden. Het bestaat uit twee delen met in totaal 486 genummerde bladzijden; het eerste deel (p ) betreft de boeken I en II van de Inleidinge, het tweede (p ) boek III. Hoewel Scheltinga s naam nergens genoemd wordt vertoont de tekst van het handschrift genoeg verwantschap met enkele van diens uitspraken om als op diens colleges gebaseerd beschouwd te kunnen worden Slotwoord In mijn artikel uit 1988 eindigde ik mijn beschouwingen met het uitspreken van de hoop dat met name voor Scheltinga s dictata, voor die van Voet geldt het minder verder onderzoek tot een meer definitieve classificatie en waardering zou leiden. Deze hoop is tot nu toe helaas niet in vervulling gegaan en ik zelf zal er niet veel meer aan kunnen bijdragen. Mocht bovenstaand artikel niettemin anderen daartoe opwekken, dan vestig ik er de aandacht op dat ik het door mij in 1988 bijeengebrachte materiaal (vooral in de vorm van talrijke kopiën van drukken en handschriften) in 2004 heb geschonken aan de Universiteitsbibliotheek te Leiden, waar het op aanvraag toegankelijk is. Het aan bovenstaand artikel ten grondslag liggend materiaal zal ik aan deze collectie toevoegen Feenstra (1988), p Dit vanwege het feit dat men er de door mij in noot 217 van p. 125 vermelde foute lezing Vide Grotius aantreft. 58 Signatuur 236 A Verwantschap lijkt vooral te bestaan met het hs. Leiden II, zie Feenstra (1988), p. 121 n. 193 en p Dit geldt bijv. voor het slot van de tekst (p. 486). 60 Bij het schrijven van bovenstaand artikel heb ik van een aantal personen hulp mogen ondervinden. Behalve de in de noten 16, 20 en 26 reeds genoemden zou ik hier nog hartelijk dank willen zeggen aan Mevr. Prof. Dr. Rena van den Bergh (Pretoria), Dr. G.A.C. van der Lem (Leiden), Mevr. Mr. L.J. van Soest-Zuurdeeg (Oegstgeest), Prof. Dr. D. Visser (Kaapstad) en Rechter D.H. van Zyl (Gordon s Bay, Rep. Zuid-Afrika).

ONDERWIJSRAAD. Eerste Afdeling O.R. 162 H.O. s-gravenhage,zfjuli I960.

ONDERWIJSRAAD. Eerste Afdeling O.R. 162 H.O. s-gravenhage,zfjuli I960. ONDERWIJSRAAD SECRETARIAAT: BEZUIDENHOUTSEWEG 125 'S-GRAVENHAGE Eerste Afdeling OR 162 HO Voorstel tot wijziging van hot Koninklijk besluit van 29 februari 1932, Staatsblad 66, ter uitvoering van artikel

Nadere informatie

Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2)

Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2) Oorspronkelijke handschriften van de Statenvertalers in de Collectie Rolandus (2) Rolandus gebruikte Beza-edities uit 1567 en 1580 Inleiding In het vorige artikel is een beschrijving gegeven van de drie

Nadere informatie

Nummer archiefinventaris: 3.05.33

Nummer archiefinventaris: 3.05.33 Nummer archiefinventaris: 3.05.33 Inventaris van een steekproef uit het archief van de Raad voor de Kinderbescherming, Regio Zuid- Holland Zuid en Zeeland, locatie Dordrecht, 2002-2003 [GEANONIMISEERDE

Nadere informatie

Verwijzen naar digitale bronnen

Verwijzen naar digitale bronnen Verwijzen naar digitale bronnen Aanvulling op de Leidraad voor juridische auteurs 2013 I. Bennigsen mr. dr. L.D. van Kleef-Ruigrok 2 februari 2015 1 1 Inleiding In de Leidraad voor juridische auteurs 2013

Nadere informatie

Verwijzen naar digitale bronnen

Verwijzen naar digitale bronnen Verwijzen naar digitale bronnen Aanvulling op de Leidraad voor juridische auteurs 2013 I. Bennigsen mr. dr. L.D. van Kleef-Ruigrok 27 januari 2014 1 1 Inleiding In de Leidraad voor juridische auteurs 2013

Nadere informatie

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW)

Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Huygens Institute - Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (KNAW) Citation: J. Hanrath, Levensbericht P. Serton, in: Jaarboek, 1963-1964, Amsterdam, pp. 490-493 This PDF was made on 24 September

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Nederlandsche Bank N.V., president Willem Ferdinand Mogge Muilman, 1835-1844

Inventaris van het archief van de Nederlandsche Bank N.V., president Willem Ferdinand Mogge Muilman, 1835-1844 Nummer Toegang: 2.25.69.05 Inventaris van het archief van de Nederlandsche Bank N.V., president Willem Ferdinand Mogge Muilman, 1835-1844 De Nederlandsche Bank N.V. De Nederlandsche Bank: Olaf Borgers

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Commissie inzake de Praktische Opleiding van Medisch Studenten, 1933-1944

Inventaris van het archief van de Commissie inzake de Praktische Opleiding van Medisch Studenten, 1933-1944 Nummer archiefinventaris: 2.14.19.03 Inventaris van het archief van de Commissie inzake de Praktische Opleiding van Medisch Studenten, 1933-1944 Auteur: H. Winkelman Nationaal Archief, Den Haag 1983 Copyright:

Nadere informatie

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah Is de bijbel een openbaring van God ] لونلدية - dutch [ nederlands - auteur: Shabir Ally revisie: Abdul-Jabbar van de Ven revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam

Nadere informatie

De Burg te Wassenaar.

De Burg te Wassenaar. De Burg te Wassenaar. hierboven reeds door Dr. Holwerda in herinnering werd gebracht, deelde de heer W. J. J. C. Bijleveld in jaargang van ons Jaarboekje het een en ander aangaande den zoogenaamden burg

Nadere informatie

De in de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding vergeten voogden en het voogdijplan

De in de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding vergeten voogden en het voogdijplan Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series De in de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding vergeten voogden en het voogdijplan A.J.M. Nuytinck Published in WPNR, 2008,

Nadere informatie

Bestuurlijk rechtsoordeel

Bestuurlijk rechtsoordeel Bestuurlijk rechtsoordeel Kenmerk: 25134/2011009866 Betreft: Printing On Demand (hierna: POD) Besluit van het Commissariaat voor de Media (hierna: het Commissariaat) betreffende de toepassing van artikel

Nadere informatie

Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie

Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie Memorieboek of calendarium-necrologium van het Sint Plechelmuskapittel te Oldenzaal Inleiding bij de internet-editie In een vitrine in de oude sacristie van de St. Plechelmusbasiliek te Oldenzaal is een

Nadere informatie

Plaatsingslijst. Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949

Plaatsingslijst. Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949 Plaatsingslijst Archief T.A. de Jager Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949 Katholiek Documentatie Centrum 2013 1 Binnengekomen

Nadere informatie

Dokters voor de rechter

Dokters voor de rechter Dokters voor de rechter Tien jaar tuchtuitspraken in Medisch Contact Paul Rijksen Reed Business, Amsterdam Medisch Contact, Utrecht Inleiding.indd 1 Reed Business, Amsterdam 2011 Medisch Contact, Utrecht

Nadere informatie

Machinestempels als verzamelgebied (4) Jos M.A.G. Stroom.

Machinestempels als verzamelgebied (4) Jos M.A.G. Stroom. Machinestempels als verzamelgebied (4) Jos M.A.G. Stroom. In de vorige aflevering heb ik aandacht besteed aan de machinestempels uit de Kerst- en Nieuwjaarsperiode (KNJ), die elk jaar opnieuw weer voor

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

PLAATSINGSSYSTEEM COLLECTIE RECHTSGESCHIEDENIS A. Werken van algemene aard A10 Woordenboeken A20 Naslagwerken A30 Bibliografieën, catalogi van

PLAATSINGSSYSTEEM COLLECTIE RECHTSGESCHIEDENIS A. Werken van algemene aard A10 Woordenboeken A20 Naslagwerken A30 Bibliografieën, catalogi van 1 PLAATSINGSSYSTEEM COLLECTIE RECHTSGESCHIEDENIS A. Werken van algemene aard A10 Woordenboeken A20 Naslagwerken A30 Bibliografieën, catalogi van bibliotheken A31 Archivalie A40 Grammaticale hulpmiddelen,

Nadere informatie

Schoolmeesters in Friesland, 1600-1950

Schoolmeesters in Friesland, 1600-1950 Schoolmeesters in Friesland, 1600-1950 De verzamelaar en samensteller Hartman Sannes... 2 Schoolmeesters in Friesland; het materiaal... 3 Bronnen... 4 Aard van het materiaal... 5 Verantwoording... 6 De

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Essayeur-Generaal van 's Rijks Munt, 1795-1813

Inventaris van het archief van de Essayeur-Generaal van 's Rijks Munt, 1795-1813 Nummer archiefinventaris: 2.01.33 Inventaris van het archief van de Essayeur-Generaal van 's Rijks Munt, 1795-1813 Auteur: J.K. Bondam Nationaal Archief, Den Haag 1930 Copyright: cc0 This finding aid is

Nadere informatie

2. Bij brieven van 12 februari en 5 maart 2008 heeft Boekenvoordeel de gevraagde informatie verstrekt.

2. Bij brieven van 12 februari en 5 maart 2008 heeft Boekenvoordeel de gevraagde informatie verstrekt. Sanctievoornemen Kenmerk: BVB-001748-jko Betreft: actie kerst 2007 Sanctievoornemen van het Commissariaat voor de Media betreffende overtreding van artikel 6, eerste lid, eerste volzin en artikel 6, tweede

Nadere informatie

DE ACADEMIA BELGICA 1939-2009 1

DE ACADEMIA BELGICA 1939-2009 1 171 DE ACADEMIA BELGICA 1939-2009 1 Luc Vandamme In 1939 stichtte de Belgische Staat de Academia Belgica. Aanleiding was het huwelijk van prinses Marie-José met de Italiaanse kroonprins Umberto. Medaille

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Staatscommissie tot onderzoek naar de toestand van de Landbouw (Landbouwcommissie),

Inventaris van het archief van de Staatscommissie tot onderzoek naar de toestand van de Landbouw (Landbouwcommissie), Nummer archiefinventaris: 2.11.25 Inventaris van het archief van de Staatscommissie tot onderzoek naar de toestand van de Landbouw (Landbouwcommissie), 1886-1891 Auteur: H.A.J. van Schie Nationaal Archief,

Nadere informatie

Bronnen en bronvermelding

Bronnen en bronvermelding Bronnen en bronvermelding Bronnen gebruiken Wie een zakelijke tekst schrijft (een essay, een boekbespreking ), zal vaak gebruik maken van bronnen: boeken, artikelen en websites waarop meer informatie te

Nadere informatie

Interactieve gids bij de Leidraad voor juridische auteurs

Interactieve gids bij de Leidraad voor juridische auteurs Page 1 of 12 Interactieve gids bij de Leidraad voor juridische auteurs De gids is voor RechtenOnline samengesteld door de UB Maastricht. Mr drs CJP van Laer C.vanLaer@ub.unimaas.nl Dit is een gids bij

Nadere informatie

Examen VWO. Grieks. tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. Grieks. tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2016 tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00-12.00 uur Grieks Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een vertaalopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 52 d.d. 14 juli 2009 (mr R.J. Verschoof, voorzitter, mr drs M.L. Hendrikse en mr M.M. Mendel) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Bron : Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten (Belgisch Staatsblad,

Nadere informatie

Inventaris van het archief van het Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis: Redactiesecretariaat, 1947-1998

Inventaris van het archief van het Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis: Redactiesecretariaat, 1947-1998 Nummer archiefinventaris: 2.19.042.47 Inventaris van het archief van het Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis: Redactiesecretariaat, 1947-1998 Auteur: J.A.A. Bervoets Nationaal Archief, Den Haag 2001 Copyright:

Nadere informatie

CATEGORIËEN DOCUMENTATIE PERSONEN

CATEGORIËEN DOCUMENTATIE PERSONEN 1 CATEGORIËEN DOCUMENTATIE PERSONEN Heimans en Thijsse Stichting Versie 30 augustus 2013 ARTIKELEN: - in kranten - in tijdschriften - divers (bijvoorbeeld een artikel voor een kalender, of een bijdrage

Nadere informatie

Goede voorgangers van de Juridische faculteit.

Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Welverdiend is de goede naam, waarin de Leidsche zich op het gebied der rechtswetenschap mag verheugen, en groot is het aantal beroemde rechtsgeleerden, wier

Nadere informatie

BENELUX COUR DE JUSTICE GERECHTSHOF. Zaak A 98/2 Campina Melkunie / Benelux-Merkenbureau

BENELUX COUR DE JUSTICE GERECHTSHOF. Zaak A 98/2 Campina Melkunie / Benelux-Merkenbureau COUR DE JUSTICE BENELUX GERECHTSHOF Zaak A 98/2 Campina Melkunie / Benelux-Merkenbureau Nadere conclusie van de Advocaat-Generaal L. Strikwerda (stuk A 98/2/17) GRIFFIE REGENTSCHAPSSTRAAT 39 1000 BRUSSEL

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 028.00 ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Nummer Toegang: 1.10.83 Inventaris van de collectie Van Vredenburch. 1602-1779

Nummer Toegang: 1.10.83 Inventaris van de collectie Van Vredenburch. 1602-1779 Nummer Toegang: 1.10.83 Inventaris van de collectie Van Vredenburch. 1602-1779 Nationaal Archief (c) z.d. This inventory is written indutch 1.10.83 3 I N H O U D S O P G A V E BESCHRIJVING VAN HET ARCHIEF...

Nadere informatie

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad (Psalm 119:105) Een uitgave van Met Open Bijbel Adres Postbus 520, 3800 AM Amersfoort Internet:

Nadere informatie

MEINDERT OOSTERHOF, in zijn hoedanigheid van gerechtsdeurwaarder, kantoorhoudende te Drachten,

MEINDERT OOSTERHOF, in zijn hoedanigheid van gerechtsdeurwaarder, kantoorhoudende te Drachten, Vonnis RECHTBANK LEEUWARDEN Sector kanton Locatie Heerenveen zaak-/rolnummer: 371218 CV EXPL i 1-5231 vonnis van de kantonrechter d.d. 14 maart 2012 inzake X wonende te eiser. procederende met toevoeging.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 29 936 Regels inzake beëdiging, kwaliteit en integriteit van beëdigd vertalers en van gerechtstolken die werkzaam zijn binnen het domein van justitie

Nadere informatie

Auteursrechten en digitale muziek. NVMB-netwerkbijeenkomst 27.11.2014

Auteursrechten en digitale muziek. NVMB-netwerkbijeenkomst 27.11.2014 Advocaten en notarissen Auteursrechten en digitale muziek NVMB-netwerkbijeenkomst 27.11.2014 Programma Auteursrecht in een notendop Hoofdregels Enkele uitzonderingen Specifieke aandachtspunten bij digitaliseren

Nadere informatie

Te hoge huurprijs vastgesteld? Summiere onderbouwing taxatierapport. Gebrek aan communicatie.

Te hoge huurprijs vastgesteld? Summiere onderbouwing taxatierapport. Gebrek aan communicatie. Te hoge huurprijs vastgesteld? Summiere onderbouwing taxatierapport. Gebrek aan communicatie. De huurster van een horecagelegenheid heeft een geschil met de verhuurder over de huursom. In dat kader wordt

Nadere informatie

De wijsheid van Jesus Sirach

De wijsheid van Jesus Sirach Jesus Sirach vs5 9/21/06 10:35 AM Pagina 3 De wijsheid van Jesus Sirach Een vergeten joods geschrift Panc Beentjes Jesus Sirach vs5 9/21/06 10:35 AM Pagina 5 Inhoud Afkortingen 7 Woord vooraf 9 Inleiding

Nadere informatie

F. van Lanschot Bankiers N.V., gevestigd te s-hertogenbosch, hierna te noemen de bank.

F. van Lanschot Bankiers N.V., gevestigd te s-hertogenbosch, hierna te noemen de bank. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-103 d.d. 26 maart 2015 (mr. J. Wortel, voorzitter, prof. dr. A. Buijs en G.J.P Okkema, leden en mr. M.J.M. Fennis, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2013:983. Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 18-10-2013 Datum publicatie

ECLI:NL:HR:2013:983. Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 18-10-2013 Datum publicatie ECLI:NL:HR:2013:983 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 18-10-2013 Datum publicatie 18-10-2013 Zaaknummer 12/03380 Formele relaties Conclusie: ECLI:NL:PHR:2013:52, Gevolgd In cassatie op : ECLI:NL:GHSGR:2012:BW8529,

Nadere informatie

Nieuwsbrief. STICHTING COEN VAN OVEN opgericht 12 maart 1998 gevestigd te Amsterdam

Nieuwsbrief. STICHTING COEN VAN OVEN opgericht 12 maart 1998 gevestigd te Amsterdam 1 Nieuwsbrief STICHTING COEN VAN OVEN opgericht 12 maart 1998 gevestigd te Amsterdam Voorzitter: Secretariaat: E. Rotteveel Mansveld-van Oven Groenhoevelaan 41a tel.: 023-5210035 2343 BR Oegstgeest bankrekening

Nadere informatie

Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen.

Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen. Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen. Een makelaar is door de rechtbank als deskundige benoemd om te komen tot de verkoop

Nadere informatie

ARCHIEVEN VAN NOTARISSEN. binnen de gemeente THOLEN. vanaf 1811

ARCHIEVEN VAN NOTARISSEN. binnen de gemeente THOLEN. vanaf 1811 ARCHIEVEN VAN NOTARISSEN binnen de gemeente THOLEN vanaf 1811 Inleiding In deze inventaris staan de archieven beschreven die de notarissen, die in de diverse plaatsen binnen de huidige gemeente Tholen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 392 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, het Wetboek van Strafvordering, de Politiewet 1993 en andere wetten (reorganisatie

Nadere informatie

Copyright SBR, Rotterdam

Copyright SBR, Rotterdam rapporteur: ir. L. J. Visser raadgevend ingenieur Het programma van eisen bij nader inzien De functie van het programmeren in de bouwvoorbereiding Een systeembenadering 128 Rotterdam, 1985 I(br Stichting

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010

Rapport. Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014. Rapportnummer: 2014/010 Rapport Rapport over een klacht over het College van procureurs-generaal te Den Haag. Datum: 25 februari 2014 Rapportnummer: 2014/010 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het College van procureurs-generaal

Nadere informatie

het college van bestuur van de Universiteit Leiden, gevestigd te Leiden, verweerder.

het college van bestuur van de Universiteit Leiden, gevestigd te Leiden, verweerder. Zaaknummer: 2008/008 Rechter(s): mrs. Loeb, Lubberdink, Mollee Datum uitspraak: 20 juni 2008 Partijen: appellant tegen college van bestuur van de Universiteit Leiden Trefwoorden: Bijzondere omstandigheden,

Nadere informatie

Machinestempels als verzamelgebied (1)

Machinestempels als verzamelgebied (1) Machinestempels als verzamelgebied (1) Veel filatelisten verzamelen, behalve postzegels, ook stempels. Sommige stempels zijn geliefd omdat ze volledig op een postzegel passen (puntstempels, ook wel nummerstempels

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

DOOP-, TROUW- EN BEGRAAFBOEKEN. STADSARCHIEF s-hertogenbosch

DOOP-, TROUW- EN BEGRAAFBOEKEN. STADSARCHIEF s-hertogenbosch DOOP-, TROUW- EN BEGRAAFBOEKEN AANWEZIG BIJ HET STADSARCHIEF s-hertogenbosch OVERZICHT ROSMALEN Versie juli 2012 WOORD VOORAF Genealogisch onderzoek in de registers van de burgerlijke stand levert voor

Nadere informatie

Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1

Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1 Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1 Prof. mr. A.J.M. Nuytinck, hoogleraar privaatrecht, in het bijzonder personen-, familie- en erfrecht, aan de Erasmus Universiteit

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Wijziging van Boek 1 en Boek 10 van het Burgerlijk Wetboek en enige andere wetten betreffende het uitspreken van de echtscheiding en ontbinding van het geregistreerd partnerschap door de ambtenaar van

Nadere informatie

HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN

HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN HET REGIONAAL TUCHTCOLLEGE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG TE EINDHOVEN heeft het volgende overwogen en beslist omtrent de klacht van: 1. A, in zijn hoedanigheid van hoofdinspecteur voor de geestelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de presidenten van de Nederlandsche Bank, Jacob Fock, (1828-1835) en Abraham Fock, (1844-1858)

Inventaris van het archief van de presidenten van de Nederlandsche Bank, Jacob Fock, (1828-1835) en Abraham Fock, (1844-1858) Nummer archiefinventaris: 2.25.69.04 Inventaris van het archief van de presidenten van de Nederlandsche Bank, Jacob Fock, (1828-1835) en Abraham Fock, (1844-1858) De Nederlandsche Bank N.V. Auteur: De

Nadere informatie

Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten

Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten Inhoud: 1. Inleiding 2. Collectievorming en taakstelling van de vakbibliotheek 2.1. De taakstelling van de bibliotheek 2.2.

Nadere informatie

Zuidnederlandse boekdrukkers en boekverkopers in de Republiek der Verenigde Nederlanden omstreeks 1570-1630

Zuidnederlandse boekdrukkers en boekverkopers in de Republiek der Verenigde Nederlanden omstreeks 1570-1630 J. G. C. A. BRIELS Zuidnederlandse boekdrukkers en boekverkopers in de Republiek der Verenigde Nederlanden omstreeks 1570-1630 een bijdrage tot de kennis van de geschiedenis van het boek Met in bijlage

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, is het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, is het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2005.2662 (068.05) ingediend door: hierna te noemen 'klagers', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht

Nadere informatie

JPF 2012/161 Rechtbank Dordrecht 30 mei 2012, 96504/FA RK ; 96507/FA RK ; LJN BW7709. ( mr. Haerkens-Wouters )

JPF 2012/161 Rechtbank Dordrecht 30 mei 2012, 96504/FA RK ; 96507/FA RK ; LJN BW7709. ( mr. Haerkens-Wouters ) JPF 2012/161 Rechtbank Dordrecht 30 mei 2012, 96504/FA RK 12-7108; 96507/FA RK 12-71111; LJN BW7709. ( mr. Haerkens-Wouters ) [Verzoekster] te [adres verzoekster], verzoekster, advocaat: mr. M. Huisman

Nadere informatie

Zaaknummers : 2011/019 en 019.1

Zaaknummers : 2011/019 en 019.1 Zaaknummers : 2011/019 en 019.1 Rechter : mr. Nijenhof Datum uitspraak : 14 februari 2011 Partijen : Appellante tegen Rijksuniversiteit Groningen Trefwoorden : CRIHO, differentiatie instellingscollegegeld,

Nadere informatie

Inventaris van het archief van het Bemiddelingsbureau Wachtgelders van het Ministerie van Financiën, 1922-1932

Inventaris van het archief van het Bemiddelingsbureau Wachtgelders van het Ministerie van Financiën, 1922-1932 Nummer archiefinventaris: 2.08.35.02 Inventaris van het archief van het Bemiddelingsbureau Wachtgelders van het Ministerie van Financiën, 1922-1932 Auteur: Centrale Archief Selectiedienst Nationaal Archief,

Nadere informatie

P.de Buck e.a., Zoeken en schrijven. Handleiding bij het maken van een historisch werkstuk (6 e druk; Rijswijk 1992)

P.de Buck e.a., Zoeken en schrijven. Handleiding bij het maken van een historisch werkstuk (6 e druk; Rijswijk 1992) 1 P.de Buck e.a., Zoeken en schrijven. Handleiding bij het maken van een historisch werkstuk (6 e druk; Rijswijk 1992) Inleiding Dit boek van de historici P.de Buck en anderen dat voorkomt uit de praktijk

Nadere informatie

GERECHTSHOF TE AMSTERDAM TWEEDE MEERVOUDIGE BURGERLIJKE KAMER. Beslissing van 24 juli 2003 in de zaak onder rekestnummer 90/2003 GDW van:

GERECHTSHOF TE AMSTERDAM TWEEDE MEERVOUDIGE BURGERLIJKE KAMER. Beslissing van 24 juli 2003 in de zaak onder rekestnummer 90/2003 GDW van: GERECHTSHOF TE AMSTERDAM TWEEDE MEERVOUDIGE BURGERLIJKE KAMER Beslissing van 24 juli 2003 in de zaak onder rekestnummer 90/2003 GDW van: destijds toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder te, thans gerechtsdeurwaarder

Nadere informatie

Inventaris van het archief van het Ministerie van Koloniën: Handelingen en Bijlagen van de (Koloniale) Staten van Suriname, 1866-1968

Inventaris van het archief van het Ministerie van Koloniën: Handelingen en Bijlagen van de (Koloniale) Staten van Suriname, 1866-1968 Nummer archiefinventaris: 2.10.44 Inventaris van het archief van het Ministerie van Koloniën: Handelingen en Bijlagen van de (Koloniale) Staten van Suriname, 1866-1968 Auteur: H.A.J. van Schie Nationaal

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 25/08/2014

Datum van inontvangstneming : 25/08/2014 Datum van inontvangstneming : 25/08/2014 Vertaling C-359/14 1 Datum van indiening: 23 juli 2014 Verwijzende rechter: Zaak C-359/14 Verzoek om een prejudiciële beslissing Vilniaus miesto apylinkės teismas

Nadere informatie

`Voorheen kon ook zonder machtiging de raadsman de verdediging voeren voor zijn afwezige cliënt, sedert het Bouterse-arrest niet meer.

`Voorheen kon ook zonder machtiging de raadsman de verdediging voeren voor zijn afwezige cliënt, sedert het Bouterse-arrest niet meer. 3.8 Meningen van bevraagden ten aanzien van de verstekregeling 3.8.1 Verruiming mogelijkheden verdachte? Uit de verkregen reacties wordt duidelijk dat er uiteenlopende antwoorden zijn gegeven op de vraag

Nadere informatie

Erfdienstbaarhedenonderzoek Op verzoek van de gemeente Westvoorne heeft het kadaster in eerste instantie

Erfdienstbaarhedenonderzoek Op verzoek van de gemeente Westvoorne heeft het kadaster in eerste instantie 1 mj\mj\2013.000013.01 DEFINITIEVE BEVINDINGEN (versie 7 september 2013) Vraagstelling Rusten er op het perceel gelegen aan de Duinrand te Rockanje, thans kadastraal bekend gemeente Rockanje, sectie A,

Nadere informatie

10-02 DE RAAD VAN TOEZICHT GRONINGEN VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS IN ONROERENDE GOEDEREN NVM

10-02 DE RAAD VAN TOEZICHT GRONINGEN VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS IN ONROERENDE GOEDEREN NVM 10-02 DE RAAD VAN TOEZICHT GRONINGEN VAN DE NEDERLANDSE VERENIGING VAN MAKELAARS IN ONROERENDE GOEDEREN NVM Risicodragende projectontwikkeling via echtgenote. Verantwoordelijkheid als leidinggevende. De

Nadere informatie

Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra

Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra Plaatsingslijst van het archief van H. Hoekstra (1878-1915 (1917)) 460 Samengesteld door J.F. Seijlhouwer en F. de Vries Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) Vrije

Nadere informatie

Inhoud BIJLAGEN. 1. Voorwoord van Frederik de Vrome op de 120 Heidelberger 2. Overzicht van de paltsgraven te 124 Heidelberg

Inhoud BIJLAGEN. 1. Voorwoord van Frederik de Vrome op de 120 Heidelberger 2. Overzicht van de paltsgraven te 124 Heidelberg Inhoud 1. Hulde aan de Heidelberger 7 2. Keuze voor catechismus 11 3. De historie van Heidelberg 21 4. Frederik III, Heidelbergs nieuwe 28 keurvorst 5. Frederik de Vrome voert catechismus in 41 6. Zacharias

Nadere informatie

Evert Jan Brill (1812-1871) zandgraf 188, vak F Internationaal vermaarde wetenschappelijke uitgever

Evert Jan Brill (1812-1871) zandgraf 188, vak F Internationaal vermaarde wetenschappelijke uitgever Evert Jan Brill (1812-1871) zandgraf 188, vak F Internationaal vermaarde wetenschappelijke uitgever Personalia Geboren: 4 november 1812 te Leiden Zoon van: Johannes Brill en Henriette van Lith. Gehuwd

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Hoge Vierschaar van het Land van Zuid-Voorne, 1727-1810

Inventaris van het archief van de Hoge Vierschaar van het Land van Zuid-Voorne, 1727-1810 Nummer archiefinventaris: 3.03.08.216 Inventaris van het archief van de Hoge Vierschaar van het Land van Zuid-Voorne, 1727-1810 Auteur: A.A. Mietes Nationaal Archief, Den Haag 1986 Copyright: cc0 This

Nadere informatie

Couperus bij de buren. Een onderzoek naar de uitgaven van het werk van Louis Couperus bij Duitse uitgevers tussen 1892 en 1973 R.K.

Couperus bij de buren. Een onderzoek naar de uitgaven van het werk van Louis Couperus bij Duitse uitgevers tussen 1892 en 1973 R.K. Couperus bij de buren. Een onderzoek naar de uitgaven van het werk van Louis Couperus bij Duitse uitgevers tussen 1892 en 1973 R.K. Veen Samenvatting van Couperus bij de buren door Ruud Veen In dit onderzoek

Nadere informatie

Casus I. Onderwerp van de klacht Hergebruik van (eigen) materiaal zonder bronvermelding - ongegrond

Casus I. Onderwerp van de klacht Hergebruik van (eigen) materiaal zonder bronvermelding - ongegrond 2016 Casus I Onderwerp van de klacht Hergebruik van (eigen) materiaal zonder bronvermelding - ongegrond De klacht Op 2015 hebben klager I en klager II een casus voorgelegd aan de Commissie Wetenschappelijke

Nadere informatie

De gouden munten onder Leopold II

De gouden munten onder Leopold II De gouden munten onder Leopold II Peter Degroote Introductie De zogenaamde gouden Louis is zowat het meest bekende Belgische gouden muntstuk. De gouden Louis is het oude 20 Frank stuk dat werd aangemunt

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Het Raadsel van Nijmegen. Programma / Programmanummer Cultuur / 1071

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Het Raadsel van Nijmegen. Programma / Programmanummer Cultuur / 1071 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Het Raadsel van Nijmegen Programma / Programmanummer Cultuur / 1071 BW-nummer Portefeuillehouder H. Beerten Samenvatting Naar aanleiding van een claim van een Joodse

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Socialisatie- Commissie / Commissie Nolens, 1920-1927

Inventaris van het archief van de Socialisatie- Commissie / Commissie Nolens, 1920-1927 Nummer archiefinventaris: 2.04.53.01 Inventaris van het archief van de Socialisatie- Commissie / Commissie Nolens, 1920-1927 Auteur: G.E.M. Hassell Nationaal Archief, Den Haag 1987 Copyright: cc0 This

Nadere informatie

U I T S P R A A K 10 136

U I T S P R A A K 10 136 U I T S P R A A K 10 136 van het College van beroep voor de examens van de Universiteit Leiden inzake het beroep van XXX, appellante tegen de Examencommissie Bachelor Rechtsgeleerdheid, verweerder 1. Ontstaan

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

1 Rechtbank Breda, 13 juli 2012

1 Rechtbank Breda, 13 juli 2012 BEDRIJFSOPVOLGINGSFACILITEIT SUCCESSIEWET OOK VOOR PRIVÉVERMOGEN? Op 13 juli 2012 heeft rechtbank Breda uitspraak gedaan in een zaak over de bedrijfsopvolgingsfaciliteit uit de Successiewet 1956 (LJN:

Nadere informatie

1e VERSLAG. EX ARTIKEL 73a FAILLISSEMENTSWET VAN DE BEVINDINGEN IN HET FAILLISSEMENT VAN ALTITUDE SOFTWARE B.V. (03.0074-F)

1e VERSLAG. EX ARTIKEL 73a FAILLISSEMENTSWET VAN DE BEVINDINGEN IN HET FAILLISSEMENT VAN ALTITUDE SOFTWARE B.V. (03.0074-F) 1e VERSLAG EX ARTIKEL 73a FAILLISSEMENTSWET VAN DE BEVINDINGEN IN HET FAILLISSEMENT VAN ALTITUDE SOFTWARE B.V. (03.0074-F) Datum uitspraak: : 18 februari 2003 Rechter-Commissaris : mevrouw Mr A. van Dijk

Nadere informatie

Voorwoord... Verkort geciteerde literatuur... Gebruikte afkortingen... De honorering van de adviseur...

Voorwoord... Verkort geciteerde literatuur... Gebruikte afkortingen... De honorering van de adviseur... Inhoud Voorwoord... Verkort geciteerde literatuur... Gebruikte afkortingen... 9 11 13 Hoofdstuk 25. De honorering van de adviseur... 522. 523. A. 524. 525. 526. 527. 528. 529. B. 530. 531. 532. 533. 534.

Nadere informatie

u u R RAA De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De heer drs. H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

u u R RAA De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De heer drs. H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag C R.J. Schimrnelpennincklaan 3 RAA 2517 JN Den Haag Postbus 61243 2506 AE Den Haag L t 070 3106686 f070 3614727 info@cultuur.nl www.cultuur.nl 0 u u R De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

GERECHTSHOF TE s-gravenhage, derde meervoudige belastingkamer. 12 september 1989 Nr. 3701/85-M-3 EP/1 U I T S P R A A K

GERECHTSHOF TE s-gravenhage, derde meervoudige belastingkamer. 12 september 1989 Nr. 3701/85-M-3 EP/1 U I T S P R A A K GERECHTSHOF TE s-gravenhage, derde meervoudige belastingkamer. 12 september 1989 Nr. 3701/85-M-3 EP/1 U I T S P R A A K Naar aanleiding van het arrest van de Hoge Raad der Nederlanden van 27 augustus 1985,

Nadere informatie

SLIM 3.0. Sluit Nederland aan op Internationale Metadatastandaarden ONDERDEEL: RDA. NOTITIE 2f Work records SLIM 3.0

SLIM 3.0. Sluit Nederland aan op Internationale Metadatastandaarden ONDERDEEL: RDA. NOTITIE 2f Work records SLIM 3.0 Sluit Nederland aan op Internationale Metadatastandaarden ONDERDEEL: RDA 2012 NOTITIE 2f Work records Datum 6 januari 2013 Documentgeschiedenis 10 oktober 2012: 1 e versie Peter Schouten 18 november 2012

Nadere informatie

RICHTLIJNEN KERKELIJK EXAMEN

RICHTLIJNEN KERKELIJK EXAMEN Oud-Katholiek Seminarie Kerkelijke Opleiding van de Oud-Katholieke Kerk van Nederland, verbonden aan het Departement Filosofie en Religiewetenschap van de Universiteit Utrecht RICHTLIJNEN KERKELIJK EXAMEN

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Sector Aan de voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Datum 6 juli 2009. Kenmerk 09-115-HS. Locatienummer: Onderwerp Onderzoek museale verwervingen. Geachte collega s,

Datum 6 juli 2009. Kenmerk 09-115-HS. Locatienummer: Onderwerp Onderzoek museale verwervingen. Geachte collega s, Datum 6 juli 2009 Kenmerk 09-115-HS Locatienummer: Onderwerp Onderzoek museale verwervingen. Geachte collega s, Begin dit jaar kondigde de Nederlandse Museumvereniging een onderzoek Museale Verwervingen

Nadere informatie

Voorwoord... Verkort geciteerde literatuur... Gebruikte afkortingen... De bouwsomlimiet in de algemene voorwaarden...

Voorwoord... Verkort geciteerde literatuur... Gebruikte afkortingen... De bouwsomlimiet in de algemene voorwaarden... Inhoud Voorwoord... Verkort geciteerde literatuur... Gebruikte afkortingen... 9 11 13 Hoofdstuk 27. Bouwsomlimiet... 576. A. 577. 578. 579. 580. B. 581. 581a. 582. 583. 584. 585. 585a. 586. 587. 588. 589.

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS RECHTSGESCHIEDENIS I (R12221) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Utrecht tijdvak: februari en maart 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst 1 INLEIDING

Nadere informatie

Inventaris van het archief van W.J.M. van Schmid [levensjaren 1806-1884], (1602) 1701-1855

Inventaris van het archief van W.J.M. van Schmid [levensjaren 1806-1884], (1602) 1701-1855 Nummer archiefinventaris: 2.21.153 Inventaris van het archief van W.J.M. van Schmid [levensjaren 1806-1884], (1602) 1701-1855 Auteur: NULL Nationaal Archief, Den Haag 1935 Copyright: cc0 This finding aid

Nadere informatie

Artikel 1 Begripsbepalingen

Artikel 1 Begripsbepalingen KIESREGLEMENT UNIVERSITEITSRAAD PROTESTANTSE THEOLOGISCHE UNIVERSITEIT (bijlage bij het reglement van de Universiteitsraad Protestantse Theologische Universiteit) Artikel 1 Begripsbepalingen In dit reglement

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Inventaris van de Burgerlijke Stand der gemeente Hoogeveen-Delfland: registers van geboorten (dubbelen), 1818-1833

Inventaris van de Burgerlijke Stand der gemeente Hoogeveen-Delfland: registers van geboorten (dubbelen), 1818-1833 Nummer archiefinventaris: 3.090.01 Inventaris van de Burgerlijke Stand der gemeente Hoogeveen-Delfland: registers van geboorten (dubbelen), 1818-1833 Auteur: DTNA-script Nationaal Archief, Den Haag 2008

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Commissie van Superintendentie over het Onderzoek naar het in Cultuur brengen van de Duinen, 1796-1801

Inventaris van het archief van de Commissie van Superintendentie over het Onderzoek naar het in Cultuur brengen van de Duinen, 1796-1801 Nummer Toegang: 3.02.34 Inventaris van het archief van de Commissie van Superintendentie over het Onderzoek naar het in Cultuur brengen van de Duinen, 1796-1801 Nationaal Archief, Den Haag (c) 1987 This

Nadere informatie

Rapport. Datum: 11 april 2000 Rapportnummer: 2000/148

Rapport. Datum: 11 april 2000 Rapportnummer: 2000/148 Rapport Datum: 11 april 2000 Rapportnummer: 2000/148 2 Klacht Op 1 februari 1999 ontving de Nationale ombudsman een verzoekschrift van de heer Y. te Zwolle, ingediend door de Stichting Rechtsbijstand Asiel

Nadere informatie

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht?

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie