DE GROOTE ZAAL IN HET KONINKLIJK TALKIS TE AMSTERDAM.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE GROOTE ZAAL IN HET KONINKLIJK TALKIS TE AMSTERDAM."

Transcriptie

1 DE GROOTE ZAAL IN HET KONINKLIJK TALKIS TE AMSTERDAM.

2 HET KONINKLIJK PALEIS TE AMSTERDAM ï t f t f f ï t DOOR A. W. WE1SSMAN. f ï t t t t t t Het Koninklijk Paleis te Amsterdam was voorheen het Raadhuis der stad. Naar het ontwerp van Jacob van Campen gebouwd, in 1655 plechtig ingewijd en in 1705 geheel voltooid, is het tot 1807 voor zijn oorspronkelijke bestemming gebruikt. In het laatst van 1807 besloot Koning Lodewijk Napoleon zijn residentie van Utrecht naar Amsterdam te verplaatsen; de stad bood Z. M. toen haar Raadhuis als Paleis aan. Het ontruimen van het gebouw had plaats in Januari en Februari 1808, onder leiding van Abraham van der Hart, Directeur van Stads-werken. De Burgemeester was inmiddels naar Utrecht ontboden, om met den Koning omtrent de noodige veranderingen van het Raadhuis te overleggen, en werd door den assistent van Van der Hart, Ziesenis, als deskundige vergezeld. Ziesenis bracht de veranderingen zeer ten genoege van Koning Lodewijk Napoleon tot stand; hij nam 22 Juni 1808 ontslag uit zijn stadsbetrekking, om in dienst van Z. M. over te gaan. Er wordt dikwijls beweerd, dat het gebouw door zijn inrichting tot paleis bedorven is. Maar een aandachtige beschouwing doet zien, dat Ziesenis met de grootste piëteit is te werk gegaan. Die zorg is begrijpelijk, want men meende, dat het gebouw weer spoedig zijn oude bestemming zou herkrijgen. De Koning toch had het voornemen, een nieuw paleis in den Haag, ter plaatse van het Binnenhof, te laten bouwen. Ziesenis heeft zich bepaald tot het doorbreken van eenige muren, het plaatsen van houten schotten, het maken van centrale verwarming in de Burgerzaal en op de Galerijen, en het aanbrengen van een trap in de vroegere bodenkamer van Burgemeesteren. In de schouwen plaatste hij de fraaie schoorsteenmantels, die afkomstig waren uit het voor Prins Willem V gebouwde Stadhouderlijke kwartier in Den Haag, waar nu de Tweede Kamer der Staten-Generaal vergadert. Om die schoorsteenmantels werd het spiegelglas, mede van het Binnenhof af komstig, aangebracht. Van buiten werden zoo goed als geen wijzigingen gemaakt; alleen het balcon en de ingang aan de zijde der Paleisstraat, die noodig was, om de Wisselbank, welke in in het gebouw gevestigd bleef, te kunnen bereiken, zijn van Ziesenis afkomstig. Het eenige, wat als een verminking van het Raadhuis kan gelden is, dat in de Secretarie, aan de zuidzijde, een verdieping gemaakt werd, en deze zaal in twee kleinere vertrekken werd veranderd. Reeds in April van het jaar 1808 was het Paleis gereed, om den Koning te ontvangen. Den negenden dier maand werd het Stadsbestuur van Amsterdam te Utrecht bij den vorst ten gehoore toegelaten, om Z. M. te verzoeken het in een Koninklijk Paleis veranderd Stadhuis wel te willen aannemen en als zoodanig te verklaren". De Koninklijke Courant van 14 April 1808 zegt:,,zijne Majesteit antwoordde, dat Zij, ten hoogste gevoelig zijnde over den wensch der Amsterdamsche Burgerij, om Hoogstdezelve in haar midden te zien, de gedane aanbieding gaarne aannam, doch onder volstrekt beding, dat alle daardoor veroorzaakte onkosten ten laste zouden komen van de Kroon, alsook dat Zijne Majesteit over het Stadhuis niet langer zoude beschikken dan tot op den Algemeenen Vrede, wanneer het herstel der finantiën het bouwen van een nieuw paleis ten kosten van de Publieke Schatkist zoude toelaten, ten einde dat in Den Haag te vervangen, hetwelk aan de Domeinen is wedergegeven". Het slot der toespraak van den Koning luidde:,,dat Amsterdam alsdan het Paleis terugbekome en hetzelve wederom tot een Stadhuis gebruike. Indien Uwe Stad er niet een bezate overeenkomstig met haren luister, zoude Ik, 295

3 DE VOORMALIGE VIERSCHAAR IN HET KONINKLIJK PALEIS TE AMSTERDAM.

4 met den Vrede, een zoodanig gebouw hebben doen stichten". Koning Lodewijk Napoleon, die bij zijn onderdanen wel gezien was, kon deze belofte niet nakomen. In 1810 verloor hij zijn troon, en zijn keizerlijke broeder bepaalde, dat het Raadhuis als Paleis zou blijven dienen. Napoleon heeft er in het najaar van 1811 met Marie Louise vertoefd. Na het herstel van Nederlands onafhankelijkheid heeft het Koninklijk Huis, als het te Amsterdam vertoefde, het Paleis bewoond, dat voorzien bleef van de kostbare meubelen, die Lodewijk Napoleon er had laten plaatsen. Tot omstreeks 1870 nam niemand daar aanstoot aan. Toen begon echter J. A. Alberdingk Thijm de wenschelijkheid te betoogen dat het Raadhuis, naar de belofte van Koning Lodewijk Napoleon, weder aan Amsterdam zou worden teruggegeven. Sinds is deze wensch ook door anderen geuit, en heeft het onderwerp zelfs in den Raad een punt van bespreking uitgemaakt. Het is zeker voor de hoofdstad niet aangenaam, dat zij nu reeds bijna een eeuw haar Raadhuis moet missen. Voor het behoud van het monument was het echter gelukkig, dat Koning Lodewijk Napoleon het als zijn verblijf koos. Want nu bezitten wij het gebouw in den staat, zooals het in 1808 door het stadsbestuur werd ontruimd. Men stelle zich eens voor, hoeveel er nu aan het gebouw zou zijn gewijzigd, indien het als Raadhuis was blijven gebruikt! Jacob van Campen heeft zijn plan gemaakt met het oog op den toenmaligen regeeringsvorm der stad, die niet de minste overeenkomst meer vertoont met den tegenwoordigen. Die oude regeeringsvorm is in den plattegrond op meesterlijke wijze verzinnelijkt. Er schuilt hierin geen mindere symboliek dan in het plan eener middeleeuwsche kathedraal. Gelijk zulk eene kerk georiënteerd is, zoo loopt ook de as van het Amsterdamsche Raadhuis van het westen naar het oosten. Plaatst men zich in die as met het gelaat naar de opkomende zon gericht, dan heeft men vóór zich de Vierschaar, waar het heilig recht, het hoogste der stedelijke privilegiën, werd gediend. Rechts, dus naar de hoogere zijde, bevinden zich de vertrekken van Burgemeesteren en Thesaurieren, die de eigenlijke machthebbers waren. Links, aan de lagere zijde, liggen de kamers der Vroedschap en der collegiën, die minder in aanzien stonden. In de as zijn de vertrekken, aan de gerechtigheid gewijd, aangebracht; in het vooruitspringend middenpaviljoen hadden rechts de regeerende Burgemeesteren en links de Schepenen een kamer. Doch terwijl de eersten daar voortdurend vertoefden, kwamen de laatsten er slechts, als lijfstraffen voltrokken moesten worden. Bij het uitspreken der vonnissen zaten Schout en Schepenen in de Vierschaar. Doch om duidelijk te maken, dat ook zelfs dan nog Burgemeesteren de eersten waren, zaten deze voor een geopend venster, dat in hun kamer uitkwam, en waardoor zij in de Vierschaar konden zien. Bij al deze symboliek heeft Jacob van Campen toch de eischen, die de practijk stelde, op voortreffelijke wijze bevredigd. Gelijkstraats plaatste hij aan de rechterzijde de Wisselbank, die Amsterdam tot bloei had gebracht, en die, tot de 19^ eeuw toe, de grootste bankinstelling van Europa bleef. De linkerzijde gelijkstraats werd voor het bewaren der gevangenen ingericht, die langs trappen, voor het publiek niet toegankelijk, zoowel naar de kamer van Schepenen als naar de Justitiekamer konden worden gebracht. De voorname zalen op de eerste verdieping, die langs de galerijen bereikt worden, heeft Jacob van Campen hooger gemaakt dan de andere vertrekken, waarboven hij kamers aanbracht, die voor verschillende doeleinden bestemd waren. In de vier hoeken van het gebouw zijn de trappen geplaatst, die toegang tot de verdiepingen geven. Een vijfde trap, achter de Vierschaar, leidt van den Dam naar de groote Burgerzaal. Sinds het gebouw als paleis dient wordt de noordelijke helft dezer trap niet meer gebruikt, omdat aan die zijde de wacht is gehuisvest. Deze laatste trap was bestemd voor de regeering. De andere vier dienden voor het publiek, dat ze door de vestibule aan den N. Z. Voorburgwal bereikte. 297

5 Gaan wij het paleis aan de zijde van den Dam binnen, dan komen wij in een overwelfde galerij, die oorspronkelijk geen deuren had, en die door fraaie bronzen hekken van de Vierschaar is afgescheiden. Die Vierschaar is nog vrij wel in den ouden toestand. Koning Lodewijk Napoleon, die Roomsch-Katholiek was, liet het vertrek als paleiskapel inrichten. De fraaie in marmer uitgevoerde beeldhouwwerken van Quellijn werden daarvoor met behangels aan het oog onttrokken, een toestand, die bestendigd bleef tot het midden der 19^ eeuw, ofschoon in 1813 alles, wat tot den eeredienst behoorde, verwijderd was. Onder de regeering van Willem III werden de beeldhouwwerken weer aan het licht gebracht. Later is ook de tribune, die Lodewijk Napoleon vóór het venster van het Burgemeestersvertrek had laten maken, weggebroken, en als nu nog de witkalk, die den Bremersteen bedekt, zal zijn afgestoken en een kamertje, in het gewelf uitgebouwd, verdwenen zal zijn, ziet men de Vierschaar weer in den oorspronkelijken staat. De regeerende Burgemeesteren zetelden in het vertrek ten zuiden van de Vierschaar op de verdieping gelegen. Hun kamer was toegankelijk uit de groote Burgerzaal. Boven de deur is fraai beeldhouwwerk aanwezig, dat echter nog door de spiegels, die Koning Lodewijk Napoleon deed aanbrengen, aan het oog wordt onttrokken. Hier zaten de vier Burgemeesteren, waarvan drie één jaar en de vierde twee jaar regeerden, aan een tafel op de fraaie stoelen, waarvan nu nog Burgemeester en Wethouders op het Prinsenhof gebruik maken. Een kostbaar tapijt was over die tafel uitgespreid, een ander dekte den marmeren vloer. De schoorsteen prijkt hier met de marmeren fries van Quellijn, die den triumftocht van Consul Fabius Maximus voorstelt. Want de 17e eeuwsche Burgemeesters vergeleken zich gaarne met de Consuls der Romeinsche republiek. Daarom schilderde Jan Lievensz ook, als schoorsteenstuk, een voorstelling uit de Romeinsche geschiedenis, die door het daaronder geplaatste vers van Vondel dus verklaard wordt: 298 «rz* «/z J/a/z ^a ZZ/7Z Tegenover dien schoorsteen hingen de schilderijen van Saenredam en Van der Ulft, die het oude en nieuwe Stadhuis voorstelden, en nu op het Prinsenhof te zien zijn. Toen het Raadhuis in 1655, den 29^ Juli, werd ingewijd, maakte Constantijn Huygens een gedicht, hetgeen den Heeren zoo wel beviel, dat zij het door Elias Noski in gulden letteren op steen deden graveeren. Dit graveerwerk werd in de Burgemeesterskamer naast den schoorsteen opgehangen, en bevindt zich thans in het Stedelijk Museum. Het gedicht, getiteld:,,6v/«c/t wordt ook nu nog onder de beste van Huygens gerekend. Fa;z 200 ZW 200 Z/, 2Z/' Het is te begrijpen, dat de steen, waarop dit gedicht stond, in 1808 werd weggenomen, want de tekst kon Koning Lodewijk Napoleon niet aangenaam zijn. Hij bestemde het vertrek voor zijn adjudanten en gebruikte er zijn ontbijt, een bestemming, waarin sedert geen verandering kwam. Nog minder behagen zou de Koning gehad hebben in het opschrift, dat in 1674 boven de deur, die uit Burgemeesterskamer naar de pui leidde, werd geplaatst, en dat luidde: ZV a/i aa/ was Fra?

6 Zl'IDKI.IJKK SCHOORSTEEN DER MOZESZAAI. IN HET KONINKLIJK l'al.eis TE AMSTERDAM.

7 Reeds in 1795 was dit echter verwijderd. De zaal ten zuiden van Burgemeesterskamer, waar de zoogenoemde Oud-Raad vergaderde, placht Burgemeestersvertrek genoemd te worden, daar dit college bestond uit de vier Regeerende en de acht Oud-Burgemeesteren. Alle zaken van belang werden daar behandeld. Het vertrek wordt bereikt door een deur aan de zuidwestzijde, met fraai beeldhouwwerk daarboven. Hier bevinden zich twee rijk gebeeldhouwde marmeren schoorsteenen. Daarboven zijn weer tafereelen uit de Romeinsche geschiedenis geschilderd, aan de noordzijde door Ferdinand Bol, aan de zuidzijde door Govert Flinck. Vondels verzen staan er nog onder en geven de verklaring van wat er is voorgesteld. Zoo leest men aan de noordzijde : Aan de zuidzijde staat: 300 Zulke waarschuwingen tegen eigenzoekelijkheid" een ondeugd, die de vader van Pieter Corneliszoon Hooft, toen hij Burgemeester was, reeds met reden zijn ambtgenooten verweet, waren hier wel op haar plaats. De geschiedenis leert echter, dat zij niet veel hebben gebaat. Zoowel de zoldering van Burgemeesterskamer als het gewelf van Burgemeesters-vertrek zijn door Jan Bronkhorst met zinnebeeldige voorstellingen, op het gezag betrekking hebbende, beschilderd. En een spreuk van Horatius, tegen dat gewelf aangebracht, moest er den Heeren aan herinneren, dat men meer vliegen vangt met honig dan met azijn, en derhalve de teugels van het bewind niet al te strak mochten SCHOORSTEEN MET FABIUS TRIUMFTOCIIT IN HET KONINKLIJK PALEIS TE AMSTERDAM. worden aangehaald. Koning Lodewijk Napoleon bestemde de zaal van den Oud-Raad tot zijn woonkamer, en liet er zoo goed als niets aan veranderen. Alleen werd een deur onder den noordelijken schoorsteen gemaakt, om een verbinding met het vertrek der adjudanten te verkrijgen.

8 De drie schuttersstukken, van Govert Flinck, van Jacob Backer en van Joachim Sandrart, die in de zaal hingen, verhuisden in 1808 naar het Koninklijk Museum op de bovenverdieping van het Paleis en berusten thans in het Rijksmuseum. Omstreeks '1850 kwam een schilderij, \'an Speyks heldendood verbeeldend, in hun plaats. Daarnaar kreeg de zaal, die nu het woonvertrek der Koningin is, den naam Van Speyk-zaal. Zuidelijk van deze zaal vond men, in het paviljoen, dat zich naar de Kalverstraat richt, de zaal der ThesaurierenOrdinaris, die door een voorvertrek toegankelijk was, en waarbij zich een kabinet aansloot. Deze zaal werd Koning Lode-' wijk's slaapvertrek. In 1808 wordt dit beschreven alszeer eenvoudig ingericht en met geel satijn behangen, terwijl 's Konings legerstede op een versierd met eene schilderij Jozef in Egypte", door Nicolaas de Helt Stockade. Daaronder stond weleer het vers van Vondel: SCHOORSTEEN IN I)K VAN SI'EVKZAAL VAN HET KONINKLIJK I'AI.KIS ÏK AMSTERDAM. Daar de derde regel vooral den Koning aanstoot gegeven zou hebben, liet men in 1808 het gedicht verwijderen. De zoldering der zaal prijkt nog met de kinderfiguurtjes,die Cornelis Holsteijn er aanbracht. Thesaurieren hadden ook schilderijen in hun vertrek hangen, die nu deels op het Archief, deels in het Rijksmuseum berusten. Lodewijk Napoleon deed er een portret van Frcderik den Groote plaatsen, dat sedert verdwenen is, gelijk ook het afbeeldsel van Dr. Deiman, een beroemd genees- verhevenheid van twee treden geplaatst heer in die dagen. was. Sedert is de inrichting natuurlijk veran- Op de boekenkasten der Thesauriercn derd, ofschoon het vertrek zijn bestemming stonden de bronzen beeldjes van Hollandsche bleef behouden. De fraaie schoorsteen is graven en gravinnen, die uit het vroegere 301

9 Stadhuis afkomstig waren en nu in het Rijksmuseum te zien zijn. De voormalige Secretarie is, na de verandering van 1808, niet bezienswaardrg" meer. Koning Lodewijk Napoleon richtte haar in voor badkamer, werkkamer en bibliotheek. Om ruimte voor boekenkasten te verkrijgen werd de schouw weggebroken. Het schoorsteenstuk, Maria de Medicis, verhuisde naar het 1'rinsenhof, waar het nu in de wachtkamer van den Burgemeester geplaatst is. Aan de zijde van den N. Z. Voorburgwal vindt men de kamers, waar Thesaurieren Extraordinaris de belastingen beheerden en de Heeren Commissarissen in kleine zaken recht spraken. In die vertrekken huisvestte Lodewijk Napoleon zijn beide zoons van welke de eene later, als Napoleon III, Keizer der Franschen zou worden. Men vindt in deze zalen minder rijkdom, dan in die aan den voorgevel. De schouwen zijn niet van marmer, doch van Bremer steen; schoorsteenstukken waren er nooit geweest, en daarvoor in de plaats kwamen in 1808 twee sierlijke reliëfs in Empire-stijl. Daarentegen werden de zolderingen, die met gouden ornamenten op bruinen grond beschilderd waren, overgewit. In 1812 werden deze beide vertrekken bewoond door den Prins van Neuchatel en Wagram. De vroegere kamer der Commissarissen was toen met gele zijde behangen en gestoffeerd, terwijl daarentegen voor die waar de Thesaurieren Extraordinaris gezeteld hadden, paarsche zijde was genomen. De Schepenkamer, in de as van het gebouw, werd de Troonzaal van Koning Lodewijk Napoleon, en bleef sinds die bestemming behouden. Er was voor den troon geen andere plaats, dan tegen den prachtigen schoorsteen, die daardoor geheel aan het oog werd onttrokken. Alleen aan de zijden is het beeldhouwwerk van Quellijn in het gezicht gebleven. Maar het voortreffelijk doek van Ferdinand Bol werd verborgen. Wat het voorstelt, zegt Vondels vers: Aan de noordzijde is deze zaal lager, dan aan den zuidkant. Daar stond het gestoelte der rechters, de zoogenaamde Schepenbank. Ia het vertrek daarboven hield de Schout verblijf. Als men uit de Burgerzaal de kamer van Schepenen betrad, kwam men eerst in een portaal, dat toegang gaf tot twee vertrekken, die, door drie groote ramen, elk uit de Burgerzaal hun licht kregen. Die vertrekken waren de wachtkamers der advocaten en procureurs. Sinds 1808 zijn voor deze ramen spiegels geplaatst, en de vertrekken van hun licht beroofd. Noordelijk van de Schepenen zetelden de Schepenen Extraordinaris en dan kwam men in het vertrek der Rekenkamer. Deze zalen zijn minder rijk, dan de andere. De schouwen, van Bremer steen, hadden geen schoorsteenstukken oorspronkelijk. Maar in de i8«eeuw, toen de schouw aan de noordzijde van de schepenkamer door een witmarmeren nis voor een kachel werd vervangen, verhuisde Lievensz' schilderij, de Vrede en de Voorzichtigheid naast de Gerechtigheid voorstellende, naar den schoorsteen van Schepenen Exta-ordinaris. Lodewijk Napoleon, die aan deze zijde de appartementen voor Koningin Hortense liet inrichten, voorzag den schoorsteen der Rekenkamer van een schilderij, die een wijnoogst in Italië verbeeldt. Tegenover de Nieuwe Kerk zijn twee vertrekken aanwezig. Het eerste is de Desolate Boedelkamer, het tweede de Assurantiekamer. Hier hebben de schoorsteenen geen zuilen, doch daarentegen zijn wel schoorsteenstukken aanwezig. Het eene, van Thomas de Keyser, stelt Ulysses voor, die in,,desolaten" toestand zich tot Nausikaa en haar gezellinnen wendt, wat zeker wel toepasselijk is. Het andere is van Willem Brassemery, gezegd Strijcker, en geeft een toespeling op de moeilijkheden, die het vaststellen der zeeschade opleverde, door Theseus voor te stellen, die het kluwen van Ariadne krijgt, dat hem den terugweg uit den doolhof zal mogelijk maken. Rembrandt is een der eersten geweest, die den pijnlijken gang naar de Desolate Boedelkamer moest ondernemen. Dit najaar zal het 250 jaar geleden zijn, dat hij daar binnentrad. De Weeskamer neemt het noordoostelijk paviljoen aan den voorgevel in. Men bereikte

10 DETAIL VAN DEN SCUIJORSTEEN IN DE TROONZAAL VAN HET KONINKLIJK I'ALEIS TK AMSTERDAM.

11 haar vroeger door een voorvertrek, waarvan "de zoldering met vogels beschilderd was, welk schilderwerk echter in 1808 isovergewit. Deze zaal is voorzien van een prachtigen schouw, die een schoorsteenstuk heeft, door Cornelis Holsteyn geschilderd. Vondel maakte hier het onderschrift niet, maar de dichter-glazenmaker Jan Vos. Daar zijn gedicht aldus begon, als verklaring van hetgeen was voorgesteld: Het eerste is verdwenen, en luidde: ZW w«s ««Dit vers behoort niet tot de beste van Vondel; beter is het andere, dat nog zich onder, de schilderij bevindt. vond men het in 1808 maar beter het te doen verdwijnen, om Koning Lodewijk, die nu niet bepaald de wettige erfgenaam der Oranjes was, geen aanstoot te geven. De zoldering vertoont schilderwerk vanholsteyn, dat vroeger door vergulde ornamenten was omgeven, die bij de inrichting tot paleis zijn overgewit. De Weeskamer werd door Koning Lodewijk als eetzaal gebruikt. Zij was met gele zijde behangen en gestoffeerd. De zalen tusschen de Weeskamer en de Schepenskamcr gelegen, werden door de Koningin bewoond. De Vroedschapskamer, die men thans de Mozeszaal noemt, is een der best bewaarde vertrekken. In Koning Lodewijks tijd was zij de vergaderzaal van den Staatsraad. Het zuidelijk schoorsteenstuk, Mozes en Jethro, is van Jan Bronkhorst, het noordelijke, Salomo's gebed om wijsheid, werd door Govert Flinck geschilderd. Vondel heeft de onderschriften gemaakt. 304 DE TROONZAAL IN HKT KONINKLIJK PALEIS TE AMSTERDAM. Tegenover de vensters hangt de groote schilderij, door Jacob de Wit in 1736, 1737 en 1738 vervaardigd en verbeeldend het verkiezen der zeventig oudsten door Mozes. Boven de deuren en tusschen de ramen heeft dezelfde meester zijn beroemde grauwtjes geschilderd. Het middenvak van het gewelf wordt ingenomen door eene groote schilderij van Erasmus Quellinus, in 1656 gemaakt, en de glorie van Amsterdam verzinnelijkend. Ten zuiden van dit vertrek vinden wij de Justitiekamer, die oorspronkelijk alleen uit de Burgerzaal toegankelijk was. De fraaie bekroning boven de deur is nu achter spiegels verborgen. Even als de Burgemeesterskamer heeft ook de Justitiekamer marmeren Korinthische pilasters tegen de muren. De marmeren schoorsteen is in 1808 gesloopt, omdat de zinnebeelden,

12 op de doodstraf betrekkelijk, waarmede zij prijkte, niet pasten in een theesalon, als hoedanig het vertrek dienst moest doen, dat met gele zijde werd behangen Gelukkig werd de de zolderschildering, door Nicolaas de Helt Stockade, gespaard, ofschoon natuurlijk ook zij op de straffende gerechtigheid zinspeelt. Als wij, de Justitiekamer verlatend, de oude pui overgaan, dan komen wij weder, langs de Vierschaar, aan Burgemeesterskamer, waar wij onze wandeling begonnen. Voor die pui heeft Koning Lodewijk het balcon laten maken, dat zich ook langs de twee vertrekken aan de noord- en zuidzijde uitstrekt. De zoldering der pui prijkt met drie schilderijen van Jan Bronkhorst, de Goede Faam, den Tijd en de Kwade Faam voorstellend. Van de pui toch werden,,zoowel tot eer als tot schande strekkende" stukken afgelezen. De Burgerzaal was oorspronkelijk, met de galerijen om de twee binnenplaatsen bestemd geweest als,,salie des pas perdus". Toen Koning Lodewijk de Burgerzaal tot balzaal had doen inrichten, beschreef een tijdgenoot haar aldus: Men kan zich geen denkbeeld vormen van den indruk, welke het eerste gezigt dezer zaal op de binnentredenden maakt. Luisterrijk en deftig doet zich dezelve aan het verwonderd oog op. Werwaarts men zich keert, overal ziet men nieuwe oorzaken tot verwondering. De zijmuren zijn met uitmuntende spiegelglazen bedekt, terwijl de onderscheidene kleuren der GROOTE EETZAAL, MET INGANG DER VOORMALIGE DESOLATE ROEDELKAMER, IX HET KONINKLIJK l'aleis TE AMSTERDAM. venstergordijnen eene bevallige vertooning opleveren, wordende het geheel nog verfraaid dooide aangename somberheid, die zich over de geheele zaal verspreidt, en veroorzaakt wordt door de hemelsblaauwe gordijnen, welke voor de bovenste vensters hangen. Het vloerkleed, dat den geheelen grond bedekt, is van zwart gebloemd fluweel. Over hetzelve liggen loopers, langs welke men gaat, ten einde het kleed zelve niet te beschadigen. De glazen kroonen die, ten getale van acht, des avonds deze zaal verlichten, zijn van een uitmuntenden enschoonen smaak, heerlijk bewerkt en van ecne groote waarde. De zaal, door middel deezerkroonen verlicht zijnde, levert een alleszins overheerlijk schouwspel. Boven hangen de zegeteekenen, weleer door onze voorouders op hunne vijanden behaald." In hoofdzaak is deze zaal nog als in Koning Lodewijks tijd. Het Doorniksche tapijt, dat hij daar leggen deed, is echter sedert door een Deventersch vervangen. De,,aangename somberheid" is er ook nog, daar de gordijnen veel van het door de vensters invallend licht onderscheppen. Zij maakt, dat het schilderwerk, in 1705 door J. Hoogzaat en G. Rademaker onder toezicht van Jan Goeree tegen het houten gewelf aangebracht, niet best uitkomt. Een van de grootste veranderingen, in 1808 gemaakt, is, dat de oude galerijen door houten, als marmer geschilderde schotten in vertrekken werden gescheiden, die als eetzaal, verblijf voor 305

13 de pages, zaal voor de ambassadeurs en biljartkamer dienden. Het practische voordeel, aan deze schotten verbonden, heeft ze nu haast een eeuw op hun plaats doen blijven, ofschoon Ziesenis waarschijnlijk meende, dat ze er maar een paar jaar zouden staan. Het ware zeker te wenschen, dat zij voortaan dan alleen werden opgezet, als het hof het paleis bewoont, doch overigens opgeborgen werden, om de marmer Yan de verdieping boven de Desolate Boedelkamer is slechts de schouw der Trouwkamer opmerking waard om het beeldhouwwerk, waarbij de twee ineengelegde rechterhanden niet vergeten zijn. Die kamer heette officieel,,kamer van Huwelijkszaken en Injuriën", maar placht door het volk de krakeelkamer" genoemd te worden, daar hier de Commissarissen recht spraken in gevallen, dat partijen met elkander getwist hadden. VOORMAL1GK ZAAL VAN COMMISSARISSEN DER WISSELBANK IN HEI' KONINKLIJK l'aleis TE AMSTERDAM. werken van Quellijn de betere verlichting te geven, die deze zoo verdienen. Terwijl de vertrekken en galerijen der voornaamste verdieping van het Stadhuis met inderdaad vorstelijke pracht in de 17c eeuw zijn versierd, is op de andere verdiepingen groote eenvoud betracht. Gelijkstraats heeft men alleen de zaal, waar de Commissarissen der Wisselbank vergaderden, van gebeeldhouwde pilasters voorzien. 306 Voor den Krijgsraad was de groote zaal, boven Schcpenskamer gelegen, bestemd, toen het plan van het gebouw werd gemaakt. In 1657 overleed Jacob van Campen, (in 1595 te Haarlem geboren) zonder een plan voor de versiering van dit vertrek te hebben aangegeven. Men vroeg het toen aan Pieter Post, die een leerling en medewerker van den grooten bouwmeester was. Doch de uitvoering is achterwege gebleven, en zoo vertoont zich

14 thans de zaal als een groote, hooge, maar kale ruimte, door een houten gewelf gedekt. De kleine Krijgsraadkamer ligt aan de zuidzijde. In 1808 werd hier het Koninklijk Museum ingericht, dat in 1814 naar het Trippenhuis is overgebracht. De Nachtwacht van Rembrandt hing sinds 1715 in de kleine Krijgsraadkamer, tegen den zuidelijken muur en ontving daar licht uit het noordwesten. De groote Krijgsraadkamer bevatte den Schuttersmaaltijd van Bartholomëus van der Helst, die tegen den zuidelijken muur hing, terwijl het Korporaalschap van Roelof Bicker, door denzelfden meester, daartegenover was geplaatst. Ook schuttersstukken van Govert Flinck, Cornelis Ketel, Frans Hals, Werner van Valckert en anderen waren hier opgehangen. Niet al deze schilderijen bleven in 1808 waar zij waren. Alleen die, welke later naar het Trippenhuis zijn gebracht, maakten deel uit van het Koninklijk Museum; de overigen gingen naar het Prinsenhof. Pas in het Rijksmuseum kwam alles grootendeels weer bijeen. In de i8^ eeuw bevatte het Stadhuis ook een kunstzaal, waartoe het vertrek boven de Vroedschapskamer aan de zijde van den Dam was ingericht. Daar werden, behalve een portret, dat Ludolf Backhuizen voorstelde, door dezen zeeschilder zelf op het paneel gebracht, ook bewaard de zeven duizend prenten, die de heer Michiel Hinlópen aan de stad had geschonken. Deze prenten berusten nu deels in het Rijksprcntenkabinet, deels in de Rijks Academie van Beeldende Kunsten. Wij zullen nu nog de zuidoostelijke trap, aan de zijde der Kalverstraat opgaan, die al van ouds, gelijk tegenwoordig nog, diende om den toren te bereiken. Zij gaf tevens toegang naar de vertrekken aan de zuidzijde, boven de Secretarie, waar het Zegelkantoor was en de Boekhouder der Officiën verblijf hield. Ook de timmerwinkcl was aan die zijde gelegen en wel in de lage verdieping onder de kap. Die verdieping bevatte verder de Wapenkamer, welke zich over de geheele oostzijde, de noordzijde en een gedeelte der zuidzijde van het gebouw uitstrekte. Daar werd het schiet- en zijdgeweer bewaard, dat bestemd was om in tijden van gevaar aan de burgerij te worden uitgereikt. In de vertrekken aan den Dam, onder de Wapenkamer gelegen, berustten de minuten der notarissen. Boven de kleine Krijgsraadskamer was men gewoon, het archief der Wisselbank te bergen. De vertrekken noordelijk van de groote Krijgsraadskamer werden door den cipier gebruikt. Daarboven lag de bergplaats der Desolate Boedelkamer, door koning Lodewijk tot zijn linnenkamer ingericht. Boven de Rekenkamer vond men de Modelkamer, waar de modellen berustten, die men nu deels in het Rijks-, deels in het Stedelijk Museum ziet. In 1807 werd hier ook een Rariteitenkamer ingericht, die sinds 1808 behoorde tot het Koninklijk Museum, hetwelk ik boven reeds noemde. Dit Museum was Dinsdags, Donderdags en Zaterdags van 12 tot 3 uur opengesteld. Sinds 1812 was het op alle werkdagen gedurende die uren te bezichtigen. Bijzonder merkwaardig is het vertrek van den uurwerkmaker onder den toren, waar, in een sierlijk eikenhouten koepelgebouw, het door Jurriaan Spraeckel vervaardigd uurwerk is opgesteld. Men ziet daar ook de groote metalen ton, die de 37 klokken van het speelwerk geluid doet geven. Van deze klokken zijn er 35 door Frangois Hemony en 2 door zijn opvolger ClaudeFremy gegoten. Wij hebben nu de voornaamste vertrekken van het gebouw beschouwd en gelegenheid gehad, den vroegeren toestand met den tegenwoordigen te vergelijken. Na twee en een halve eeuw vertoont het gebouw nog zóó weinig sporen van verval, dat men het Paleis nog een lang leven kan voorspellen. Slechts het marmer van het westelijk frontispies is hier en daar verweerd, terwijl enkele deelen der kroonlijsten door inwatering en afvriezen naar beneden gevallen zijn. Hopen wij dat het nog lang moge duren want het valt te betwijfelen of ons nageslacht nog wel de kunstkracht zal hebben, om zulk een wonderwerk tot stand te brengen. 307

KAMPER ALMANAK VOOR HET JAAR

KAMPER ALMANAK VOOR HET JAAR KAMPER ALMANAK VOOR HET JAAR 1929 Drukkerij Ph. Zalsman...Kampen. r DOORGANGBROEDERPOORT VANAF HET PLANTSOEN. DE BOOG MET SLUITSTEEN IN HET MIDDEN, DAG TEEKENT VAN 1714, TOEN MEN WELLICHT OOK DE GEVELTOP

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk Informatiekaart St. Janskerk St. Janskerk De spits van deze lange slanke toren staat al eeuwen scheef. Hoe dat komt weten we niet, maar het zal tot in lengte van dagen wel zo blijven. De toren heeft niet

Nadere informatie

VAN SYNAGOGE VIA PAKHUIS NAAR SJOELBRIELLE Riet de Leeuw van Weenen-van der Hoek

VAN SYNAGOGE VIA PAKHUIS NAAR SJOELBRIELLE Riet de Leeuw van Weenen-van der Hoek VAN SYNAGOGE VIA PAKHUIS NAAR SJOELBRIELLE Riet de Leeuw van Weenen-van der Hoek 15 JAAR STICHTING BEHOUD SYNAGOGE BRIELLE 10 JAAR SJOEL BRIELLE Het jaar 5775/5776 (2015/2016) is een bijzonder jaar. Honderdvierenveertig

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw Geschiedenis Werkblad voor leerlingen (groep 7 en 8) 1/14

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw Geschiedenis Werkblad voor leerlingen (groep 7 en 8) 1/14 1/14 Werkblad 1 Oorlog en vrede Schuttersmaaltijd ter viering van de Vrede van Munster, Bartholomeus van der Helst, 1648 Nederland was in de 17de eeuw vaak in oorlog met verschillende landen. De langste

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

Goede voorgangers van de Juridische faculteit.

Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Goede voorgangers van de Juridische faculteit. Welverdiend is de goede naam, waarin de Leidsche zich op het gebied der rechtswetenschap mag verheugen, en groot is het aantal beroemde rechtsgeleerden, wier

Nadere informatie

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw ONDERZOEKSBLAD KUNST ALGEMEEN De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakt in de 17e eeuw een gigantische bloeiperiode door. Holland heeft als rijkste gewest de meeste invloed in de Republiek. Meer

Nadere informatie

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1.

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1. De oudste nog bewaard gebleven statuten, toen nog wetten, van de vereniging dateren van 1869. Het Gezelschap was nog eigenaar van het Musæum Medioburgense, dat om die reden ook in deze wetten wordt vermeld.

Nadere informatie

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart.

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Via de Nederlandse Genealogische Vereniging, afd. Kennemerland zijn we in de gelegenheid gesteld om een rondleiding in de Sint Bavo Basiliek bij te

Nadere informatie

WELKOM OP PALEIS HET LOO

WELKOM OP PALEIS HET LOO ANTWOORDEN BIJ DE SPEURTOCHT: 1. De oranjeboom (sinaasappelboom) 2. Kroon en rijksappel 3. Kroon op tafel, appel in de hand 4. Aan de overkant aan de muur 5. Links en rechts van de open haard 6. Dan zat

Nadere informatie

Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje

Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje September 2009 Inhoudsopgave 1 Wat gebeurt er op Prinsjesdag? 2 Het koffertje, wat zit er in? 3 Waarom de derde dinsdag van september? Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje De Koningin, de gouden

Nadere informatie

HET ONTWERP VOOR HET HOFPLEIN DOOR DR. H. P. BERLAGE.

HET ONTWERP VOOR HET HOFPLEIN DOOR DR. H. P. BERLAGE. HET ONTWERP VOOR HET HOFPLEIN DOOR DR. H. P. BERLAGE. In dit jaarboekje mag, volgens den redacteur, niet ontbreken een herinnering aan de opdracht, gegeven door het Gemeentebestuur aan den heer A. C. Burgdorffer

Nadere informatie

De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes.

De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes. De evolutie van de Generaal J.B. van Heutszkazerne vanaf de vroege 19de eeuw. Plattegrond: Gemeentearchief Kampen; Fotobewerking: Ernst Hupkes. 276 De Generaal J.B. van Heutszkazerne in beeld door Ernst

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen*

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen* AANVULLING en WIJZIGING der ALGEMEENE POMTIE-YEEOEDEHTK'ö, De BTEGEMEESTEB en WETHOUDEES van Amsterdam doen te weten, dat door den Raad dier Gemeente, in zijne vergadering van den l sten Maart 1882, is

Nadere informatie

e jaargetijden 4Herengracht 498. Amsterdam.

e jaargetijden 4Herengracht 498. Amsterdam. e jaargetijden 4Herengracht 498. Amsterdam. 4 es Saisons Herengracht 498. Amsterdam. 4 keer een foto van de ornamenten 4 jaargetijden FOTOGRAFEREN! L es4saisons Herengracht 498. Kantoor met charisma in

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

Eewal 43 - Leeuwarden

Eewal 43 - Leeuwarden Eewal 43 - Leeuwarden Vraagprijs 339.500,-- kosten koper Omschrijving Eewal 43 - Leeuwarden MONUMENTAAL GRACHTENPAND MET MOGELIJKHEID VOOR BED EN BREAKFAST, IN HET HISTORISCHE STADSCENTRUM VAN LEEUWARDEN.

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

OUDE PASTORIE Winston Churchillweg 2

OUDE PASTORIE Winston Churchillweg 2 OUDE PASTORIE Winston Churchillweg 2 Gegevens ontleend aan hierna te noemen Voorstraat bronnen 12-14 en een gesprek met de huidige bewoners van de Pastorie, mevr. Bruins en de heer Groen in juli 2004.

Nadere informatie

Eerst gingen wij naar het stadhuis. Daar gaf de gids ons een lange uitleg over alles wat er mee temaken had.

Eerst gingen wij naar het stadhuis. Daar gaf de gids ons een lange uitleg over alles wat er mee temaken had. Eerst gingen wij naar het stadhuis. Daar gaf de gids ons een lange uitleg over alles wat er mee temaken had. Het stadhuis heeft 236 grote beelden. Die beelden gaan over de bijbel en staan op een sokkel,

Nadere informatie

1De Schuttersmaaltijd in de Voetboog (detail), 1648, Bartholomeus van der Helst, Rijksmuseum

1De Schuttersmaaltijd in de Voetboog (detail), 1648, Bartholomeus van der Helst, Rijksmuseum 1De Schuttersmaaltijd in de Voetboog (detail), 1648, Bartholomeus van der Helst, Rijksmuseum Welkom in uw Rijksmuseum Op 13 april 2013 opent het nieuwe Rijksmuseum zijn deuren voor het publiek met een

Nadere informatie

De bouw van het Misjkan

De bouw van het Misjkan De bouw van het Misjkan Laten wij nu eens een kijkje nemen op de plaats waar Betsalel en Oholiav en de overige mensen die hen helpen, bezig zijn met de bouw van het Misjkan, terwijl heel het volk hen steunt.

Nadere informatie

De brief aan de Hebreeën. C. Noorlander

De brief aan de Hebreeën. C. Noorlander De brief aan de Hebreeën C. Noorlander Hebreeën: Oproep aan (Joodse) christenen: Volhard, val niet af. Toont de glorie van Christus vanuit het OT: Hoger dan engelen, Mozes, Abraham en hogepriesters Vergelijkt:

Nadere informatie

instellingen, maar al is de beteekenis van den invloed dier bijzondere personen groot, na eene periode van belangstelling en enthousiasme voor

instellingen, maar al is de beteekenis van den invloed dier bijzondere personen groot, na eene periode van belangstelling en enthousiasme voor 27 wensch om eene nieuwe regeling te scheppen, maar niet van de gedachte, of men meer voelt voor de openbare school of de bijzondere school of omgekeerd. De Minister CORT VAN DER LINDEN zeide nog in de

Nadere informatie

Hobby tot Kunst verheven

Hobby tot Kunst verheven Een biljartkamer in het poppenhuis van Ankie Poerink-Huber Hobby tot Kunst verheven ie kent niet het poppenhuis van Sara Ploos van Amstel- Rothé W in het Frans Halsmuseu m te Haarlem of haar tweede in

Nadere informatie

Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment?

Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment? Het erfelijk koningschap aan David toegezegd. Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment? Zie 2 Samuel 7 Veel van de omringende volken, die de voorspoed van Israël zagen,

Nadere informatie

(Gelden voor de Kweekschool van Militaire Geneeskundigen).

(Gelden voor de Kweekschool van Militaire Geneeskundigen). ^ 1 i>l Caveant consules, ne quid detrimenti res publica capiat!" (Gelden voor de Kweekschool van Militaire Geneeskundigen). Aan de HH. Leden van de Staten-Generaal worden hij al de vorigen nog de volgende

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

Een koninklijk huwelijk bij Escher in Het Paleis

Een koninklijk huwelijk bij Escher in Het Paleis Uw Bruiloft Een koninklijk huwelijk bij Escher in Het Paleis Trouw in het winterpaleis van Koningin Emma in de romantische Balzaal of tussen de betoverende werken van Maurits C. Escher. Omgeven door oneindige

Nadere informatie

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde

De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde De gebouwen en stijlen in chronologische volgorde STIJL GEBOUW LOCATIE Romaans Oude Kerk (toren) Naaldwijk Gotisch Oude Kerk (kerkgebouw) Naaldwijk Renaissance Oude Raadhuis Naaldwijk Classicisme Nederhof

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

Het reglement van 1836 1

Het reglement van 1836 1 Het reglement van 1836 1 Bepalingen op het innemen en ontslag van kinderen, in het Gereformeerd Burger-Weeshuis der Stad Utrecht. Artikel 1: De kinderen zullen moeten zijn geboren uit een wettig huwelijk,

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 Inhoud Stamboom van het Koninklijk Huis 6 Inleiding 9 e 1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10 2 De geboorte van een prins 16 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 4 De studententijd van prins Willem-Alexander

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

Middenbeemster, Korenmolen De Nachtegaal

Middenbeemster, Korenmolen De Nachtegaal Inleiding In opdracht van Cultureel Erfgoed Noord-Holland heeft op 1 december 2010 een kort onderzoek plaatsgevonden naar de opbouw en datering van de lage voetmuur van de korenmolen De Nachtegaal, gelegen

Nadere informatie

Kasteel Genbroek. Samenvatting. Kasteel Genbroekstraat 18 te BEEK

Kasteel Genbroek. Samenvatting. Kasteel Genbroekstraat 18 te BEEK Kasteel Genbroek Kasteel Genbroekstraat 18 te BEEK Samenvatting Zeer representatieve kantoorruimte in een authentiek kasteel op nog geen 5 minuten afstand van Maastricht- Aken Airport. De helft van dit

Nadere informatie

Italië Florence Florence Palazzo Medici Riccardi Pagina 1

Italië Florence Florence Palazzo Medici Riccardi Pagina 1 Florence Palazzo Medici Riccardi Pagina 1 Palazzo Medici Riccardi > Medici-paleis Gedurende meer dan een eeuw was het Palazzo Medici Riccardi de hoofdverblijfplaats van de machtige Medici familie die over

Nadere informatie

Goudse Rembrandts bekend!

Goudse Rembrandts bekend! PERSBERICHT 17 juli 2014 Goudse Rembrandts bekend! De jury (directeur Museum Gouda, Gerard de Kleijn) heeft ruim honderd tekeningen en schilderwerken ontvangen voor de tekenwedstrijd: Wie is de beste Rembrandt

Nadere informatie

Londen ipad. Londen. Tower of Londen. Tower of London. Samengesteld door: BusTic.nl

Londen ipad. Londen. Tower of Londen. Tower of London. Samengesteld door: BusTic.nl Londen ipad Londen Tower of Londen Tower of London 1 Londen ipad De Tower of London werd aan het begin van de 11e eeuw gebouwd door Willem de Veroveraar. In de 13e eeuw werd het sterk uitgebreid tot de

Nadere informatie

DE LEIDSE MONUMENTEN

DE LEIDSE MONUMENTEN DE LEIDSE MONUMENTEN DE VERANDERING IN HET STADSBEELD GEDURENDE HET JAAR Ofschoon door het onvermoeid streven van de Oudheidkundige verenigingen in ons land en zeker niet in de laatste plaats van de Vereniging

Nadere informatie

DIJKHUIS ZWAAGDIJK-OOST 85 2015-1

DIJKHUIS ZWAAGDIJK-OOST 85 2015-1 DIJKHUIS ZWAAGDIJK-OOST 85 2015-1 1 Het laatste dijkhuis van Zwaagdijk In Zwaagdijk Oost, geklemd tussen dijk en dijksloot, ligt het huis van Joop Grent. Ooit stonden hier zes of zeven van dergelijke dijkhuisjes,

Nadere informatie

Omschrijving. Bezienswaardigheden. Naar buiten in 's-graveland / wandelroute (17 km)

Omschrijving. Bezienswaardigheden. Naar buiten in 's-graveland / wandelroute (17 km) Omschrijving Bijzonder aan s-graveland is de concentratie van zoveel buitenplaatsen op een relatief klein rechthoekig gebied. De buitenplaatsen zijn mede bepalend voor het karakter van de hele gemeente.

Nadere informatie

Hollands Spoor: oude meesters

Hollands Spoor: oude meesters Hollands Spoor: oude meesters In Hollands Spoor wordt een tentoonstelling, museum of monument uit Holland onder de aandacht gebracht. Tom van der Molen bespreekt deze keer een tentoonstelling in het Amsterdams

Nadere informatie

Voorbereidende les bij:

Voorbereidende les bij: Voorbereidende les bij: 1 U heeft een bezoek aan de tentoonstelling 24 uur met Willem in het Nationaal Archief gepland. Wij verheugen ons op uw komst, u bent van harte welkom! Om uw bezoek aan het Nationaal

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen).

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). 42 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). Hoofdseinpalen. Een hoofdseinpaal bestaat uit een paal met een naar rechts uitstekenden draaibaren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Zitting 1979-1980 16 034 (R 1138) Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het koningschap

Nadere informatie

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven.

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. QUIZ Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. Wijs een vragensteller aan: die stelt de vraag en noemt de 3 mogelijke

Nadere informatie

t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen

t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen t 't Hoekske Omdat geluk in t Hoekske zit... 9 starterswoningen 't Hoekske Omgeving 't Hoekske Aan de rand van het hart van Heusden, daar waar de straat t Hoekske en de lange Antoniusstraat samenkomen,

Nadere informatie

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder Vóór 1829 werden welgestelde burgers en inwoners van Kampen begraven in de kerken die de stad rijk was. Minder gegoeden

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

Verkoopbrochure Kerkstraat 57 te Lepelstraat 1

Verkoopbrochure Kerkstraat 57 te Lepelstraat 1 Verkoopbrochure Kerkstraat 57 te Lepelstraat 1 Inhoudsopgave 1. OMSCHRIJVING OBJECT... 3 2. VERKOOPPROCEDURE... 5 BIJLAGEN - Plattegronden - Kaart Lepelstraat - Kaart bestemmingsplan - Bestemmingsplanvoorschriften

Nadere informatie

Het bestaat uit een voorhuis dat gebouwd is in 1777, met een hardstenen gevel, en een dubbel

Het bestaat uit een voorhuis dat gebouwd is in 1777, met een hardstenen gevel, en een dubbel Over het Pand Het pand Prinsenstraat 61 is een Rijksmonument. Het bestaat uit een voorhuis dat gebouwd is in 1777, met een hardstenen gevel, en een dubbel achterhuis uit de 17e eeuw, deels verbouwd in

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

Gebied tussen het belfort stadhuis en St Niklaaskerk. Gent 21b

Gebied tussen het belfort stadhuis en St Niklaaskerk. Gent 21b Gebied tussen het belfort stadhuis en St Niklaaskerk Gent 21b Detail van de Gevaertkaart van rond 1880. De Belfortstraat moet nog getrokken worden. De verdwenen Korte Ridderstr vlgd dia Stadhuis St Baafs

Nadere informatie

Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast.

Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast. De geschiedenis van onze toren Alle kerktorens zijn verschillend. Ze zitten vast aan de kerk of staan er los naast. De vorm is spits of rond. Soms zit er een dakruiter op. Hoe ziet de kerktoren bij jou

Nadere informatie

Klaar voor de eerste gasten. logeren in stijl

Klaar voor de eerste gasten. logeren in stijl logeren in stijl Klaar voor de eerste gasten Veel mensen dromen erover: het beginnen van een Bed & Breakfast. Maar vaak blijft het daarbij. Jeroen en zijn partner Dominic zetten die bijzondere stap wel.

Nadere informatie

!""# $ $ %!#% & $ !"# $ - ()*+ $! ' - 33##&# $ # 56$$% ;! 11. Jesaja 9:1-6 Jeremia 31:31-37 Hebr. 8:1-13

!# $ $ %!#% & $ !# $ - ()*+ $! ' - 33##&# $ # 56$$% ;! <!!()=# ! &>11. Jesaja 9:1-6 Jeremia 31:31-37 Hebr. 8:1-13 Jesaja 9:1-6 Jeremia 31:31-37 Hebr. 8:1-13 1 Het volk dat in donkerheid wandelt, ziet een groot licht; over hen die wonen in een land van diepe duisternis, straalt een licht. 2 Gij hebt het volk vermenigvuldigd,

Nadere informatie

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm,

Voorzichtig schuift hij het zware gordijn weg. Voor alle kamers hangt zo n goudkleurig gordijn. Om de warmte buiten te houden. Want het is erg warm, Prins Floris In de tuin van het paleis loopt een jongen. Een bruine jongen met zwarte krullen. Floris heet hij, en hij is een prins. De vader van Floris is de koning van Spanje. Rijk is hij, heel rijk.

Nadere informatie

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld Kopstukken Vorsten, regenten & burgers Hollanders in beeld VORSTEN, REGENTEN & BURGERS Wie liet er een portret van zich maken? In de Gouden Eeuw ging het goed met Holland. Burgers werden steeds rijker.

Nadere informatie

Grotestraat 180, 5141 HD Waalwijk

Grotestraat 180, 5141 HD Waalwijk Grotestraat 180, 5141 HD Waalwijk Vraagprijs 875.000,00 kosten koper www.staete.nl Een bijzonder object op een zeer goede locatie. Dit 19e eeuws gemeentelijk monument is gelegen aan dé winkelstraat van

Nadere informatie

Bakenessergracht 84. wijk: Burgwal

Bakenessergracht 84. wijk: Burgwal Bakenessergracht 84 wijk: Burgwal Soort : Gevelsteen 2 stenen Naam : DE PASSER EN DE VALK Datering : 1726 Perceel : Rijksmonument RM/18960 - hoofdgebouw Oorspronkelijke gevel : Ja Herschilderd / Herplaatst

Nadere informatie

De Burg te Wassenaar.

De Burg te Wassenaar. De Burg te Wassenaar. hierboven reeds door Dr. Holwerda in herinnering werd gebracht, deelde de heer W. J. J. C. Bijleveld in jaargang van ons Jaarboekje het een en ander aangaande den zoogenaamden burg

Nadere informatie

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld.

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld. Huize Louise. Inleiding. Vanuit het zuiden, even voorbij de Markt en de Protestante kerk in de Grotestraat, staat op de nummers 92 tot 94 een pand dat de naam draagt 'Huize Louise'. In dit pand waren eerder

Nadere informatie

Omloop t Goude Hooft

Omloop t Goude Hooft Het gezelschap verzamelt in t Goude Hooft, de oudste stadsherberg van Den Haag, waar een warm welkom wacht door uw beider gidsen Sjors & Co. Na een korte uitleg over het programma en na het nuttigen van

Nadere informatie

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren.

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt van Rijn Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt is op 15 juli 1606 in Leiden geboren. Rembrandt zijn vader was eigenaar van een molen. Die molen was niet bewoonbaar. Hun huis stond

Nadere informatie

GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING

GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING GENTSE PAROCHIEKERKEN ANALYSE & WAARDEBEPALING PAROCHIEKERK Heilig Kruis Op basis van METHODOLOGIE THOMAS COOMANS Kerken in neostijlen in Vlaanderen. Ontwikkeling en implementatie van een methodologie

Nadere informatie

Relaxed wonen en/of werken in een historische omgeving. Schitterend appartement in Château de Lexhy (nabij Luik, Wallonië, België)

Relaxed wonen en/of werken in een historische omgeving. Schitterend appartement in Château de Lexhy (nabij Luik, Wallonië, België) Relaxed wonen en/of werken in een historische omgeving. Schitterend appartement in Château de Lexhy (nabij Luik, Wallonië, België) Adres Prijs : 450.000 395.000 (k.k.) Château de Lexhy, Rond Point Baron

Nadere informatie

DE BEGRAAFPLAATS AAN DE OUDE TORENLAAN door P. Timmer

DE BEGRAAFPLAATS AAN DE OUDE TORENLAAN door P. Timmer DE BEGRAAFPLAATS AAN DE OUDE TORENLAAN door P. Timmer Bij verschillende gelegenheden in de afgelopen maanden heeft onze vereniging zich beijverd om te komen tot een verbetering van ommuring en terrein

Nadere informatie

Hoop in onzekere tijden. Daniël: Gebed & Antwoord

Hoop in onzekere tijden. Daniël: Gebed & Antwoord Hoop in onzekere tijden Daniël: Gebed & Antwoord Relatie met God God Aanbidden Zijn relatie met God Zijn Rol/Relatie in de wereld Hoe werd die band met God duidelijk? Daniël 2: 28 Maar er is een God in

Nadere informatie

Geschiedenis van China

Geschiedenis van China Geschiedenis van China Periodes: Shang dynastie 1766 1046 v.chr. Zhou dynastie 1046 256 v.chr. Han 206 v. Chr. 220 n.chr. Tang dynastie 618 907 Song dynastie 960 1279 Ming dynastie 1368 1644 Qing dynastie

Nadere informatie

TE KOOP AANGEBODEN. Monumentale woonboerderij met omliggende landerijen. Wagenstraat 78 te Wagenberg

TE KOOP AANGEBODEN. Monumentale woonboerderij met omliggende landerijen. Wagenstraat 78 te Wagenberg TE KOOP AANGEBODEN Monumentale woonboerderij met omliggende landerijen Wagenstraat 78 te Wagenberg Op een unieke locatie in het buitengebied tussen Made en Wagenberg gelegen, aan de buitenzijde prachtig

Nadere informatie

Historisch Archief Westland. Historisch Archief Westland

Historisch Archief Westland. Historisch Archief Westland ( 4 0 ) D E W A P E N S O P D E V O O R G E V E L. D e t h a n s a a n we zi g e wa p e n s d a t e r e n a l l e v a n a f d e g e v e l r e s t a u r a t i e va n 1 9 3 4 e n vo r m e n s i n d s d i

Nadere informatie

Welke opdracht kreeg Mozes van God?

Welke opdracht kreeg Mozes van God? Opnieuw heeft God de tien geboden geschreven. Welke opdracht kreeg Mozes van God? Exodus 34:1 1 Toen zei de HEERE tegen Mozes: Houw twee stenen tafelen voor u uit, zoals de eerste, dan zal Ik op die tafelen

Nadere informatie

Intochtslied. Thema van de dienst : Schepping. Organist/piano : Jan Bremer. Mededelingen van de kerkenraad. Zondag 4 Augustus 2013

Intochtslied. Thema van de dienst : Schepping. Organist/piano : Jan Bremer. Mededelingen van de kerkenraad. Zondag 4 Augustus 2013 Zondag 4 Augustus 2013 Thema van de dienst : Schepping Voorganger : ds. J.W. Stam Organist/piano : Jan Bremer Mededelingen van de kerkenraad Lied: Ps. 19: 1 en 2 >> Intochtslied vers 2 >> 1 2. God heeft

Nadere informatie

Samenvatting Kunst ABC

Samenvatting Kunst ABC Samenvatting Kunst ABC Week 1: Kunst algemeen + film, beeldhouwen en fotografie Info: Wat is kunst? Kunst kan verschillende soorten dans, muziek, schilderijen, toneel en beelden zijn. Beeldhouwkunst of

Nadere informatie

Weidse hoek Het mooiste plekje van Veenendaal-oost 10 TWEE ONDER EEN KAPWONINGEN DE STRATEN - VEENENDAAL-OOST

Weidse hoek Het mooiste plekje van Veenendaal-oost 10 TWEE ONDER EEN KAPWONINGEN DE STRATEN - VEENENDAAL-OOST Weidse hoek Het mooiste plekje van Veenendaal-oost 10 TWEE ONDER EEN KPWONINGEN DE STRTEN - VEENENDL-OOST Het mooiste plekje van Veenendaal-oost Weidse hoek 10 twee onder een kapwoningen met uitzicht over

Nadere informatie

Theodoor van Thulden ('s-hertogenbosch 1606 - 's-hertogenbosch 1669)

Theodoor van Thulden ('s-hertogenbosch 1606 - 's-hertogenbosch 1669) De barok (1600 1720) In de noordelijke Nederlanden vormde de rijke stedelijke burgerij de belangrijkste groep opdrachtgevers. Zij schilderden vooral onderwerpen uit het dagelijks leven en de natuur: landschappen,

Nadere informatie

De gouden eeuw. Tijd van regenten en vorsten

De gouden eeuw. Tijd van regenten en vorsten 1 De gouden eeuw Tijd van regenten en vorsten Wat ga je leren? De tijd tussen en is bijzonder voor Nederland. Er wordt veel geld verdiend met de handel. Van dat geld worden mooie huizen gebouwd. En de

Nadere informatie

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658.

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658. 2. Huidige kasteel Anders dan in het verleden vaak gedacht is, heeft het kasteel van Helmond een eeuwenlange bouwgeschiedenis gekend. Begonnen in het tweede kwart van de veertiende eeuw (ca. 1325) werd

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Leerdoel De leerlingen leren op een actieve wijze waarom de Gouden Eeuw zo belangrijk is geweest voor Nederland.

Leerdoel De leerlingen leren op een actieve wijze waarom de Gouden Eeuw zo belangrijk is geweest voor Nederland. Voorbereidende les bij de interactieve rondleiding Dagelijks leven in de Gouden Eeuw (groep 4-8) Geschiedenis Waarom is de Gouden Eeuw goud? Deze voorbereidende les hoort bij de interactieve rondleiding

Nadere informatie

De Openbare Lagere School A aan de Overtonstraat is gebouwd. De school aan de Overtonstraat. in 1920.

De Openbare Lagere School A aan de Overtonstraat is gebouwd. De school aan de Overtonstraat. in 1920. De school aan de Overtonstraat. De Openbare Lagere School A aan de Overtonstraat is gebouwd in 1920. De nieuwe school moest de openbare lagere school aan de Rijksstraatweg (aanvankelijk ook school A genoemd)

Nadere informatie

STADSTUINEN 101 TE AMSTELVEEN

STADSTUINEN 101 TE AMSTELVEEN STADSTUINEN 101 TE AMSTELVEEN Ligging en omgeving Instap klaar 3-kamer appartement gelegen op de 3e verdieping van het moderne en statige complex "Buytenhoff" gebouwd in 2005! Het appartement beschikt

Nadere informatie

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8)

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Werkblad 1 Oorlog en vrede Nederland was in de 17de eeuw vaak

Nadere informatie

IN Mei van het vorige jaar werd het nieuwe Museum van Middeleeuwsche

IN Mei van het vorige jaar werd het nieuwe Museum van Middeleeuwsche DE GOBELINS IN HET MUSEUM THE CLOISTERS" TE NEW-YORK DOOR J. M. DE CASSERES IN Mei van het vorige jaar werd het nieuwe Museum van Middeleeuwsche Kunst, te New-York The Cloisters" genaamd, voor het publiek

Nadere informatie

Routebeschrijving Door de Stad - Oost

Routebeschrijving Door de Stad - Oost Routebeschrijving Door de Stad - Oost Deze kunstroute van 1,5 km lang, voert u vanaf het Centraal Station door de binnenstad van Nijmegen. Ze eindigt midden in het centrum van Nijmegen, op de Grote Markt.

Nadere informatie

RIANT DRIEDUBBEL BOVENHUIS MET EIGEN OPGANG EN MET DAKTERRAS

RIANT DRIEDUBBEL BOVENHUIS MET EIGEN OPGANG EN MET DAKTERRAS RIANT DRIEDUBBEL BOVENHUIS MET EIGEN OPGANG EN MET DAKTERRAS Van Breestraat 81-boven te Amsterdam Eerste indruk: Een werkelijk riant driedubbel bovenhuis van circa 210 m² met een privé opgang, 4 slaapkamers,

Nadere informatie

Te koop. Vrijstaande jaren 30 woning met garage. Hulten Rijksweg 10

Te koop. Vrijstaande jaren 30 woning met garage. Hulten Rijksweg 10 Te koop Vrijstaande jaren 30 woning met garage Hulten Rijksweg 10 Omgeving Hulten is een klein dorp in de gemeente Gilze en Rijen. De gemeente Gilze en Rijen is in Brabant zeer centraal gelegen en omgeven

Nadere informatie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie AMSTERDAM Praag Parijs Sydney Ben Kom met ons mee! Binkie Juwelen van steden de mooiste steden van de wereld 3 e verdieping Schiet op, Binkie! Parijs Bewaar het

Nadere informatie

cradle2cradlecafé RONDJE DORDT 10 mei 2016

cradle2cradlecafé RONDJE DORDT 10 mei 2016 RONDJE DORDT 10 mei 2016 INHOUD Dank! Stadswandeling Patiënten perspectief Schaal Herkenning Eenheid Verhalen DANK! STADS- WANDELING STADS- WANDELING STADS- WANDELING cradle2cradlecafé STADSWANDELING En

Nadere informatie

en nog andere straten moest nog worden aangelegd.

en nog andere straten moest nog worden aangelegd. In de Belle Epoque had de Brabantstraat en de Brabantdam. De Brabantstraat liep van de Vogelmarkt tot aan het François Laurentplein. Deze straat is een van de oudste van Gent want werd reeds vermeld in

Nadere informatie

Inhoud: Geschiedenis Bouw Toerisme Arco di Constantino Weetjes

Inhoud: Geschiedenis Bouw Toerisme Arco di Constantino Weetjes Inhoud: Geschiedenis Bouw Toerisme Arco di Constantino Weetjes geschiedenis Vespasianus' amfitheater was het beroemdste in de Romeinse wereld. Het werd bekend als Amphitheatrum Flavium - afgeleid van Flavius,

Nadere informatie

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje.

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje. Onderwijs Schooltje Lhee in het Openluchtmuseum Het schoolgebouwtje dat in het Openluchtmuseum staat, is een dorpsschooltje uit Lhee (Drenthe). De inwoners van Lhee hadden die speciaal gebouwd in de 18e

Nadere informatie

Temminck zooeven genoemd werd over het aldus verkregen geheel het beheer opgedragen en hem den titel

Temminck zooeven genoemd werd over het aldus verkregen geheel het beheer opgedragen en hem den titel De Ter Waar het Leidsche Jaarboekje in zijne onderscheidene jaargangen den lezers langzamerhand een beeld geeft van wat in vroeger en later jaren door inwoners van Leiden en wetenswaardigs werd verricht

Nadere informatie

Wenen. Wenen. Belvedere

Wenen. Wenen. Belvedere Wenen Belvedere Het Belvedere is een prachtig paleiscomplex in Wenen. Twee barokke paleizen, het Unteres en Oberes Belvedere, staan tegenover elkaar aan weerzijden van een hellend park met formele Franse

Nadere informatie