hbo-ba Informatica Netwerk Open Hogeschool Open Universiteit Nederland 10 december 2010 NVAO Toets Nieuwe Opleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "hbo-ba Informatica Netwerk Open Hogeschool Open Universiteit Nederland 10 december 2010 NVAO Toets Nieuwe Opleiding"

Transcriptie

1 hbo-ba Informatica Netwerk Open Hogeschool Open Universiteit Nederland 10 december 2010 NVAO Toets Nieuwe Opleiding Paneladvies

2 1 Samenvattend advies 3 2 Inleiding en verantwoording Werkwijze panel Opbouw paneladvies 5 3 Beschrijving van de opleiding Algemeen Profiel instelling Profiel opleiding 7 4 Beoordeling per onderwerp Doelstellingen opleiding Programma Inzet van personeel Voorzieningen Interne kwaliteitszorg Condities van continuïteit 23 5 Overzicht advies 25 Bijlage 1: Samenstelling panel 26 Bijlage 2: Programma locatiebezoek 28 Bijlage 3: Overzicht van bestudeerde documenten 29 Bijlage 4: Lijst met afkortingen 30 I pagina 2

3 1 Samenvattend advies In dit samenvattend advies geeft de voorzitter namens het panel een samenvatting van de bevindingen en overwegingen die hebben geleid tot het eindoordeel. Het panel staat positief tegenover het initiatief van de Open Universiteit Nederland (OUN) om deze opleiding, met vier deelnemende hogescholen, te starten. Het panel erkent de belangrijke maatschappelijke functie die de opleiding heeft. De opleiding kan mede voorzien in het oplossen van de maatschappelijke vraag naar informatici op hbo-niveau. De opleiding omvat relevante onderwerpen en bevindt zich op een gepast niveau. Het ontwerp van de opleiding ziet er gedegen en doordacht uit. Het kernteam waarmee het panel sprak, maakte een solide indruk en lijkt in staat om het onderwijs verder te ontwikkelen en uit te voeren op basis van het ontworpen format. Het panel heeft er vertrouwen in dat het opleidingsmanagement en de kernteams gaan waarmaken wat is beloofd. De opleiding heeft de doelstellingen goed afgestemd met landelijke fora binnen de informatica. In de onderhavige aanvraag zijn de eindkwalificaties die de opleiding hanteert, expliciet geformuleerd en getoetst aan de Dublin descriptoren. De opleiding wist aan te tonen dat het voorliggende plan voldoende is afgestemd met het werkveld. Vooral de bestaande werkveldcommissies van de deelnemende hogescholen speelden in de voorbereiding een rol. Tijdens de uitvoering van de opleiding is een ruime en gedifferentieerde inbreng van het werkveld voorzien. De opleiding heeft een overtuigend programma ontwikkeld dat goed inspeelt op de behoefte aan flexibiliteit van de werkende student in de informatica. Via het principe van action learning worden werk en opleiding sterk aan elkaar gekoppeld, waarbij kennis- en beroepsvaardigheidsontwikkeling centraal staan. Face-to-face onderwijs wordt gecombineerd met leren op afstand, met gebruikmaking van een elektronische leeromgeving die studenten adequaat ondersteunt. De opleiding heeft inzichtelijk gemaakt dat het programma, via de leerdoelen, een goede weerspiegeling vormt van de geformuleerde eindkwalificaties. Het programma als geheel dekt de eindkwalificaties. De gekozen didactiek en toetsing sluiten goed aan bij de doelstellingen. De geprognotiseerde studielast wordt als haalbaar beschouwd door de positieve impuls van blended learning, de integratie van leren en werken en de voorgenomen inspanningen om bedrijven te bewegen tot flankerende maatregelen. De instroomvoorwaarden zijn gebaseerd op de eisen die gelden voor opleidingen van OUN. Aanvullend stelt de opleiding eisen aan de kwaliteit van de werkplek van studenten. De docenten van de opleiding hebben ruim voldoende contacten met de beroepspraktijk en zijn vakinhoudelijk, didactisch en organisatorisch toegerust om het onderwijs te verzorgen. De opleiding is, vanuit het oogpunt van beschikbaar personeel, voldoende voorbereid op de verwachte, grote toestroom van studenten. Vooral in de gesprekken kreeg het panel de overtuiging dat OUN de regierol in de beoogde samenwerking tussen vijf instellingen op een adequate manier naar zich toe zal trekken en daartoe ook de bevoegdheden zal hebben. Om deze redenen beoordeelt het panel het onderwerp Inzet van personeel als voldoende. pagina 3

4 De faciliteiten zijn geschikt voor de opleiding. Dat geldt zowel voor de huisvesting als voor de elektronische leeromgeving. De informatievoorziening is goed en de begeleiding van de studenten is gepast. Daarom vindt het panel het onderwerp Voorzieningen voldoende. De opleiding beschikt over een goede opzet voor een intern kwaliteitszorgsysteem dat OUN in staat stelt de regie over deze opleiding in handen te nemen. Stevige regie van OUN is nodig vanwege de vier verschillende locaties ter plaatse van de partner hogescholen, waar het onderwijs wordt uitgevoerd, terwijl OUN licentiehouder van de opleiding is en derhalve verantwoordelijk voor de uit te reiken diploma s. Het intern kwaliteitszorgsysteem voorziet in een goede betrokkenheid van bedrijfsleven, docenten en studenten. De gedifferentieerde samenwerking met het werkveld is als plan veelbelovend, maar dient nog wel waargemaakt te worden. De participatie van ICT-koepelorganisaties in de werkveldcommissie geeft naar de mening van het panel voldoende garantie dat de opleiding breed en actueel blijft. De opleiding geeft de studenten een afstudeergarantie. Het panel acht de noodzakelijke investeringen goed onderbouwd en beoordeelt de voorzieningen als voldoende voor de aanloopverliezen in de eerste jaren. Het panel acht daarom het onderwerp Condities van continuïteit voldoende. Het panel adviseert de NVAO om positief te besluiten ten aanzien van de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo bachelor Informatica van Open Universiteit Nederland. Den Haag, 10 december 2010 Namens het panel ter beoordeling van de opleiding hbo bachelor Informatica van Netwerk Open Hogeschool van Open Universiteit Nederland, prof.dr. H.A. Proper (voorzitter) Ir. R.M.H.J. van Zijl (secretaris) pagina 4

5 2 Inleiding en verantwoording Dit hoofdstuk bevat de informatie over de wijze waarop het toetsingspanel te werk gegaan is om tot zijn bevindingen, overwegingen en oordelen van de onderzochte facetten te komen. 2.1 Werkwijze panel De opleiding heeft op 15 juli 2010 het aanvraagdossier bij de NVAO ingediend. Het panel heeft het aanvraagdossier op 14 oktober 2010 toegestuurd gekregen, ruim voor de voorbereidende vergadering op 17 november Tijdens de vergadering heeft het panel het aanvraagdossier besproken en vragen geformuleerd met het oog op het locatiebezoek. De procescoördinator en de secretaris hebben de vragen op papier gezet. Op 18 november 2010 heeft het locatiebezoek bij de opleiding plaatsgevonden. Het locatiebezoek is grotendeels verlopen volgens het programma dat vooraf met de opleiding vastgesteld was. Het panel heeft met alle geledingen van de opleiding kunnen spreken. De demonstratie van de elektronische leeromgeving is wat ingekort om tijd in te ruimen voor een aanvullend gesprek met een afvaardiging van het bestuur en het opleidingsmanagement. Hierbij waren vertegenwoordigers van OUN en de deelnemende hogescholen betrokken. Dit tweede gesprek met hen had tot doel om over een aantal punten nog wat meer helderheid te krijgen. Het panel heeft aan het einde van het locatiebezoek intern zijn bevindingen besproken maar heeft geen terugkoppeling van de bevindingen gegeven aan de opleiding. Op basis van de bevindingen uit het locatiebezoek heeft de secretaris een conceptrapport opgesteld en op 2 december 2010 aan de leden van het panel toegezonden. De leden van het panel hebben dit concept van commentaar voorzien. De secretaris heeft deze commentaren verwerkt en een definitief rapport geschreven. De gesprekken met de opleiding en de bestudeerde documentatie hebben het panel voldoende informatie verschaft om tot een afgewogen oordeel te komen. 2.2 Opbouw paneladvies Het panel heeft zijn advies opgebouwd aan de hand van de facetten van het toetsingskader nieuwe opleidingen van de NVAO. Deze staan in hoofdstuk 4 van dit rapport. Daaraan vooraf gaat in hoofdstuk 3 een korte kenschets van de Open Universiteit en een korte aanduiding van de participerende hogescholen. In hoofdstuk 3 staat een beschrijving van de getoetste opleiding hbo bachelor Informatica. In hoofdstuk 1 zijn de belangrijkste elementen van het paneladvies samengevat. pagina 5

6 3 Beschrijving van de opleiding 3.1 Algemeen Land Instelling Opleiding Niveau Oriëntatie Locatie Variant Sector Nederland Open Universiteit Nederland in samenwerking met Hogeschool Arnhem en Nijmegen, Hanzehogeschool Groningen, Fontys Hogescholen en de Haagse Hogeschool Informatica bachelor hbo locaties van de deelnemende hogescholen Deeltijd Techniek 3.2 Profiel instelling De opleiding is opgezet door Netwerk Open Hogeschool van OUN in samenwerking met Hogeschool Arnhem en Nijmegen, Hanzehogeschool Groningen, Haagse Hogeschool en Fontys Hogescholen. De keuze voor deze instellingen is mede ingegeven door het streven naar voldoende spreiding van onderwijscentra binnen Nederland. OUN stelt zich ten doel hoogwaardig en innovatief afstandsonderwijs te ontwikkelen, te verzorgen en te bevorderen. Zij doet dat mede in netwerken en allianties met anderen. OUN beschouwt zich als de universiteit bij uitstek voor leven-lang-leren. Daartoe stelt zij de uiteenlopende leerbehoeften van mensen in hun levensloop en de noodzaak tot kennisverhoging van de samenleving als geheel centraal. OUN wil met haar onderwijs-, onderzoeks- en innovatieactiviteiten stevig verankerd zijn in het Nederlandse hoger onderwijs en succesvol opereren op het gebied van leven-lang-leren. Er studeren jaarlijks ongeveer studenten aan de Open Universiteit. Als één van de vormen om invulling te geven aan het streven naar leven-lang-leren heeft OUN samen met hogescholen in Nederland het concept van Netwerk Open Hogeschool ontwikkeld. De Netwerk Open Hogeschool is een vorm van deeltijdonderwijs die beoogt om beter aan te sluiten bij de mogelijkheden van werkenden en aldus een bijdrage te leveren aan de behoefte van de markt aan hoger opgeleiden in Nederland. De Netwerk Open Hogeschool is een concept waarbij in het onderwijs zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van in de praktijk verworven kennis en waarbij het onderwijs is afgestemd op de situatie van de werkenden. Het concept biedt een combinatie van afstandsonderwijs, contactonderwijs en online leren (blended learning), gaat uit van een nauwe afstemming van het onderwijs op de beroepspraktijk en biedt een modulaire, gestapelde opbouw waardoor de studenten tussentijds certificaten behalen. Het is bedoeld voor werkenden die flexibel willen studeren en het didactisch concept van blended learning aantrekkelijk vinden. pagina 6

7 3.3 Profiel opleiding De opleiding hbo-bachelor Informatica is in het kader van het Netwerk Open Hogeschool door OUN in samenwerking met de genoemde hogescholen ontwikkeld. Hoewel de opleiding een samenwerkingsverband is van de OUN en de deelnemende hogescholen, is de Open Universiteit de licentiehouder van de CROHO-registratie, schrijven de studenten zich in bij de Open Universiteit en krijgen zij de certificaten en het diploma van de Open Universiteit. De vakinhoudelijke deskundigheid en de contacten met de beroepspraktijk komen vanuit de deelnemende hogescholen. OUN levert de innovatieve kennis over afstandsonderwijs, leven-lang-leren en blended learning. De doelstelling van de opleiding is om werkenden in de informatica een mogelijkheid te bieden zich te ontwikkelen tot informaticus op hbo-bachelorniveau. Het betreft mbo ers met een diploma, hbo ers die hun studie niet afgerond hebben en anderen, die een functie op mbo- of hbo-niveau vervullen. De opleiding leidt de studenten op tot een hoger niveau van beroepsuitoefening. In die zin onderscheidt deze opleiding zich nadrukkelijk van bedrijfsopleidingen in de informatica die gewoonlijk een zeer specifiek, functiegericht karakter hebben. Als gevolg van deze doelstelling draagt de opleiding bij aan het vervullen van de grote behoefte van de markt aan informatici op hbo-bachelorniveau. De opleiding bestaat uit een propedeusefase en een bachelorfase. Na de eerste twee themasemesters met goed gevolg afgesloten te hebben verkrijgt men het propedeusediploma. Na de propedeusefase volgt de bachelorfase. Deze bestaat uit twee delen. In het eerste deel, de associatefase, krijgen alle studenten hetzelfde themasemester en doorlopen zij een stagesemester. In het tweede deel gaan studenten zich specialiseren in een van de afstudeerrichtingen IT Service Management (systeembeheer) of Software Engineering (systeemontwikkeling), in twee themasemesters, één stagesemester en één afstudeersemester. Deze opbouw is ingegeven door de wens om na twee jaar een Associate degree te kunnen uitreiken op het moment dat dit wettelijk is toegestaan en de opleiding beschikt over een goedgekeurde aanvraag voor een Associate degree programma. Elk van de semesters heeft een studielast van 30 ec waardoor het totaal van de opleiding op 240 ec komt. De semesters in de eerste twee jaren van de opleiding hebben achtereenvolgens als thema s Informatiesystemen, Webapplicaties en ICT-infrastructuur. De themasemesters van de richting IT Service Management zijn achtereenvolgens IT Service Management, ICT & Business, Stage en Afstuderen IT Service Management. De semesters van de richting Software Engineering hebben achtereenvolgens als thema s Object Oriented Software Engineering, Enterprise Software, Stage en Afstuderen Software Engineering. De opleiding is een gestapelde opleiding. Dat wil zeggen dat de studenten na afronding van een themasemester zich een afgerond deel van de totale studiestof eigen hebben gemaakt en daarvoor een certificaat kunnen krijgen. Als de studenten de associatefase hebben voltooid, zullen ze in de toekomst een Associate Degree graad kunnen krijgen, onder de voorwaarden zoals hiervoor geschetst. Deze graad bestaat nu formeel nog niet in Nederland maar zal er, zo vermoedt de opleiding, wel binnen afzienbare tijd komen. Na afloop van de studie als geheel hebben de studenten recht op de graad van bachelor. pagina 7

8 4 Beoordeling per onderwerp In dit hoofdstuk toetst het panel de aanvraag aan de hand van de zes onderwerpen en negentien facetten uit het toetsingskader. Per facet is telkens de letterlijke omschrijving ervan uit het toetsingskader overgenomen. Daarna volgen eveneens per facet een summiere samenvatting van de informatie verstrekt door de instelling, en de overwegingen en het oordeel van het panel. Tot slot geeft het panel per onderwerp een samenvattend oordeel. 4.1 Doelstellingen opleiding Voor de beschrijving van de doelstellingen wordt verwezen naar het voorgaande hoofdstuk Domeinspecifieke eisen (facet 1.1) De beoogde eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein (vakgebied/discipline en/of beroepspraktijk). De NOH-I opleiding heeft haar eindkwalificaties gebaseerd op twee bestaande en gevalideerde kaders: het landelijke profiel voor de ICT-bachelor; het HBO-I framework dat dateert uit 2009 en de generieke kwalificaties voor het hbo uit het NQF-HQ referentiekader. De opleiding heeft de eindkwalificaties afgestemd op beide referentiekaders. Het ICT bachelorprofiel is op verzoek van de HBO Raad opgesteld door het samenwerkingsverband van hbo-opleidingen op ICT-gebied in Nederland, het HBO-I Platform. Het profiel bestaat uit een vijftiental bouwstenen voor de competenties van de informaticus op hbo-bachelorniveau. Het profiel is afgestemd op en in verband gebracht met internationale referentiekaders als de Dublin-descriptoren, het Qualifications Framework for the European Higher Education Area (QF-EHEA), het European Qualification Framework (EQF) en het European E-Competence Framework (e-cf) uit Het profiel voor de ICT-bachelor van de NOH-I is uitgewerkt in de vorm van het HBO-Iframework, een driedimensionale matrix. In de cellen van de matrix staan de concrete beroepstaken, die een ICT-bachelor moet kunnen uitvoeren. Het tweede referentiekader wordt gevormd door de generieke kwalificaties van het NQF- HQ. De opleiding NOH-I heeft deze competenties ondergebracht in drie hoofdcompetenties: professioneel handelen, methodisch handelen en samenwerken. De opleiding is primair vanuit de techniek van ICT ontworpen en niet vanuit de business. Het panel beschouwt de vergelijking met zowel het landelijke profiel voor de ICT-bachelor als de generieke kwalificaties uit het NQF-HQ referentiekader als valide. De opleiding beschikt door deze vergelijking over duidelijk beschreven en toetsbare eindkwalificaties. Het panel acht de opleiding voldoende gespiegeld aan het vakgebied maar wil de opleiding wel wijzen op de noodzaak om het curriculum te blijven aanpassen aan actuele trends, zowel nationaal als internationaal. De opleiding geeft er zeker blijk van aandacht te hebben voor deze trends en ontwikkelingen in het vakgebied, maar maakt de vertaling naar het curriculum nog niet voldoende. Wel geeft de opleiding aan het curriculum jaarlijks te zullen toetsen aan de ontwikkelingen op het ICT-vakgebied. Ook zou het panel graag wat meer inzage hebben gehad in de overwegingen van de opleiding bij de keuzes die zij heeft pagina 8

9 gemaakt. Zo mist het panel de insteek vanuit de business en daardoor bedrijfskundige vakken als bedrijfseconomie. Een ICT er moet in staat zijn om vanuit de business naar ICT te kijken. Het panel heeft de opleiding meegegeven dit aspect toe te voegen aan de opleiding. De opleiding heeft adequate, opleidingseigen eindkwalificaties geformuleerd. Ook heeft de opleiding voldoende duidelijk gemaakt welke rol de afzonderlijke werkveldcommissies van de deelnemende hogeschoolopleidingen hebben gespeeld. Het panel heeft hierover na afloop van het bezoek nog een verhelderend document van de opleiding ontvangen. Concluderend is het panel van oordeel dat de gepresenteerde eindkwalificaties zeker voldoen. Ze sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein en ze zijn voldoende afgestemd met de, in dit geval, verschillende regionale werkvelden. Het panel beoordeelt het facet 1.1 Domeinspecifieke eisen als voldoende Bachelor (facet 1.2) De beoogde eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een bachelor. De opleiding heeft een overzicht opgesteld van de eindkwalificaties op bachelorniveau. Deze zijn gegroepeerd in twee delen: de beroepsspecifieke en de generieke hbo kwalificaties en worden weergegeven in het stuk Kwalificaties NOH I-opleiding (kubus). De beroepsspecifieke kwalificaties van de HBO-I opleiding zijn ontleend aan de competenties uit het opleidingsprofiel van het domein Bachelor of ICT, dat getoetst is aan internationale referentiekaders. De generieke hbo kwalificaties van de HBO-I opleiding bestaan uit drie eindkwalificaties, die bepalend zijn voor deze opleiding. Deze zijn afgeleid van de generieke hbo kwalificaties uit het NQF-HQ referentiekader. De profielen van de uitstroomrichtingen Software Engineering en IT Service Management zijn tot stand gekomen in samenspraak met de NOH-I partners en afgestemd met het werkveld in casu het CIO platform. Daarbij is gedifferentieerd naar het niveau waarop de verschillende beroepsspecifieke competenties ontwikkeld moeten worden voor elk van beide uitstroomprofielen. De beroepsspecifieke en generieke eindkwalificaties zijn verder uitgewerkt naar eindkwalificaties per thema. Per thema wordt er door het kernteam een overzicht gemaakt van de te bereiken competenties in termen van indicatoren en wordt een relatie gelegd met de leerdoelen van de modules en de toetsing. De opleiding heeft een duidelijk en toetsbaar overzicht van de eindkwalificaties opgesteld. Het panel heeft een duidelijke vertaling aangetroffen van de generieke hbo-competenties in de eindkwalificaties, die inzichtelijk maakt dat de eindkwalificaties van de opleiding beantwoorden aan het bachelorniveau (p.10 en 11 Informatiedossier). De beroepsspecifieke eindkwalificaties zijn overzichtelijk geordend als een samenstelling van een ICT-architectuurlaag en een lifecycle-fase. Elke eindkwalificatie is onderverdeeld in beheersingsniveaus (p. 7, 8 en 9 Informatiedossier). pagina 9

10 De wijze waarop de eindkwalificaties worden verwerkt in modules en zullen worden getoetst is opgenomen in de werkmethodiek van de kernteams en is uitgangspunt voor de invulling van de elektronische leeromgeving. Het panel heeft vastgesteld dat de eindkwalificaties van de opleiding in zijn geheel voldoen aan het niveau van hbo bachelor en aansluiten bij de internationale standaarden zoals genoemd. Het panel beoordeelt het facet 1.2 Bachelor als voldoende Oriëntatie hbo (facet 1.3) De beoogde eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de volgende beschrijvingen van een bachelor in hbo: De beoogde eindkwalificaties zijn mede ontleend aan de door (of in samenspraak met) het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepencompetenties. Een hbo-bachelor heeft de kwalificaties voor het niveau van beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of samenhangend spectrum van beroepen, waarvoor een hbo-opleiding vereist is of dienstig is. Door de toetsing van de eindkwalificaties aan de eerder genoemde externe referentiekaders. Op basis van het landelijk profiel voor de ICT-bachelor van de HBO-I Stichting heeft een toetsing plaatsgevonden van de eindkwalificaties aan het relevante beroepenveld. Dit referentiekader is immers mede gevalideerd door het (inter)nationale beroepenveld in dit vakgebied. Door de toetsing van de eindkwalificaties aan de lijst met generieke kwalificaties uit het NQF-HQ referentiekader heeft de opleiding het nagestreefde hbo-bachelorniveau van de afgestudeerden naar voren gebracht. De afgestudeerden zijn werkenden die zich nu op een mbo-niveau bevinden en als gevolg van het doorlopen van de opleiding op een hbobachelorniveau terechtkomen. De afgestudeerden hebben de kwalificaties om als beginnend beroepsbeoefenaar werkzaamheden op dit niveau uit te voeren. De afstemming met een relevante vertegenwoordiging van het werkveld wordt op drie verschillende niveaus geformaliseerd. Ten eerste heeft de opleiding een strategische werkveldcommissie ingesteld, die feitelijk nog van start moet gaan. Tot dusver werd één bijeenkomst belegd. Het panel sprak met enkele vertegenwoordigers van deze commissie, die er blijk van gaven dat hun betrokkenheid nog zeer pril is. Aan dit overleg nemen vertegenwoordigers deel van grote bedrijven en koepelorganisaties. Het MKB is niet direct vertegenwoordigd. Ten tweede. Per te behandelen thema zal de opleiding op landelijk niveau een werkveldvertegenwoordiging betrekken bij het onderwijs. De leden van de themawerkveldcommissies zullen zoveel mogelijk worden gerekruteerd uit de bestaande werkveldcommissies van de partnerhogescholen. De rol en inbreng van deze themaadviescommissies zijn: ideeën aandragen voor de inhoud van c.q. de ontwikkeling van een nieuw onderdeel van een thema, een thema mee ontwikkelen, dan wel optreden als referenten bij een thema. Ten derde wil de opleiding adoptie laten plaatsvinden van de themasemesters van de NOH-I door relevante bedrijven en organisaties, die bereid zijn mee te denken over de verdere inhoudelijke ontwikkeling, en die desgewenst een rol in de uitvoering zullen spelen. pagina 10

11 Deze drieledige afstemming met het werkveld bevindt zich nog grotendeels in de planfase. Het panel ziet de eindkwalificaties van de afgestudeerden als relevant en toereikend om een functie op hbo-bachelorniveau in de informatica te vervullen. De beoogde afstemming met het werkveld beoordeelt het panel als veelbelovend. Dit kan tweeledig worden opgevat. Als de opleiding slaagt in haar intenties, is er sprake van een intensieve samenwerking met het werkveld. Het mag echter niet blijven bij veel beloven. Op grond van de gesprekken is het panel positief. De betrokkenen zijn zeer gemotiveerd om de opleiding tot een succes te maken en realiseren zich dat het werkveld daarbij een grote rol speelt. Het panel merkt wel op dat het MKB tot nu toe niet vertegenwoordigd is in de strategische werkveldcommissie, terwijl een substantieel deel van de afgestudeerden van de opleiding in het MKB werkzaam zal zijn. De opleiding zou zich hier rekenschap moeten geven. Een volgend aandachtspunt is de keuze voor de twee genoemde afstudeerrichtingen. Het panel ziet vooral mogelijkheden voor systeembeheer (IT Service Management) en in mindere mate voor software engineering, omdat software engineering veelal wordt geoutsourced en vraagt zich daarbij af hoe het werkveld daar naar kijkt. De vertegenwoordigers van het werkveld waarmee het panel sprak, konden geen goed antwoord geven op die vraag. Het ontwikkelteam gaf aan dat nu is gekozen voor deze twee afstudeerrichtingen, maar dat in een latere fase andere afstudeerrichtingen zullen worden overwogen. Concluderend beschouwt het panel de eindkwalificaties van de opleiding in deze fase als voldoende afgestemd met het beroepenveld, maar benadrukt wel het belang van verdere ontwikkeling en continuering van deze afstemming. Het panel beoordeelt het facet 1.3 Oriëntatie hbo als voldoende Samenvattend oordeel onderwerp 1 Doelstellingen opleiding Het panel komt op grond van bovenstaande overwegingen en conclusies tot een oordeel voldoende over onderwerp 1 Doelstellingen. 4.2 Programma Voor de beschrijving van het programma wordt verwezen naar het voorgaande hoofdstuk Eisen hbo (facet 2.1) Het beoogde programma sluit aan bij de volgende criteria voor het programma van een hboopleiding. Kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en of (toegepast) onderzoek. Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied/de discipline. Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. pagina 11

12 Het beoogde studiemateriaal dat de opleiding voorschrijft, zal bestaan uit boeken, artikelen uit vakbladen en authentieke cases uit de beroepspraktijk. De opleiding zal naast de boeken en artikelen, ook eigen studiemateriaal schrijven. Kernteams van docenten en ontwikkelaars van verschillende instellingen werken samen bij het ontwikkelen van onderwijsmateriaal. De deskundigheid komt vanuit de hogescholen die een erkende reputatie hebben. Binnen deze instellingen vindt ook onderzoek plaats. Het studiemateriaal zal voor zover mogelijk ook ontleend worden aan de open content die in toenemende mate beschikbaar komt. Na evaluatie en bijstelling zal het studiemateriaal beschikbaar worden gemaakt in de vorm van open content en zo een bijdrage leveren aan de (inter)nationale kennisgemeenschap (p. 15, informatiedossier). Het basisprogramma is volledig ontwikkeld en opgenomen in het informatiedossier (bijlage 5). Per themasemesters zullen nog aanvullende materialen ontwikkeld worden. Na de eerste keer te zijn aangeboden, zal elk themasemester worden geëvalueerd en aangepast. De opleiding hanteert de didactiek van action learning; daarin staan beroepstaken centraal, sluiten opdrachten aan op de eigen werksituatie, is kennis gereedschap en leren studenten van elkaar. Studenten werken aan opdrachten die ze in hun eigen werkomgeving uitvoeren of op basis van gegevens uit de organisatie. De opleiding nodigt de studenten nadrukkelijk uit om ook cases in te brengen. Er is daarbij veel aandacht voor het ontwikkelen van professionele vaardigheden. Studenten zien direct de relevantie van het geleerde en koppelen theorie aan praktijk (p. 15, informatiedossier). Deze aanpak past bij de opleiding omdat de studenten werkend zijn op het vakgebied van ICT. Zij zijn verplicht om een werkomgeving te hebben. Overkoepelend hanteert de opleiding het concept blended learning; de verzamelnaam voor combinaties van contactonderwijs (face-to-face), zelfstudie en online leren (met behulp van een elektronische leeromgeving). Het panel heeft inzage gehad in de basismodulen met als onderdeel daarvan het eigen geschreven studiemateriaal. Op basis hiervan heeft het panel er vertrouwen in dat de kwaliteit en het niveau van het studiemateriaal en de literatuur voldoende zijn. De ingebouwde interactie met het werkveld via de studenten (door middel van de opdrachten), de docenten (door de begeleiding van stages) en de bedrijven (via de drie, in paragraaf 4.1.3, genoemde soorten werkveldvertegenwoordiging) geven het panel de overtuiging dat de opleiding het leren op basis van actuele praktijkproblemen en kennis op een goede manier zal realiseren. Het panel waardeert de elektronische leeromgeving en gelooft dat dit platform positief zal bijdragen aan het gehanteerde concept van action learning. De opzet en uitvoering van het voorgestelde praktijkgerichte onderzoek zorgt voor een voldoende aansluiting bij de beroepspraktijk en voortdurende actualisering van het curriculum, op het niveau van een hbo-bachelor opleiding. Een voldoende ontwikkeling van beroepsvaardigheden acht het panel gegarandeerd door de combinatie van werken en leren waarbij de praktijkgerichte opdrachten centraal staan en door de opzet van de studiebegeleiding (p. 27, informatiedossier). De studiebegeleiding is niet alleen gericht op de studievoortgang, maar ook op de adequate ontwikkeling van individuele, professionele vaardigheden zoals samenwerken en presenteren. Dit zowel tijdens de onderwijsbijeenkomsten als in de werksituatie. pagina 12

13 Het panel is van mening dat de opleiding een goede body of knowledge and skills aanbiedt door middel van dit programma. Het panel beoordeelt het facet 2.1 Eisen hbo als voldoende Relatie tussen doelstelling en programma (facet 2.2) Het beoogde programma, het didactisch concept, de werkvormen en de wijze van toetsing weerspiegelen de te bereiken eindkwalificaties van de opleiding. De te bereiken eindkwalificaties zijn aantoonbaar vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het beoogde programma. De opleiding heeft een overzicht opgesteld van haar eindkwalificaties gebaseerd op twee bestaande en gevalideerde kaders: het landelijke profiel voor de ICT-bachelor en de generieke kwalificaties uit het NQF-HQ referentiekader. Er is een relatie gelegd tussen eindkwalificaties en programma. In de themasemesters is sprake van een doorkoppeling van de eindkwalificaties van de opleiding naar de inhoud van de semesters, de leerdoelen van de modules en de toetsing. De didactisch concepten action learning en, meer overkoepelend, blended learning passen goed bij de uitgangspunten van de opleiding. Studenten zien direct de relevantie van het geleerde en koppelen theorie aan praktijk. Studenten werken in groepen om van elkaar te leren. Het uitgangspunt is in te spelen op de planning van de werkende student. Het contactonderwijs vindt één keer per twee weken plaats en duurt een avond. Het afstandsonderwijs is ingeroosterd in de andere week, eveneens op een avond. Bij deze beide bijeenkomsten staat de overdracht van theorie en vaardigheden voorop. De studenten krijgen dan direct (face-to-face) ofwel via de digitale leeromgeving college van de docenten. De studenten werken gezamenlijk aan de bedrijfscases. De docenten geven met regelmaat feedback op de vorderingen van de studenten. De studenten geven onderling feedback op elkaars vorderingen. De studenten houden een elektronisch portfolio bij waarin onder meer de resultaten van de toetsen en de documentatie van de bedrijfscases zijn opgenomen. De opleiding maakt gebruik van een breed scala aan toetsvormen. De NOH-I onderscheidt vijf leerlijnen: een stagelijn, een integrale leerlijn, een conceptuele leerlijn, een vaardighedenlijn en een regielijn. Elke leerlijn heeft eigen toetsvormen, passend bij de dynamiek en de eigen leerprocessen. Schriftelijke en mondelinge toetsen komen vooral voor in de conceptuele leerlijn. Opdrachten en werkstukken worden vooral ingezet in de integrale en vaardigheden lijn. De resultaten ervan worden beoordeeld met expliciete beoordelingscriteria en altijd geïndividualiseerd op basis van de eigen bijdrage. Aan het eind van elk semester vindt een afsluitend assessment plaats. Dit is een integrale toetsing van het volledige themasemester. In het assessment wordt het portfolio van de student beoordeeld aan de hand van de criteria van het themasemester. Dit assessment wordt eventueel aangevuld met een criteriumgericht interview. Ook de stages worden met portfolio-opdrachten en een assesment afgesloten. Aan het einde van het semester plant de opleiding een werkconferentie of seminar, waarin de studenten aan moeten tonen in staat te zijn op het gewenste niveau deel te nemen. Zij doen dat door uitwerkingen van bedrijfscases te presenteren en te becommentariëren. pagina 13

14 In het afstudeersemester aan het einde van elk van de twee afstudeerrichtingen dienen de studenten te tonen zelfstandig een onderzoek te kunnen opzetten en uitvoeren. De toetsing en beoordeling van dit afstudeeronderzoek gebeuren op basis van het verslag, de presentatie en het beoordelingsgesprek tussen de student en de afstudeercommissie. In deze afstudeercommissie hebben zitting begeleiders, vakdocenten en gecommitteerden, waarbij ook in dit geval de bedrijfsbegeleider een adviserende stem heeft. De opleiding erkent het belang van de toetsing om vast te kunnen houden aan het bereiken van het gewenste eindniveau. Een belangrijke rol is weggelegd voor de veldassessoren. Om die reden worden medewerkers geschoold in het afnemen van toetsen en assessments en het beoordelen van werkplekleren. Eenduidige toetsing wordt bevorderd vanuit de sterke structurering van de onderwijsmaterialen en het competentieprofiel. Het beginniveau wordt geborgd door de intakeprocedure. De centrale examencommissie beoordeelt vrijstellingsverzoeken via de zogenaamde AVC-procedure 1. De opleiding heeft inzichtelijk gemaakt hoe de eindkwalificaties van de opleiding vertaald zijn in een programma met modules, leerdoelen en prestatie-indicatoren. Het panel heeft waardering voor de concepten van action learning en blended learning die de opleiding voorstaat. Op basis van dit ontwerp is er geen reden om te twijfelen aan de kwaliteit van de opleiding en de relatie tussen doelstellingen en programma. Mondeling is toegelicht dat er aantoonbare verbanden zijn tussen leerdoelen en toetsing. Een explicietere uitwerking hiervan is een aandachtspunt. Het panel betreurt, dat de uitwerking hiervan in de achterliggende documenten niet expliciet is gemaakt en had graag wat meer schriftelijke informatie gezien over de relatie tussen competenties, leerdoelen en toetsing. De geformuleerde prestatie-indicatoren geven het panel evenwel vertrouwen in een adequate toetsing en het te bereiken eindniveau. Het panel beoordeelt het facet 2.2 Relatie tussen doelstelling en programma als voldoende Samenhang programma (facet 2.3) Het beoogde programma is inhoudelijk samenhangend. De samenhang van het programma hangt in belangrijke mate af van de structuur van de themasemesters en de stagesemesters. De studenten doorlopen in de eerste twee jaren drie semesters die de grondslagen van de informatica aanbrengen. Daarna kunnen studenten kiezen voor één van de twee afstudeerrichtingen: Systeembeheer of Systeemontwikkeling. De eerste twee jaren van de opleiding zijn funderend en de laatste twee jaren verdiepend. Binnen elk van de semesters staat een thema voorop. De theorie en vaardigheden, de bedrijfscases en de professionele vaardigheden zijn geënt op het thema van elk semester. 1 De opleiding onderscheidt AVC van EVC om daarmee aan te geven dat het bij AVC gaat om Assessment van verworven competenties na inschrijving voor de opleiding. EVC beoordeelt verworven competenties, die leiden tot een ervaringscertificaat, dat op de arbeidsmarkt benut kan worden, en niet noodzakelijk tot het starten van een opleiding. pagina 14

15 De ontwikkeling van de competenties die de studenten dienen te verwerven, verloopt van eenvoudige, onder begeleiding te verwerven competenties naar competenties die complex zijn en die de studenten zich grotendeels zelfstandig eigen moeten maken. Hoe die competentiegroei onderwijskundig ondersteund wordt, is weergegeven in bijlage 4 bij het informatiedossier (Kwalificaties NOH-I-opleiding). De bedrijfscases gaan van afgebakende, wat beperktere cases in de eerste semesters naar cases in de latere semesters die complex zijn en die gerelateerd zijn aan de beroepstaken van de informaticus op hbo-bachelorniveau. In de ogen van het panel heeft de opleiding zowel binnen het programma als geheel als binnen de afzonderlijke themasemesters een inhoudelijk logische samenhang gecreëerd. De themasemesters geven gezamenlijk een compleet overzicht van het vakgebied van de informatica op hbo-bachelorniveau. Doordat de theorie, vaardigheden, bedrijfscases en professionele vaardigheden zijn geënt op het thema van het semester, vertonen deze per semester een onderlinge afhankelijkheid. Het panel ziet een oplopende moeilijkheidsgraad in het programma. Het panel beoordeelt het facet 2.3 Samenhang programma als voldoende Studielast (facet 2.4) Het beoogde programma is studeerbaar doordat factoren die betrekking hebben op dat programma en die de studievoortgang belemmeren zoveel mogelijk worden weggenomen. Deze werkende studenten hebben voordeel van het concurrency-beginsel, dat maakt dat ze effectiever kunnen studeren dan voltijdstudenten. Dat houdt in dat deze studenten als gevolg van hun werk in de informatica in gemiddeld 24 uur per week zich een gelijke hoeveelheid leerstof eigen kunnen maken als voltijdstudenten in 40 uur per week. Dat neemt niet weg dat deze studenten nog steeds wel 24 uur per week aan hun studie zullen moeten besteden om 30 ec per semester te kunnen realiseren. De opleiding wordt afgestemd op werkenden door vier aspecten: modulariteit, blended learning, uitgewerkte en op elkaar afgestemde studiematerialen en toepassen van beroepservaring. De opleiding wil de bedrijven waar studenten werken, bewegen om synergie te creëren tussen studie en beroep. Enerzijds door het aanbieden van relevante cases en opdrachten uit de praktijk, gerelateerd aan de thematiek van het betreffende semester, die ingebracht kunnen worden als beroepsproducten. Anderzijds door het aanbieden van studiefaciliteiten waardoor de studenten hun studie kunnen volbrengen. Het toegepaste didactisch concept van blended learning is gericht op een zo hoog mogelijk opleidingsrendement door de combinatie van zelfstudie, contactonderwijs en online leren. Het is een mix van werkvormen en inzet van multimedia die ervoor zorgen dat de student meer controle heeft over het leerproces, plaatsonafhankelijk kan studeren en met medestudenten discussiëren en actuele studiematerialen krijgt aangereikt. De studenten hebben na afloop van een semester recht op een certificaat. De studenten kunnen hun studie bijvoorbeeld een halfjaar onderbreken om daarna met het volgende semester verder te gaan. pagina 15

16 De studielast zoals beschreven in het informatiedossier, riep bij het panel vragen op. Kan een werkende student in 24 uren per week het voorliggende programma doorlopen? In de gesprekken stelde de opleiding dat adequate toetsing belangrijker is dan het aantal geïnvesteerde uren. Dit is uiteraard waar, maar dat stelt wel extra eisen aan de kwaliteit van toetsing van het leren op de werkplek. De opleiding maakte duidelijk ook hier volop mee bezig te zijn. Overigens is de studielast vergelijkbaar met die van andere opleidingen, die deeltijd gegeven worden. Of een student op mbo-niveau in staat is in 24 klokuren daadwerkelijk 40 studie-uren te realiseren is mede afhankelijk van noodzakelijke flankerende maatregelen van bedrijven. Er gaat evenwel een positieve impuls uit van het didactisch concept blended learning op student en werkgever om met de opleiding door te gaan. De opleiding zal zich echter moeten inspannen om bedrijven, en met name MKB-bedrijven, maatregelen te laten treffen de studielast van de studenten te beheersen en de studie te faciliteren. Dit wordt als een noodzakelijke voorwaarde gezien, ook door vertegenwoordigers van het werkveld zelf. Concluderend heeft het panel er voldoende vertrouwen in dat de opleiding dit ook daadwerkelijk zal doen. Het panel verwacht, dat de constructie van het behalen van deelcertificaten, die toegang geven tot een volgende stap, motiverend kan werken en voortijdig afhaken afremt. Het panel beoordeelt het facet 2.4 Studielast als voldoende Instroom (facet 2.5) Het beoogde programma sluit qua vorm en inhoud aan bij de kwalificaties van de instromende studenten: hbo-bachelor: vwo, havo, middenkaderopleiding of specialistenopleiding (WEB) of daarmee vergelijkbare kwalificaties, blijkend uit toelatingsonderzoek. De opleiding heeft zich voor de inschatting van de te verwachten instroom gebaseerd op een aantal studies over de toekomstige arbeidsmarkt van en de behoefte aan informatici op hbo-niveau. Deze studies schatten het totaal aantal informatici zonder afgeronde hbo- of wo-opleiding op ongeveer Op grond van dit aantal gaat de opleiding uit van een te verwachten, landelijke instroom van 100 studenten in februari 2011 oplopend tot 400 studenten in februari Uiteindelijk mikt de opleiding op ongeveer studerenden en dat is ca. 1% van de genoemde populatie. Conform de gebruikelijke toegangsvoorwaarden van de Open Universiteit staat de opleiding open voor alle studenten van 18 jaar of ouder, zonder enige formele toelatingseisen. Wel eist de opleiding dat de studenten een relevante werkkring in de informatica hebben. Dit wordt getoetst aan de hand van een quick scan ofwel assessment, een vorm van zelftoetsing door de aankomend student voorafgaande aan de intake en het intakegesprek zelf. Een relevante werkkring is een noodzakelijke voorwaarde voor de werking van het concurrency-beginsel en het toegepaste didactisch concept van blended learning. De studenten kunnen op basis van hun werkervaring een verzoek indienen voor vrijstellingen van modules op basis van eerder verworven competenties middels de zogenaamde AVC-procedure. Het toekennen van deze vrijstellingen gebeurt volgens een pagina 16

17 vaste, beproefde procedure, die door de participerende instellingen is ontwikkeld. De studenten kunnen ook hun werkervaring omzetten in een vrijstelling voor de stages. Ook daarop is de AVC-procedure van toepassing. Het panel vindt de toelatingseis van het hebben van werk op het vereiste niveau in de informatica een relevante eis. Dat de open instroom getoetst wordt middels een zelftoetsing en de intake procedure geeft voldoende vertrouwen, dat studenten ook daadwerkelijk over een relevante werkkring beschikken. Het panel ziet en erkent de deugdelijkheid van de AVC-procedures. Het panel heeft vastgesteld dat het beoogde programma qua vorm en inhoud aansluit bij de kwalificaties van de instromende studenten. Het panel beoordeelt het facet 2.5 Instroom als voldoende Duur (facet 2.6) De opleiding voldoet aan formele eisen m.b.t. de omvang van het curriculum: hbo-bachelor met in de regel 240 studiepunten. Het programma telt 240 ec. De studenten kunnen recht verwerven op vrijstelling van een of meerdere stages e/of modules. De vrijstelling hangt af van de eerder genoemde AVC-procedure. Het programma voldoet, zo heeft het panel vastgesteld, qua duur aan de formele eisen van een hbo-bachelorprogramma. Het panel beoordeelt het facet 2.6 Duur als voldoende Samenvattend oordeel onderwerp 2 Programma Het panel komt op grond van bovenstaande overwegingen en conclusies tot een oordeel voldoende over onderwerp 2 Programma. pagina 17

18 4.3 Inzet van personeel Eisen hbo (facet 3.1) De opleiding sluit aan bij de volgende criteria voor de inzet van personeel van een hboopleiding: Het onderwijs zal voor een belangrijk deel worden verzorgd door personeel dat een verbinding legt tussen de opleiding en de beroepspraktijk. De docenten en ontwikkelaars van de hogescholen onderhouden intensieve contacten met de beroepspraktijk. Er vindt regelmatig afstemming plaats. De samenwerking uit zich onder andere in de vorm van bijdragen van het bedrijfsleven aan het onderwijs door colleges, gastsprekers op seminars, opdrachten, stages en ondersteuning van studenten, werkzaamheden van de docenten zelf in de beroepspraktijk en de inbreng van commissies uit het beroepenveld, die aan de participerende instellingen verbonden zijn. Zoals eerder vermeld, zal er per thema een werkveldvertegenwoordiging worden aangesteld vanuit het netwerk van de hbo instellingen. Het bedrijfsleven is nodig voor de (door)ontwikkeling van het curriculum. De inbreng van het werkveld zal in de komende tijd versterkt worden. Thema s worden afgesloten met een congres of seminar waarin het bedrijfsleven een nadrukkelijke rol zal spelen. Opdrachten voor studenten zullen gegenereerd worden vanuit de beroepspraktijk. Het panel acht de praktijkgerichtheid van de huidige docenten die van de deelnemende hogescholen afkomstig zijn, passend voor het onderwijs aan deze opleiding. Het panel gaat ervan uit dat aan nieuw aan te trekken docenten dezelfde eisen zullen worden gesteld. De intensiteit van de huidige en voorgenomen contacten met het bedrijfsleven is een voldoende waarborg voor de aansluiting van de opleiding bij de beroepspraktijk. Het panel heeft vastgesteld dat het onderwijs voor een belangrijk deel zal worden verzorgd door personeel dat een verbinding legt tussen de opleiding en de beroepspraktijk. Het panel beoordeelt het facet 3.1 Eisen hbo als voldoende Kwantiteit personeel (facet 3.2) Er wordt voldoende capaciteit vrijgemaakt om de nieuwe opleiding te kunnen starten. Er wordt voldoende capaciteit vrijgemaakt om de nieuwe opleiding te kunnen continueren De Open Universiteit en de deelnemende hogescholen hebben zich verplicht voldoende informatica-docenten voor het onderwijs en ook voor de ontwikkeling ervan aan de opleiding beschikbaar te stellen. Het totaal aantal, bij de instellingen, werkzame docenten in de informatica bedraagt 175. Er is een voldoende aantal docenten, die de intentie heeft uitgesproken zich beschikbaar te stellen voor deze opleiding. Het panel vindt het aantal beschikbare docenten en ontwikkelaars voldoende en acht de afspraken over de beschikbaarheid daarvan degelijk. Afgaande op de omvang van de personele inzet bij de voorbereiding van de nieuwe opleiding en de toetsaanvraag heeft het pagina 18

19 panel er vertrouwen in dat ook voldoende capaciteit zal worden vrijgemaakt om de opleiding tot een succes te maken, ook bij grotere studentenaantallen. Het panel heeft vastgesteld dat er voldoende capaciteit wordt vrijgemaakt om de opleiding te kunnen starten en continueren. Het panel beoordeelt het facet 3.2 Kwantiteit personeel als voldoende Kwaliteit personeel (facet 3.3) Het in te zetten personeel is gekwalificeerd voor een inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma De docenten die aan deze opleiding zullen doceren, zijn afkomstig van de deelnemende hogescholen die een erkende reputatie hebben en van de Open Universiteit. Deze docenten geven college aan uiteenlopende informatica-opleidingen op hbo-bachelorniveau, wobachelorniveau en wo-masterniveau. Deze opleidingen zijn geaccrediteerd en hebben een erkende reputatie. Zij hebben ervaring in het geven van informatica-onderwijs op het gewenste niveau bij de deelnemende instellingen. De docenten van met name de Open Universiteit hebben veel ervaring in het onderwijs aan deeltijdstudenten en het ontwikkelen en uitvoeren van afstandsonderwijs. Deze docenten zijn ook betrokken bij het onderzoek op het gebied van de informatica. Ook docenten van de hogescholen nemen deel aan onderzoek. De instellingen hebben veel ervaring in het werken met elektronische leeromgevingen. De opleiding verzorgt niettemin voor de docenten scholing in het gebruik van de elektronische leeromgeving. De opleiding heeft per thema een kernteam aangesteld uit vertegenwoordigers van alle participerende instellingen. Dit team is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en aansturing van het onderwijs binnen het betreffende thema. Onderwijsmaterialen worden ontwikkeld op basis van een coöperatieve samenwerking. Deze docenten kunnen op basis van hun uiteenlopende ervaring voor effectieve onderwijsvormen en voor een afgewogen afstemming tussen deze vormen zorgen. Door deze kruisbestuiving zal, zo verwacht de opleiding, de kwaliteit van de docenten zich verder ontwikkelen. Er is een centraal kwaliteitsborgingsysteem ontwikkeld voor de NOH-I opleiding, dat voor alle participerende instellingen gelijk is en dat wordt aangestuurd door de opleidingsdirecteur. Het onderwijsmanagement krijgt vergaande bevoegdheden om docenten te beoordelen en indien nodig te vervangen. Het panel beoordeelt de inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische capaciteiten van de docenten en het ontwikkelteam als toereikend, mits deze gehandhaafd kunnen blijven. Gezien de beoogde omvang van de opleiding acht het panel dit wel een belangrijk aandachtspunt. Het panel verwacht dat het uniforme kwaliteitsborgingsysteem voldoende waarborg is voor een eenduidige kwaliteit van het onderwijs in alle participerende instellingen. Het panel beoordeelt het facet 3.3 Kwaliteit personeel als voldoende. pagina 19

20 4.3.4 Samenvattend oordeel onderwerp 3 Inzet van personeel Het panel komt op grond van bovenstaande overwegingen en conclusies tot een voldoende oordeel over onderwerp 3 Inzet van personeel. 4.4 Voorzieningen Materiële voorzieningen (facet 4.1) De beoogde huisvesting en materiële voorzieningen zijn toereikend om het programma te realiseren. De opleiding vereist twee soorten van materiële voorzieningen. Aan de ene kant zijn dat de locaties waar het contactonderwijs plaatsvindt. Aan de andere kant is dat de elektronische leeromgeving voor het afstandsonderwijs (ELO). De locaties voor het contactonderwijs zijn de gebouwen van de deelnemende hogescholen. Deze gebouwen zijn goed geoutilleerd en voorzien van alle gewenste voorzieningen als leslokalen, overleg- en studieruimten, practicumruimten, mediatheken en draadloze netwerken. De elektronische leeromgeving, ook wel de virtual classroom genoemd, heeft de functionaliteit voor het verstrekken van informatie over de opleiding, het uitgeven van studiemateriaal, het ondersteunen van digitaal onderwijs, het creëren van een samenwerkingsomgeving voor docenten en studenten en het beheren van portfolio s. Over het beheer ervan zijn afspraken gemaakt. Het panel acht de voorzieningen van de hogescholen passend voor het contactonderwijs van de opleiding. Het panel heeft waardering voor de inhoudelijke opzet van de elektronische leeromgeving als ondersteuning bij het leerproces. ELO is gelet op de doelgroep een adequaat instrument om het leerproces te faciliteren. Wel acht het panel het noodzakelijk te zorgen voor een beheermodel waarin de bescherming van privacy van participerende bedrijven en personen wordt geregeld. Het panel beoordeelt het facet 4.1 Materiële voorzieningen als voldoende Studiebegeleiding (facet 4.2) Er is voorzien in personele capaciteit voor studiebegeleiding en informatievoorziening aan studenten die adequaat zijn met het oog op de studievoortgang. De elektronische leeromgeving is een belangrijk middel voor het overdragen van de theorie en de informatievoorziening aan de studenten. De docenten geven face-to-face onderwijs en afstandsonderwijs. Zij brengen daarin, naast het overdragen van theorie, bruggen aan naar de praktijk van de studenten en stimuleren het onderling delen van praktijkkennis en ervaringen tussen studenten. Verder begeleiden de docenten de studenten individueel bij de ontwikkeling van hun professionele vaardigheden, het beantwoorden van vakinhoudelijke vragen en het oplossen pagina 20

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

ONDERWIJSARBEIDSOVEREENKOMST Themasemester: xxx (periode: xxx xxx)

ONDERWIJSARBEIDSOVEREENKOMST Themasemester: xxx (periode: xxx xxx) 1/6 ONDERWIJSARBEIDSOVEREENKOMST Themasemester: xxx (periode: xxx xxx) Ondergetekenden: Naam organisatie Straatnaam en huisnummer Postcode en Plaatsnaam Naam rechtsgeldig vertegenwoordiger Functie rechtsgeldig

Nadere informatie

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA)

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Academie Mercuur en AdviCo verzorgen in samenwerking met Hogeschool SDO de opleiding HBO Bachelor Bedrijfskunde. Het programma

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM College van bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding hbo-master Integraal Leiderschap

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009 Bi Bijlage 2 Protocol toetsing Associatedegreeprogramma door de NVAO 15 december 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toets Associate-degreeprogramma in de hbo-bachelor 4 2.1 2.2 Criteria De status van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Conceptkaders HBO5 3 november 2009

Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toetsing van tot HBO 5 om te vormen opleidingen 5 2.1 Opzet 5 2.2 Beoordelingskader voor tot HBO 5 om te vormen opleidingen 6 2.2.1 Basisgegevens

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor nuao nederlands - viaamse accreditatieorganisatie Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Ondernemerschap van de Stichting Hoger Onderwijs Da Vinei datum 30 juni

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling (OER) 2014-2015 HBO-bacheloropleiding Informatica

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling (OER) 2014-2015 HBO-bacheloropleiding Informatica Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling (OER) 2014-2015 HBO-bacheloropleiding Informatica Deze uitvoeringsregeling is een aanvulling op de Onderwijs- en examenregeling 201402015 en is vastgesteld

Nadere informatie

hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde

hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde De beste manier om aan goed opgeleid hbo personeel te komen! Informatie en aanvragen Onno Niessen, Programmamanager Vanessa Fleuren, Start People M: 06 13

Nadere informatie

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832).

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832). n ed erl a n d s - v I a a m s e a ccr ed t tati eor gani sati e Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Facility Management van

Nadere informatie

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING

ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING ERKENNING NIEUWE OPLEIDING VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur De sjabloon van het aanvraagdossier

Nadere informatie

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 1. Op welke dag wordt lesgegeven? Er is één vaste lesdag per week. Tijdens het cursusjaar 2013-2014 zijn de lessen als volgt: De

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport Hogeschool Dirksen B.V. De heer D. van der Mark, directeur Postbus 3090 6802 DB ARNHEM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelating Hbo-ba Verpleegkunde vs.29.10.2015 Pagina 1 1. Toelatingsbeleid 1.1 Officiële toelatingseisen Als voorwaarde voor toelating tot de

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende.

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende. College van Bestuur van de Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090 8000 GB ZWOLLE Besluit datum 10 februari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde van de Christelijke

Nadere informatie

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen 20 september 2013 Inhoud 1 Opzet 3 2 Toetsingskader 4 2.1 Onderwerp 1: Programma/opleidingsprofiel 4 2.2 Onderwerp 2: Inzet van personeel 4

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 (versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2501 CD The Hague

Nadere informatie

DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S. NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo

DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S. NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo 1 INHOUD Een flexibele opleiding: studenten kunnen -binnen bepaalde kaders- eigen keuzes maken in inhoud, tempo en vorm, zodat

Nadere informatie

Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013.

Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013. Intake- en vrijstellingsregels voor de HBO-bacheloropleiding Informatica 2013-2014 Vastgesteld door de examencommissie NOH-I op 16 september 2013. Artikel 1. Begripsbepaling. In deze regeling wordt verstaan

Nadere informatie

HOGER BEDRIJFSDIPLOMA

HOGER BEDRIJFSDIPLOMA HOGER BEDRIJFSDIPLOMA 7 APRIL 2016 HANS DAALE LEIDO WAT VOORBIJ KAN GAAN KOMEN Doelstellingen van deze bijeenkomst Kaders HBd (wat is een HBd) Recente, relevante ontwikkelingen (nationaal en internationaal)

Nadere informatie

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland HBO-Nederland De Haagse Rotterdam Utrecht INHOLLAND van Amsterdam Leiden aantal respondenten 195507 10139 14384 13180 9102 17584 4193 Je studie in het algemeen 3,88 3,83 3,81 3,79 3,70 3,83 3,98 De inhoud

Nadere informatie

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Portfoliobegeleiding Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Agenda Welkom Kennismaking Uitleg bijeenkomst Werkplekleren Inhoud portfolio Portfolio-opdrachten Eindkwalificaties Reflectie op de kernopgaven

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

HBO en HBO-niveau in het CAM veld

HBO en HBO-niveau in het CAM veld HBO en HBO-niveau in het CAM veld Voorzitter SNRO: Drs. Johan Boogaars 3 oktober 2013. Inleiding Op dit moment worden er door verzekeraars maar ook beroepsverenigingen en koepels stellingen geponeerd en

Nadere informatie

Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo-master Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen

Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo-master Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen se a ccr e ditat eorga nisati e Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbomaster Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen datum 27 januari 2014 ondeniverp

Nadere informatie

hbo-bachelor Sociaal-Juridische Dienstverlening (240 ECTS) 22 oklober 2012 voltijd, deeltijd

hbo-bachelor Sociaal-Juridische Dienstverlening (240 ECTS) 22 oklober 2012 voltijd, deeltijd se a ccr editati eorgani sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor SociaalJuridische Dienstverlening van de Hanzehogeschool roningen datum 7 mei2013

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van Hogeschool Inholland

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van Hogeschool Inholland ,nvao F n e d e rla n d s- vlaam se a ccre d ita tie o rg a n is a tie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van Hogeschool Inholland

Nadere informatie

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen.

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen. Protocol beoordeling experimenten flexibilisering Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen 14 december 2015 Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014,

Nadere informatie

Examenreglement 2014-2015

Examenreglement 2014-2015 Examenreglement 2014-2015 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Algemeen 3 Hoofdstuk 2 Toelating tot opleidingen en cursussen 4 Hoofdstuk 3 Onderwijsprogramma 5 Hoofdstuk 4 Getuigschrift 7 Hoofdstuk 5 Doel en vorm

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD HBO-ICT INFORMATICA BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 2014-2015 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING, SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT DE VIERJARIGE DEELTIJDOPLEIDING

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 014-015 Master Pedagogiek CROHO-nummer 44113 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1. Informatie en communicatie...

Nadere informatie

Hbo-Bachelor Bedrijfskundige Informatica Hogeschool NCOI. 23 juli 2008. NVAO Toets Nieuwe Opleiding

Hbo-Bachelor Bedrijfskundige Informatica Hogeschool NCOI. 23 juli 2008. NVAO Toets Nieuwe Opleiding Hbo-Bachelor Bedrijfskundige Informatica Hogeschool NCOI 23 juli 2008 NVAO Toets Nieuwe Opleiding Paneladvies 1 Samenvattend advies 3 2 Inleiding en verantwoording 5 2.1 Werkwijze panel 5 2.2 Opbouw paneladvies

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 0 3 88 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid Nr. 304 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

11 juli 2012 Beleidsreactie advies NVAO m.b.t. kwaliteit en niveau van BE, VTM, CE en MEM bij Hogeschool Inholland

11 juli 2012 Beleidsreactie advies NVAO m.b.t. kwaliteit en niveau van BE, VTM, CE en MEM bij Hogeschool Inholland a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren Doelstelling Dit instrument is bedoeld voor het management van een opleiding en opleidingsteams. Het reikt reflectievragen aan voor het ontwerpen van

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Master leraar Algemene Economie Croho: 45275 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d.

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d. se a ccr editat eor ga ní sat e Besluit Besluit strekkende tot het toekennen van het bijzonder kenmerk Ondernemen aan de minor Sport Business lnnovatie van de hbo-bacheloropleiding Sport, Gezondheid en

Nadere informatie

WORKSHOP 1W7. Persoonlijke leerschema s: tussen dromen en werkelijkheid

WORKSHOP 1W7. Persoonlijke leerschema s: tussen dromen en werkelijkheid WORKSHOP 1W7 Persoonlijke leerschema s: tussen dromen en werkelijkheid Serge Wallagh hogeschooldocent-teamleider Business IT & Management bij IICT-FNT na een lange carrière in de commerciële advisering

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Versie juli 2013 Concept Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders April 2012 0 Inhoud Gebruikte begrippen en afkortingen... 2 Inleiding... 5 Opbouw

Nadere informatie

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam m a o r nederlands - v/aamse accreditatieorganisatie es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam datum

Nadere informatie

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator

3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator 3. Opleidingskader voor de opleiding Informatiecoördinator In het project GROOTER worden onder andere opleidingskaders ontwikkeld voor drie functiegerichte opleidingen voor Bevolkingszorg. In dit hoofdstuk

Nadere informatie

Rapport Uitgebreide Opleidingsbeoordeling. hbo bachelor Financieel Economisch Management. Hogeschool NCOI

Rapport Uitgebreide Opleidingsbeoordeling. hbo bachelor Financieel Economisch Management. Hogeschool NCOI Rapport Uitgebreide Opleidingsbeoordeling Hogeschool NCOI Inhoud van het verslag 1. Samenvatting van de beoordeling...2 2. Proces van beoordeling...5 3. Overzicht van de opleiding...6 3.1 Basisgegevens

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Informatie Associate degree. Human Resource Management. 1 Pagina 1 van 7

Informatie Associate degree. Human Resource Management. 1 Pagina 1 van 7 Informatie Associate degree Human Resource Management 1 Pagina 1 van 7 HBO Human Resource Management (Associate degree) GGeenEE Geen HALF WERK Heb je je mbo-opleiding afgerond, maar wil je meer? Dan ga

Nadere informatie

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN

COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN COMMISSIE HOGER ONDERWIJS VLAANDEREN SJABLOON AANVRAAGDOSSIER AMBTSHALVE GEREGISTREERDE INSTELLINGEN MACRODOELMATIGHEIDSTOETS M.H.O. OP TOETS NIEUWE OPLEIDING Opzet en structuur Dit sjabloon met richtlijnen

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw

Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Januari 2015 Examenprofiel mbo Schilderen en Onderhoud en Afbouw Sector: Schilderen en Onderhoud en Afbouw Vastgesteld door: Paritaire Commissie Onderhoud, Schilderen en Afbouw Savantis Vaststellingsdatum:

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Financieel Economisch Management van de Hogeschool NCOI

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Financieel Economisch Management van de Hogeschool NCOI n ederl ønds - v I aamse a ccr edita Ei eo r gani satie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Financieel Economisch Management van de Hogeschool NCOI

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht Master Zorgtraject Ontwerp Master Caretrajectory Design (MCD) november 2007. NVAO Toets Nieuwe Opleiding

Hogeschool Utrecht Master Zorgtraject Ontwerp Master Caretrajectory Design (MCD) november 2007. NVAO Toets Nieuwe Opleiding Hogeschool Utrecht Master Zorgtraject Ontwerp Master Caretrajectory Design (MCD) november 2007 NVAO Toets Nieuwe Opleiding Paneladvies Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2508 CD

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 05-06 Master Pedagogiek CROHO-nummer 443 variant: deeltijd NHL Hogeschool Afdeling: Zorg en Welzijn Versie: Concept besproken met AO-M.Peda 8-4-5 / definitief

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER 1. INLEIDING Het certificeringsonderzoek voor de aanbieders van opleidingen voor tourmanager heeft de vorm van

Nadere informatie

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Situering van de Kwaliteitscode Afstemming op Europese referentiekaders De regie-pilots De uitgebreide instellingsreview In de periode 2015-2017 krijgen de universiteiten

Nadere informatie

Premaster Managementwetenschappen

Premaster Managementwetenschappen Premaster Managementwetenschappen Studeren om hogerop te komen Zelfstandig naar een masteropleiding toe werken, maar toch ook weer niet alleen. Studeren in modulen, op momenten dat het je zelf uitkomt,

Nadere informatie

Aanvullend. Beoordelingskader. Bevindingen. Advies panel. Gegevens. Avans+ hbo-bachelor Bachelor of Cabaret. lnstelling Opleiding Variant

Aanvullend. Beoordelingskader. Bevindingen. Advies panel. Gegevens. Avans+ hbo-bachelor Bachelor of Cabaret. lnstelling Opleiding Variant nederlan ds - v I a am se accreditati eorga nisatí e Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om toets nieuwe opleiding van de opleiding hbo-bachelor Bachelor of Cabaret

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING MARIANNE KOK/HERBERT WOLDBERG/HVA Toelichting bij opt opstelellen van eindkwalificaties van een opleiding bij de HvA 1 Het opleidingsprofiel: De beroepspraktijk draagt

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

Beoordelingskader en normering onderzoek kwaliteit EVC-procedures in Nederland

Beoordelingskader en normering onderzoek kwaliteit EVC-procedures in Nederland KWALITEITSCODE EVC Beoordelingskader en normering onderzoek kwaliteit EVC-procedures in Nederland CODE 1. DOEL Het doel van EVC is het zichtbaar maken, waarderen en erkennen van individuele competenties.

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING EN SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT DEELTIJD NAAST JE WERK LEG JE MET EEN

Nadere informatie

Datum locatiebezoek(en) : 1 juni 2015 Datum paneladvies : 16 juni 2015 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 16 april 2015

Datum locatiebezoek(en) : 1 juni 2015 Datum paneladvies : 16 juni 2015 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 16 april 2015 ,nvao w nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie es Gewijzigd besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw AD-programma van het Associate-degreeprogramma Ondernemen

Nadere informatie

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014 Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen Tijs Pijls 18 november 2014 Programma 14.00 uur Opening en presentatie Valideren, ECVET en het NLQF door Tijs Pijls, Partnerschap Leven

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2016-2017 CREATING TOMORROW

HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2016-2017 CREATING TOMORROW HBO-ICT BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2016-2017 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING, SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT Naast je werk leg je met een deeltijdstudie

Nadere informatie

Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische opleidingsschool (RAOS)

Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische opleidingsschool (RAOS) Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische (RAOS) Wat? (Kwaliteitsstandaarden NVAO) Hoe? Wanneer? Door wie? Bij wie? Output Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties 1. De heeft een geëxpliciteerde

Nadere informatie

ICT-onderwijs en -examens

ICT-onderwijs en -examens ICT-onderwijs en -examens 1 Staatssecretaris: voorkeur landelijke IT-examens Opening Efficiency Beurs 25-10-1972 v.d. Velde CEO Bijenkorf Breek, CFO Philips Theo Mulder voorzitter NIVE penningmeester SSI

Nadere informatie

Kader Toets Nieuwe Opleiding. - Vlaanderen 2015-2021

Kader Toets Nieuwe Opleiding. - Vlaanderen 2015-2021 Kader Toets Nieuwe Opleiding - Vlaanderen 2015-2021 28 mei 2015 Pagina 2 van 13 Inhoud 1 Opzet 5 2 Beoordelingskader 6 3 Beoordelingsschaal en beslisregel 7 4 Samenstelling van de visitatiecommissie 8

Nadere informatie

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal

Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Professionalisering ontwikkelteam NID Duaal Heerlen, 4 oktober 2011, Hogeschool Zuyd, Heerlen Dr. Bert Hoogveld, Open Universiteit, CELSTEC Drs. Diny Ebrecht, Open Universitieit, CELSTEC. Visionen für

Nadere informatie

hbo-bachelor SZ- Professional Hogeschool NCOI 3 juni 2013 NVAO uitgebreide Toets nieuwe opleiding

hbo-bachelor SZ- Professional Hogeschool NCOI 3 juni 2013 NVAO uitgebreide Toets nieuwe opleiding hbo-bachelor SZ- Professional Hogeschool NCOI 3 juni 2013 NVAO uitgebreide Toets nieuwe opleiding Paneladvies 1 Samenvattend advies 3 2 Werkwijze panel 6 3 Beschrijving van de opleiding 7 3.1 Algemeen

Nadere informatie

2. Opleidingskader voor de opleiding Teamleider Preparatie nafase

2. Opleidingskader voor de opleiding Teamleider Preparatie nafase 2. Opleidingskader voor de opleiding Teamleider Preparatie nafase In het project GROOTER worden onder andere opleidingskaders ontwikkeld voor drie functiegerichte opleidingen voor Bevolkingszorg. In dit

Nadere informatie

Dossier. Accreditatie. Studeren met een functiebeperking in de accreditatie van het hoger onderwijs

Dossier. Accreditatie. Studeren met een functiebeperking in de accreditatie van het hoger onderwijs Dossier Accreditatie Studeren met een functiebeperking in de accreditatie van het hoger onderwijs Lex Jansen handicap en + Anita studie, van Dossier Boxtel Accreditatie, december 2011 1 Samenvatting Het

Nadere informatie

» Standaard 3: De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing en toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd.

» Standaard 3: De opleiding beschikt over een adequaat systeem van toetsing en toont aan dat de beoogde eindkwalificaties worden gerealiseerd. V Alweer een nieuw boek over toetsen in het hoger onderwijs. Maar dan wel één waarvan wij denken dat het een aanvulling is op de bestaande boeken, en niet zozeer een verdubbeling. Het boek gaat in op nieuwe

Nadere informatie

Commissie voordracht en Toetsing

Commissie voordracht en Toetsing Commissie voordracht en Toetsing Een kijkje in de keuken van de VRI Door: Hans Jenniskens RI, Voorzitter CVT MISSIE De VRI is in 1984 opgericht als Vereniging van Registerinformatici, met als doel die

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Master Leraar Algemene Economie CROHO: 45275 variant: deeltijd NHL Hogeschool Afdeling: IEC Versie: Concept besproken met kernteam 29-4-15 / definitief

Nadere informatie

Afstudeerproces. Agenda 25-4-2015. HBO ICT Opleidingen een vergelijking

Afstudeerproces. Agenda 25-4-2015. HBO ICT Opleidingen een vergelijking Afstudeerproces HBO ICT Opleidingen een vergelijking Agenda Introductie Doelstelling Werkwijze Resultaten Conclusie / Aanbevelingen Stellingen NIOC 2015 Dia 2 1 Doelstelling In kaart brengen hoe het eindniveau

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector

Toelichting aanvragen vrijstelling. Opleidingen Educatie Zorgsector Toelichting aanvragen vrijstelling Opleidingen Educatie Zorgsector Directoraat Onderwijs en Opleidingen LUMC September 2014 Inhoud Algemene informatie vrijstellingen 2 Inleiding 2 Wat is een vrijstelling

Nadere informatie

hbo-bachelor Management Economie en Recht INHOLLAND Select Studies 13 februari 2008 NVAO Toets Nieuwe Opleiding

hbo-bachelor Management Economie en Recht INHOLLAND Select Studies 13 februari 2008 NVAO Toets Nieuwe Opleiding hbo-bachelor Management Economie en Recht INHOLLAND Select Studies 13 februari 2008 NVAO Toets Nieuwe Opleiding Paneladvies Inhoudsopgave 1 Samenvattend advies 3 2 Inleiding en verantwoording 5 2.1 Werkwijze

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor s e a ccr e ditati eo r qa ni s ati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbobachelor Bioinformatica van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen datum 31 maart 2015

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Beoordelingskader. Advies panel. Gegevens. Variant. 30 mei2012 3 juli 2012. Datum locatiebezoek Datum paneladvies

Beoordelingskader. Advies panel. Gegevens. Variant. 30 mei2012 3 juli 2012. Datum locatiebezoek Datum paneladvies Besluit strekkende tot een beoordeling positief onder voorwaarden van een aanvraeg toets nieuwe opleiding van de opleiding hbo-master Advanced Health lnformatics Practice van de Hogeschool lnholland datum

Nadere informatie