Ik wil wel maar ik kan het niet Faalangst bij leerlingen L.O. en S.O. De aanpak vanuit CLB Groeninge

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ik wil wel maar ik kan het niet Faalangst bij leerlingen L.O. en S.O. De aanpak vanuit CLB Groeninge"

Transcriptie

1 Ik wil wel maar ik kan het niet Faalangst bij leerlingen L.O. en S.O. De aanpak vanuit CLB Groeninge Studiegebied Sociaal Agogisch Werk Opleiding Sociaal Werk Optie Individueel Maatschappelijk Werk Academiejaar Student Isabelle Descamps

2 Inhoudsopgave Woord vooraf 1 Probleemstelling Inleiding Probleemstelling Werkwijze Besluit hoofdstuk Visie en achtergronden Beleid van de maatschappij Het Pact van Vilvoorde Doelstellingen Beleidsvisie in Vlaanderen CLB-missie Visie stagesupervisors Persoonlijke visie Besluit hoofdstuk Voorstelling stageplaats CLB Groeninge Structuur Doelstellingen Doelgroep Mijn functie binnen de dienst Activiteiten Besluit hoofdstuk Faalangst Angst Angst als levenstrek Angst als toestand Mengvormen Faalangst Begripsomschrijving Positieve en negatieve faalangst Types faalangstigen Actief faalangstigen Passief faalangstigen Soorten faalangst Cognitieve faalangst Sociale faalangst Motorische faalangst Mengvormen Factoren die een invloed hebben op faalangst Cultuurinvloeden Schoolse invloeden Gezinsinvloeden Erfelijke invloeden Persoonlijke ervaringen Besluit hoofdstuk Herkennen van faalangst Het zelfbeeld Het beeld van de ander Gedragskenmerken bij faalangst Lichamelijke kenmerken... 37

3 5.3.2 Cognitieve kenmerken Gedragsmatige kenmerken Besluit hoofdstuk Conceptuele benadering: beschrijvend procesmodel van motivatie en faalangst Component 1: motieven en behoeften Component 2: kansen op succes, risico tot falen Component 3: doelstellingen Component 4: voorbereiding Component 5: uitvoering Component 6: resultaatsevaluatie Component 7: oorzakelijke attributie Component 8: Permanent leerproces Besluit hoofdstuk Hoe omgaan met faalangst? De aanpak van faalangst Relationeel communiceren Het G-denken Realistisch leren denken Leerkrachten en faalangst Algemene aandachtspunten voor de leerkracht Specifieke aandachtspunten voor de leerkracht bij faalangstige leerlingen Aandachtspunten tijdens de les Aandachtspunten tijdens toetsen Ouders en faalangst Algemeen Hoe kunnen ouders een veilig klimaat scheppen voor hun faalangstig kind? Leerlingen en faalangst Besluit hoofdstuk CLB Groeninge en faalangst Faalangstbegeleiding Signalen opvangen Intakegesprek Keuze voor individuele faalangstbegeleiding of groepsfaalangsttraining Terugkoppelen naar ouders Evaluatie faalangstbegeleiding Verdere opvolging Besluit hoofdstuk Individuele begeleiding faalangst Inleiding Individuele begeleidingen of groepsfaalangsttrainingen Selecteren van faalangstige leerlingen Voorstelling leerling Motivatie voor de begeleiding Persoonlijke klemtonen in de begeleiding Bespreking van de begeleiding Eerste gesprek Doelstellingen eerste gesprek Voorbereiding eerste gesprek Verloop eerste gesprek Evaluatie eerste gesprek Hypothesen na eerste gesprek Tweede gesprek Doelstelling tweede gesprek... 71

4 Voorbereiding tweede gesprek Verloop tweede gesprek Evaluatie tweede gesprek Hypothesen na het tweede gesprek Derde gesprek Doelstellingen derde gesprek Voorbereiding derde gesprek Verloop derde gesprek Evaluatie derde gesprek Hypothesen na het derde gesprek Vierde gesprek Doelstellingen vierde gesprek Voorbereiding vierde gesprek Verloop vierde gesprek Evaluatie vierde gesprek Hypothesen na vierde gesprek Vijfde gesprek Doelstellingen vijfde gesprek Voorbereiding vijfde gesprek Verloop vijfde gesprek Evaluatie vijfde gesprek Hypothesen na vijfde gesprek Zesde gesprek Doelstellingen zesde gesprek Voorbereiding zesde gesprek Verloop zesde gesprek Evaluatie zesde gesprek Besluit hoofdstuk Algemeen Besluit Literatuurlijst Bijlagen...106

5 Woord vooraf Mijn opleiding tot maatschappelijk werker vergelijk ik met een boetseerwerk. Bij aanvang van het eerste jaar kreeg ik een hoopje klei waarmee ik aan het werk kon. Ik kon amper boetseren maar probeerde toch om een mooi beeldje te maken. Het ging met vallen en opstaan. Ik voegde te weinig en soms te veel water aan mijn klei toe. Het resultaat van mijn beeldje was soms niet wat ik gehoopt had. Het gebeurde dat ik mijn beeldje uit pure onmacht en frustratie in de grond gooide. Ik ben dan ook dankbaar dat ik telkens op iemand kon rekenen die mijn beeldje opraapte indien ík het niet deed. Zo denk ik aan mijn ouders en mijn vriend Lennen die steeds bereid waren om mij op te peppen van zodra de moed mij in de schoenen was gezakt. Zij zorgden ervoor dat ik mijn beeldje vast nam en opnieuw aan het boetseren ging. Toch kon ik niet voorkomen dat mijn beeldje soms weer herleid werd tot een hoopje klei. Gelukkig waren er op dat moment nog anderen op wie ik kon rekenen, mijn fantastische familie en onvoorwaardelijke vrienden, die soms zelf niet veel afwisten van boetseren maar die samen met mij in de klei ploeterden waardoor we telkens een stap vooruit geraakten. Naarmate mijn beeldje meer vorm kreeg, werd het boetseerwerk moeilijker. De afwerking zorgde dat ik diep moest graven, op zoek naar inspiratie en nauwkeurigheid, waarmee ik mijn beeldje zo stevig en mooi mogelijk kon maken. Gelukkig kon ik hiervoor terecht bij mensen die wat meer kennis hadden op vlak van boetseren. Ik denk hierbij aan mijn stagesupervisors Heidi Helewaut en Johan Archie, aan mijn stagementor Mr. Vandenberghe alsook aan de docenten die steeds klaar stonden om mij raad te geven. Zij zorgden er mede voor dat mijn beeldje één mooi geheel vormde. Het boetseren was vaak lastig maar mijn beeldje en de herinneringen aan het boetseerwerk zullen nooit verloren gaan. Isabelle

6

7 1 Probleemstelling 1.1 Inleiding Bij aanvang van mijn tweede jaar individueel maatschappelijk werk, kregen we de opdracht op zoek te gaan naar een stageplaats. Mijn voorkeur ging meteen uit naar een stage binnen het CLB. Een functie binnen het CLB leek me vooral interessant omwille van de gevarieerdheid van de taken en de contacten met verschillende doelgroepen zoals leerlingen, ouders van leerlingen, leerkrachten, directie van scholen, Ik was dan ook erg enthousiast toen ik na telefonisch contact met de directeur van CLB Groeninge, Dhr. Vallaeys, vernam dat ik stage kon lopen binnen de vestiging in Zwevegem. Tijdens mijn tweedejaarsstage ben ik met de verschillende disciplines binnen het CLB op pad gegaan. Op die manier verkreeg ik een ruim beeld van de werking van het CLB. Tot het functiedomein van mijn stagesupervisor Johan Archie behoorden enkel scholen van het lager onderwijs. Ik leerde dus vooral de werking binnen het lager onderwijs kennen. Tijdens de tweedejaarsstage heb ik voornamelijk geobserveerd. Ik ging mee naar MDO s (multidisciplinair overleg), oudercontacten, gesprekken met leerlingen Natuurlijk heb ik ook enkele kleine opdrachten zelfstandig uitgevoerd. Hierbij kon ik telkens op de steun van mijn stagesupervisor rekenen. Voor mijn derdejaarsstage was er een wijziging inzake begeleiding vanuit de stageplaats. Aangezien Johan Archie vanaf het schooljaar overschakelde naar een halftijdse loopbaan, werd er gezocht naar een tweede stagesupervisor. Heidi Helewaut werd, naast Johan Archie, als stagesupervisor aangeduid. De motivatie van deze keuze was dat Heidi voornamelijk in het secundair onderwijs werkt en het was voor mij erg belangrijk om de werking binnen het secundair onderwijs te leren kennen. Daarnaast was het voor mij ook een meerwaarde dat Heidi zelf als thema voor haar eindwerk faalangst had genomen. Zij zou me dus ook goed kunnen ondersteunen naar mijn eindwerk toe. 6

8 Tijdens de derdejaarsstage lag de nadruk vooral op het zelfstandig uitvoeren van taken. Het was noodzakelijk dat ik, als bijna afgestudeerde, me kon opstellen als volwaardig maatschappelijk werker binnen de dienst. Dit hield in dat ik me met een kritische kijk doorheen de dienst bewoog. Ik kreeg verscheidene taken naar me toegeschoven, waaronder: gesprekken met leerlingen, cel leerlingenbegeleiding bijwonen en actief deelnemen, telefonische contacten onderhouden, administratieve taken naar behoren uitvoeren, een klassering van folders van verschillende diensten in Vlaanderen in de vestiging Zwevegem uitbouwen 1.2 Probleemstelling Ik heb als thema voor mijn eindwerk faalangst genomen. Het viel me vorig jaar tijdens mijn stage in CLB Groeninge erg op dat vele kinderen en jongeren te kampen hebben met een vorm van faalangst. Of het nu om sociale, cognitieve of motorische faalangst gaat, het heeft een grote invloed op het leven van de leerling. Vaak heeft de faalangst ook een impact op de schoolprestaties. Ik vind het zeer belangrijk om deze problemen niet weg te cijferen maar er juist extra aandacht aan te besteden. Als maatschappelijk werker vind ik het essentieel om knelpunten te zien en na te denken over de mogelijke aanpak. Ik vind dat het CLB de verantwoordelijkheid heeft om een degelijke begeleiding op te zetten voor faalangstige leerlingen. Ik wil via dit eindwerk meer te weten komen over het ontstaan en het verloop van faalangst. Ik vraag me vooral af hoe je best met faalangstige mensen omgaat. Wat gaat er om in het hoofd van iemand met faalangst? Van waar komt die angst? Hoe kunnen ouders het best omgaan met een faalangstig kind? Wat kunnen leerkrachten doen om de leerlingen gerust te stellen? Via het lezen van boeken en artikels en via gesprekken met mijn stagesupervisors, verdiep ik mij in het onderwerp. Ik weet dat het onmogelijk is om tijdens mijn stageperiode de faalangstige leerlingen van hun probleem af te helpen. Faalangst is vaak niet te overwinnen. Wanneer iemand faalangst heeft, blijft de faalangst steeds in meer of mindere mate aanwezig. Ik besef dan ook dat het vooral belangrijk is om de leerlingen bewust te maken van hun probleem en hen de nodige structuren 7

9 aan te bieden om met hun faalangst om te gaan. Wanneer ze, via trainingen en individuele begeleiding, bewust leren omgaan met faalangst, kunnen we ervoor zorgen dat de faalangst naar de achtergrond verschuift. Het is in eerste instantie mijn betrachting om de leerlingen op een deskundige manier te begeleiden, zodat ze er baat bij hebben. Daarnaast vind ik dit eindwerk ook voor mezelf heel belangrijk. Persoonlijk vind ik het een uitdaging om te bewijzen wat ik waard ben als maatschappelijk werker. Ik hoop dan ook dat dit eindwerk voor iedereen die het leest een meerwaarde kan betekenen. 1.3 Werkwijze Het eerste hoofdstuk dient als inleiding tot mijn eindwerk over faalangst. Hierin geef ik de probleemstelling en de doelstelling van mijn eindwerk weer. In mijn theoretisch deel wil ik uitleggen wat faalangst precies is. In het tweede hoofdstuk bespreek ik van waaruit de gedachte kwam om een eindwerk over faalangst te maken. Hierin bespreek ik het beleid, de CLB-missie, de visie van mijn stagesupervisors alsook mijn eigen visie. In mijn derde hoofdstuk wil ik u een rondleiding geven binnen de dienst CLB Groeninge, afdeling Zwevegem. Naast de algemene informatie betreffende de dienst, beschrijf ik uitgebreider wat mijn functie en mijn activiteiten als stagiaire waren. In het vierde hoofdstuk sta ik stil bij wat faalangst precies inhoudt. Ik geef een overzicht van de verschillende soorten en types faalangst. Er wordt beschreven waaraan je mensen met faalangst kan herkennen. De mogelijke invloeden op het ontstaan van faalangst alsook de verklaring ervoor worden beschreven. In het vijfde hoofdstuk beschrijf ik hoe een faalangstige leerling naar zichzelf en de anderen kijkt. Ik beschrijf hoe iemand met faalangst herkend kan worden. Ik ga dieper in op de lichamelijke, cognitieve en gedragsmatige kenmerken van een leerling met faalangst. In het zesde hoofdstuk bespreek ik de conceptuele benadering van Dr. Eric Depreeuw. Hierin beschrijf ik het procesmodel van motivatie en faalangst. 8

10 In het zevende hoofdstuk reik ik tips aan over hoe ouders, familie, vrienden en faalangstige leerlingen zelf het best met faalangst omgaan. We gaan dieper in op de aanpak van faalangst. In het achtste hoofdstuk beschrijf ik welke taak CLB Groeninge heeft binnen de aanpak van faalangst. Het negende hoofdstuk dient als praktisch gedeelte van mijn eindwerk. Hierin ga ik de aanpak van faalangst bij een leerling uit het basisonderwijs vanuit CLB Groeninge beschrijven. In dit hoofdstuk zal ik de individuele faalangstbegeleidingen van één leerling uitgebreid beschrijven. In mijn tiende hoofdstuk beschrijf ik de besluitvorming betreffende het eindwerk. Het elfde hoofdstuk bestaat uit de literatuurlijst. In het twaalfde hoofdstuk zijn de bijlagen vervat. Het is in feite een bundeling van alle werkblaadjes, opdrachten en evaluaties van de faalangstbegeleiding uit het praktijkgedeelte. 1.4 Besluit hoofdstuk 1 Ik vond het belangrijk om in mijn eerste hoofdstuk mijn motivatie en gedrevenheid voor een stage binnen een CLB toe te lichten. Daar mijn eindwerk werd opgebouwd vanuit het CLB en dit werk niet zonder een grondige motivatie tot stand zou gekomen zijn, wou ik u dit schetsen. Het aantonen van de evolutie tussen opdrachten in de tweedejaars- en derdejaarsstage is het vermelden waard omdat het de vooruitgang weergeeft die van een derdejaarsstudent verwacht wordt. Het was voor mij essentieel om, bij het opmaken van een eindwerk, van start te gaan met het duiden van de achtergrond van waaruit mijn idee ontstond om het onderwerp faalangst uit te diepen. Om de opbouw van mijn eindwerk duidelijk te maken vond ik het noodzakelijk om de structuur in het eerste hoofdstuk naar voor te brengen. 9

11 2 Visie en achtergronden Om een zicht te geven op de globale visie op hulpverlenen vertrek ik vanuit de visie op macroniveau, namelijk de beleidsvisie. Deze heeft steeds een invloed op de visie op microniveau, namelijk de visie van de diensten zelf alsook de visie van hun medewerkers. We gaan hierbij dan ook stapsgewijze afdalen tot dit microniveau. 2.1 Beleid van de maatschappij Om te schetsen wat de tendensen zijn rond zorg in de maatschappij, wil ik u de beleidsvisie vanuit de overheid hieronder beknopt weergeven. Ik vertrek hierbij vanuit het Pact van Vilvoorde, opgesteld door de Vlaamse regering, die voor het Vlaamse gewest bevoegd is voor deze materie. Bij het bespreken van het Pact van Vilvoorde zal ik me beperken tot de thema s die voor mijn eindwerk van belang zijn Het Pact van Vilvoorde In het Pact van Vilvoorde heeft de Vlaamse regering zijn langetermijndenken op een structurele manier gebundeld. Het werd ondertekend op 22 november 2001 en het bestaat uit 21 doelstellingen die de Vlaamse regering, de sociale partners en de Vlaamse milieu- en natuurverenigingen verwezenlijkt willen zien tegen De doelstellingen worden diepgaand uitgewerkt en slaan op diverse Vlaamse bevoegdheidsterreinen zoals economie, tewerkstelling, leefmilieu, mobiliteit, cultuur, welzijn e.a. De doelstellingen zijn concreet en meetbaar en jaarlijks wordt er een stand van zaken opgemaakt aan de hand van de ontwikkelde meetinstrumenten. De metingen gebeuren op basis van indicatoren die per doelstelling werden omschreven. Waar nodig wordt bijgestuurd. Het geheel moet uiteindelijk Vlaanderen kunnen vergelijken met de situatie in andere Europese landen en regio s want het uiteindelijke doel is om binnen de Europese gemeenschap te komen tot een concurrentiele en dynamische kenniseconomie. 10

12 2.1.2 Doelstellingen Hierna beschrijf ik enkel de doelstellingen die kaderen in het onderwerp van dit eindwerk: de doelstellingen rond zorg en opleiding. - In 2010 is het aantal functioneel geletterden en het aantal personen met ICT vaardigheid gestegen tot meer dan 75 % van de bevolking. Hierbij hoort ook de ambitie om de jongeren die de school verlaten zonder voldoende startkwalificaties voor de arbeidsmarkt en de samenleving te halveren. Het onderwijs moet meer gedemocratiseerd worden en iedereen toegang garanderen tot leerinitatieven om efficiënt de ongelijke kansen aan te pakken. - De achterstand van vrouwen en van kansengroepen (allochtonen, arbeidsgehandicapten, laaggeschoolden) in de deelname aan het arbeidsproces is in grote mate weggewerkt in Vlaanderen waarborgt tegen 2010 een toereikend, efficiënt, effectief en voor iedereen toegankelijk en kwaliteitsvol zorgaanbod. - In 2010 hebben de inwoners van Vlaanderen de mogelijkheid om een volwaardige loopbaan uit te bouwen én de zorg op te nemen voor gezin en eigen leefomgeving Beleidsvisie in Vlaanderen De Vlaamse regering streeft ernaar om in 2010 een belangrijke regio te zijn binnen Europa. Op gebied van zorg en vorming, twee pijlers die kaderen binnen mijn eindwerk, moet er binnen deze tijdspanne heel wat veranderen. Alle inwoners moeten een voldoende inkomen en gelijke ontwikkelingskansen hebben zodat hun rechten op een goede gezondheidszorg, een aangepaste woning en een job gewaarborgd zijn. Een kwalitatief zorgaanbod moet toegankelijk zijn voor iedereen, zonder financiële of andere remmingen en het moet beantwoorden aan de verwachtingen van de cliënten. De Vlaamse regering wil de vorming voor iedereen toegankelijk maken en de ongelijke kansen wegwerken. Ongelijkheid kan men voornamelijk vinden bij kansengroepen zoals allochtonen, personen met een handicap en laaggeschoolden. 11

13 Het moet de bedoeling zijn dat jongeren die de school verlaten voldoende startmogelijkheden hebben om zich op de arbeidsmarkt en in de samenleving te kunnen handhaven. De basis van deze startmogelijkheden ligt ondermeer in het onderwijs. Het aanbieden van een kwaliteitsvolle opleiding moet gecombineerd kunnen worden met de mogelijkheden tot permanente vormingen zoals bijscholingen, volwassenenonderwijs, e.a. Ondanks de vele inspanningen die men vanuit het beleid voert en nog zal voeren, zullen er ongetwijfeld steeds mensen uit de boot vallen of problemen kennen bij hun ontwikkeling. Om deze langetermijn-doelstelling te kunnen realiseren zal het erop aankomen leerlingen van jongs af aan een zo kwaliteitsvol mogelijke opleiding te garanderen. Individuele opvolging van leerlingen met problemen is hierbij noodzakelijk. Het inzetten van zorgcoördinatoren in het basisonderwijs en leerlingenbegeleiders in het secundair onderwijs zijn hiervan voorbeelden. Daarnaast speelt de begeleiding vanuit het CLB hierin een belangrijke rol. Het CLB maakt dus ook deel uit van het zorgaanbod en biedt haar diensten aan leerlingen, ouders en scholen aan. Hieronder beschrijf ik de missie van het CLB waarbij onder andere de waarden en principes van hun zorgaanbod worden toegelicht. 2.2 CLB-missie 1 De Centra voor Leerlingenbegeleiding ondersteunen de leerlingen, hun ouders, de leerkrachten en de schooldirecties in alle Nederlandstalige scholen van hun werkgebied bij het verhogen van het welbevinden van de leerlingen. Zij gaan daarbij uit van de vragen en problemen van de leerlingen. Zij begeleiden de leerlingen door nieuwe perspectieven te openen in hun ontwikkeling tot zelfstandige volwassenen en volgen systematisch of vraaggestuurd de gezondheid en het welbevinden van de leerling op. De Centra werken samen met de leerlingen, de ouders, de leerkrachten, de scholen en andere betrokken instanties in vier domeinen: het leren en studeren, de onderwijsloopbaan, de preventieve gezondheidszorg en het psychisch en sociaal functioneren. 1 Missie van alle Centra voor Leerlingenbegeleiding zoals te vinden op 12

14 De Centra garanderen door hun teamwerking een multidisciplinaire aanpak in deze vier domeinen. Zij doen onderzoek, verstrekken informatie en advies en begeleiden, op vraag van leerlingen, ouders, leerkrachten of schooldirecties en dit, waar nodig, in samenwerking met externe diensten. Waarden en principes: Vertrouwen: de basis voor de relatie tussen het Centrum en zijn cliënten (de leerling, zijn ouders, de leerkracht en de schooldirectie) is wederzijds vertrouwen. Onafhankelijkheid: de Centra treden onafhankelijk op met als belangrijkste doelstelling het welzijn van de leerling. Discreet: de Centra garanderen discretie vanuit een respect voor alle betrokkenen. Respect voor de privacy: de Centra verzamelen en gebruiken enkel gegevens die relevant zijn voor de uitvoering van hun opdracht. Deskundig: alle medewerkers van de Centra waken over hun deskundigheid en bekwamen zich steeds verder in functie van hun taak. Laagdrempelig: de Centra stemmen hun werking af op en staan open voor hun doelgroepen. De begeleiding is kosteloos. Preventief: de Centra ondernemen, waar noodzakelijk en nuttig, tijdig actie om samen met alle betrokkenen partijen het welzijn van de leerlingen te vrijwaren of te bevorderen. Emancipatorisch: de Centra werken samen met de school aan de versterking van de eigen verantwoordelijkheid van de leerling en stimuleren zijn ontwikkeling tot zelfredzaamheid, zelfvertrouwen en zelfsturing met respect voor de identiteit van de leerling. Maatschappijgericht: de Centra houden voeling met de maatschappelijke evoluties en houden hiermee rekening bij de uitvoering van hun opdracht. Teamwerk: de Centra werken multidisciplinair. Prioriteit: de Centra besteden bijzondere aandacht aan leerlingen die bedreigd zijn in hun ontwikkeling of opgroeien in een risicovolle omgeving. 2.3 Visie stagesupervisors Daar mijn stagesupervisors dezelfde visie op hulpverlenen hanteren, zal ik hun visie hier ook gezamenlijk beschrijven. 13

15 Beiden vinden dat het nieuwe decreet voor de CLB centra s zorgt voor een verruiming van de mogelijkheden. Daar waar het CLB vroeger voornamelijk collectief te werk ging door bijvoorbeeld diverse vragenlijsten en tests van bepaalde groepen leerlingen van een klas af te nemen (bijvoorbeeld 3 de kleuter, 6 de leerjaar, 6 de secundair en andere groepen), wordt sinds het Decreet van 1 december 1998 op de CLB s geopteerd voor een meer vraaggestuurde werking. De vraaggestuurde werking houdt in dat het CLB ingaat op de signalen die ze krijgt van de leerling zelf, de ouders of de school. Natuurlijk betekent dit niet dat het CLB zelf geen aanbod doet naar leerlingen of naar scholen toe. Zo biedt Heidi Helewaut bijvoorbeeld ook het aanbod van sociale vaardigheidstrainingen aan scholen aan. Deze trainingen kunnen dan eerder als preventief gezien worden. Deze aanpak opent deuren. Wanneer het aanbod aanslaat en succes kent, kan het in de toekomst verder gezet worden. Mijn stagesupervisors ondervinden dat, door de vraaggestuurde werking, er meer tijd overblijft om leerlingen intensief te begeleiden daar waar het nodig is. De tijd die vroeger werd gespendeerd aan het lezen en analyseren van vragenlijsten, het verbeteren van tests, teambesprekingen van alle leerlingen, kan nu meer benut voor worden voor het intensiever begeleiden van individuele leerlingen. Binnen de preventieve gezondheidszorg en binnen het schoolondersteuningswerk kan uiteraard nog collectief gewerkt worden. Daarnaast zijn mijn stagesupervisors van oordeel dat het nieuwe decreet ook een positief effect heeft op het takendomein van de maatschappelijk werker. Vroeger ging veel aandacht naar de medische of de psychologische component van het CLB-werk. In het bovengenoemde decreet staat duidelijk dat de verschillende disciplines op ieder van de vier werkdomeinen (preventieve gezondheidszorg, leren en studeren, onderwijsloopbaan, psychisch en sociaal functioneren) een opdracht kunnen vervullen. De evolutie hierin is op de werkvloer intussen ook duidelijk voelbaar. In de memorie van toelichting bij het genoemd decreet staat in dat verband volgende belangrijke tekst: De verschillende disciplines zijn: de medische, de psycho-pedagogische, de verpleegkundige en de sociale. Tussen die disciplines bestaat er gelijkwaardigheid en is er geen sprake van enige hiërarchie. Toch is het zo dat zowel Johan als Heidi op bepaalde domeinen meer gespecialiseerd zijn. Vooral het psychosociale functioneren vinden beiden erg belangrijk. Voor informatie over studierichtingen, scholen en lesinhouden kunnen de leerlingen heel wat vinden op het internet, waardoor de CLB-medewerker enkel maar meer dient tussen te komen bij heel specifieke vragen. Deze vragen zijn over het algemeen moeilijker te beantwoorden en dient er meer tijd en energie gestoken te worden in opzoekingswerk. Dit heeft als gevolg dat 14

16 de CLB-medewerkers zich ook voortdurend moeten bijscholen in dit domein. Zij zien dit beiden als een verrijking. Mijn stagesupervisors vinden de basishouding bij een hulpverlener uiterst belangrijk. Onder basishouding verstaan zij dat je als hulpverlener respect hebt voor de cliënt als persoon, ongeacht zijn status of afkomst. Ieder cliënt moet dan ook op een gelijkwaardige manier worden benaderd. Steeds moet de hulpverlener zich afvragen hoe de cliënt tot een bepaald gedrag komt, zonder dit te veroordelen. In dit licht moet ook gekeken worden naar bijvoorbeeld migrantengezinnen. De hulpverlener moet proberen het gedrag vanuit hun cultuur te bekijken en open staan voor hun opvattingen en levenswijze. Dit wil echter niet zeggen dat wij daardoor bepaalde gedragingen kunnen goedkeuren. (bijvoorbeeld de te strenge straffen, een te groot onderscheid tussen aanpak van meisjes en jongens) Beide stagesupervisors hechten veel belang aan het huisbezoek. Een huisbezoek biedt volgens hen het voordeel dat de cliënt binnen zijn eigen setting en omgeving gezien kan worden. Een huisbezoek geeft over het algemeen meer informatie dan een gesprek op de dienst of op de school. Mijn stagesupervisors benadrukken dat de leerling steeds centraal staat. Zij vinden het vertrouwen van de leerling een basisvereiste voor de begeleiding. Om het vertrouwen te winnen willen zij de leerlingen steeds au serieux nemen en niet boven hen maar naast hen staan. Vooraleer een begeleiding opgestart wordt, is er in principe steeds contact met de ouders, zeker voor de leerlingen jonger dan veertien jaar. Hierbij vinden mijn stagesupervisors het belangrijk dat de hulpverlener respect heeft voor het tempo van de leerling en diens ouders. De hulpverlener moet hen de tijd gunnen om bijvoorbeeld bepaalde zaken te verwerken. Dat de leerling op de eerste plaats staat, wil niet zeggen dat de school minder belangrijk is. Mijn stagesupervisors hechten dan ook veel belang aan de samenwerking met de scholen maar stellen wel dat deze, na de leerling, op een secundaire plaats komt. Intervisiemomenten tussen de maatschappelijk werkers zien mijn stagesupervisors als een verrijking. De verschillende manieren van werken en gehanteerde methoden kunnen tijdens een intervisie besproken worden en indien nodig op elkaar afgestemd worden. Daar de intervisiemomenten eerder van informele aard zijn, voelen mijn stagesupervisors de nood aan een uitbreiding van formele intervisiemomenten. 15

17 2.4 Persoonlijke visie Wanneer ik in mijn eerste jaar de studies sociaal werk aanvatte, had ik wel een bepaald idee over hulpverlenen. Zoals velen was mijn doel mensen helpen, hen begeleiden naar het vinden van antwoorden op hun vragen of zoeken naar oplossingen. Tijdens de driejarige opleiding is mijn oorspronkelijke visie op hulpverlenen geconcretiseerd. Ik besefte dat hulpverlenen heel wat meer omvatte dan ik bij aanvang van de studies voor ogen had. Alvorens te kunnen hulpverlenen, is het nodig om een theoretische achtergrond te hebben. Hoe ga je te werk? Welke denkkaders kunnen je hierbij helpen? Via welke methodiek ga je te werk? Vooral het systeemdenken trok mijn aandacht. Ik vind het belangrijk om niet enkel op de cliënt zelf te focussen maar de cliënt binnen zijn geheel te zien. Ik ben er echt van overtuigd dat de omgeving van een persoon een grote invloed heeft op de persoon zelf. We kunnen de persoon dus niet loskoppelen van zijn gehele context. Daarnaast vond ik de contextuele theorie van Nagy enorm inspirerend. De contextuele theorie is deels onder te brengen binnen het persoonsgerichte en deels binnen het systeemgerichte. Persoonlijk vind ik het grote voordeel van de contextuele theorie dat er steeds gekeken wordt naar de generatielijnen. Ik denk dat de invloed van de geschiedenis van een gezin of familie op het leven van een persoon zeker niet onderschat mag worden. Ik vind het dan ook belangrijk om een beeld te krijgen op de familiebanden en dit in het achterhoofd te houden tijdens begeleidingen. Ik vind het belangrijk om een theoretische basis op te bouwen maar ik vind dat de eerste prioriteit toch de cliënten zelf moeten zijn. Persoonlijk vind ik dat niet de theorie maar de cliënten zelf het best kunnen aangeven waar de knelpunten zitten en wat zij verwachten. Hulpverlenen houdt in dat je als maatschappelijk werker steeds met mensen in contact staat. Cliënten zijn levende wezens en volgens mij bestaat er dan ook geen pasklare theorie voor een probleem. De theorie kan wel voor een zekere ondersteuning zorgen, maar wij zelf als hulpverlener vormen ons werkmiddel. De cliënt is op zijn beurt het werkdoel. Ik sluit me aan bij de visie van het empowerment. Ik zie de cliënt niet als lijdend voorwerp maar als meewerkend voorwerp. Ik vind het van uiterst belang dat de cliënt zelf greep heeft 16

18 op de begeleiding en dat hij deze kan en mag sturen. Ik wil geloven in de mogelijkheden die de cliënt zelf in zich heeft en de cliënt er ook van overtuigen dat hij zijn eigen resources kan ontdekken. Ik vind dat je als maatschappelijk werker bepaalde structuren of voorstellen, rekeninghoudend met de cliënt, kan aanbieden. De cliënt is op zijn beurt verantwoordelijk voor wat hij met het initiatief van de hulpverlener aanvangt. Respect voor de cliënt vind ik onmisbaar binnen een hulpverleningssituatie. Dit respect moet echter van beide kanten komen. Wanneer een cliënt bijvoorbeeld de begeleiding wil stopzetten, wil ik als maatschappelijk werker respect hebben voor zijn beslissing. Toch moet je sterk in je schoenen staan en duidelijk zijn naar de cliënt toe. Wanneer de cliënt de grenzen overschrijdt, moet hij daarop gewezen worden. Ook de cliënt moet respect tonen voor diens hulpverlener. Ik wil iedere cliënt als uniek beschouwen. Hier laat ik mij dus beïnvloeden door het persoonsgerichte denkkader Er bestaan geen twee mensen op de wereld die identiek zijn. Iedereen heeft zijn eigen specifieke karaktertrekje of zijn eigen ideeën. Daarom mag de begeleiding van cliënten ook niet identiek zijn. Ik opteer ervoor om de begeleiding zo veel mogelijk toe te spitsen op de cliënt zelf. Hoe meer de begeleiding aangepast is aan de cliënt, hoe efficiënter ze volgens mij is. Ik vind echtheid in de hulpverlening heel belangrijk zowel voor de cliënt als voor de hulpverlener. Ik verwacht van de cliënten dat zij zichzelf kunnen zijn in de begeleiding, dat zij zich op hun gemak voelen en zich niet anders moeten voordoen dan ze zijn. Dit heeft ook alles te maken met aanvaarding van de cliënten. Ik vind dat het heel belangrijk is, als basis voor de vertrouwensrelatie, dat de cliënt zich aanvaard voelt als persoon. Daarnaast vind ik de echtheid van de hulpverlener ook van groot belang. Ikzelf wil me volledig kunnen vinden in de begeleiding, zodat ik dit ook echt kan uitstralen. Ik denk dat dit ook een vereiste is voor iedere hulpverlener om een goede begeleiding uit te bouwen. Het mag duidelijk zijn dat ik me in mijn visie laat beïnvloeden door zowel het persoonsgerichte alsook het wisselwerkingsgerichte denkmodel. Ik sta nog in de startblokken van een loopbaan als maatschappelijk werker en zie deze visie op hulpverlenen dan ook als een basis. Ik ben me ervan bewust dat mijn visie gedurende de jaren mee zal evolueren met mijn ervaring. 17

19 2.5 Besluit hoofdstuk 2 In hoofdstuk twee heb ik de tendensen rond zorg en de achtergronden van waaruit de idee van hulpverlening tot stand kwam weergegeven. Ik vond het belangrijk te vertrekken vanuit macroniveau, de visie van de maatschappij, om te eindigen bij mijn persoonlijke visie op hulpverlenen. De visie van de maatschappij wordt door de CLB s vertaald in de CLB-missie waarin hun filosofie, waarden en principes duidelijk aan bod komen. Het is dan de taak van de hulpverlener om deze CLB-missie via zijn eigen persoonlijkheid en methodiek te vertalen naar de cliënten toe. Daarom wou ik u ook het standpunt van mijn stagesupervisors alsook mijn eigen visie niet onthouden. 18

20 3 Voorstelling stageplaats 3.1 CLB Groeninge CLB Groeninge bestaat uit een afdeling in Kortrijk en in Zwevegem. De afdeling in Kortrijk is gelegen in de Kasteelstraat 29. In de afdeling in Zwevegem worden een twintigtal werknemers tewerkgesteld, verdeeld over de diverse disciplines. Ik heb zowel mijn tweedejaars- als derdejaarsstage binnen het CLB Groeninge, afdeling Zwevegem gelopen. De dienst is gelegen in de Deerlijkstraat 133 in Zwevegem. De beide afdelingen werken nauw met elkaar samen. Dhr. Abel Vallaeys is directeur van CLB Groeninge. Binnen CLB Groeninge wordt multidisciplinair gewerkt. Dit betekent dat er binnen een dienst steeds een vertegenwoordiging is van psychologen of pedagogen, artsen, verpleegkundigen en maatschappelijk werkers. 3.2 Structuur Sinds 1 september 2000 vervangt het CLB het psycho-medisch-sociaal centrum (PMS) en het centrum voor medisch schooltoezicht (MST) CLB Groeninge maakt deel uit van de Vrije CLB-Koepel. De leden van de VCLB zijn enerzijds de vrije CLB en anderzijds een aantal partnerorganisaties. Alle leden zijn vertegenwoordigd in de algemene vergadering. 3.3 Doelstellingen CLB Groeninge staat in voor informatie, hulp en begeleiding. Het CLB werkt op vier domeinen: leren en studeren, onderwijsloopbaan, preventieve gezondheidszorg en psychisch en sociaal functioneren. Het domein leren en studeren legt de nadruk op het leerstoornissen. Hier geeft het CLB bijvoorbeeld informatie betreffende problemen met lezen, aanpak van motivatie, concentratieproblemen 19

VCLB. E. VCLB IN DE ZONNEWIJZER p. 2

VCLB. E. VCLB IN DE ZONNEWIJZER p. 2 VCLB E. VCLB IN DE ZONNEWIJZER p. 2 E.1 Werking van het CLB p. 2 E.2 Openingsuren van het centrum p. 3 E.3 Samenwerking met het Vrij Centrum voor Leerlingbegeleiding p. 3 E.4 Belangrijk voor leerlingen

Nadere informatie

sinds 1 september 2000 heten het PMS en het MST CENTRUM VOOR LEERLINGENBEGELEIDING

sinds 1 september 2000 heten het PMS en het MST CENTRUM VOOR LEERLINGENBEGELEIDING sinds 1 september 2000 heten het PMS en het MST CENTRUM VOOR LEERLINGENBEGELEIDING Organogram 13 000 leerlingen 35 medewerkers 45 scholen: 9 SO 35 BaO 1 BuO Directieteam Directeur Teamleider BaO Teamleider

Nadere informatie

Respect voor de privacy: de Centra verzamelen en gebruiken enkel gegevens die relevant zijn voor de uitvoering van hun opdracht.

Respect voor de privacy: de Centra verzamelen en gebruiken enkel gegevens die relevant zijn voor de uitvoering van hun opdracht. CLB-profiel 1 Mission Statement De Centra voor Leerlingenbegeleiding ondersteunen de leerlingen, hun ouders, de leerkrachten en de schooldirecties in alle Nederlandstalige scholen van hun werkgebied bij

Nadere informatie

Verantwoording 1.1 Keuze van de titel

Verantwoording 1.1 Keuze van de titel 1 13 Verantwoording 1.1 Keuze van de titel Voor je ligt het handboek Training sociale vaardigheden. Dit boek is geschreven voor iedereen die te maken heeft met kinderen tussen de tien en vijftien jaar

Nadere informatie

Integrale Visie op Zorg

Integrale Visie op Zorg Basisschool De Luchtballon Freinetschool Holven Lebonstraat 45, 2440 Geel Velodroomstraat 33, 2440 Geel Directeur: Gert Van Herle Directeur: Gert Van Herle Tel: 014/586046 Tel: 014/588758 Fax: 014/583507

Nadere informatie

INFOAVOND OVER FAALANGST MET ILSE DEWITTE

INFOAVOND OVER FAALANGST MET ILSE DEWITTE INFOAVOND OVER FAALANGST MET ILSE DEWITTE op 14 NOVEMBER 2006 IN OLV-college Ilse Dewitte overdonderde het publiek (meer dan 200 ouders en leerkrachten waren aanwezig!) al meteen met een onmogelijke opdracht.

Nadere informatie

. In een notendop. . Over de auteur (s)

. In een notendop. . Over de auteur (s) Boek : Zorgzame klas Psycho-educatie voor de basisschool Auteur : Peter 2010, Acco ISBN: 9789033482021 Bespreker : Peter Bauwens, vrijwillige medewerker vzw Die- s-lekti-kus Datum : oktober 2011. In een

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge

Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge Centrum voor Leerlingenbegeleiding Astridlaan 35 8370 Blankenberge tel. 050/ 41.84.22 fax. 050/ 42.68.43 info@clboostkust.be www.clboostkust.be Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge Voorstelling CLB-team

Nadere informatie

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland 1 ONZE SCHOOL en de SCHOLENGROEP ARKORUM Het katholiek basisonderwijs brengt al vele jaren een aanbod van kwalitatief onderwijs en opvoeding aan kleuters en leerlingen in de regio Roeselare- Ardooie. In

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

Handboek Faalangstreductie/Examenvreestraining 2015-2016

Handboek Faalangstreductie/Examenvreestraining 2015-2016 Handboek Faalangstreductie/Examenvreestraining 2015-2016 INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. INFORMATIE FAALANGST... 3 3. SELECTIEPROCEDURE... 4 4. TRAINING... 5 5. ORGANISATIE... 5 Handboek Leerlingbegeleiding

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Ronde 6. Wordt u ook pro bso-contractwerk? 1. Inleiding

Ronde 6. Wordt u ook pro bso-contractwerk? 1. Inleiding Waarom is het een probleem? (= wat zijn de negatieve gevolgen van het probleem? Wat zijn de gevolgen van de beperking?) Wat zijn de oorzaken van het probleem? Hoe kan het probleem opgelost/aangepakt worden?

Nadere informatie

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT

STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT STAGES IN ARBEIDS- EN ORGANISATIEPSYCHOLOGIE: FEEDBACKINSTRUMENT Naam stagiair(e):... Stageplaats (+ adres):...... Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Stageperiode:... Datum:.. /.. / 20.. Stagementor:...

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen?

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen? Het multidisciplinair team VAPH van VCLB Leuven Infobrochure voor leerlingen en hun ouders Wat betekent het CLB voor u? Het centrum voor leerlingenbegeleiding biedt informatie, advies, diagnostiek en korte

Nadere informatie

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen

1 Voorwoord. Beste ouders. Beste leerlingen 1 Voorwoord Beste ouders Beste leerlingen Dit is het antipestplan van WICO campus Sint-Jozef. Het draaiboek pesten is geschreven voor de leerlingen, ouders en medewerkers van de school. Het geeft het beleid

Nadere informatie

stevige stam is de boom waardeloos.

stevige stam is de boom waardeloos. Visuele voorstelling Boom: Onze school ligt in een groen, bosrijke omgeving. Het logo van de school staat centraal in de tekening. Jongen en meisje: De kinderen staan centraal in onze school. Ben je jongen

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Project Leerzorg. Achtergrond

Hoofdstuk 2. Project Leerzorg. Achtergrond Hoofdstuk Project Leerzorg Achtergrond 3 . Project Leerzorg - Achtergrond ONTSTAAN Het Project Leerzorg werd ingediend in antwoord op de oproep tot voorstellen voor netoverschrijdende en multidisciplinaire

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe.

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Rapport Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013 Brussel, februari 2015 Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Dit rapport verstrekt informatie uit de Vlaamse Werkbaarheidsmonitor

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt én van de noden van de collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Schoolbrochure met schoolreglement algemene informatie

Schoolbrochure met schoolreglement algemene informatie Schoolbrochure met schoolreglement algemene informatie DEEL 3 Met de ouders Samenwerking Jullie zijn onze partners in de opvoeding van je kind. Goede samenwerking is hierbij cruciaal. Je kan steeds bij

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

6 Coaching van de cliënt

6 Coaching van de cliënt 6.1 6 Coaching van de cliënt De begeleiding of coaching op de werkvloer is afhankelijk van de noden van de cliënt, collega s en werkgever. Samen starten op de stage/ tewerkstelling Als coach kan je samen

Nadere informatie

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking

betreffende onderwijs in ontwikkelingssamenwerking ingediend op 439 (2014-2015) Nr. 1 16 juli 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Ingeborg De Meulemeester, Sabine de Bethune, Herman De Croo, Tine Soens en Wouter Vanbesien betreffende onderwijs

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING. MAATSCHAPPELIJK WERKER Buitengewoon Secundair Onderwijs

FUNCTIEBESCHRIJVING. MAATSCHAPPELIJK WERKER Buitengewoon Secundair Onderwijs FUNCTIEBESCHRIJVING MAATSCHAPPELIJK WERKER Buitengewoon Secundair Onderwijs B = Basisfunctie (voor elk personeelslid) S = Specifieke functie binnen de opdracht (slechts voor bepaalde personeelsleden i.f.v.

Nadere informatie

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen KANT EN KLAAR PLUS Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen Handleiding voorwoord Voor u ligt een unieke uitgave in Vlaanderen! Het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek ijvert al een tiental

Nadere informatie

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk VLAAMS PARLEMENT DECREET betreffende het algemeen welzijnswerk HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid. Artikel 2 In dit decreet wordt verstaan onder

Nadere informatie

BELEID. tegen PESTEN

BELEID. tegen PESTEN BELEID tegen PESTEN Versie januari 2014 Beleid tegen pesten Penta Primair Inleiding Onderzoek wijst uit dat pesten een frequent voorkomend en vaak terugkerend probleem op scholen is. Door het vroegtijdig

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg

patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg i Foto: Ives Maes Flower Pot - courtesy Koraalberg patiënteninformatie Oncologische revalidatie REVIVO GezondheidsZorg met een Ziel Inhoud 1 Waarom oncorevalidatie? Hoe kan oncorevalidatie helpen?...

Nadere informatie

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk.

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk. COMPETENTIEPROFIEL COACH BEGELEIDING MODULES PSYCHO-EDUCATIEPAKKET DEMENTIE EN NU De coach van Dementie en nu is hij/zij die de vormingssessies begeleidt voor een groep mantelzorgers van personen met dementie.

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN

GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN Onze school heet u van harte welkom in de studierichting: TSO 3 de graad GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSWETENSCHAPPEN Inschrijvingen: tijdens schooldagen en zomervakantie van 9u tot 12u en van 13u tot 16u Opendeurdag:

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

7Omgaan met faalangst

7Omgaan met faalangst DC 7Omgaan met faalangst 1 Inleiding Faalangst kan jouw leerprestaties behoorlijk in de weg staan. In dit thema lees je iets over de oorzaken van faalangst en geven we je tips om ermee om te gaan. De inhoud

Nadere informatie

BuSO GON-BEGELEIDING VANUIT BUSO TEN DRIES LANDEGEM ALGEMENE LEIDRAAD

BuSO GON-BEGELEIDING VANUIT BUSO TEN DRIES LANDEGEM ALGEMENE LEIDRAAD BuSO GON-BEGELEIDING VANUIT BUSO TEN DRIES LANDEGEM ALGEMENE LEIDRAAD Schooljaar 2013-2014 Gegevens GON-begeleider Leidraad voor ouders Vanuit het BuSO Ten Dries wordt GON-begeleiding aangeboden aan adolescenten

Nadere informatie

HET ZORGBELEID OP ONZE SCHOOL

HET ZORGBELEID OP ONZE SCHOOL HET ZORGBELEID OP ONZE SCHOOL VISIE OP ZORG Elke leerling, elke leerkracht en elke medewerker is een unieke persoonlijkheid. Wij stimuleren de leerlingen om zich optimaal te ontplooien en scheppen mogelijkheden

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden?

Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Bevlogenheid en burn-out in België Uitdagend werk, positieve relaties met collega s en leidinggevenden, opleidingsmogelijkheden

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

SPOED competenties en gedragsindicatoren

SPOED competenties en gedragsindicatoren SPOED competenties en gedragsindicatoren Leidraad voor coaches Situering: Fase 2 Analyse Gebruik: - Doel: door de vragenlijst in te vullen krijgt de coachee een zicht op zijn/haar competenties - Doelgroep:

Nadere informatie

Voorbeelden compententieprofiel mentor

Voorbeelden compententieprofiel mentor BIJLAGE 1 Voorbeelden compententieprofiel mentor Voorbeeld 1 Meetindicator voor competenties en gedragingen van een mentor, opgesteld door Ryhove, beschutte werkplaats in Gent (PH= persoon met een handicap)

Nadere informatie

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer

Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Sport werkt! Meerdaagse trainingen voor bewustzijn, motivatie én plezier op de werkvloer Leer optimaal samenwerken, omgaan met stress en effectief communiceren Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij

Nadere informatie

Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland.

Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland. Pestbeleid voor obs de Luyster, Sint Philipsland. Inleiding Onderzoek wijst uit dat pesten een frequent voorkomend probleem op scholen is. Door het vroegtijdig signaleren van pestgedrag kan een adequate

Nadere informatie

Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs

Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs 2 Inleiding Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken zijn naast het onderwijs in taal en rekenen belangrijk in het lesaanbod.

Nadere informatie

Universiteit. Brochure. Opleidingsinstituut Dageraad

Universiteit. Brochure. Opleidingsinstituut Dageraad Brochure Opleidingsinstituut Dageraad Universiteit Informatie Je zult je wel afvragen wie zoiets bedenkt en wie zo iets op de kaart wil zetten. Ik kan daar kort en krachtig over zijn: kijk op www.ruudvanlent.nl

Nadere informatie

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Doelgroep Methodiek Thema s 11 ouders van jongeren in secundaire scholen (2014) Waarderende benadering Ouderbetrokkenheid- Communicatie Ondersteuning

Nadere informatie

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag)

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag) > VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES I Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (voormiddag) Aanwezig: 18 leerlingen en 1 begeleidende leerkracht Vertegenwoordiging: Sint-Theresia-instituut Kortrijk,

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LA) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

www.besafe.be Lokeren SOVA-project

www.besafe.be Lokeren SOVA-project www.besafe.be Lokeren SOVA-project Lokeren SOVA-project: Sociale vaardigheidstraining voor leerkrachten en leerlingen secundair onderwijs FOD Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding economie

Specifieke lerarenopleiding economie Specifieke lerarenopleiding economie Leuven Brussel Antwerpen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN TEAMNASCHOLING OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN KIDS SKILLS DE KIDS SKILLS METHODE Iedereen die met kinderen werkt mist wel enkele vaardigheden, of zou ergens beter in willen worden. Met behulp van

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

informatiebrochure Faalangstreductie training (frt) Examenvreesreductie training (evt) Sociale vaardigheid training (sova)

informatiebrochure Faalangstreductie training (frt) Examenvreesreductie training (evt) Sociale vaardigheid training (sova) informatiebrochure Faalangstreductie training (frt) Examenvreesreductie training (evt) Sociale vaardigheid training (sova) Faalangstreductie training (frt) Wat is faalangst? Het zal je maar gebeuren..

Nadere informatie

Decreet van 17 oktober 2003 (BS 10 november 2003) betreffende de kwaliteit van de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen 1

Decreet van 17 oktober 2003 (BS 10 november 2003) betreffende de kwaliteit van de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen 1 1 Decreet van 17 oktober 2003 (BS 10 november 2003) betreffende de kwaliteit van de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen 1 Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen Artikel 1. Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid.

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie

Zorgbeleid Campus T.I. Sparrendal

Zorgbeleid Campus T.I. Sparrendal Zorgbeleid Campus T.I. Sparrendal Elke leraar leerlingbegeleider! VISIETEKST ZORGBELEID 1. Inleiding Als katholieke school wil het Technisch Instituut Sparrendal jongeren vormen tot weerbare en kritische

Nadere informatie

De paradox van de burger als uitgangspunt

De paradox van de burger als uitgangspunt GEMEENTE WINTERSWIJK De paradox van de burger als uitgangspunt De dialoog als methodiek Rhea M. Vincent 1-11-2013 In het nieuwe zorgstelsel staat de vraag van de burger centraal. De professional en de

Nadere informatie

Omdat wij veiligheid en respect voor elkaar zo belangrijk vinden

Omdat wij veiligheid en respect voor elkaar zo belangrijk vinden Omdat wij veiligheid en respect voor elkaar zo belangrijk vinden 1. Wij gaan heel zorgvuldig met elkaar om Alle geledingen binnen de school worden geacht respectvol met elkaar om te gaan. Als team hebben

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Pestprotocol Nutsscholen Oss. Pestprotocol Nutsscholen Oss

Pestprotocol Nutsscholen Oss. Pestprotocol Nutsscholen Oss INHOUD 1. Waarom wij kiezen voor een pestprotocol 2. Handelingsprotocol aanpak van pestgedrag 3. Op welke wijze wordt in onze school gewerkt aan het voorkomen van pestgedrag? 4. Welke maatregelen worden

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

- Babbel - spel Dit is een spel die leerlingen op een speelse manier laat oefenen in sociale vaardigheden.

- Babbel - spel Dit is een spel die leerlingen op een speelse manier laat oefenen in sociale vaardigheden. Overzicht anti-pestactieplan Gaspard de Colignyschool- School met de Bijbel Preventief Schoolniveau - Babbel - spel Dit is een spel die leerlingen op een speelse manier laat oefenen in sociale vaardigheden.

Nadere informatie

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach Studiedag: in de kijker workshop: de ergotherapeut als coach Opbouw workshop Korte duiding van de theorie ( theorie wordt aangehaald) Kennismaking adhv exploreren Zelf in de ervaring stappen: oefenen op

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Naam van de schoolexterne interventie: Arktos HERGO

Naam van de schoolexterne interventie: Arktos HERGO Naam van de schoolexterne : Arktos HERGO 1. Inhoud vd schoolexterne Algemeen kader 1 : Ontstaansgeschiedenis 2 Visie Een HERGO is een groepsoverleg waarin alle partijen betrokken bij een incident, samen

Nadere informatie

Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand

Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand Virbo 19/03/2014 Mensen en Cultuur - Weerstand Verwachtingen? Leervragen? Doelen De deelnemers reflecteren op de rol van mensen en cultuur bij schoolontwikkeling hebben meer inzicht in weerstand en krijgen

Nadere informatie

Faalangst en rekenen. Agenda. 22 februari 2012 13.30 16.00 uur. Berber Klein b.klein@vu.nl

Faalangst en rekenen. Agenda. 22 februari 2012 13.30 16.00 uur. Berber Klein b.klein@vu.nl Faalangst en rekenen 22 februari 2012 13.30 16.00 uur Berber Klein b.klein@vu.nl Agenda 1. Introductie 2. Wat is faalangst 3. (faal) angst bij rekenen 4. Oorzaken van angst bij rekenen 5. Gevolgen van

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie