Hoofdstuk 12 De marketingmix (1)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 12 De marketingmix (1)"

Transcriptie

1 Wolters Noordhoff Groningen/Houten Hoofdstuk 12 De marketingmix (1) Case 12.1 Revenue management Revenue management komt veel voor bij hotels, in de luchtvaart en bij autoverhuur. Door een grondige analyse van het verleden en het voorspellen van de vraag in de (nabije) toekomst moet een optimale differentiële prijsstelling tot stand komen, om een optimaal resultaat te behalen. In de periode van de AutoRAI is de bezetting van de hotels in Amsterdam en de omgeving hoog en wordt de maximale prijs betaald. Buiten het seizoen gelden allerlei andere tarieven. In de luchtvaart is in het algemeen de prijs lager indien er eerder geboekt wordt en er beperkingen zijn verbonden aan het ticket, bijvoorbeeld veranderen van het tijdstip van vliegen. Het principe van revenue management berust op het feit dat bij een hoge prijs het aantal afnemers minder is dan bij een lagere prijs. Door nu verschillende prijzen te hanteren probeert men bijvoorbeeld de bezetting van het vliegtuig te optimaliseren, zoals hierna is gevisualiseerd. Prijs Één prijs Prijs Meerdere prijzen Het driehoeksoppervlak wordt veel beter benut (betere bezetting) 250 O Afzet O Afzet Stel dat er drie groepen van personen zijn op een bepaalde vliegroute: A zeer vroege boekers: prijs 500 per ticket. B de nog tijdige boekers, één week voor de reis: prijs 750 per ticket. C late boekers (vaak zakenmensen): per ticket. Case 12.1oo1

2 Wolters-Noordhoff Groningen/Houten Vraag 1 Wat is de geplande totale omzet per vliegtuig van 200 stoelen: a Bij 100% bezetting met A-doelgroep? b Bij 100% bezetting met de volgende groepsverdeling: 60% A, 20% B en 20% C? c Idem als b. Van C-doelgroep wordt echter gemiddeld 80% bezet. Hoe lost u hier de onderbezetting op? Case 12.2 Bosch Keukengroep De SBU Bosch Keukengroep is gespecialiseerd in keukenapparatuur en bestaat uit vier verschillende productgroepen: 1 Wassen & spoelen, onder andere vaatwassers. 2 Ventileren & afzuigen, onder andere afzuigkappen. 3 Koelen & vriezen, onder andere koelkasten. 4 Koken, bakken & braden, onder andere magnetrons, kookplaten. Voor al de productgroepen wordt de paraplunaam Bosch gebruikt. Bosch heeft een redelijke naamsbekendheid, staat bekend als betrouwbaar en innovatief. Vragen 1 Omschrijf het begrip merkextensie en geef een voorbeeld voor Bosch. Idem voor het begrip merklijnextensie. 2 Noem vier factoren die in algemene zin van invloed zijn op het wel of niet succesvol zijn van een merkextensie. Licht uw antwoord toe. Case 12.3 Koreaanse auto s De opmars van Hyundai en de succesvolle introductie van Chevrolet (Daewoo) en Kia in Europese markten, zoals de Nederlandse markt, is voor een deel te danken aan de eerder verworven marktpositie van de Japanse auto s. Hadden de Koreaanse merken in 2005 nog een gezamenlijk marktaandeel van 3,4%, in ,3%, in 2007 was dit al toegenomen tot 6,5% marktaandeel, dit zijn ruim auto s, dus een stijging van 91% in twee jaar. Een bezitter van een Japanse auto ruilt gemakkelijker zijn auto in voor een Koreaans merk. De Japanse auto s hebben in de loop van de jaren een ongunstiger prijs-kwaliteitverhouding gekregen, met andere woorden: ze worden als steeds duurder ervaren. Een en ander is in belangrijke mate veroorzaakt door de voortdurende koersstijging die de Japanse yen de laatste jaren heeft doorgemaakt, dit bijvoorbeeld ten opzichte van de Koreaanse munt- 2ooHoofdstuk 12 De marketingmix (1)

3 Wolters Noordhoff Groningen/Houten eenheid. De Koreaanse merken hebben vooral van de harde yen geprofiteerd. Zeker 30% van de afzetstijging van de Koreaanse merken in ons land in de jaren 2005 en 2006 vindt haar oorzaak in de duurder geworden Japanse auto s; gemiddeld zo n 5% per jaar. De rest van de toename in de afzet is voornamelijk het resultaat van de succesvolle introductie van diverse nieuwe modellen, verbetering van de distributiespreiding, training van het salesteam en het sterk gestegen reclamebudget. De Nederlandse automarkt was tot en met 2006 vrij stabiel; circa auto s per jaar. In 2007 zijn de Koreaanse merken gemiddeld 3,4% in prijs gestegen. Vraag Bereken de kruiselingse prijselasticiteit van de Japanse versus de Koreaanse automerken in 2007 en trek uw onderbouwde conclusie. Ceteris paribus. Case 12.4 Bloemenveiling Aalsmeer (BA) De Nederlandse huishoudens en bedrijven besteden jaarlijks meer aan bloemen en planten, nu in totaal ruim 1 miljard euro. De huishoudens, goed voor zo n 0,9 miljard, stellen steeds hogere eisen aan houdbaarheid, variatie, verpakkingsmateriaal, natuurlijkheid, sfeer, eigenheid. De seizoensbloemen krijgen ook een steeds grotere plaats. Men geeft graag een bloemetje weg, men kijkt dan niet op een euro, maar toch, de consument hecht aan een redelijke prijs. Meer en meer verwent de vrouw zichzelf met een bloemetje. De consument is wel gevoelig voor reclame en prijs. In 2007 is de omzet bij de consumenten met slechts één procent gestegen, terwijl de prijs in 2007 gemiddeld 2,3 procent lager was dan in Het gemiddeld inkomen van de Nederlandse burger is in 2007 gemiddeld met 2,5% toegenomen. Het reclamebudget van de Vereniging voor Bloemenveilingen Nederland (VBN) nu 5 miljoen euro groot heeft een positieve invloed op de afzettoename, men schat het op zo n 45%. De invloed van de prijs op de afzet is 30% en het inkomen 25%. Het aandeel kunstbloemen en -planten neemt gestaag toe. Er zijn slechts enkele producenten van kunstmateriaal. De tussenschakels van echt en kunst zijn wel dezelfde. Behalve routinematige aankopen koopt de consument in toenemende mate impulsief; zien is kopen. De vakman heeft nog veel invloed op het koopproces. Op wens van de consument maakt hij of zij steeds meer gemengde boeketten. Case 12.4oo3

4 Wolters-Noordhoff Groningen/Houten Vragen 1 Bereken de inkomenselasticiteit van bloemen bij de Nederlandse consument. Ceteris paribus. Trek uw conclusies. 2 Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar bloemen bij de Nederlandse consument. Ceteris paribus. Trek uw conclusies. Case 12.5 Fietsenstalling In een goedlopende fietsenstalling, dicht bij het Centraal Station in Amsterdam, komen dagelijks mensen binnen, vaak toeristen, of zij een fiets voor een periode van één tot een paar weken kunnen huren. De bedrijfsleider vindt dat geen probleem. Integendeel, hij kijkt zijn klanten aan en op basis daarvan berekent hij zijn huurtarief, variërend van 40 tot 95 per week. De klanten bekijken hem soms ongelovig, alsof ze willen zeggen, dat kan niet waar zijn. De bedrijfsleider vertelt eens zijn ervaringen s avonds aan tafel. Zijn zoon die in het laatste jaar van de HES zit, luistert aandachtig toe. Hij stelt zijn vader voor de bovengenoemde prijzen op prijsgevoeligheid te toetsen, met behulp van de NSS-prijsmeter. Dat kan uitstekend door een paar studenten worden uitgezocht. De respondenten (n = 50) worden aselect gekozen. Er worden de volgende vier vragen gesteld: A Wanneer begint men de huurprijs goedkoop te vinden? B Wanneer begint men de huurprijs duur te vinden? C Wanneer begint men de huurprijs te goedkoop te vinden? D Wanneer begint men de huurprijs te duur te vinden en wil men niet huren? In de volgende tabel zijn de diverse prijsniveaus voor de respondenten vermeld, die het resultaat zijn van het onderzoek: 4ooHoofdstuk 12 De marketingmix (1)

5 Wolters Noordhoff Groningen/Houten Resultaten prijsgevoeligheidsonderzoek Prijs A B C D per week goedkoop duur te goedkoop te duur in euro s frequentie frequentie frequentie frequentie n Vragen 1 Geef op basis van de resultaten/antwoorden op de vier vragen de prijsgevoeligheid grafisch weer. 2 Benoem de vier snijpunten in deze figuur en geef aan wat deze punten voor de Amsterdamse fietsenstalling betekenen, voor wat betreft het te voeren prijsbeleid voor de huurprijs van een fiets per week. Case 12.6 Diensten Vragen 1 Noem drie specifieke kenmerken van diensten-/not-for-profit-marketing. Geef van elk door u genoemd kenmerk een voorbeeld. 2 Welke componenten, al dan niet zichtbaar, van het dienstverleningsproces kunt u onderscheiden? Geef voorbeelden van elk. 3 Producten en diensten worden in vier sectoren ingedeeld. Noem deze vier en geef er een voorbeeld bij. 4 Indien u de grote verscheidenheid van diensten beziet, hoe zou u dan de diensten naar aard en functie indelen? Case 12.6oo5

6 Wolters-Noordhoff Groningen/Houten 5 Wat wordt in de dienstverlening verstaan onder core services en auxiliary services? 6 Inherent aan de kenmerken (niet op voorraad, tailor made) van dienstverlening bestaat er bij de afnemer onzekerheid met betrekking tot de te leveren prestatie. Welke activiteiten kan de aanbieder ontplooien om deze onzekerheid te reduceren? 7 Wat zijn vaak de knelpunten bij het marketingbeleid in not-for-profitorganisaties? 8 Wat is het centrale marketingmixelement (P) bij diensten en verschilt dit met producten? Case 12.7 Kosten en prijsstelling Vragen 1 Een zuivelfabriek wil een caloriearm, ongezoet vruchtendessert introduceren. Vooralsnog wil men het product in eenpersoonsverpakking op de markt brengen. Uit een panelonderzoek bleek dat in deze markt een drietal segmenten te onderscheiden is. Iedere ondervraagde gaf aan bij welke prijs hij/zij een aankoop wilde overwegen. Het aantal personen verdeeld over drie categorieën dat een aankoop overweegt bij verschillende prijzen, in procenten van het aantal ondervraagden (n = 400), vindt u in tabel 1. Tabel 1 Resultaat onderzoek naar de vraag (in %) Prijs Totaal Diabetici Slanke Gezondheidsin centen lijners eters De totale markt bestaat uit circa 1 mln personen. 6ooHoofdstuk 12 De marketingmix (1)

7 Wolters Noordhoff Groningen/Houten a Geef in tabelvorm de vraagfunctie weer. Ga er daarbij van uit dat per persoon niet meer dan één verpakking per tijdseenheid wordt gekocht. b Bepaal de prijs waarbij de omzet maximaal is. c Wat zijn de zwakke punten van deze methode? d Welke informatie heeft u nodig om definitief een prijs te kunnen bepalen? 2 Een groot concern wil een kleine fabriek opzetten waar het duurzame consumptiegoed X kan worden geproduceerd. Van dit bedrijf zijn de volgende gegevens bekend: Maximale capaciteit stuks per jaar Normale bezetting (N) stuks per jaar Investering (gelijkmatig af te schrijven in vijf jaar; geen residuwaarde) Werkkapitaal (gemiddeld) Variabele kosten: materiaal 2 per stuk loonkosten 12 per stuk Overheadkosten blijven buiten beschouwing. Distributie van product X zal rechtstreeks aan de detailhandel geschieden, de handelsmarge is voorlopig vastgesteld op 40% van de inkoopprijs van de detaillist. De doelstelling van de fabrikant is 10% rendement per jaar over het gemiddeld geïnvesteerde vermogen. a Bereken de vaste kosten per jaar en per stuk, uitgaande van de normale bezetting. b Bereken de verkoopprijs aan de detaillist. c Bespreek een argument om de prijs onder de bij b berekende prijs te stellen. d Als tijdelijk de marktvraag grotendeels zou wegvallen, tot welk niveau zou men dan de prijs op korte termijn kunnen verlagen? 3 Door middel van een onderzoek zijn de marktgegevens gevonden die in tabel 2 zijn vermeld. a Bereken het break-evenpoint (BEP) bij de verkoopprijs aan de detaillist van 17,50 en van 20. b Bereken de prijs waarbij: de omzet maximaal is; de winst maximaal is. Case 12.7oo7

8 Wolters-Noordhoff Groningen/Houten Tabel 2 Geschatte afzet bij een reeks prijzen Prijs in euro s Afzet in stuks In deze markt zijn nog vijf aanbieders van een soortgelijk product; één van hen treedt op als marktleider. De winkelprijzen van de concurrenten liggen tussen 20 en 22 per stuk. c Hoe wordt de marktvorm in dit geval gekarakteriseerd? d Bereken de winst op product X als de onderneming de eindprijs-minmethode als prijsmethode hanteert. Ga daarbij uit van de hoogste prijs. e Aan welke prijsmethode zou u de voorkeur geven? Case 12.8 Unilever wil Nederlandse ijsmarkt laten groeien Unilever wil de Nederlandse ijsmarkt laten groeien. Daartoe investeert de onderneming vanaf dit jaar extra in het merk OLA en ondergaat dit bekende ijsmerk de komende periode een ware gedaantewisseling. Dat heeft Unilever in het vroege voorjaar bekendgemaakt tijdens een persbijeenkomst in Rotterdam, waar de internationale en Nederlandse plannen op het gebied van ijs aan de pers zijn gepresenteerd. De aankondiging betreft zowel wereldwijd als voor Nederland het grootste en meest uitgebreide programma in de geschiedenis van consumptie-ijs. Zo zal wereldwijd de komende jaren 20% extra geïnvesteerd worden in marketing en ontwikkeling van ijs. In Nederland heeft Unilever zich ten doel gesteld de Nederlandse ijsmarkt die al jaren stabiel is te laten groeien. Daarom wordt de zichtbaarheid van OLA flink vergroot door onder meer een toename van reclame en het openen van tientallen OLA-winkels. Ook zijn alle verpakkingen aangepast van de 125 miljoen OLA-ijsjes die dit jaar weer in Nederland worden gegeten. Unilever verwacht met de uitvoering van deze plannen zijn leiderspositie op zowel de mondiale als Nederlandse ijsmarkt verder te verster- 8ooHoofdstuk 12 De marketingmix (1)

9 Wolters Noordhoff Groningen/Houten ken. De plannen zijn onderdeel van de wereldwijde strategie De Weg naar Groei, waarin focus op 400 leidende merken centraal staat. De Nederlandse consument consumeert al jaren dezelfde hoeveelheid ijs, zo n 7,5 liter per persoon per jaar. In vergelijking met andere landen is dat niet veel. Zo eten de gemiddelde Amerikaan en Zweed respectievelijk 20 en 14 liter ijs per jaar. OLA ziet als marktleider (ruim 65% marktaandeel in het out-of-homekanaal) goede mogelijkheden de Nederlandse ijsmarkt verder te laten groeien. Daar is echter wel een flinke investering voor nodig. Doel is om ijs in de perceptie van de consument een veel gewoner product te laten worden, dat net als in andere landen op alle momenten van de dag en zowel binnenshuis als buitenshuis geconsumeerd kan worden. Uit onderzoek is gebleken dat dat doel, ijs een gewoner product te laten worden, alleen gerealiseerd kan worden als één sterk ijsmerk daar het voortouw in neemt. De komende tijd wordt het vernieuwde OLAmerk dan ook krachtig in de markt gezet. Een merk dat jong, eigentijds, spontaan en energiek overkomt. Bovendien zal het nieuwe OLA-merk veel zichtbaarder worden doordat: er meer geïnvesteerd wordt in reclame van het merk OLA. Naast commercials waarin OLA als merk centraal staat, zal het OLA-merk ook zichtbaarder worden in reclames van submerken die onder OLA hangen. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan reclame van Magnum en Cornetto Soft. Deze commercials dragen bij aan het overbrengen van de nieuwe positionering van het merk OLA. De Nederlandse campagne is onderdeel van een pan-europese reclamecampagne waarin de al eerder genoemde submerken voorkomen. er in Nederland dit jaar zestig Swirl s by OLA -winkels geopend worden. Swirl s is een winkelconcept dat in Nederland enkele jaren geleden door de IgloMora Groep is gekocht en waarbij de consument zelf zijn ijsje kan samenstellen. Alle Swirl s winkels worden de komende maanden omgebouwd tot winkels die Swirl s by OLA heten. Daarmee ontstaan in een klap tientallen OLA-winkels die voornamelijk in grote steden en in stationslocaties aanwezig zijn. In de rest van Europa zullen dit jaar ongeveer 30 andere OLA-winkels geopend worden, waarmee het totale aantal OLA-winkels in Europa alleen al dit jaar op 90 uit zal komen. de naar schatting verkooppunten in Nederland waar OLA-ijs wordt verkocht omgebouwd zullen worden tot OLA-verkooppunten nieuwe stijl. De belangrijkste verkooppunten worden door vertegenwoordigers van OLA zelf omgebouwd. Voor de overige punten zullen point of sales -promotiematerialen ter beschikking worden gesteld. Case 12.8oo9

10 Wolters-Noordhoff Groningen/Houten er alleen al honderden Cornetto Soft machines bij zullen komen, waarmee het totale aantal de zal naderen. Bovendien is ook de verpakking van alle OLA-ijsjes veranderd. In Nederland alleen al worden zo n 125 miljoen OLA-ijsjes per jaar gegeten. De komende periode zal het ijs in de nieuwe verpakking in de supermarkten en bij alle overige verkooppunten, zoals benzinepompen, strandtenten en in dierentuinen, in de vriezers liggen. Volgens Baptiest Coopmans, directievoorzitter van de IgloMora Groep waar OLA onder valt, staat Nederland een unieke gebeurtenis op het gebied van ijs te wachten: Nog nooit werd in Nederland zo zwaar in het product ijs geïnvesteerd als wij de komende jaren gaan doen. Het straatbeeld zal door de ombouwoperatie en de vergrote zichtbaarheid van het merk totaal veranderen. Het wordt moeilijk om OLA als merk niet te zien. Vraag Beschrijf de veranderingen van het merkenbeleid van OLA-ijsjes bij IgloMora. Case 12.9 NL-bank leent in Japan geld uit tegen negatieve rente Geld lenen en ook nog rente krijgen? Dat kan op dit moment in Japan. Aan Japanse consumenten en bedrijven valt zo moeilijk een lening te slijten dat sommige banken hun toevlucht zoeken tot een ongebruikelijk middel. Ze geven rente, in plaats van die in rekening te brengen. De NL-bank heeft aan een Franse bank een eendaagse lening verstrekt van 14,5 miljard yen (113 miljoen euro) met een negatieve rente van 0,01 procent. In Japan ligt de rente al een tijd op ongeveer 0 procent. Dat betekent dat Japanners die geld willen lenen daarvoor niet hoeven te betalen en het geld rentevrij kunnen aflossen. Maar zelfs zonder rente lijken de Japanners nauwelijks geïnteresseerd in een lening. Ze hebben eenvoudigweg niet voldoende vertrouwen in de economie, die al meer dan tien jaar niet of nauwelijks groeit. Het rentepeil geeft volgens analisten duidelijk aan hoe beroerd het met de Japanse economie is gesteld. De Japanse banken bevinden zich al jaren in grote problemen. Ze hebben voor naar schatting 370 miljard euro aan oninbare leningen uitstaan. Dat is een erfenis van de Japanse zeepbeleconomie van de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen de bomen voor de Japanse bedrijven tot in de hemel leken te groeien en de banken daarin meegingen. De Japanse centrale bank is druk doende de commerciële banken te helpen bij het aanpakken van het probleem van de zogeheten slechte leningen, om zo de economie te stimuleren. De bank heeft bij de financiële instellingen de afgelopen 10ooHoofdstuk 12 De marketingmix (1)

11 Wolters Noordhoff Groningen/Houten twee jaar steeds meer staatsobligaties gekocht, in de hoop dat de banken op hun beurt het geld dat ze daarvoor krijgen uitlenen aan bedrijven en consumenten. Maar dat laatste blijkt niet mee te vallen, zelfs niet met een rente van 0 procent. Vandaar dat sommige banken hun toevlucht hebben gezocht tot negatieve rente. De NL-bank doet in Japan alleen zaken met bedrijven en leent geen geld uit aan particulieren. Het hoofd van NL-bank Securities Japan, David Woods, verklaarde dinsdag dat de bank ondanks de negatieve rente toch geld verdient aan de transactie. Wij namen het geld in de markt op tegen een nog beter niveau. Woods sprak van een zeer ongewone transactie, die overigens niet geheel nieuw is. In 1998 kwam het ook al voor. Woods wilde niet zeggen of de Japanse centrale bank bij NL-bank staatsobligaties heeft gekocht. Wij handelen hier als normale partij in staatsobligaties, was het enige dat hij hierover kwijt wilde. Ook wilde hij niet ingaan op de vraag of de NL-bank zelf oninbare leningen heeft uitstaan. De oninbare leningen zijn voor de Japanse banken een blok aan het been. De grootste bank ter wereld, Mizuho, verwacht over het eind maart af te sluiten boekjaar een verlies van 1,95 biljoen yen (15,2 miljard euro). Dat is veroorzaakt door forse afschrijvingen op de oninbare leningen. Het is voor het eerst dat een Japans bedrijf een verlies van deze omvang lijdt. Bron: ANP Vraag Wat kunnen de marketingredenen van de NL-bank zijn om geld tegen een negatieve rente aan haar afnemers te verstrekken? Case Prijs van TomTom lager, marge nog hoog TomTom heeft het afgelopen jaar zijn autonavigatiesystemen veel goedkoper kunnen produceren. Hoewel de prijs van de gemiddelde TomTom is gedaald van 337 euro eind 2006 tot 230 euro eind 2007, heeft het bedrijf zijn winstmarge op peil kunnen houden. Dat maakte TomTom vanochtend bekend bij de presentatie van zijn jaarcijfers. De winstmarge is een van de grootste zorgen van beleggers. Door de grote concurrentie worden autonavigatiesystemen in snel tempo goedkoper. Analisten twijfelden of TomTom de brutomarge van 40 procent waar het naar streeft, kon handhaven. Over 2007 was de brutomarge van TomTom 42 procent, in 2006 was dat 43 procent. Het bedrijf kon de prijzen lager maken door betere prijzen te bedingen bij de leveranciers van onderdelen en door minder onderdelen te gebruiken. De markt voor autonavigatiesystemen is in het afgelopen jaar weer flink gegroeid. De omzet van TomTom steeg met 89 procent tot 1,36 Case 12.10oo11

12 Wolters-Noordhoff Groningen/Houten miljard euro. Door de lagere prijs kan 50% van de volumestijging worden verklaard. Vijf jaar geleden was dit nog 8 miljoen. De nettowinst ging in 2007 met 55 procent omhoog, tot 222 miljoen euro. Deze bedragen lagen ongeveer in lijn met de verwachtingen. TomTom verwacht de komende jaren snel te blijven groeien. Topman Harold Goddijn: We komen uit de gadget-fase, de markt wordt nu volwassen. In Europa rijdt nog 85 procent van de automobilisten rond zonder autonavigatiesysteem. In de VS is dat 95 procent. In Europa heeft TomTom 50 procent marktaandeel. In de VS is het bedrijf de nummer twee achter Garmin, en heeft het bedrijf een marktaandeel rond de 20 procent. Er zijn inmiddels 8 miljoen weggebruikers met een TomTom. TomTom brengt in de tweede helft van dit jaar in Nederland een systeem op de markt dat file-informatie integreert in de TomTom. Automobilisten kunnen zo niet alleen meer zien welke kant ze op moeten om ergens te komen, maar ook wat de beste route is om ergens snel te komen. TomTom verwacht door deze dienst meer autonavigatiesystemen te verkopen, omdat het apparaat zo aantrekkelijker wordt voor automobilisten die vaak dezelfde route rijden. De dienst zal als abonnement worden verkocht, zodat TomTom daarmee ook de inkomsten uit services zal vergroten. TomTom voert ook gesprekken om deze dienst in andere landen te gaan aanbieden. De laatste tijd hebben verschillende producenten van mobiele telefoons aangekondigd de markt voor navigatie te willen betreden. Operationeel directeur Alexander Ribbink zegt dat TomTom zich daar niet al te veel zorgen over maakt. Wij denken dat de meeste mensen liever een apparaat hebben dat één ding goed doet. Vragen 1 Bereken voor 2006 en 2007 de omzet, brutowinst, winst, volumestijging (2007) en prijsdaling (2007). Elementen Omzet Brutowist Winst Volumestijging Prijsdaling 2 Bereken de prijselasticiteit. 12ooHoofdstuk 12 De marketingmix (1)

Hoofdstuk 12 De marketingmix (1)

Hoofdstuk 12 De marketingmix (1) Hoofdstuk 12 De marketingmix (1) Case 12.1 Revenue of yieldmanagement 1 a 100% bezetting met A-doelgroep. De omzet is 200 500 = 100.000. b c 100% bezetting met de volgende groepsverdeling: 60% A, 20% B

Nadere informatie

Saxionstudent.nl Blok1

Saxionstudent.nl Blok1 Samenvatting eindopdracht Trends en ontwikkelingen op consumentenniveau Macro In dit eind rapport hebben we de navigatiesystemen markt in kaart gebracht. In de macro, meso en micro omgevingen hebben we

Nadere informatie

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1

Dit bestand niet correct? Meld misbruik op www.saxionstudent.nl. Saxionstudent.nl Blok1 Inleiding Dit verslag is geschreven in het kader voor het project Desk & Fieldresearch. Het project is voor het eerste studiejaar van de opleiding Commerciële Economie, aan Saxion Hogeschool te Enschede.

Nadere informatie

Commerciële calculaties

Commerciële calculaties Commerciële calculaties Het programma van vandaag: 8 april 2015 Commerciële calculaties (hoofdstuk 3 en hoofdstuk 7) Bijzondere aandacht voor: Prijselasticiteit en Yieldmanagement slides komen op www.jooplengkeek.nl

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl

Examen HAVO en VHBO. Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Economie 1,2 oude en nieuwe stijl Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 2 VHBO Tijdvak 3 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 00 Dit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2000-II Opgave 1 Uit een krant: Uitzendbranche blijft groeien Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de uitzendbranche in het eerste kwartaal van 1998 flink is gegroeid. In vergelijking

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

Examen HAVO. Management & Organisatie (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Management & Organisatie (nieuwe stijl) Management & Organisatie (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 9.00 12.00 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

TOETS 1 - Basiskennis Calculatie (BKC)

TOETS 1 - Basiskennis Calculatie (BKC) TOETS 1 - Basiskennis Calculatie (BKC) Het maximaal aantal te behalen punten voor deze toets is 90. Bij elke vraag of opdracht staat aangegeven hoeveel punten u daarvoor kunt halen. De beschikbare examentijd

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

2 Constante en variabele kosten

2 Constante en variabele kosten 2 Constante en variabele kosten 2.1 Inleiding Bij het starten van een nieuw bedrijf zal de ondernemer zich onder andere de vraag stellen welke capaciteit zijn bedrijf moet hebben. Zal hij een productie/omzet

Nadere informatie

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X

GfK Group Media RAB Radar- Voorbeeldpresentatie Merk X fmcg. Februari 2008 RAB RADAR. Radio AD Awareness & Respons. Voorbeeldpresentatie Merk X RAB RADAR Radio AD Awareness & Respons Voorbeeldpresentatie Inhoud 1 Inleiding 2 Resultaten - Spontane en geholpen bekendheid - Herkenning radiocommercial en rapportcijfer - Teruggespeelde boodschap -

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei tijdsduur voor het gehele examen 09:00-11:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING AGRARISCHE BEDRIJFSECONOMIE CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 8: Marketing M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht Management & Organisatie School Examen (SE) 7. Organisaties 8. Marketing Organisatiestructuren Niet commerciële organisaties Commerciële

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet

3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet 3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet 3.1 Inleiding De overheid profiteert mee van elke aankoop die wordt gedaan. Want iedere ondernemer is verplicht aan de fiscus omzetbelasting (btw) af

Nadere informatie

Commerciële calculaties

Commerciële calculaties within temptation Commerciële calculaties Het programma van vandaag: Het product De Prijs Joop Lengkeek H0.012 lengkeek.j@nhtv.nl www.jooplengkeek.nl Product Het product Het product kan zowel goederen

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN VWO 2015

UNIFORM EINDEXAMEN VWO 2015 MINISTERIE VAN ONDERWIJS, WETENSCHAP EN CULTUUR UNIFORM EINDEXAMEN VWO 2015 VAK : ECONOMIE 1 DATUM : DINSDAG 16 JUNI 2015 TIJD : 07.45-10.15 UUR Aantal opgaven bij dit vak : 3 Aantal pagina s : 5; Calculator

Nadere informatie

Ruilen over de tijd (havo)

Ruilen over de tijd (havo) 1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

De smartphone gaat de retail redden.

De smartphone gaat de retail redden. De smartphone gaat de retail redden. Natuurlijk er wordt steeds meer op internet gekocht en deze ontwikkeling zal nog veel verder doorgaan. Maar tegelijkertijd zien we ook dat winkels en winkelgebieden

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2003-I

Eindexamen m&o vwo 2003-I 4 Antwoordmodel Opgave 1 1 initiatiefrecht / adviesrecht 2 voorbeelden van een juist antwoord: Ja, Lodewijks heeft gelijk omdat de CAO-Uitzendbureaus geldt voor een totale sector. Nee, Lodewijks heeft

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II

Eindexamen economie 1 vwo 2001-II Opgave 1 CAO-overleg: loon of werk? Bij de CAO-onderhandelingen voor een komend jaar in de industrie wordt uitgegaan van de volgende prognose: inflatie 2,3% stijging arbeidsproductiviteit in de industrie

Nadere informatie

Eindexamen m&o havo 2004-I

Eindexamen m&o havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 1 twee van de volgende drie fasen: de introductiefase de groeifase de rijpheidsfase (ook wel volwassenfase genoemd) 2 Nee, dat is niet noodzakelijk. Op de markt van prepaidkaarten

Nadere informatie

Verdieping Management en Organisatie (M&O) 3havo/vwo

Verdieping Management en Organisatie (M&O) 3havo/vwo Sectie economie 2012-2013 1 Verdieping Management en Organisatie (M&O) 3havo/vwo In de bovenbouw kunnen jullie in de vrije ruimte het vak M&O opnemen. Het is daarom handig om dit jaar al een aantal lessen

Nadere informatie

Break-Even Analyse. Vaste Kosten Variabele Kosten DE EXTRACOMPTABELE KOSTENCALCULATIE

Break-Even Analyse. Vaste Kosten Variabele Kosten DE EXTRACOMPTABELE KOSTENCALCULATIE Vaste Kosten Variabele Kosten f() = f() Directe kosten Indirecte kosten rechtstreeks toewijsbaar niet-rechtstreeks toewijsbaar DE EXTRACOMPTABELE KOSTENCALCULATIE Gedurende de boekingsperiode worden alle

Nadere informatie

OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE

OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE 6 VWO Opgave 1. De onderneming Haakma BV heeft voor 2005 de volgende voorcalculatie met betrekking tot de toegestane kosten opgesteld. De constante fabricagekosten bestaan

Nadere informatie

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2006 - II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. HET GROTE ONDERNEMERSSPEL 1 B 2 A 3 maximumscore 2 Voorbeeld van een juiste berekening: Loonkosten in twee jaar:

Nadere informatie

Management en Organisatie. Proefles

Management en Organisatie. Proefles Management en Organisatie Proefles I. Geld lenen. Stel: je wordt 18 jaar, je haalt je rijbewijs en je wilt dan direct een auto hebben. Die kost 25.000, maar jij hebt geen cent. Je kijkt naar de TV en je

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties

Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties 1. Waarom bent u als ondernemer verplicht om van elke financiële handeling een bewijsstuk te hebben? A. Op deze wijze kunt u

Nadere informatie

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel

Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt. Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Gevolgen kredietcrisis voelbaar op woningmarkt Verbeterde betaalbaarheid biedt kans op herstel Nieuwegein, 15 januari 2009 Na een slecht vierde kwartaal komt de prijsdaling op de Nederlandse woningmarkt

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap 1 Rekenen met procenten, basispunten en procentpunten... 1 2 Werken met indexcijfers... 3 3 Grafieken maken en lezen... 5 4a Tweedegraads functie: de parabool...

Nadere informatie

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo Management & Organisatie Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo M&O - een nieuw vak Management en Organisatie (M&O) komt als vak niet voor in de basisvorming. In de Tweede Fase kan je M&O kiezen in

Nadere informatie

LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL

LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL @ LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL ! inleiding ONDERNEMEN Voor het maken van deze opdrachten moet je eerst het stripboek De 9 levens van Van Bommel hebben gelezen. Om de onderneming zo succesvol mogelijk

Nadere informatie

HUNTER DOUGLAS RESULTATEN EERSTE HALFJAAR 2015

HUNTER DOUGLAS RESULTATEN EERSTE HALFJAAR 2015 Voor publicatie: 5 augustus 2015 08.00 uur HUNTER DOUGLAS RESULTATEN EERSTE HALFJAAR 2015 Rotterdam, 5 augustus 2015 - Hunter Douglas, wereldmarktleider in raambekleding (Luxaflex ) en een vooraanstaand

Nadere informatie

Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën

Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Hoofdstuk 12 Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Productontwikkeling en levenscyclusstrategieën Deel 1 Deel 2 Deel 3 Deel 4 Product Deel 5 Deel 6 Deel 7 Deel 8 Deel 9 Leerdoelen 1. Uitleggen

Nadere informatie

Junior company 2. Ondernemingsplan

Junior company 2. Ondernemingsplan Voortgezet onderwijs Junior company 2. Ondernemingsplan Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

Doel Leerlingen kunnen in eigen woorden formuleren waarvoor en wanneer de berekeningen nodig zijn en deze op een correcte manier uitrekenen.

Doel Leerlingen kunnen in eigen woorden formuleren waarvoor en wanneer de berekeningen nodig zijn en deze op een correcte manier uitrekenen. Algemene informatie: De aankomende 2 lessen ga je in groepjes van drie personen je bezig houden met het berekenen van procenten. Er zijn drie vormen en iedereen behandeld alle vormen. Jullie wisselen om

Nadere informatie

Persinformatie. Exclusief en integraal vermarkten: Häcker presenteert voor het eerst z n Blaupunkt collectie

Persinformatie. Exclusief en integraal vermarkten: Häcker presenteert voor het eerst z n Blaupunkt collectie 13-19 september 2014: Huisbeurs bij de Küchenmeile A30 Exclusief en integraal vermarkten: Häcker presenteert voor het eerst z n Blaupunkt collectie In het voorjaar van 2014 heeft Häcker voor het eerst

Nadere informatie

Kaarten module 4 derde klas

Kaarten module 4 derde klas 1. Uit welke twee onderdelen bestaan de totale kosten? 2. Geef 2 voorbeelden van variabele kosten. 3. Geef 2 voorbeelden van vaste (of constante) kosten. 4. Waar is de totale winst gelijk aan? 5. Geef

Nadere informatie

Examen HAVO - Compex. economie 1

Examen HAVO - Compex. economie 1 economie 1 Examen HAVO - Compex Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 23 mei totale examentijd 2,5 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 19 In dit deel staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Inleiding tot de economie (HIR(b)) VERBETERING Test 14 november 2008 1

Inleiding tot de economie (HIR(b)) VERBETERING Test 14 november 2008 1 Inleiding tot de economie (HIR(b)) VERBETERING Test 14 november 2008 1 Vraag 1 (H1-14) Een schoenmaker heeft een paar schoenen gerepareerd en de klant betaalt voor deze reparatie 16 euro. De schoenmaker

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Zakelijke kredieten Examennummer: 61629 Datum: 17 november 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Zakelijke kredieten Examennummer: 61629 Datum: 17 november 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Zakelijke kredieten Examennummer: 61629 Datum: 17 november 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70 punten)

Nadere informatie

Inkoopprijs 100% + marge 10% = verkoopprijs 110% Stel de inkoopprijs bedraagt 800 en de winstmarge 10% van de

Inkoopprijs 100% + marge 10% = verkoopprijs 110% Stel de inkoopprijs bedraagt 800 en de winstmarge 10% van de Marge berekeningen Inkoopprijs + marge = verkoopprijs Een voorbeeld marge van de inkoopprijs Inkoopprijs 100% + marge 10% = verkoopprijs 110% marge van de verkoopprijs Inkoopprijs 90% + marge 10% = verkoopprijs

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL - COMPEX

Examen VMBO-GL en TL - COMPEX Examen VMBO-GL en TL - COMPEX 2008 tijdvak 1 woensdag 28 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 22 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Examen HAVO en VHBO. Economie

Examen HAVO en VHBO. Economie Economie Examen HAVO en VHBO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Vooropleiding Hoger Beroeps Onderwijs HAVO Tijdvak 1 VHBO Tijdvak 2 Woensdag 19 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 36 vragen.

Nadere informatie

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63 Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo Hoofdstuk 17 tot en met 28 Normering Opgave 1 Opgave 1 Opgave 2 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 1: 2 punten 1: 2 punten a: 2 punten 1: 3 punten 1: 2

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO. Management & Organisatie. Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs. Tijdvak 2

Correctievoorschrift HAVO. Management & Organisatie. Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs. Tijdvak 2 Management & Organisatie Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 0 00 Tijdvak 00004 CV35 Begin Regels voor de beoordeling Het werk van de kandidaten wordt beoordeeld met inachtneming

Nadere informatie

handel en verkoop CSE GL

handel en verkoop CSE GL Examen VMBO-GL 2007 tijdvak 1 maandag 21 mei 9.00-11.00 uur handel en verkoop CSE GL Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 35 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN Q1 2014

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN Q1 2014 Voor publicatie: 13 mei 2014 08.00 uur HUNTER DOUGLAS RESULTATEN Q1 2014 Rotterdam, 13 mei 2014 - Hunter Douglas, wereldmarktleider in raambekleding (Luxaflex ) en een vooraanstaand producent van bouwproducten,

Nadere informatie

Voorbeeld 1 In een klas van 29 leerlingen hebben 3 leerlingen een onvoldoende behaald voor een toets.

Voorbeeld 1 In een klas van 29 leerlingen hebben 3 leerlingen een onvoldoende behaald voor een toets. 1. Het berekenen van een percentage Voorbeeld 1 In een klas van 29 leerlingen hebben 3 leerlingen een onvoldoende behaald voor een toets. Bereken (in 1 decimaal nauwkeurig) hoeveel procent van de leerlingen

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Antwoordindicaties tussenvragen

Hoofdstuk 8 Antwoordindicaties tussenvragen Hoofdstuk 8 Antwoordindicaties tussenvragen 8.1 Omschrijf het begrip strategische business unit (SBU) en geef een vijftal kenmerken. Dit is een marketinggeoriënteerde eenheid met de volgende kenmerken:

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

Halfjaarcijfers 2015. Amsterdam, 24 juli 2015. René J. Takens, CEO Hielke H. Sybesma, CFO

Halfjaarcijfers 2015. Amsterdam, 24 juli 2015. René J. Takens, CEO Hielke H. Sybesma, CFO Halfjaarcijfers 2015 Amsterdam, 24 juli 2015 René J. Takens, CEO Hielke H. Sybesma, CFO Agenda 1. Accell Group in H1 2015 2. Het aandeel Accell Group 3. Financieel 4. Vooruitzichten 24 juli 2015 Accell

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO. management & organisatie

Correctievoorschrift HAVO. management & organisatie management & organisatie Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 04 Tijdvak 1 inzenden scores Verwerk de scores van de alfabetisch eerste vijf kandidaten per school in het programma

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Voorlichting management & organisatie vernieuwde tweede fase HAVO/VWO Een nieuw vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas HAVO /VWO opgenomen.

Nadere informatie

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i.

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #kpnjaarcijfers2011 Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #hoofdpunten Turbulent 2011 Financiële doelen grotendeels gehaald Strategie neergezet voor komende jaren Internationaal gaat heel goed Nederland

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

UNIFORM HEREXAMEN EIND MULO tevens II E ZITTING STAATSEXAMEN MULO 2007

UNIFORM HEREXAMEN EIND MULO tevens II E ZITTING STAATSEXAMEN MULO 2007 MNSTERE VN ONERWJS EN VOLKSONTWKKELNG EXMENUREU UNFORM HEREXMEN EN MULO tevens E ZTTNG STTSEXMEN MULO 2007 VK : ERJFSREKENEN TUM: WOENSG 08 UGUSTUS 2007 TJ : 07.30-09.30 UUR EZE TK ESTT UT 36 TEMS. ntrest

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

p1 = 20 euro p2 =10 euro Budget = 100 euro Stel budgetvergelijking op en teken budgetlijn Budgetvergelijking: B = 20q 1 + 10q 2 Budgetlijn.

p1 = 20 euro p2 =10 euro Budget = 100 euro Stel budgetvergelijking op en teken budgetlijn Budgetvergelijking: B = 20q 1 + 10q 2 Budgetlijn. 1. Wat zijn behoeften? 2. Waarom is er sprake van schaarste bij behoeften? 3. Leg uit waarom netto-baten een beter begrip bij te keuzen maken dan baten. 4. Leg met een voorbeeld uit wat alternatief aanwendbaar

Nadere informatie

I. Vraag en aanbod. Grafisch denken over micro-economische onderwerpen 1 / 6. fig. 1a. fig. 1c. fig. 1b P 4 P 1 P 2 P 3. Q a Q 1 Q 2.

I. Vraag en aanbod. Grafisch denken over micro-economische onderwerpen 1 / 6. fig. 1a. fig. 1c. fig. 1b P 4 P 1 P 2 P 3. Q a Q 1 Q 2. 1 / 6 I. Vraag en aanbod 1 2 fig. 1a 1 2 fig. 1b 4 4 e fig. 1c f _hoog _evenwicht _laag Q 1 Q 2 Qv Figuur 1 laat een collectieve vraaglijn zien. Een punt op de lijn geeft een bepaalde combinatie van de

Nadere informatie

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Opgave 4-2 Er is hier sprake van een onderneming die een bepaald type koffieautomaat produceert. Op grond van dit gegeven zal bepaald moeten worden

Nadere informatie

FINANCIEEL PLAN. M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1

FINANCIEEL PLAN. M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1 FINANCIEEL PLAN M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1 MANAGEMENT SUMMARY Moleskine heeft als voornaamste doel simpele maar moderne mannenmode

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Kostencalculatie niveau 4 Examenopgaven Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen bestaat

Nadere informatie

De veranderende markt

De veranderende markt De veranderende markt 1 De veranderende markt Vanaf 2000 is de detailhandel sterk veranderd door de opkomst van de computer. Als verkoper kun je de kennis over de geschiedenis en de toekomst van de detailhandel

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Aan de slag met excel

Aan de slag met excel Aan de slag met excel Start een eigen bedrijf in één van de volgende producten: Brommers Computerspelletjes Fietsen Frisdrank Luxe koek Mobiele telefoons Scooters Sportschoenen Sporttassen P R O D U C

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Domein Markt. Zie steeds de eenvoud!! totale winst, elasticiteit. vwo Frans Etman

Domein Markt. Zie steeds de eenvoud!! totale winst, elasticiteit. vwo Frans Etman Domein Markt Zie steeds de eenvoud!! totale winst, elasticiteit vwo Frans Etman Opgave 1 Opgave 2 1.Lees in de grafiek af hoe hoog de totale omzet (TO) en de totale kosten (TK) is bij een afzet van 3 producten,

Nadere informatie

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45

Inhoud. Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11. Onderwijseenheid 2 Verkopen 45 Inhoud Onderwijseenheid 1 Onderzoek en acquisitie 11 1 Het verwerven van verkoopopdrachten 11 1.1 Marketing, wat is dat? 12 1.2 Het marketingplan 13 1.3 De instrumenten van de marketingmix 14 2 Public

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN LANDEN ANALYSE DENEMARKEN Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 5: Produceren voor de markt

Samenvatting Economie Hoofdstuk 5: Produceren voor de markt Ondernemingsvormen Samenvatting Economie Hoofdstuk 5: Produceren voor de markt De eenmanszaak = een onderneming met één eigenaar. De vennootschap onder firma (VOF) = een onderneming waarbij enkele mensen

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25

CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling. Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 CPI = 122,5 Wat zegt dit? Hoe bereken je dit? Categorieën Aandeel Prijsstijging Optelling Voeding 40% 10% Kleding 35% -5% Overig 0 CPI 102,25 ConsumentenPrijsIndexcijfer Consumenten Prijsindexcijfer in

Nadere informatie

REVENUE MANAGEMENT VOOR AIRPORT PARKING

REVENUE MANAGEMENT VOOR AIRPORT PARKING REVENUE MANAGEMENT VOOR AIRPORT PARKING Maarten Soomer De passagier die naast je zit in het vliegtuig heeft waarschijnlijk een heel andere prijs betaald voor zijn ticket dan jij. Hetzelfde kan je nu ook

Nadere informatie

- Op gebouwen en machines die op 1 januari 2008 aanwezig zijn wordt in 2008 respectievelijk 30.000,- en 20.000,- afgeschreven.

- Op gebouwen en machines die op 1 januari 2008 aanwezig zijn wordt in 2008 respectievelijk 30.000,- en 20.000,- afgeschreven. Management en Organisatie VWO 6 Herhaling CE Begrotingen nummer 2 Opgave 1 Gegeven is de volgende balans van Fitna bv: Balans per 1/1 2008 --------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Bijlage HAVO. management & organisatie. tijdvak 1. Informatieboekje. HA-0251-a-13-1-b

Bijlage HAVO. management & organisatie. tijdvak 1. Informatieboekje. HA-0251-a-13-1-b Bijlage HAVO 2013 tijdvak 1 management & organisatie Informatieboekje HA-0251-a-13-1-b Formuleblad Voor de beantwoording van vraag 11 en 26 zijn de volgende formules beschikbaar: 11 rentabiliteit van het

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013 8 april 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-4 (t.o.v.) Opmerking Aantal transacties 17.577-30,3% - 6,4% Gemiddelde verandering t.o.v. 4 e kwartaal: -8,5%. Totale markt naar schatting 23.750 woningen.

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Tijdens het spelen van deze Business Game zet je samen met andere leerlingen een eigen onderneming op, en stippelen jullie een strategie uit.

Tijdens het spelen van deze Business Game zet je samen met andere leerlingen een eigen onderneming op, en stippelen jullie een strategie uit. VECON Business Game Leerlinghandleiding Spelregels De VECON BUSINESS GAME is een educatief spel, dat door docenten gebruikt wordt om jou in een realistische omgeving kennis te laten maken met het beheren

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Cash Management

Examen PC 2 vak Cash Management Examen PC 2 vak Cash Management Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 5 onderdeel: Cash Management datum: 28 juni 2013 tijd: 16.00 17.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start

Nadere informatie