Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games."

Transcriptie

1 Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

2 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op enige andere wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming. Het Nederlands Jeugdinstituut in samenwerking met het Centrum Gezond Leven RIVM heeft dit rapport geschreven op verzoek van het Ministerie VWS Auteur M. van Reijen THLC L. Cloostermans Centrum Gezond Leven RIVM K. Witte Centrum Gezond Leven RIVM P. Nikken Nederlands Jeugdinstituut N. Zwikker Nederlands Jeugdinstituut Nederlands Jeugdinstituut Catharijnesingel 47 Postbus DE Utrecht Telefoon (030) Website 2

3 Kunnen Serious Games worden erkend als gezondheidsinterventie voor jeugd? In 2013 heeft het Ministerie van VWS, directie Voeding, Gezondheidsbescherming en Preventie, een drietal bijeenkomsten georganiseerd om game-onderzoekers, gameontwikkelaars en beleidsmakers met relevante ervaring op het gebied van gezondheid en jeugd zich aan elkaar te laten voorstellen. Tijdens deze bijeenkomsten kwam naar voren dat Serious Games in potentie een bijdrage kunnen leveren aan het verbeteren van de gezondheid van kinderen en jongeren, maar dat er vooralsnog onvoldoende verbinding is tussen de ontwikkelaars van Serious Games en professionals die deze games kunnen inzetten binnen hun zorgaanbod. In de samenwerking liggen nieuwe kansen voor het ontwikkelen van games als interventie. Een manier om de verbinding tussen game-ontwikkelaars en professionals te versterken is om Serious Games te laten erkennen als effectieve interventie. Door een kwaliteitsstempel kunnen gezondheidsbevorderaars meer vertrouwen krijgen in deze games en ze meer en vaker inzetten voor hun zorgaanbod. Een dergelijk stempel is beschikbaar via het al bestaande Erkenningstraject wat onder andere wordt uitgevoerd door het NJi en het RIVM CGL. Erkende interventies worden verzameld in de databank Effectieve Jeugd Interventies van het NJi en de Interventiedatabase Gezond en Actief Leven van het RIVM en het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen. Deze databanken bieden het werkveld van jeugdgezondheidszorg, jeugdwelzijn, pedagogische preventie, ontwikkelingsstimulering, het onderwijs gerelateerd aanbod, de jeugdzorg en gezondheidsbevordering een gestructureerd overzicht van interventies waarmee kinderen, jongeren en hun ouders ondersteund of geholpen kunnen worden. De term 'interventie' is een verzamelnaam voor programma's, projecten, activiteiten, trainingsmethoden, lesmethoden, cursussen, behandel- en begeleidingsvormen, sancties et cetera die: gericht zijn op de vermindering, de compensatie of het draaglijk maken van een risico of een probleem in de ontwikkeling van een jeugdige geleid worden door een theoretisch en praktisch weldoordachte, doelgerichte en systematische werkwijze gericht zijn op de jeugdige zelf, zijn opvoeders en/of zijn opvoedingsomgeving afgebakend zijn in de tijd, met een nader omschreven tijdsduur en frequentie. Kort gezegd gaat het om interventies die als doel hebben de psychische, sociale, cognitieve en lichamelijke ontwikkeling en gezondheid van jeugdigen (-9 maanden tot 23 jaar) te bevorderen waar deze bedreigd of belemmerd wordt. 3

4 Pilot In een pilot zijn twee Serious Games geselecteerd om te worden voorgedragen voor erkenning door het NJI of het RIVM-CGL. Om erkend te worden moet van de interventies op basis van wetenschappelijk onderzoek aannemelijk gemaakt worden dat de interventie effectief is in het behalen van de gestelde doelen. In aanvulling daarop kan ook effectonderzoek hebben uitgewezen dat de interventie effectief is in het behalen van de gestelde doelen. De beoordeling van de kwaliteit en effectiviteit, met als doel dat je erkende interventie wordt opgenomen in één van de databanken gebeurt door een commissie van onafhankelijke deskundigen. Een oproep aan het veld van game-ontwikkelaars resulteerde in 11 aanmeldingen voor deelname aan de pilot. Daarvan zijn uiteindelijk twee Serious Games geselecteerd: Mindlight en Can You Fix It?. Deze games zijn geselecteerd omdat uit de beschrijving en meegeleverde informatie bleek dat het om doordachte projecten ging, die ondersteund door en verbonden waren aan wetenschappelijke kennisinstituten, en dat ze ook al in uitvoer waren. Deze factoren werden als pre gezien voor het kunnen deelnemen aan de pilot. Een korte beschrijving van de Serious Games: o MindLight - Een game om kinderen van acht tot en met twaalf jaar te leren omgaan met en overwinnen van angstsymptomen. Ontwikkeld door The PlayNiceInstitute met developers van Gain Play, in samenwerking met het Trimbos Instituut en de Radboud Universiteit Nijmegen. o Can-You-Fix-It Een game ter voorkoming van ervaringen met seksueel grensoverschrijdend gedrag bij jongeren van jaar oud. Ontwikkeld door IJsfontein in samenwerking met Rutgers WPF en Soa Aids Nederland. Om voor beoordeling in aanmerking te komen zijn de games beschreven in het Werkblad interventiebeschrijving, conform de gangbare erkenningsprocedure voor de databanken. De begeleiding van de interventiebeschrijvingen gebeurde vanuit het NJi (MindLight) en het RIVM (Can You Fix It). Het traject van interventiebeschrijvingen startte eind september 2014 en werd in januari 2015 afgerond. De interventies kunnen nu in principe voorgelegd worden aan de erkenningscommissie. Dit traject moet nog starten. 4

5 Aanbevelingen Op basis van de pilot kunnen we een aantal aanbevelingen doen, zowel voor de gamemakers, als voor het erkenningstraject. Deze worden hieronder uitgelegd. Aanbevelingen voor de gamemakers 1. Serious Games passen in het Erkenningstraject Serious Games kunnen worden opgenomen in het Erkenningstraject, d.w.z. het is mogelijk om een Serious Game te beschrijving in het werkblad Interventiebeschrijving en daarna in te dienen voor een beoordeling door de erkenningscommissie. Er moet wel rekening worden gehouden met de uitgebreidheid van de werkbladen en de gewenste wetenschappelijke onderbouwing. Dit vraagt om de nodige tijd en aandacht. 2. Zoek voor het beschrijven experts op het gebied van Gezondheidsbevordering Het is belangrijk om contact te zoeken met experts op het gebied van gedragsverandering. Zij kunnen je ondersteunen bij het beschrijven van effectieve methoden om gedrag te veranderen in de Serious Game. In de pilot gaven de gamemakers aan dat zij niet zelf in staat waren geweest om het werkblad Interventiebeschrijving in te vullen, omdat ze daar niet de juiste wetenschappelijke en zorginhoudelijke expertise voor hebben. M.a.w. Doe het niet in je eentje maar zorg dat je er goede deskundigen bij hebt. Lieer je aan een kennisinstituut of universiteit of hogeschool. Door een team op te stellen met in ieder geval een expert op het gebied van gezondheidsbevordering en een game developer, zorg je dat zij elkaar kunnen aanvullen dat het wederzijdse jargon wordt begrepen. 3. Betrek voorafgaand aan de ontwikkeling van een Serious Game een expert Beide Serious Games die hebben deelgenomen aan deze pilot, zijn ontwikkeld door middel van een samenwerking tussen een expert op het gebied van gezondheidsbevordering en een game-maker. Bij deze beide games hebben deze twee partijen vanaf het begin af aan samengewerkt en de game samen ontwikkeld. Uit de pilot bleek dat doordat er zo n goede samenwerking is geweest en er sprake was van een grondige, doordachte aanpak bij de ontwikkeling van de game, het doorlopen van het erkenningstraject werd vergemakkelijkt. 4. Experts op het gebied van gedragsverandering en game-makers kunnen veel van elkaar leren. Game developers gebruiken technieken die een interventie leuk en aantrekkelijk kan maken en spelers kan motiveren. Serious Games worden soms door doelgroepen gespeeld die met andere interventies erg moeilijk zijn te bereiken. De technieken die daar aan ten grondslag liggen, kunnen interessante inzichten opleveren voor bestaande interventies. Gelijktijdig hebben gedragsdeskundigen zicht op de effectiviteit van de interventies en weten welke kernelementen van belang zijn. Zij kunnen scherp houden dat naast een game-doel ook de gedrag veranderende doelen van de Serious Game worden behaald. 5

6 5. Maak gebruik van bestaande hulpmiddelen Zowel de databank Effectieve Jeugd Interventies als de Interventiedatabase Gezond en Actief Leven hebben handleidingen over de procedure en de werkbladen. Per vraag op het werkblad wordt er uitleg en praktische voorbeelden gegeven. Daarnaast leveren de instituten een praktische bijdrage aan het beschrijven van een interventie in de vorm van feedback op de beschrijving op het werkblad. Ook zijn workshops mogelijk of een adviestraject op maat. Voor uitgebreide ondersteuning is een speciale training ontwikkeld. Aanbevelingen voor het Erkenningstraject 1. Expert in de Erkenningscommissie Om Serious Games goed te kunnen beoordelen is in de erkenningscommissie ook expertise nodig en kennis nodig van Serious Games. Het is dus aan te bevelen om in de erkenningscommissie een expert toe te voegen, met kennis van methoden en technieken die gebruikt worden binnen de E-health, in het bijzonder over Serious Games. Commissieleden moeten op de hoogte zijn van de mogelijkheden en beperkingen van een Serious Games. De doelstellingen van Serious Games zijn soms anders van aard dan andere typen interventies. Ze zijn bijvoorbeeld gericht op bewustwording, kennisoverdracht of oefenen met communicatiestijlen. De kracht ligt mede in het bereiken, motiveren en de aandacht vasthouden van bepaalde doelgroepen zoals jongeren, die met andere interventies lastig zijn te bereiken. 2. Aansluiten van het Erkenningstraject bij de E-health ontwikkelingen De database Effectieve Jeugd Interventies en de Interventiedatabase Gezond en Actief Leven hebben op dit moment een zeer gering aantal interventies die ICT middelen inzetten. In de praktijk groeit dit aanbod echter sterk en gebruiken veel jongeren en hun ouders al E-health toepassingen. Er dreigt daardoor een mis match te ontstaan tussen de mate van erkend E-health aanbod en het gebruik in de dagelijkse praktijk met als potentieel risico dat niet-effectieve E-health interventies worden ingezet in de zorg. De huidige pilot heeft laten zien dat Serious Games passen in het Erkenningstraject. Het is aan te bevelen te onderzoeken in hoeverre het erkenningstraject van interventies die ICT middelen inzetten, zoals Serious Games, voldoende aansluit bij de snelle ontwikkelingen in de praktijk. 6

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief

Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief Criteria en procedure Datum Movisie Utrecht, maart 2015, versie 1.1 Utrecht, maart 2015, versie 1.1 * Beoordeling Goed Onderbouwd en Effectief, Criteria en procedure

Nadere informatie

Monitor CGL-producten 2014

Monitor CGL-producten 2014 Monitor CGL-producten Jaarlijks monitort RIVM Centrum Gezond Leven (CGL) hoe professionals CGLproducten gebruiken. Op basis van deze kwantitatieve monitorresultaten schatten we in welke producten, hoe

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

De keuze van Apeldoorn: een CJG over de volle breedte. Interview met wethouder Paul Blokhuis

De keuze van Apeldoorn: een CJG over de volle breedte. Interview met wethouder Paul Blokhuis De keuze van Apeldoorn: een CJG over de volle breedte Interview met wethouder Paul Blokhuis 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Colofon 2015 RIVM, NJi, NISB, Trimbos instituut, Vilans, Movisie, NCJ Met duidelijke bronvermelding mag alles uit deze

Nadere informatie

Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd

Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd Een geslaagde transformatie & transitie? Vanaf januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor het preventieve en curatieve jeugdbeleid. Hieronder

Nadere informatie

Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing

Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing Tom van Yperen Nederlands Jeugdinstituut 18 januari 2012 te Den Bosch t.vanyperen@nji.nl / s.vanhaaren@nji.nl Waarom de stelselwijziging? 1.

Nadere informatie

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof Procesevaluatie Effectief Actief 2013 Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof VOORWOORD Effectief Actief (EA) is een programma geïnitieerd door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Het heeft als doel

Nadere informatie

Erkenningstraject interventies

Erkenningstraject interventies Erkenningstraject interventies criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2013-2018 MOVISIE Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) Nederlands Jeugdinstituut

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

Handleiding voor het beschrijven van interventies

Handleiding voor het beschrijven van interventies Handleiding voor het beschrijven van interventies Gebruik deze handleiding bij het Werkblad beschrijving interventie (www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling)

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 1 Algemeen De erkenningscommissie kan een interventie op de volgende niveaus erkennen: 1. Goed onderbouwd 2.1 Effectief

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Effectieve Jeugdzorg Nederland

Samenwerkingsverband Effectieve Jeugdzorg Nederland Samenwerkingsverband Effectieve Jeugdzorg Nederland Werken aan effectiviteit Effectieve jeugdzorg Werken aan de effectiviteit van de jeugd zorg. Dat is de ambitie die veel instellingen in de jeugdzorgketen

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Uitslag (CDA) over "Anorexia-patient: ik zocht herkenning" (Ingezonden 8 juni 2010).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Uitslag (CDA) over Anorexia-patient: ik zocht herkenning (Ingezonden 8 juni 2010). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Focusgroep. Een blauwdruk voor online begeleiding van werklozen met common mental disorders. Een onderzoek naar kritische succesfactoren

Focusgroep. Een blauwdruk voor online begeleiding van werklozen met common mental disorders. Een onderzoek naar kritische succesfactoren Focusgroep Een blauwdruk voor online begeleiding van werklozen met common mental disorders Een onderzoek naar kritische succesfactoren 9 september 2014 1) Opening: doel project en doel vandaag 2) Voorstelrondje

Nadere informatie

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11

Nadere informatie

Theoretische onderbouwing van beroepsmatig pedagogisch handelen. Door Gert van den Berg en Marian de Graaf

Theoretische onderbouwing van beroepsmatig pedagogisch handelen. Door Gert van den Berg en Marian de Graaf foto: Wiesje Peels Theoretische onderbouwing van beroepsmatig pedagogisch handelen Weten dat het werkt Door Gert van den Berg en Marian de Graaf 26 Elke interventie heeft een goede theoretische onderbouwing

Nadere informatie

Intentieverklaring tot deelname aan NEJA en bijdragen aan uitvoering meerjarenprogramma NEJA

Intentieverklaring tot deelname aan NEJA en bijdragen aan uitvoering meerjarenprogramma NEJA Het netwerk Effectief Jeugdstelsel Amsterdam (NEJA) is een samenwerkingsverband tussen praktijkinstellingen voor jeugdhulp en preventie, gemeente, kennisinstituten, hogescholen en universiteiten in de

Nadere informatie

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda

Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Aantrekkelijke interventies: Gaming voor mentale gezondheid (2) Marlou Poppelaars, promovenda Waarom video games? Nadelen van huidige interventies Effectiviteit Toegankelijkheid Stigmatisering Didactische

Nadere informatie

Consortium Effectieve Behandeling Gedragsproblemen LVG in het kader van het ZonMw-programma Onderzoek voor mensen met een verstandelijke beperking.

Consortium Effectieve Behandeling Gedragsproblemen LVG in het kader van het ZonMw-programma Onderzoek voor mensen met een verstandelijke beperking. Begeleiders in Beeld Consortium Effectieve Behandeling Gedragsproblemen LVG in het kader van het ZonMw-programma Onderzoek voor mensen met een verstandelijke beperking. Inleiding Begeleiders van mensen

Nadere informatie

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Jacqueline van Rijn Jolyn Berns www.nji.nl Marion van Bommel Sandra Hollander Oktober 2013 Triple P Triple P is een evidence based opvoedondersteuningsprogramma,

Nadere informatie

Sleutels tot interventiesucces: welke combinaties van methodieken zorgen voor gezond beweeg- en voedingsgedrag?

Sleutels tot interventiesucces: welke combinaties van methodieken zorgen voor gezond beweeg- en voedingsgedrag? TNO-rapport TNO/LS 2012 R10218 Sleutels tot interventiesucces: welke combinaties van methodieken zorgen voor gezond beweeg- en voedingsgedrag? Behavioural and Societal Sciences Wassenaarseweg 56 2333 AL

Nadere informatie

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling?

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? Marja Valkestijn, Deniz Ince & Willeke Daamen Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? De top tien beschermende factoren en handvatten voor jeugdbeleid Samenvatting Inleiding De transformatie

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

Ervaring. Freelance onderzoeker, tekstschrijver en redacteur

Ervaring. Freelance onderzoeker, tekstschrijver en redacteur Ervaring 2015-heden Freelance onderzoeker, tekstschrijver en redacteur Freelance opdrachten die ik tot nu toe heb verricht: Doorontwikkeling interventie Ouderbegeleiding na een opvoedingsbesluit van de

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Beoordeling anti-pestprogramma s. Rapportage van de commissie voor het Ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Beoordeling anti-pestprogramma s. Rapportage van de commissie voor het Ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) Beoordeling anti-pestprogramma s Rapportage van de commissie voor het Ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd

Nadere informatie

Selectie interventies Commissie Rouvoet. Selectie van interventies voor het kwaliteitskader van de Commissie Rouvoet.

Selectie interventies Commissie Rouvoet. Selectie van interventies voor het kwaliteitskader van de Commissie Rouvoet. Selectie van interventies voor het kwaliteitskader van de Commissie Rouvoet 1 oktober 2013 Auteurs Willy van Berlo, Rutgers WPF Lou Repetur, MOVISIE René van Vianen, Nederlands Jeugdinstituut Utrecht,

Nadere informatie

Handleiding in kaart brengen opleidingen

Handleiding in kaart brengen opleidingen Handleiding in kaart brengen opleidingen Dit document is geschreven in het kader van het implementatieplan Professionalisering Jeugdzorg en is te downloaden via www.professionaliseringjeugdzorg.nl Stichting

Nadere informatie

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente In de digitale Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl

Nadere informatie

Hebben we interventies onderzocht heeft de transitie de wereld veranderd!

Hebben we interventies onderzocht heeft de transitie de wereld veranderd! Hebben we interventies onderzocht heeft de transitie de wereld veranderd! Monique van Londen Universiteit Utrecht Sabine Stoltz Radboud Universiteit Theo Mathot Indigo Utrecht Charlotte Bergen Henegouwen

Nadere informatie

Handleiding rekenmodel t.b.v. accreditering en certificeren van opleidingen en het registreren van HBO-jeugdzorgwerkers

Handleiding rekenmodel t.b.v. accreditering en certificeren van opleidingen en het registreren van HBO-jeugdzorgwerkers Handleiding rekenmodel t.b.v. accreditering en certificeren van opleidingen en het registreren van HBO-jeugdzorgwerkers Dit document is geschreven in het kader van het implementatieplan Professionalisering

Nadere informatie

Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach

Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach Informatie 2-daagse opleiding tot TOPs!-coach Den Dolder, mei 2014 Versie: 2 Auteur(s): Anna Hulsebosch/Joke Gierveld Het programma en de bijbehorende opleiding TOPs! is een programma voor jongens en meisjes

Nadere informatie

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks Vanessa Peters, GGD Gelderland Midden Marinka de Feijter, GGD N-O Gelderland Ineke van der Vlugt, Rutgers WPF 1

Nadere informatie

Meedoen, meedenken, meebeslissen

Meedoen, meedenken, meebeslissen Meedoen, meedenken, meebeslissen Participatie van allochtonen in gezondheidsbevordering De gezondheidssituatie van allochtonen is vaak slechter dan die van autochtone Nederlanders, maar ze worden minder

Nadere informatie

FitGaaf! Rapportage pilot 2014-2015

FitGaaf! Rapportage pilot 2014-2015 FitGaaf! Rapportage pilot 2014-2015 FitGaaf! Rapportage pilot 2014-2015 In samenwerking met VGZ, IZA Cura en Avant Sanare is in januari 2014 het pilotproject rondom de FitGaaf!-kalender van start gegaan.

Nadere informatie

Evert Hoogendoorn Strateeg & Gamedesigner, IJsfontein M. +31 (0)6 414 262 09 T. +31 (0)20 420 07 43 evert@ijsfontein.nl www.ijsfontein.

Evert Hoogendoorn Strateeg & Gamedesigner, IJsfontein M. +31 (0)6 414 262 09 T. +31 (0)20 420 07 43 evert@ijsfontein.nl www.ijsfontein. Evert Hoogendoorn Strateeg & Gamedesigner, IJsfontein M. +31 (0)6 414 262 09 T. +31 (0)20 420 07 43 evert@ijsfontein.nl www.ijsfontein.nl Spelen is een essentiële menselijke eigenschap. In spel proberen

Nadere informatie

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg

project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg project: Trends en actualiteit in de Jeugdzorg Colofon Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP Richtlijn / info voor ouders Ernstige gedragsproblemen Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk NVO, NVMW en NIP 2013 Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers, Nederlands Instituut

Nadere informatie

Werken aan effectiviteit in de stadsregio Rotterdam

Werken aan effectiviteit in de stadsregio Rotterdam Werken aan effectiviteit in de stadsregio Rotterdam beschrijven en onderbouwen van interventies & benutten van kennis over werkzame principes in de residentiële jeugdzorg Marjan de Lange & Cécile Chênevert

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Informatie voor ouders Zo gewoon mogelijk, speciaal waar het moet Entrea biedt specialistische hulp en opvoedingsondersteuning aan kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar en hun ouders of opvoeders. Voor

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO INTERNE WERKWIJZE SBPE MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING juli 2014 Inhoud MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING... 3 1. ALGEMEEN...

Nadere informatie

Meedoen Meten. DICHTERBIJ Kenniscentrum voor Dagbesteding en Werk. Angela Prudon. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Master Social Work

Meedoen Meten. DICHTERBIJ Kenniscentrum voor Dagbesteding en Werk. Angela Prudon. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Master Social Work Meedoen Meten DICHTERBIJ Kenniscentrum voor Dagbesteding en Werk Angela Prudon Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Master Social Work Programma Welkom Introductie Dichterbij HAN Master Social Work

Nadere informatie

School en CJG: pedagogische

School en CJG: pedagogische School en CJG: pedagogische partners Workshop 1 Congres Een wereld te winnen. Kwaliteit in de zorg voor alle jeugd 10 november 2011 Ahmed El Aslouni Hans Bellaart Marjan de Gruijter Berend Meijer Programma

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Kenniswerkplaats Tienplus

Kenniswerkplaats Tienplus Workshop Jeugd in Onderzoek Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning van ouders met tieners in Amsterdam http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl Triple P divers Marjolijn Distelbrink Verwey-Jonker

Nadere informatie

Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar

Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar op kinderdagverblijven Volg het kind, beleef de dag Hoe werkt Ben ik in Beeld? Ben ik in Beeld is speciaal ontwikkeld voor kinderdagverblijven.

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie Preventie en voorlichting Introductie De afdeling preventie geeft voorlichting en advies over genotmiddelen aan jongeren, ouders en professionals. Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen

Nadere informatie

BIJLAGEN: BELEIDSADVIES GEZONDE

BIJLAGEN: BELEIDSADVIES GEZONDE 10-9-2015 AVANS HOGESCHOOL S- HERTOGENBOSCH BIJLAGEN: BELEIDSADVIES GEZONDE LEEFSTIJL GELDERMALSEN Beleidsadvies gezonde leefstijl Geldermalsen Marijn Kijff & Quint van de Ven 1 Inhoud Bijlage 1: Actoren

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Eerder en Dichtbij. Projectplan

Eerder en Dichtbij. Projectplan Eerder en Dichtbij Projectplan Bussum, augustus september 2012 1. Inleiding De pilot Eerder en Dichtbij is een verlening van de eerste pilot Meer preventie minder zorg. Het doel van de pilot was oorspronkelijk

Nadere informatie

Holland Rijnland. Monitor Aanpak Kindermishandeling

Holland Rijnland. Monitor Aanpak Kindermishandeling Holland Rijnland Monitor Aanpak Kindermishandeling 1 2012 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of

Nadere informatie

De keuze van Kampen: transformatie in co-creatie. Casuïstiek: het Kamper Kompas

De keuze van Kampen: transformatie in co-creatie. Casuïstiek: het Kamper Kompas De keuze van Kampen: transformatie in co-creatie Casuïstiek: het Kamper Kompas 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk,

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/132818

Nadere informatie

Geef inhoud aan gemeentelijk beleid

Geef inhoud aan gemeentelijk beleid Geef inhoud aan gemeentelijk beleid met kennis, advies en trainingen van MOVISIE Decentralisatie van de jeugdzorg, de overheveling van de functie- begeleiding uit de AWBZ, de komst van de Wet Werken naar

Nadere informatie

Goed voorbereid aan de slag

Goed voorbereid aan de slag Goed voorbereid aan de slag Bestel de gratis handleiding Wilt u goed voorbereid samen met gemeenten en JGZ aan de slag of wilt u meer weten over de interventie? Bestel dan de gratis handleiding Armoede

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

Informatie Opleiding Leren van Delict (LvD)

Informatie Opleiding Leren van Delict (LvD) Informatie Opleiding Leren van Delict (LvD) Den Dolder, mei 2014 Versie: 2.0 Auteur(s): Heidi van der Kuil/Sanne Hillege Dolderseweg 120, 3734 BL Den Dolder Postbus 37, 3734 ZG Den Dolder T 088 8800300

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard Tieners biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve individuele Triple

Nadere informatie

Mondelinge presentatie of poster

Mondelinge presentatie of poster Mondelinge presentatie of poster 1 Mondelinge presentatie of posterpresentatie Heeft u een voorkeur voor een mondelinge of een posterpresentatie? Algemene informatie met betrekking tot mondelinge presentaties:

Nadere informatie

BETERapp pilot plan organisatie X. In twaalf weken een succesvolle pilot met de BETERapp.

BETERapp pilot plan organisatie X. In twaalf weken een succesvolle pilot met de BETERapp. BETERapp pilot plan organisatie X In twaalf weken een succesvolle pilot met de BETERapp. Ervaringen cliënt: BETERapp is trouwe vriend De Beterapp is absoluut een aanvulling op de reguliere behandeling.

Nadere informatie

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei

Centrum voor Jeugd en Gezin. Bouwstenen voor de groei Centrum voor Jeugd en Gezin Bouwstenen voor de groei Moduleaanbod Stade Advies Centrum voor Jeugd en Gezin; Bouwstenen voor de groei Hoe organiseert u het CJG? Plan en Ontwikkelmodulen: Module Verkenning

Nadere informatie

Healthy Ageing through Serious Gaming

Healthy Ageing through Serious Gaming Healthy Ageing through Serious Gaming sterke zorg voor kwetsbare ouderen Boudewijn Dijkstra Docent - Onderzoeker @ boudewijn.dijkstra@nhl.nl linkedin.com/in/boudewijndijkstra @boenzo Lectoraat ihuman Welzijn

Nadere informatie

E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk. Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk. Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg E-health: nieuwe preventie instrumenten in de praktijk Anke Oenema Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Deze workshop E-health (promotion) introductie Anke Oenema Project DIEP Els Denis Leefgezondcoach

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Let s Talk. Praten met jongeren over seksualiteit, rolopvattingen en weerbaarheid Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/i-database/beoordeling/downloads/

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING

Samenvatting SAMENVATTING Samenvatting 147 Samenvatting Bezorgdheid om te vallen is een algemeen probleem onder zelfstandig wonende ouderen en vormt een bedreiging voor hun zelfredzaamheid. Deze bezorgdheid is geassocieerd met

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Colofon 2015 RIVM, NJi, NISB, Trimbos instituut, Vilans, Movisie, NCJ Met duidelijke bronvermelding mag alles uit deze

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

EVALUATIE RIVM - CENTRUM GEZOND LEVEN. Eindrapport

EVALUATIE RIVM - CENTRUM GEZOND LEVEN. Eindrapport EVALUATIE RIVM - CENTRUM GEZOND LEVEN Eindrapport EVALUATIE RIVM - CENTRUM GEZOND LEVEN Eindrapport Den Haag, 30 augustus 2013 Ir. Maarten Noordink Ir. Annelies Dijkzeul Rogier van Schelven, MSc. Hanneke

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Inhoud. Er worden 13 richtlijnen ontwikkeld. Richtlijnen jeugdhulp? Richtlijnen: versterkend RICHTLIJNEN VOOR DE JEUGDHULP EN JEUGDBESCHERMING

Inhoud. Er worden 13 richtlijnen ontwikkeld. Richtlijnen jeugdhulp? Richtlijnen: versterkend RICHTLIJNEN VOOR DE JEUGDHULP EN JEUGDBESCHERMING Inhoud Richtlijnen Jeugdhulp en Jeugdbescherming Nienke Foolen (Nederlands Jeugdinstituut) Meike Koopman (Nederlands Jeugdinstituut) Pieter Jelle Moenandar (Hogeschoolvan Amsterdam) Voorstellen Korte quiz!

Nadere informatie

Heb jij je diploma al?

Heb jij je diploma al? Heb jij je diploma al? 1 Haal nu je Er varingscertificaat (EVC) voor de zwembranche. Omdat jouw praktijker var ing veel waard is kun je met een EVCtraject in aanmerking komen voor een erkend branchediploma

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Evaluatie programma Effectief Actief. Linda Ooms Cindy Veenhof Chantal Leemrijse

Evaluatie programma Effectief Actief. Linda Ooms Cindy Veenhof Chantal Leemrijse Evaluatie programma Effectief Actief Linda Ooms Cindy Veenhof Chantal Leemrijse ISBN 97-8946-1222-923 http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax 030 2 729 729 2015 NIVEL, Postbus 1568,

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD TRIPLE P Tieners Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard Tieners biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve individuele Triple

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE]

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] Waarvoor kiezen klanten voor SoHuman? SoHuman helpt mensen, teams en organisaties met hun persoonlijke en professionele

Nadere informatie

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD STEPPING STONES 0 12 jaar

TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD STEPPING STONES 0 12 jaar TRAINING NIVEAU 4: STANDAARD STEPPING STONES 0 12 jaar Algemene beschrijving De training Triple P Niveau 4 Standaard Stepping Stones 0 12 jaar biedt deelnemers een goede basis voor het uitvoeren van intensieve

Nadere informatie

Wat is het belang en het nut van werkzame elementen?

Wat is het belang en het nut van werkzame elementen? Levendige discussie over werkzame elementen en effectieve interventies Werkzame elementen, waar hebben we het over? Wat zijn werkzame elementen van interventies eigenlijk precies? Hoe beschrijf je ze?

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

COACHING. Coaching. Waarom coaching? Werkwijze Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse? Bent u geïnteresseerd in coaching door HRD Group?

COACHING. Coaching. Waarom coaching? Werkwijze Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse? Bent u geïnteresseerd in coaching door HRD Group? Coaching Coaching Waarom coaching? Werkwijze Waarom kiezen voor HRD Group? Interesse? Bent u geïnteresseerd in coaching door HRD Group? Neem dan gerust contact met ons op. T 030-6911138 E info@hrd-group.nl

Nadere informatie

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders COACH JE KIND ouders worden zelfredzame opvoeders 1 Eigen Kracht Iedere ouder heeft wel eens vragen over het opvoeden en opgroeien van hun kinderen. De meeste ouders weten waar ze terecht kunnen, zowel

Nadere informatie

Centrale helpdesk voor gemeenten. Samenwerken voor de jeugd

Centrale helpdesk voor gemeenten. Samenwerken voor de jeugd Centrale helpdesk voor gemeenten Samenwerken voor de jeugd Inhoud Woord vooraf 3 1. Meer preventie en meer opvoedondersteuning 5 Centrum voor Jeugd en Gezin 5 Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg 6 Digitaal

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Uithuisplaatsing. Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. NVO, BPSW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Uithuisplaatsing. Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. NVO, BPSW en NIP Richtlijn / info voor ouders Uithuisplaatsing Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming NVO, BPSW en NIP Inleiding Een kind opvoeden is niet makkelijk. Zo kan het zijn dat uw kind meer of andere zorg nodig

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Ontwikkeling van een beweegnorm voor ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen

Ontwikkeling van een beweegnorm voor ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen TNO-rapport KvL/B&G 2008.046 Ontwikkeling van een beweegnorm voor ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen Preventie en Zorg Wassenaarseweg 56 Postbus 2215 2301 CE Leiden www.tno.nl T +31 71 518 18 18

Nadere informatie

Diensten van het NJi. Website

Diensten van het NJi. Website Opvang op school Scholen en kinderopvangorganisaties krijgen steeds meer met elkaar te maken. De overheid heeft scholen vanaf augustus 2007 verplicht voor- en na schooltijd opvang beschikbaar te stellen,

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

Therapie met hulp van paarden: een experience-based praktijk? Equine Assisted Therapy: an experience-based practice?

Therapie met hulp van paarden: een experience-based praktijk? Equine Assisted Therapy: an experience-based practice? Therapie met hulp van paarden: een experience-based praktijk? Equine Assisted Therapy: an experience-based practice? Lisan Hofman Rijksuniversiteit Groningen Stichting ZorgPK s Presentatie Aanleiding Doel-

Nadere informatie

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar!

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Waarom Goed voor Elkaar? In de Wmo (Wet Maatschappelijke Ontwikkeling) is in prestatieveld 4 vastgelegd dat u als gemeente verantwoordelijk bent voor de ondersteuning

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas

opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas opbrengstgericht werken in en door de sectie Afspraken maken in de sectie over de manier van opbrengstgericht werken in de klas APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie

Nadere informatie

Bewegen belonen loont

Bewegen belonen loont 18 Regering stimuleert gezond bewegen Bewegen belonen loont Tekst: Caroline Mangus Bewegen is niet alleen goed, het is de leefstijlfactor die het grootste effect heeft op een goede gezondheid. Bewegen

Nadere informatie