Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter BNG Bank. Stichting Pensioenfonds Achmea: Een goede governance fungeert vooral als spiegel voor het bestuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter BNG Bank. Stichting Pensioenfonds Achmea: Een goede governance fungeert vooral als spiegel voor het bestuur"

Transcriptie

1 Jaargang 21 Nummer 04 december 2014 Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter BNG Bank Stichting Pensioenfonds Achmea: Een goede governance fungeert vooral als spiegel voor het bestuur Peter Borgdorff benoemd als nieuwe commissaris en voorzitter van de RvC Staatssecretaris Klijnsma is fixing a broken theory

2 Inhoud Voorwoord 3 CEO interview: Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter BNG Bank 4 Belgische Keytrade Bank kiest voor Nederlandse custodian 6 Pensioenfonds Achmea in control door heldere driehoek uitbestede taken 8 Kostenbenchmarking: appels met appels vergelijken 10 KAS BANK uitgeroepen tot European Pension Fund of the Year Global Custody Netwerk Nieuws 12 Peter Borgdorff benoemd als nieuwe commissaris bij KAS BANK 14 Pensioenfondsen en EMIR: tijdig anticiperen is cruciaal 17 Kostentransparantie in het Verenigd Koninkrijk: Navigeren door de mist 18 VVB-Expert Group Meeting in Keulen 20 The Custodian Principles 22 Volgens Vetter 24 Tjitsger Hulshoff: Klijnsma is fixing a broken theory 26 Commentaar op deze uitgave, suggesties voor toekomstige artikelen en verzoeken om op de verzendlijst geplaatst te worden, kunt u richten aan: Client management Tamis Stuker Managing Director Business Development Mark van Weezenbeek Managing Director Eindredactie Robbert Veltman Vormgeving KoeweidenPostma Drukwerk KAS BANK, Document & Systems Services KAS Selections is een kwartaaluitgave van KAS BANK N.V. te Amsterdam, Londen en Frankfurt am Main. Hoewel deze uitgave met de meeste zorg wordt samengesteld, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. Jaargang 21, nummer 4, december 2014

3 Voorwoord Gaat het nieuwe bankieren in 2015 zijn doorbraak beleven? Eigenlijk een merkwaardige vraag. Transparantie en de klant centraal horen immers de vanzelfsprekende kern te zijn van het doen en laten van de financiële sector. Voor zover mijn oog reikt, is dat ook zeker het geval. In de pensioensector zijn in ieder geval grote stappen voorwaarts gezet. Look through, kostentransparantie en op een heldere manier verantwoording afleggen aan de stakeholders staan bij bestuurders hoog op de agenda. Het nieuwe FTK 2015 spoort daar nog eens extra toe aan. Bij KAS BANK ondersteunen wij onze klanten (pro-)actief om aan de vereisten van de wet- en regelgeving te voldoen. De aanscherping van onze focus op vier kernsegmenten pensioenfondsen, verzekeraars, beleggingsfondsen en wealth managers betekent dat wij onze middelen nog gerichter gaan inzetten om onze missie ten uitvoer te brengen. En dat is om als onafhankelijke en neutrale partij een betrouwbare partner voor onze klanten te zijn. Dat impliceert een goede wederzijdse samenwerking. Daarom is uw feedback via o.a. de Client Service Review, diverse Klankbordgroepen en Xpert Meetings, zo belangrijk voor ons. Met uw input kunnen wij onze service nog verder verbeteren. Zelf heb ik mijn gesprekken met klanten het afgelopen jaar als zeer leerzaam ervaren. Soms zijn er harde noten gekraakt. Maar ook is duidelijk dat er in de markt duidelijk behoefte bestaat aan een onafhankelijke partij als KAS BANK. Het nieuwe bankieren is voor Bank Nederlandse Gemeenten al meer dan 100 jaar de gewoonste zaak van de wereld. Gewoon doen en betrokkenheid bij de klant zijn volgens bestuursvoorzitter Carel van Eykelenburg vanzelfsprekende kernwaarden. Dat komt ook naar voren in het interview met Peter Borgdorff, die samen met Petri Hofste op 19 november is benoemd als nieuwe commissaris van KAS BANK. Peter is al jaren een groot voorvechter voor meer transparantie in de financiële sector. De inrichting van de governance door Stichting Pensionfonds Achmea sluit daar bij aan. Het fonds heeft de countervailing power opgebouwd volgens een driehoeks-model waarin iedere partij een duidelijk onderscheiden rol speelt. Dit model zou volgens Gerard Warmerdam een voorbeeld voor andere fondsen kunnen zijn bij de (her)inrichting van hun governance. In de discussie over ons pensioenstelsel ( Nederland zakt af naar derde plaats ) wordt nog wel eens vergeten dat bijvoorbeeld Engeland en Duitsland juist wel degelijk naar Nederland kijken als gidsland. Daarvan getuigt het artikel van Christopher Sier, managing Director van KAS BANK UK Branch en een erkend pensioenspecialist in het Groot Brittannië. En bij de VVB Expert Meeting van o.a. Duitse vermogensbeheerders in Keulen was veel belangstelling voor de Nederlandse aanpak van kostentransparantie. Zo zit er ongemerkt weer een rode draad in deze KAS Selections. Maar er is ook iets definitief veranderd. Na 20 jaar stopt Laurens Vis met zijn Laurens Visie. Vanaf deze plaats wil ik Laurens zeer bedanken voor zijn vaak opmerkelijke kijk op de financiële sector. Niet voor niks bladerden veel lezers als eerste naar zijn rubriek. Zijn brede blik en historische kennis werden (en worden) zeer gewaardeerd. Laurens gaat zijn grote kennis nu inzetten voor de uitbouw van de activiteiten van KAS Trust in het Verenigd Koninkrijk. Zijn opvolger als columnist is Jeroen Vetter. In zijn eerste bijdrage laat Jeroen zien dat innovatie ook, of eigenlijk juist voor de financiële sector van groot belang is. En daarmee is de cirkel rond. Want innovatie behoort, net als transparantie en onafhankelijke informatievoorziening, tot de belangrijke thema s waarbij wij onze klanten ook in 2015 weer volop willen ondersteunen. Namens alle KAS BANK-ers wens ik u prettige feestdagen en een succesvol 2015 toe. Sikko van Katwijk Raad van Bestuur KAS BANK 3

4 BNG Bank laat zich al honderd jaar niet gek maken Carel van Eykelenburg, bestuursvoorzitter BNG Bank BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Klanten van de bank zijn overwegend overheden, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en nutsbedrijven. BNG Bank biedt hen financiële diensten op maat zoals kredietverlening, advies, betalingsverkeer en vermogensbeheer. Ook participeert de bank in publiek-private samenwerking. Verreweg het grootste deel van de kredietverlening van de bank is kredietrisicovrij, omdat deze aan of onder garantie van overheden plaatsvindt. Mede daardoor wordt BNG Bank als één van de veiligste banken ter wereld gezien met meerdere AAA-ratings. De bank is gevestigd in Den Haag en beheert met minder dan 300 medewerkers een balanstotaal van ruim 130 miljard euro. Hoe kenmerkt u de bedrijfscultuur van BNG Bank? Bij deze vraag moet ik meteen denken aan de toespraak van minister Dijsselbloem in april dit jaar ter gelegenheid van het honderdjarige bestaan van onze bank. Tussen alle aanbiedingen met flitsende financieringsproducten waarin gouden bergen worden beloofd klinkt ook een ander geluid. BNG Bank laat zich al honderd jaar niet gek maken. Zo veilig en goedkoop mogelijk. BNG Bank is niet van de snelle winst en ook nooit geweest, zei de minister. En daarmee sloeg hij de spijker op z n kop. We zijn wellicht niet altijd de snelste met het op de markt brengen van nieuwe flitsende producten, maar we zijn wel gedegen. En dat past ook bij ons. Betrokkenheid is een ander belangrijk aspect. Onze balans is groter dan die van de bank- en verzekeringsactiviteiten van SNS Reaal samen, maar we hebben minder dan 300 medewerkers. Dat betekent dat onze medewerkers meedraaien bij veel projecten. Zo was bijna de helft van de medewerkers betrokken bij de overgang van het toezicht op onze bank door de Europese Centrale Bank. Medewerkers vinden dat leuk, en dat verhoogt hun betrokkenheid. Ook omdat medewerkers bij ons gemiddeld langer in dienst blijven dan bij andere banken is hun betrokkenheid en hun kennis van de sector groot. Klanten zijn daar blij mee. Om de betrokkenheid op langere termijn te behouden is het belangrijk om elkaar te blijven aanspreken. Daarom gaan we binnenkort met leidinggevenden bij elkaar zitten om met stevige begeleiding - de veranderingen in de publieke sector en in de financiële sector te bespreken. Hoe reageer je daar op? Wat betekent dat voor jouw rol in de organisatie? Dat zijn vragen die de managers over zich heen krijgen. We vragen de jonge BNG ers om het management van repliek te dienen, zodat leidinggevenden daadwerkelijk worden uitgedaagd. Wat is de visie en missie van uw bedrijf? De bank is opgericht met een doelstelling die met enkele aanpassingen in de formulering steeds dezelfde is geweest: duurzaam bijdragen aan het laag houden van de kosten voor maatschappelijke voorziening voor de burger. Het is een doelstelling waarin maatschappelijk verantwoord ondernemen besloten ligt en die de afgelopen eeuw niets van haar relevantie heeft verloren. Sterker nog, ons draagvlak is gegroeid. Een eeuw geleden werd de bank opgericht door 37 van de toen nog ruim 1100 Nederlandse gemeenten. Nu zijn vrijwel alle gemeenten en provincies, een hoogheemraadschap én de rijksoverheid aandeelhouder van onze bank. Omdat veel aandeelhouders ook klant zijn, houden ze ons scherp. Om klanten te voorzien van goedkope financiering moet de bank onder alle omstandigheden tegen zo laag mogelijke rentetarieven kunnen inkopen. Dat be tekent dat de excellente kredietwaardigheid vergelijkbaar met die van de Nederlandse overheid gewaarborgd moet blijven. De crisis laat zien dat dit een goede keuze is. Hoe beïnvloedt de Europese regelgeving BNG Bank? Onder invloed van de crisis is de financiële regelgeving sterk toegenomen. Dat leidt tot een grotere administratieve lastendruk voor BNG Bank en helaas tot hogere kosten voor de klanten. Maar er zijn meer implicaties voor onze belanghebbenden. Wij worden internationaal beschouwd als een zéér stabiele bank met een relatief stabiele ontwikkeling van het resultaat. Maar onder 4 KAS SELECTIONS december 2014

5 Carel van Eykelenburg Bestuursvoorzitter BNG Bank Carel van Eykelenburg is vanaf 1 januari 2005 lid van de Raad van Bestuur van BNG Bank en per oktober 2008 benoemd als voorzitter. Hij is onder meer lid van het bestuur van de Nederlandse Vereniging van Banken, lid van het bestuur van het ABP en lid van de Commissie Intern Toezicht van het Shell Pensioenfonds. invloed van de nieuwe IFRS-regelgeving voor Fair Value is het onvermijdelijk dat ons bedrijfsresultaat veel volatieler wordt. Belangrijk is ook de Basel III-regelgeving die nu is ondergebracht in de Europese CRD IV-richtlijn. Het belangrijkste effect daarvan voor BNG Bank is de voorgestelde ondergrens voor de leverage ratio van 3% in Europees verband vanaf Minister Dijsselbloem overweegt zelfs voor de Nederlandse banken die zich niet exclusief op publieke sector richten een onder grens van 4%. Opmerkelijk genoeg vond toenmalig minister van Financiën Gerrit Zalm begin deze eeuw onze kapitaalbuffer van 3% te hoog en dwong hij ons tot uitkering van extra dividend zodat onze leverage ratio tot ruim 2% zakte. Nu bestaat de kans dat we duurder hybride kapitaal moeten aantrekken om de leverage ratio vóór 2019 boven de 3% uit te laten komen. Zo zie je maar weer hoe veranderlijk ook regelgeving kan zijn. Hoe past u de regels voor good governance toe binnen de bank? Good governance begint bij ons met volledige transparantie. Onze aandeelhouders en klanten zijn als publieke instelling gewend om verantwoording af te moeten leggen en verwachten dat ook van hun bank. De discussie over het beloningsbeleid, om een voorbeeld te noemen, is bij ons gevoerd in 2009, lang voordat het op de publieke agenda stond en bij andere banken werd besproken. Ik wil bij dit onderwerp overigens een kanttekening maken. Naarmate de toezichtstoren en de roep om transparantie bij banken toeneemt, zie je een tendens naar schaduwbankieren ontstaan. Denk aan crowdfunding, kredietunies, e.d. Op het eerste gezicht is dit goedkope financiering. Maar er is ook veel minder toezicht en de gevolgen daarvan zijn nu nog niet te overzien. Waar staat BNG Bank over vijf jaar? Voor ons zijn de ontwikkelingen bij onze klanten bepalend. Een belangrijke trend naast Europa is de vergrijzing en verstedelijking van Nederland. De bevolking in de Randstad groeit door, terwijl een derde van de gemeenten in Nederland te maken krijgt met een krimp van 2,5% per jaar of meer. Dat betekent voor ons dat we goed moeten kijken naar de steeds grotere verschillen tussen onze klanten. Belangrijk is ook dat de overheid steeds minder uitvoerend en steeds meer kaderstellend opereert. Dat betekent bijvoorbeeld dat de overheid financiële risico s in de gezondheidszorg overhevelt naar de instellingen zélf. Als één van de grotere banken in de gezondheidszorg zullen we dus nog beter moeten kijken hoe we die risico s kunnen beperken. Als vierde en laatste trend noem ik de verduurzaming. Wij merken dat er in de hele maatschappij, maar vooral ook bij onze klanten, steeds meer belangstelling is voor duurzaamheid in de bedrijfsvoering. We faciliteren onze klanten op dit gebied waar mogelijk en zijn op onderdelen proactief. Zo hebben we modellen ontwikkeld om zonnepanelen te installeren bij sociale huurwoningen, op zo n manier dat huurders van deze woningen hier ook van profiteren. Binnenkort worden de eerste zonnepanelen geïnstalleerd. 5

6 Belgische Keytrade Bank kiest voor Nederlandse custodian Keytrade Bank, de Belgische marktleider inzake online trading, heeft in 2014 besloten om met KAS BANK in zee te gaan voor de clearing, settlement en bewaarneming van haar transacties op verschillende markten. CEO Thierry Ternier licht toe waarom de bank tot nu toe zeer tevreden is over haar keus. Voor de groei van onze activiteiten in België en in het buitenland, waren we op zoek naar een betrouwbare custodian. Als Europese speler droeg KAS BANK vrijwel onmiddellijk onze voorkeur weg, aldus Thierry Ternier. Als middelgrote onder neming waarderen we een partner op maat. KAS BANK komt hier volledig aan tegemoet door telkens met ons mee te denken en de belangrijkste actuele uitdagingen voor kleine en middelgrote ondernemingen, KMO s in Vlaanderen, te kaderen. Gedurende het selectieproces voor een nieuwe custodian, had men bij Keytrade Bank al heel snel een goed gevoel bij het kennismakingstraject van KAS BANK. Tijdens uitgebreide workshops, die zowel in de kantoren van Keytrade Bank als in die van KAS BANK plaatsvonden, werden eerst alle operationele en reglementaire aspecten besproken. Wij merkten onmiddellijk dat KAS BANK sterk is in hun expertise, zowel wat betreft hun tools als hun medewerkers. Dat schept vertrouwen, zegt Ternier. Daarnaast werden voor de medewerkers van Keytrade Bank webinars georganiseerd om op die manier de tools van KAS BANK te testen alvorens een definitieve beslissing te nemen. Voor de online bank was het zeer belangrijk om te weten of de medewerkers die deze tools dagelijks moeten gaan gebruiken ook achter deze beslissing zouden staan. Onze medewerkers waren al snel enthousiast over de tools. Ze werden als prettig en overzichtelijk ervaren. Zeker KAS-Web vond men handig in gebruik. Het enthousiasme van onze medewerkers was voor ons dan ook doorslaggevend, concludeert Thierry Ternier. Het enthousiasme van onze medewerkers was voor ons doorslaggevend. Na de beslissing om met KAS BANK samen te werken, werd het transitie- en intakeproces gestart. De verantwoordelijke intakemanager leidde samen met een aantal andere medewerkers van beide bedrijven de volledige oefening in goede banen. De gestructureerde aanpak van KAS BANK heeft de intake voor Keytrade Bank aanzienlijk vergemakkelijkt. Dit getuigt ook van expertise in hun vakgebied. Inmiddels is de samenwerking bijna een jaar op streek. Tot op heden zijn we er 6 KAS SELECTIONS december 2014

7 nog steeds van overtuigd dat we de beste keuze gemaakt hebben, geeft Ternier aan. KAS BANK heeft een kwalitatief hoogstaand client relationship management waardoor ze hun klanten zeer goed begrijpen. Volgens Ternier denkt KAS BANK als nieuwe custodian proactief mee over de toekomstige uitdagingen voor Keytrade Bank als online bank. Anderzijds zijn jullie reactief zeer sterk en vatten onmiddellijk de koe bij de horens wanneer er een probleem optreedt. Hierdoor is er een goede wisselwerking en een constructieve samenwerking ontstaan. Zo is bijvoorbeeld de verdergaande harmonisatie voor de effectenmarkten in Europa een hele uitdaging, gaat Ternier verder. Uiteraard zijn wij voorstander van dergelijke harmonisatie, omdat dit meer transparantie voor de beleggers met zich meebrengt. Niettemin weegt deze reglementaire druk op onze organisatie. Ook in deze uitdaging voelen we de meerwaarde van KAS BANK. Zij denken actief met ons mee en staan ons bij met raad en daad. De toekomst met KAS BANK ziet Keytrade Bank dan ook positief in. Wij hopen dat KAS BANK oor en oog blijft hebben naar de opkomende uitdagingen. Keytrade Bank is een Belgische online bank gespecialiseerd in bankieren en beleggen. Haar hoofdkantoor zetelt in Brussel, met dochtermaatschappijen in Luxemburg en Zwitserland. De bank biedt met KEYPACK volwaardige bankdiensten aan die door consumentenorganisaties als beste aanbod op de Belgische markt zijn bekroond. Via een professioneel en kwalitatief platform met innovatieve tools kunnen beleggers zelf actief beleggen op de belangrijkste wereldmarkten in de meest optimale omgeving. Een optimale gebruiksvriendelijkheid voor haar cliënten staat bij Keytrade Bank hoog in het vaandel. Een team specialisten helpt cliënten om stap voor stap hun financiën in eigen handen te nemen om op die manier een potentieel hoger rendement te kunnen behalen. Leve de durvers, is dan ook het motto van de bank. Thierry Ternier Chief Executive Officer Een optimale gebruiksvriendelijkheid voor haar cliënten staat bij Keytrade Bank hoog in het vaandel. 7

8 Gerard Warmerdam Voorzitter van de commissie balansmanagement van Stichting Pensioenfonds Achmea Stichting Pensioenfonds Achmea In 2003 besloot verzekeraar Achmea om de verschillende pensioenregelingen binnen het bedrijf onder te brengen in een eigen pensioenfonds, de Stichting Pensioenfonds Achmea Personeel (SPAP). Bij de start in 2005 werden de nominale verplichtingen van het fonds herverzekerd bij de eigen levensverzekeraar ten gunste van een gegarandeerde uitkering. Deze keuze werd in 2009 heroverwogen toen SPAP ging fuseren met Stichting Pensioenfonds Interpolis tot Stichting Pensioenfonds Achmea (SPA). Dat leidde ertoe dat er een nieuwe pensioenregeling kwam. Per 1 januari 2014 voert SPA de pensioenregeling zelfstandig en voor eigen risico uit in de vorm van Collectieve Defined Contribution (CDC) regelingen. Pensioenfonds Achmea in control door heldere driehoek uitbestede taken Het Nederlandse pensioenstelsel gaat veranderen. Zo bestaat de kans dat de huidige verplichte deelneming op termijn verdwijnt. Stichting Pensioenfonds Achmea sorteert hier alvast op voor met een herijking van haar governance en vermogensbeheerorganisatie. Volgens Gerard Warmerdam, voorzitter van de commissie balansmanagement van het pensioenfonds, kan de gekozen oplossing ook interessant zijn voor andere pensioenfondsen. Stichting Pensioenfonds Achmea (SPA) heeft sinds 1 januari 2014 alle aanspraken in eigen beheer. Daarmee draagt het fonds ook de eindverantwoordelijkheid voor de partijen waar het taken aan uitbesteedt. Voor het bestuur is het een uitgemaakte zaak dat de governance en het risicomanagement daarom goed op orde moeten zijn. Wij willen tot de beste pensioenfondsen van Nederland behoren, legt Warmerdam uit. Dat is natuurlijk een subjectief begrip. Maar in onze ogen is het beste fonds een fonds waar de deelnemers ook In onze ogen is het beste fonds een fonds waar de deelnemers ook vrijwillig voor zouden kiezen op het moment dat er marktwerking is. vrijwillig voor zouden kiezen op het moment dat er marktwerking is. Een optimale governance is daar onlosmakelijk mee verbonden. 8 KAS SELECTIONS december 2014

9 Blauwdruk Bij de inrichting van de governance is het bestuur van SPA niet over één nacht ijs gegaan. Zo is goed gekeken naar een aantal door De Nederlandsche Bank (DNB) geformuleerde aandachtspunten voor goed bestuur. Zo wijst DNB in haar Themabrieven op het gevaar van mogelijke belangenverstrengeling als beheer en uitvoering in één hand zijn. Andere belangrijke punten zijn een optimale risicobeheersing, voldoende countervailing power ( tegenkracht ), duidelijke afspraken over uitbestedingen en beheersing van financiële risico s. Als pensioenfonds van Achmea doen wij zaken met Achmea bedrijfsonderdelen. Dat kan alleen maar goed en zuiver functioneren als er sprake is van countervailing power. Een goede governance fungeert vooral als spiegel voor het bestuur. Houden wij ons aan het afgesproken beleggingsbeleid? Bieden wij voldoende tegenwicht tegenover de vermogensbeheerders en de uitvoeringsorganisatie van het fonds? Is de informatievoorziening goed geregeld? In de blauwdruk voor de vermogensbeheerorganisatie werkt SPA met twee verschillende partijen voor enerzijds het fiduciair beheer en anderzijds de bewaarneming en administratie. Na een zorgvuldig uitbestedingsproces volgens de uitbestedingsregels van DNB, is SPA in zee gegaan met Syntrus Achmea Vermogensbeheer als fiduciair beheerder en KAS BANK als bewaarder en administrateur. De afspraken over ieders specifieke rol en taken zijn vastgelegd in een tripartiete Service Level Agreement tussen Syntrus Achmea Vermogensbeheer, KAS BANK en Syntrus Achmea Pensioenbeheer als Dit model met scheiding van taken geeft het bestuur de handvatten om altijd in control te zijn. pensioenadministrateur. Dit model met scheiding van taken geeft het bestuur de handvatten om altijd in control te zijn. Volgens Warmerdam kan deze constructie zeker ook interessant zijn voor andere pensioenfondsen die uitbesteding van taken (her)overwegen. Door de functies voor de balansmanagementkant primair buiten de eigen organisatie te leggen en een juiste scheiding aan te brengen, ontstaat onafhankelijkheid en objectiviteit en een model waarin het bestuur de juiste bestuursen stuurinformatie krijgt. De kosten voor inschakeling van een derde partij zijn wellicht hoger. Maar een onafhankelijke partij helpt om mogelijk onzichtbare risico s zichtbaar te maken en kan goed monitoren of alle afspraken over het beheer en uitvoering van transacties worden nagekomen. Zo verdien je de extra kosten uiteindelijk weer terug. Overigens vindt SPA sturen op kosten en kostentransparantie ook belangrijk. SPA wil bij de verdere ontwikkeling daarvan graag met KAS BANK optrekken. Invulling Binnen de driehoek SPA-KAS BANK- Syntrus Achmea is KAS BANK verantwoordelijk voor de bewaarfunctie, de beleggingsadministratie, de compliance en risk monitoring, het collateral management en de rapportages aan de toezichthouder. Fiduciair manager Syntrus Achmea Vermogensbeheer verzorgt via een gescheiden uitbesteding (1) de strategische portefeuille advisering en het Een onafhankelijke partij helpt om mogelijk onzichtbare risico s zichtbaar te maken. balansmanagement en het gedeeltelijke beheer van de matchingsportefeuille, en (2) de manager selectie. Laatstgenoemde omvat het selecteren, monitoren en eventueel vervangen van operationeel vermogensbeheerders en/of beleggingsinstellingen. Het bestuur van SPA kan op basis van de onafhankelijke rapportages van KAS BANK een gefundeerd oordeel vellen over het vermogensbeheer en de risico s goed monitoren. Met die informatie kunnen wij onze partners alert houden, bijvoorbeeld bij een mandaatoverschrijding bij een van de vermogensbeheerders of van de overall beleggingsrichtlijnen van het fonds. Daarnaast kunnen we de deelnemers en pensioengerechtigden op een transparante manier informeren over de actuele situatie van het fonds. Belangen deelnemers gewaarborgd In de filosofie van Stichting Pensioenfonds Achmea gaat governance verder dan het optimaal inrichten van de countervailing power. Delen van pensioenkennis en actief van elkaar leren hoort daar ook bij. Het fonds werkt daarom met een pool van potentiële bestuursleden die nu al betrokken worden bij het fonds. Zij krijgen allemaal een opleiding op het gebied van pensioenen aangeboden. Als binnen het bestuur een plek vrijkomt, wordt vanuit de pool gezocht naar een opvolger die het beste past bij de opengevallen plek. Verder werkt SPA met plaatsvervangende bestuursleden. Zij zitten bij de bestuursvergaderingen en zijn volwaardig lid van de diverse bestuurlijke commissies. Als het vereiste quorum in het bestuur ontbreekt, hebben zij ook stemrecht. Wij vinden representativiteit in het bestuur belangrijk, maar werken bewust niet met verkiezingen. Wij willen bevorderen dat de expertise binnen de pool en het bestuur zo goed mogelijk aansluit op de kennis die wij op dat moment nodig hebben. Op deze manier zijn de belangen van de deelnemers en de representativiteit vanuit de pariteit beide goed gewaarborgd. 9

10 Kostenbenchmarking: appels met appels vergelijken Financiële instellingen werken hard aan herstel van vertrouwen bij aandeelhouders en klanten. (Kosten)transparantie is daarbij het sleutelwoord. CFA Society Netherlands organiseerde in dat verband op 25 november een goed bezochte bijeenkomst over Transparency and Fairness: Investment Costs Examined. De hoge opkomst liet zien dat dit onderwerp ook in Nederland hoog op de agenda staat. Voorzitter Jacco Heemskerk deed in zijn inleiding de suggestie om de Nederlandse ervaringen met kostentransparantie te vertalen naar Global Investment Costs Standards. Dit in navolging van de door het CFA Institute al ontwikkelde Global Investment Performance Standards (GIPS). De Nederlandse pensioensector loopt daarin al voorop op de ons omringende landen. Vooral in Engeland en Zwitserland neemt de roep om transparantie sterk toe. Charlie Hogan van CFA Institute benadrukte daarna dat in de financiële sector ethiek en het belang van de klant altijd centraal hoort te staan. Klaus Paesler (Russel Investment) wees op de verborgen kosten in FX overlays en bij transitiemanagement. Hij gaf aan dat met name de custodian de informatie bezit die nodig is om deze kosten inzichtelijk te maken. Sikko van Katwijk sloot daar in zijn presentatie op aan. Wat voor informatie is benodigd en hoe kom je daar aan? Vermogensbeheerders hebben in het algemeen niet als default setting om volledig inzage in hun kosten te geven. Vaak moet daar vanuit bijvoorbeeld het pensioenfonds stevig op aangedrongen worden. Daarbij is de tone of voice van groot belang. Informatie verzamelen is geen kwestie van wij tegen zij, maar van een partnership met de vermogensbeheerder waarbij zijn relatie met de klant centraal staat. Daarna ging hij dieper in op het kostenbenchmark initiatief van KAS BANK. De grootte van de deelnemende populatie en de omvang van de gebruikte data ( data mining ) is cruciaal voor iedere benchmark. Hoe groter de populatie, hoe groter de betrouwbaarheid van de benchmark. De KAS BANK Kostenbenchmark is daarom in nauwe samenwerking met de pensioensector ont wikkeld. Inmiddels hebben ruim 40 Nederlandse pensioenfondsen zich aangemeld voor deelname aan deze benchmark. De eenvoud van de benchmark (data worden aangeleverd op basis van kasstromen en de verplichte FTK Staten) maakt de kosten van pensioenfondsen op een eenvoudige wijze inzichtelijk. Vervolgens kunnen zij hun kosten vergelijken met hun peers en verder analyseren. De benchmark vergelijkt de kosten per deelnemend pensioenfonds met een peer group van vergelijkbare pensioenfondsen en een zo breed mogelijk universum van alle pensioenfondsen in Nederland. Daarbij wordt gekeken naar de kosten van pensioenbeheer per deelnemer, van het vermogensbeheer in bps en de transactiekosten van het vermogensbeheer in bps (beide worden afgezet ten opzichte van het totale pensioenvermogen). De vermogensbeheer- en transactiekosten worden uitgesplitst naar beleggingscategorie. Ook geeft de benchmark inzicht in de out- of underperformance van het fonds ten opzichte zijn benchmarkperformance. Het bestuur van het pensioenfonds kan dan uiteindelijk zelf een onafhankelijk oordeel vellen over de (vermogens)beheerkosten. 10 KAS SELECTIONS december 2014

11 Sikko van Katwijk met de European Pension of the Year 2014 award. KAS BANK voor tweede opeenvolgende keer European Pension Fund Custodian of the Year De European Custody Risk Awards zijn een initiatief van het Europese vakblad Custody Risk voor risk managers in de financiële sector. Een onafhankelijke jury van financieel specialisten uit diverse disciplines beoordeelt alle nominaties en beslist over de winnaars. De uitreiking vond plaats op 11 november tijdens het jaarlijkse European Custody Risk Awards evenement in Londen. KAS BANK was in twee categorieën - Pension Fund Custodian of the Year en Custodian of the Year-Benelux - genomineerd en viel ook twee keer in de prijzen. Naar het oordeel van de jury is KAS BANK dé bank voor pensioenfondsen door bestuurders en bestuursbureaus te helpen bij de implementatie en uitvoering van nieuwe wet- en regelgeving. De bank heeft talrijke nieuwe pensioenfonds klanten verwelkomd in 2014 en verlegt de grenzen van de sector door nieuwe normen te stellen. KAS BANK is een van de eerste Europese custodians die op transparante wijze informatie levert over vermogensbeheer- en transactiekosten. De Award voor Pension Fund Custodian of the Year werd in ontvangst genomen door bestuurslid Sikko van Katwijk. Het is een eer om deze prijs namens het team van KAS BANK in ontvangst te mogen nemen. Wij zien de Award als een bevestiging en erkenning van onze strategische focus op pensioenfondsen. Waar asset safety bij pensioenfondsen onverminderd een belangrijke rol blijft spelen, vraagt onze veranderende rol als bewaarder tegelijkertijd om een innovatieve aanpak. KAS BANK evolueert steeds meer naar de rol van trusted agent voor onze klanten. Wij helpen hen om meer inzicht en trans parantie van de kosten te krijgen, waardoor zij zichzelf kunnen benchmarken ten opzichte van hun branchegenoten en optimaal hun verantwoordelijkheden tegenover hun stake holders kunnen uitvoeren. Deze Awards zijn voor ons een andere belangrijke stimulans om deze weg te blijven volgen. Mark van Weezenbeek, Head of Sales & Business Development, met de Custodian of the Year-Benelux award. 11

12 Global Custody Netwerk Nieuws BINNEN EUROPA België Wijziging sub-custodian voor OLO s PKAS BANK heeft voor de afwikkeling van Belgische OLO s een andere sub-custodian aangewezen. OLO s (Obligations Lineair(e) Obligaties) zijn enkel bestemd voor institutionele beleggers en grote ondernemingen en worden alleen uitgegeven in gedematerialiseerde vorm. Het rendement op de Belgische 10-jarige OLO is de belangrijkste indicator voor de evolutie van de lange termijnrente in België. De afwikkeling van OLO s vindt sinds 14 november 2014 via Euroclear Bank plaats. De transitie is verder niet van invloed op de afwikkeling van corporate actions (onder andere corporate events, dividend, couponbetalingen en lossingen). Over de verdere operationele impact van deze aanpassing in ons netwerk bent u per Service Update ingelicht. Noorwegen Uitstel integratie SIX x-clear en Oslo Clearing Op 30 oktober is op gezag van het Noorse ministerie van Financiën besloten om de juridische integratie tussen de clearing organisaties SIX x-clear en Oslo Clearing uit te stellen tot een nader te bepalen datum. Bij het afgeven van de licentie voor SIX x-clear om als buitenlandse CCP in Noorwegen te opereren, was overeengekomen dat Swiss National Bank (SNB) en de Swiss Financial Supervisory Authority (FINMA) enerzijds en de Noorse toezichthouder (Finanstilsynet) en de Noorse centrale bank (Norges Bank) anderzijds een overeenkomst over wederzijds effectief toezicht afge sloten zouden hebben voor aanvang van de clearing werkzaamheden. Dat is nog niet gebeurd. Daarom mag SIX x-clear nog niet beginnen met haar clearing werkzaamheden in Noorwegen. Roemenië Nieuwe Kapitaalmarkt wet Het Roemeense ministerie van Financiën heeft een concept van de nieuwe Kapitaalmarkt wet openbaar gemaakt. Er heeft een consultatieronde plaatsgevonden onder belanghebbende partijen. Doel van de wijziging is om de Roemeense kapitaalmarktwetgeving te harmoniseren met de internationale normen. Dit zal ook de toegang voor internationale investeerders tot de Roemeense markt vergemakkelijken. Harmonisatie zal naar verwachting plaatsvinden in het eerste kwartaal van KAS SELECTIONS december 2014

13 Global Custody Netwerk Nieuws BUITEN EUROPA Hongkong/China Shanghai-Hong Kong Stock Connect Na diverse malen te zijn uitgesteld was afgelopen 17 november de eerste handelsdag voor het platform Shanghai-Hong Kong Stock Connect. Via dit platform kan vanuit Hongkong op het vasteland in China worden gehandeld terwijl de afwikkeling plaatsvindt in Hongkong (de zg. northbound trading ). De gestelde handelsquota voor northbound trading waren al snel bereikt. Omgekeerd mogen alleen institutionele beleggers en particuliere beleggers gevestigd in China en met een totaalbalans van minimaal RMB op hun effecten- en geldrekeningen southbound handelen op de beurs van Hongkong Wereldwijd 52 landen gaan belastinginformatie uitwisselen via Common Reporting Standards Op 29 oktober 2014 heeft minister Dijsselbloem van Financiën in Berlijn samen met 51 andere landen een verklaring getekend over automatische informatie uitwisseling van belastinggegevens. Dit betekent onder meer dat alle financiële instellingen in deze 52 landen, waaronder KAS BANK, vanaf 1 januari 2016 hun klanten moeten identificeren op basis van Common Reporting Standards (CRS). Op basis van de CRS worden zowel personen als bedrijven geïdentificeerd en eventueel gerapporteerd. De informatie wordt gerapporteerd aan de lokale belastingdienst die deze informatie automatisch doorgeeft aan de landen die zich hebben gecommitteerd aan de CRS. De CRS vloeien voort uit de inmiddels ingevoerde Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA). FATCA verplicht financiële instellingen wereldwijd hun Amerikaanse klanten te identificeren en bepaalde gegevens over deze klanten te rapporteren aan de lokale belastingdienst in geval er sprake is van een Intergovernmental Agreement tussen de Verenigde Staten en het betreffende land. De CRS wijken op belangrijke punten af van FATCA, zoals de manier waarop klanten zich moeten identificeren. U wordt hier nog nader over geïnformeerd. Achtenveertig landen hebben zich al gecommitteerd om op basis van de CRS informatie uit te wisselen per september Vier landen hebben aangegeven om een jaar later (september 2018) informatie uit te gaan wisselen. Vanaf september 2017 zal Nederland infor matie verstrekken over mogelijke buitenlandse belastingplichtigen. Naast het uitwisselen van informatie zal Nederland ook informatie gaan ontvangen over mogelijk Nederlandse belastingplichtigen. De gegevens hebben dan betrekking op het jaar

14 Peter Borgdorff benoemd als nieuwe commissaris bij KAS BANK Op 19 november is Peter Borgdorff door de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders benoemd als nieuwe commissaris bij KAS BANK. Met de gelijktijdige benoeming van mevrouw Petri Hofsté bestaat de Raad van Commissarissen nu uit zes personen. Peter Borgdorff, in het dagelijks leven directeur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn, wordt tevens de nieuwe voorzitter van de Raad van Commissarissen (RvC). Zijn visie op de rol van RvC is duidelijk. Ik zie de Raad nadrukkelijk als toezichthouder en als sparringpartner voor de Raad van Bestuur. Als commissaris zit je niet op de stoel van de bestuurders maar zie je wel toe, ieder vanuit zijn of haar expertise, op de uitvoering van de strategie en het beleid. Ieder mens heeft in zijn of haar werk recht op een spiegel Uw benoeming als commissaris bij KAS BANK is uw eerste commissariaat bij een beursgenoteerde onderneming. Wat waren uw beweegredenen om dit commissariaat te accepteren? Nieuwsgierigheid. Ik verken graag steeds nieuwe terreinen die verband houden met mijn werk in de pensioensector. KAS BANK staat dicht bij de pensioensector. De organisatie heeft mijn sympathie en daarom ben ik in deze nieuwe rol gestapt. En de baan past nu in mijn agenda. Voor mij is dat heel belangrijk, want mijn werk als directeur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn gaat te allen tijde voor. Overigens is de taak van commissaris geen sinecure. Het is beslist geen baantje voor 2 uur in de week, maar eerder voor een tot twee dagen per week. Ik meen verstand te hebben van pensioenen maar daarmee niet perse ook van de bancaire sector. In verband met de voorbereiding op de functie en op de toetsing door De Nederlandsche Bank heb ik de afgelopen maanden flink moeten studeren op vragen als: wat doet een (systeem)bank, hoe ziet het risicomanagement eruit, wat doet treasury, enzovoorts. Gelukkig bezitten de andere commissarissen ruime expertise op uiteenlopende gebieden, dus van hen kan ik veel leren de komende tijd. En verder was ik gewoon zeer vereerd dat ik hiervoor ben gevraagd. Hoe ziet u uw rol als non-executive toezichthouder bij KAS BANK? Ziet u bijvoorbeeld een actieve rol voor de RvC bij de invulling en uitvoering van de strategie van de bank? In een two-tier model als bij KAS BANK vervult de RvC twee duidelijke niet uitvoerende taken. De eerste is de rol van toezichthouder. Als RvC zitten wij niet op de stoel van de Raad van Bestuur. Dat zijn allemaal verstandige mensen met veel verstand van zaken. Wel kijken wij of de uitvoering van hun taken past binnen de strategie en het beleid van de bank. Onze tweede rol, en wat mij betreft minstens zo belangrijk, is die van klankbord. Ieder mens heeft in zijn of haar werk recht op een spiegel. Ik zie het als de voornaamste taak van de RvC, en in mijn rol als voorzitter, om samen kennis te mobiliseren en reflectievragen te stellen. Uiteindelijk gaat iedere organisatie daar beter van functioneren. Als RvC zullen we ons zeker niet bemoeien met de uitvoering van het beleid maar wel wijzen op de mogelijke gevolgen van dat beleid. Ik wil vooral een inhoudelijke discussie voeren met mijn medecommissarissen en de RvB. Daarbij kijken wij nadrukkelijk naar de belangen van alle stakeholders, en dan met name de klant. Mijn ervaring als directeur van PZFW neem ik daarin mee. Ons pensioenfonds heeft de gewone Nederlander als klant, of 14 KAS SELECTIONS december 2014

15 Een bestuurder moet altijd commitment hebben bij zijn of haar fonds. deelnemer zoals dat bij ons heet, dus ik denk wel te weten wat er bij onze klanten, en dat zijn indirect ook de klanten van KAS BANK, leeft. Het is mijn diepste overtuiging dat iedereen ertoe doet in de samenleving. Daar hoort bij dat je als bedrijf, of dat nu PFZW is of KAS BANK, weet wat je klanten bezighoudt. Daarom ga ik zelf vaak op werkbezoek. Wat maakt een medewerker in de sector zorg en welzijn mee? Hoe wil zij haar pensioen geregeld zien? Uitein delijk gaat het om betrokkenheid bij het werk wat je doet. Wat dat betreft zie ik bij de medewerkers van KAS BANK veel commitment. Zij staan voor hun werk en de belangen van de klant. Ik vind dat heel belangrijk en het is voor mij mede de motivatie geweest om commissaris te worden bij KAS BANK. KAS BANK richt zich met haar dienstverlening op vier kernsegmenten. Wat is volgens u de toegevoegde waarde van KAS BANK voor pensioenfondsen, verzekeraars, beleggingsfondsen en wealth managers? De laatste jaren komt ontzettend veel nieuwe regelgeving op de financiële sector af. De complexiteit van de ver antwoording groeit. KAS BANK beschikt over de instrumenten om haar klanten te ondersteunen aan alle regelgeving te voldoen. De onafhankelijke positie en pure play benadering vind ik wat dat betreft erg belangrijk. Als ik binnen mijn eigen sector kijk, dan is het vooral voor kleinere en middelgrote pensioenfondsen essentieel dat zij ontzorgd worden. Want er komt gewoon heel veel werk op je af als bestuurder. De kleinere fondsen hebben vaak geen eigen bestuursbureau en moeten veel moeite doen om bestuurders te vinden. Als een fonds haar werk beter kan doen omdat KAS BANK allerlei taken voor haar uitvoert, dan zijn haar klanten, de deelnemers en pensioengerechtigden, daar uiteindelijk beter mee af. U bent een vooraanstaande en vaak ook uitgesproken figuur in de Nederlandse pensioensector. Bestaat niet het gevaar van belangenverstrengeling tussen uw rol als directeur van PFZW en uw toezichthoudende rol bij KAS BANK? Pensioenfonds Zorg en Welzijn is zelf geen klant van KAS BANK. Anders had ik de benoeming ook niet geaccepteerd. Ik zie dat gevaar dus niet zo. Bovendien hecht KAS BANK zelf erg aan good governance en transparantie. En ik ook. Als voorzitter van Eumedion ben ik nauw betrokken geweest bij de discussie over governance bij beursgenoteerde onder nemingen, zowel in Nederland als Europa. Ik vind dat we daar voortdurend kritisch naar moeten kijken. Hoe kan de governance het beste worden ingevuld? In de kern is het heel simpel. Iedere organisatie moet zijn eigen counter vailing power organi seren. Stel jezelf steeds de vraag: kan ik mijn collega nog uitleggen wat ik doe? Handel ik nog in het belang van de klant? Zit ik niet al te lang in het bestuur? Bij besturen gaat het niet om macht maar om de vraag wat je ermee doet. Hoe kijkt u in het algemeen aan tegen de governance discussie in Nederland en Europa? U was bijvoorbeeld op persoonlijke titel betrokken bij het rapport Kijken in de spiegel van een speciale werkgroep van Transparency International Nederland. De werkgroep doet aanbevelingen over de omgang door pensioenfondsbestuurder met dilemma s op het gebied van governance, transparantie en communicatie met deelnemers en pensioengerechtigden. Ziet u al veranderingen op dat gebied? Nou, ik heb niet de illusie dat ons rapport op stel en sprong iets heeft veranderd. Maar ik weet wel dat het rapport overal op de bureaus van de pensioenfondsen ligt. DNB doet nu ook integriteitsonderzoeken waarin o.a. gekeken wordt naar mogelijke belangenverstrengeling bij bestuurders. De discussie over transparantie, governance en ook compliance is dus volop gaande. De crisis in 2008 heeft daar duidelijk een rol is gespeeld. Het vertrouwen in pensioenfondsen is tanende, dat is gewoon zo. We zullen dat opnieuw moeten verdienen. Dan kom je bij een belangrijke vraag: hoe zie je een pensioenfonds eigenlijk? Als financiële instelling die alleen maar gaat over geld? Of als uitvoerder van cao afspraken tussen werkgever en werknemers of bedrijfstak breed. De Nederlandsche Bank ziet pensioenfondsen steeds meer als een financiële instelling waar risicomanagement en het beleggingsbeleid centraal moeten staan. Zelf denk ik dat de sociale partners een duidelijke rol moeten behouden bij de uitvoering van de pensioenregeling als onderdeel van het arbeidsvoorwaarden 15

16 beleid. Ik meen dat voldoende deskundigheid op alle terreinen van het besturen van een pensioenfonds beschikbaar moet zijn. Een bestuurder moet echter altijd commitment hebben bij zijn of haar fonds. Als buiten een ambulance voorbij rijdt, dan denk ik er automatisch aan dat ik mijn werk doe voor die ambulancebroeder of de verpleegkundige in het ziekenhuis. Dat bedoel ik met commitment. Besturen van een pensioenfonds is voor een groot deel natuurlijk gewoon werk, maar wel werk dat je alleen met een grote betrokkenheid bij je klanten kunt doen. Daarom is deskundigheid van bestuurders en deskundigheidsbevordering essentieel. Besturen is beslist ook meer dan het afvinken van lijstjes om maar te voldoen aan de regelgeving van DNB of wie dan ook. Ik hoor vaak genoeg om mij heen: Ja, maar het moet volgens de Code Goed Bestuur. Nee, je voldoet aan de regels omdat je intrinsiek vindt dat je pensioenfonds goed bestuurd moet worden. Toezicht is prima en regels ook. Het moet echter geen technocratische exercitie worden. Net zoals we niet moeten doorschieten naar low trust als de norm. Natuurlijk zullen er altijd onvoorziene problemen of zwarte zwanen zijn. Maar het uitgangspunt moet altijd zijn dat je het goed wilt doen, ook zonder al die regels. Omdat je weet waar je mee bezig bent. Daarmee wil ik niet zeggen dat ons pensioenstelsel moet blijven zoals het is. De wereld verandert en de pensioenvoorziening dus ook. Ik heb het al vaker gezegd en geschreven: Het wordt niet minder zeker, maar zeker minder. Des te meer reden om goed naar de houdbaarheid van dat stelsel te kijken. Het uitgangspunt moet altijd zijn dat je het goed wilt doen, ook zonder al die regels Petri Hofsté eveneens benoemd als nieuwe commissaris bij KAS BANK De Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAVA) heeft met vrijwel algemene stemmen mevrouw Petri Hofsté en de heer Peter Borgdorff benoemd tot commissaris van KAS BANK. De benoemingen zijn ingegaan op 19 november 2014 en gelden voor een periode van vier jaar. De benoemingen waren eerder al goedgekeurd door De Nederlandsche Bank. KAS BANK kent al sinds haar oprichting in 1806 het instituut van Raad van Commissarissen en ziet, los van de formele governance, de toetreding van beide ervaren en gelauwerde nieuwe commissarissen als een versterking van de bank en haar positionering in de markt. Met de sterke audit achtergrond van Petri Hofsté en de uitgebreide algemeen bestuurlijke ervaring van Peter Borgdorff zijn beide nieuwe commissarissen complementair en versterken zij de expertise binnen de Raad. Mevrouw Hofsté (1961) wordt de nieuwe voorzitter van de Audit commissie van de Raad van Commissarissen (RvC). Zij heeft in haar carrière diverse functies vervuld bij KPMG, ABN AMRO, RBS, De Nederlandsche Bank en APG. Van 2010 tot 2013 was zij divisiedirecteur toezicht banken bij De Nederlandsche Bank. Mevrouw Hofsté vervult een aantal nevenfuncties, waaronder commissaris bij BNG Bank en lid van het bestuur en voorzitter van de audit commissie van Stichting Nyenrode Fonds. De heer Borgdorff (1953) wordt de nieuwe voorzitter van de RvC. Borgdorff is sinds 2007 directeur van Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW). Daarvoor was hij o.a. zeven jaar directeur van de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen. Naast zijn werk bij PFZW is hij voorzitter van Eumedion en Executive Lecturer bij Nyenrode Business University. 16 KAS SELECTIONS december 2014

17 Pensioenfondsen en EMIR: tijdig anticiperen is cruciaal Hoe kunnen niet-financiële partijen het beste omgaan met de collateral- en (uitgestelde) clearingverplichtingen voor derivaten en zo de impact van EMIR beperken? Deze vraag leeft sterk bij pensioenfondsen, verzekeraars, dienstverleners en toezichthouders. Dat bleek wel tijdens het door IIR georganiseerde Collateral Management Event op 4 en 5 december in Amsterdam. Naast het belang van collateral management bij de handel in derivaten lag de nadruk ook op de verplichting van collateral management (als onderdeel van clearing) onder bijvoorbeeld EMIR. Tijdens de plenaire presentaties werd collateral management vanuit meerdere invalshoeken belicht. Zo vraagt collateral management om goede juridische afspraken. Door EMIR neemt het juridisch kader in omvang toe en zijn er aanvullende juridische overeenkomsten noodzakelijk. Vanuit buy side perspectief is het vooral van belang om niet uit het oog te verliezen waarom er collateral wordt uitgewisseld en waarom je als pensioenfonds eigenlijk derivaten gebruikt. Vanuit clearingorganisaties worden binnen de huidige structuren ook steeds vaker producten aangeboden voor het optimaliseren van collateral management aan niet financiële partijen (zoals pensioenfondsen), waar dit vroeger meer het terrein was van custodians en asset managers. De toezichthouder richt de aandacht vooral op de vraag of er genoeg collateral aanwezig is in de globale markt om ook in stresssituaties aan een stijgende vraag te kunnen voldoen. Ontstaat in zo n situatie juist niet een tekort aan collateral? De ronde tafel bijeenkomsten boden de gelegenheid dieper op collateral management in te gaan. EMIR zorgt voor verplichte clearing van veel typen deri vaten, waardoor ook het belang van collateral management navenant toeneemt. Het afgeven van onderpand is vooral bedoeld voor het afdekken van het tegenpartijrisico. Maar het zorgt ook voor nieuwe uitdagingen. Hoe kom ik aan het juiste onderpand op het juiste moment en wat zijn hierbij de mogelijkheden op de financiële markten? Pensioenfondsen moeten als buy-side partijen goed kijken naar de liquiditeitsvereisten bij schokken op de financiële markten. Zorgt dat bijvoorbeeld voor problemen met het leveren van collateral? En hoe kan het collateral management van de portefeuille geoptimaliseerd worden? Liquiditeits stress testing geeft daar een duidelijk beeld van. Uitwisselen of pooling van collateral zijn eveneens goede opties om mogelijke risico s te beperken. KAS BANK biedt hiertoe verschillende mogelijkheden. Pensioenfondsen zijn tot 2017 nog vrijgesteld van de verplichte clearing van derivaten onder EMIR. Toch zouden zij zich nu al moeten afvragen of zij toch niet meteen gaan clearen. En zo ja, door wie laat het fonds dit dan uitvoeren? En wat is de mogelijke impact op de samenstelling van de beleggingsportefeuille? Een van de besproken oplossingen was het afdekken van de verplichtingen (vooral aan het einde van de curve) met langer lopende staatsobligaties in plaats van derivaten. Pensioenfondsen zouden hierbij veel meer als een eenheid kunnen optreden richting Nederlandse staat, het ministerie van Financiën en de toezichthouder. Geert-Jan Kremer, Hoofd Treasury KAS BANK, wees er op dat kleinere en middelgrote pensioenfondsen minder derivaten nodig hebben als zij hun duration overlay in eigen hand nemen. De impact van EMIR kan daardoor kleiner zijn. 17

18 Kostentransparantie in het Verenigd Koninkrijk: Navigeren door de mist Door: Christopher Sier, Managing Director KAS BANK UK Branch Of je nu een overhemd, schoenen, föhn, of pepermuntjes wilt kopen: het eerste waar je doorgaans naar kijkt is de prijs. Natuurlijk is het niet de enige factor die van invloed is bij een aankoopbeslissing, maar het is meestal wel de belangrijkste. Waarom kijken mensen bij aankoop van een pensioenregeling of beleggingsfonds dan juist vaak als laatste naar de prijs? Helaas gaat dit vaak ook op voor bestuurders of bestuurs bureau s van pensioenfondsen. Er is meestal meer dan genoeg informatie over prestaties in het verleden en de strategie, maar bitter weinig over de kosten. En als er al over kosten wordt gesproken, dan gaat het doorgaans niet over de totale kosten ( Total Cost of Ownership ), maar slechts over een deel daarvan, namelijk de jaarlijkse beheerkosten van een fonds, of soms de Total Expense Ratio. Kosten zijn echter wezenlijk. Het Office of Fair Trading in het Verenigd Koninkrijk merkte onlangs op dat, bij een spaarperiode van 40 jaar, 1% kosten per jaar de uiteindelijk beschikbare aankoopsom voor een pensioenpot met 21% vermindert. Anders gezegd: vergroot de performance met 1% en de waarde van de pensioenpot stijgt met 21%. En de gevolgtrekking dat een kostendaling van 1% kan leiden tot een stijging van 1% in de prestaties, is een geldige, aangezien kosten en prestaties twee kanten van dezelfde medaille zijn. Zo is aangetoond dat voor een bepaalde strategie goedkopere fondsen vaak een beter rendement kunnen bieden. Een recente paper ( Investment costs: An unknown quantity ) van de Financial Services Consumer Panel (FSCP) biedt de volgende inzichten: 1. Kosten maken een zeer significant verschil bij het uiteindelijk resultaat van de beleggingen; 2. Vanuit de literatuur is het niet mogelijk om met enige nauwkeurigheid de door de spaarder gedragen kosten vast te stellen; 3. Dit komt omdat veel kosten niet duidelijk worden neergelegd bij de spaarder; impliciet en expliciet worden ze van de spaarrekening afgetrokken zonder medeweten van de klant. Sterker nog, de impliciete kosten (zoals trading spreads) zijn misschien niet eens bekend bij de fondsbeheerder; 4. Zelfs als de kosten wel worden gepubliceerd, worden ze vaak niet goed begrepen; 5. De kosten van sommige producten, of reeksen van producten, lijken erg hoog; 6. Er lijken goede producten op de markt te zijn, maar de prijzen van overeenkomstige producten variëren heel sterk voor bijna identieke diensten. Dergelijke prijs verschillen zijn onverenigbaar met de werking van efficiënte markten waar dergelijke afwijkingen snel zouden worden weggeconcurreerd. 18 KAS SELECTIONS december 2014

19 Non Disclosure Agreements De end-to-end kosten worden dus slecht begrepen, weggestopt, of zelfs verduisterd. Gezien dit gebrek aan transparantie, is het interessant om te zien dat de asset management industrie op de roep om transparantie inspeelt door aan te dringen op Non Disclosure Agreements (NDA) om zo juist openbaarmaking van kosten te voorkomen. Local Government Pension Schemes in het Verenigd Koninkrijk zijn echter onderworpen aan de Freedom of Information Act, wat betekent dat een NDA niet werkbaar kan zijn. Iedere volhardende journalist of andere geïnteresseerde moet de informatie krijgen waar hij om vraagt, ongeacht de aanwezigheid van een NDA. Dus waarom aandringen op het gebruik hiervan? Hoe zit het dan met NDA s voor pensioenregelingen in de particuliere sector? Dat ligt ingewikkelder, aangezien het kiezen van een nieuwe vermogensbeheerder een taai proces is en het transitiemanagementproces zowel tijd als geld kost. Bovendien, als de grootste vermogensbeheerders aandringen op NDA s, dan wordt de keuzemogelijkheid voor een (kleinere) beheerder die niet aandringt op een NDA, beperkt. Hoe kan deze uitdaging dan worden aangegaan? Misschien door een eenvoudige clausule op te nemen wanneer de RFP de deur uitgaat: Bent u van plan om een NDA te gebruiken als u de RFP wint? Zo ja, dan wordt u uitgesloten van verdere deelname aan dit RFP-proces. Nederland als voorbeeld In tegenstelling tot de huidige stand van zaken in het Verenigd Koninkrijk leidt Nederland de strijd als het gaat om het meten en zichtbaar maken van de werkelijke kosten voor spaarders en beleggers. Hier kan het Verenigd Koninkrijk lessen uit trekken. In januari van dit jaar presenteerde de Nederlandse toezichthouder (DNB) de resultaten van haar recente onderzoek naar de beheerkosten van Nederlandse pensioenregelingen. In het rapport worden de Nederlandse pensioenfondsen verplicht om hun vermogensbeheerkosten per activaklasse te specificeren. Hoewel volgens DNB de transparantie rond vermogensbeheerkosten over het algemeen is verbeterd, kon 28% van de onderzochte fondsen de impact van de kosten op hun portefeuilles onvoldoende extrapoleren. DNB heeft dit veroordeeld als onaanvaardbaar en, in tegenstelling tot de fee-capping aan deze kant van de Noordzee, overweegt zij een stevige aanpak van het probleem. Ofwel: hoge boetes voor fondsen die hun kosten niet inzichtelijk en openbaar maken. In het Verenigd Koninkrijk hebben we nog een lange weg te gaan om minimaal gelijk op te lopen met de vooruitgang die in Nederland wordt geboekt. Echter, als we iets kunnen leren, dan is het dat de tijd zeker rijp is voor Britse pensioenregelingen om controle over hun kosten te krijgen. 19

20 VVB-Expert Group Meeting in Keulen Op 23 oktober 2014 vond in Keulen de halfjaarlijkse conferentie van de VVB Expert Group Capital Investments and Asset Management plaats. Hoofdthema was de vraag hoe om te gaan met innovatieve beleggingsbenaderingen. KAS BANK German Branch gaf in dat kader een presentatie over kostentransparantie. Daarnaast was er tijd voor een levendige uitwisseling van nieuws en ideeën over de laatste ontwikkelingen in de financiële sector. De VVB Expert Group is samengesteld uit de alumni organisatie van verzekeringsprofessionals aan de Universiteit voor Toegepaste Wetenschappen in Keulen. Meer dan 100 deelnemers gaven gehoor aan de gezamenlijke uitnodiging van de Expert Group, ING Investment Management en KAS BANK German branch. Paul Wessling, hoofd van de VVB Expert Group, leidde de dag met zijn uitzonderlijke expertise en als onderhoudend gespreksleider. De conferentie werd afgesloten met een paneldiscussie over onderwerpen als: productoplossingen in een omgeving met extreem lage renteniveaus, wat gebeurt er als Draghi morgen president van Italië wordt, sparen Duitsers teveel voor hun pensioen, de problemen met de nieuwe beleggingsrichtlijn voor Duitse verzekeringsmaatschappijen. En de vraag: Wat zou u verrassen in de komende maanden? Foto s: by Ingrid Punz, Institutional Money Het panel met deskundigen besprak o.a. de implicaties van de aanscherping van de Europese IORP regelgeving. V.l.n.r.: Dr. Heiko Seeger, prof. dr. Markus Petry, Hans H. Melchiors, Christoph Kessler, prof. dr. Helmut Gründl en moderator Paul Wessling. 20 KAS SELECTIONS december 2014

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

DNB SEMINAR VERMOGENSBEHEER UITBESTEDING VERMOGENSBEHEER

DNB SEMINAR VERMOGENSBEHEER UITBESTEDING VERMOGENSBEHEER DNB SEMINAR UITBESTEDING Door: Oscar van Angeren I. Regulatory framework en II. Algemene contractuele aspecten 1 I. Regulatory framework Uitbestedingsregels pensioenfondsen: artikel 34 Pw en 12-14 BuPw.

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds 1. Algemene kenmerken Het bestuur van de Stichting Notarieel Pensioenfonds (SNPF) is

Nadere informatie

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten.

Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Verder gaan is elke stap zorgvuldig zetten. Integrale aanpak Risicobeheersing staat aan de basis van elk beleggingsbeleid. Omdat het renterisico het belangrijkste risico voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

Pensioenfonds DSM Nederland

Pensioenfonds DSM Nederland Pensioenfonds DSM Nederland Uitgave oktober 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het pensioenfonds ) is van algemene

Nadere informatie

STANDAARDPENSIOENFONDS

STANDAARDPENSIOENFONDS STANDAARDPENSIOENFONDS Alternatieve oplossing voor het continuïteitsvraagstuk 1 februari 2014 Toenemende druk bij pensioenfondsen FD 20-3-2013 2 Het continuïteitsvraagstuk Continuïteitvraagstuk pensioenfondsen

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Fiduciair Vermogensmanagement

Fiduciair Vermogensmanagement Fiduciair Vermogensmanagement 2 Bank Oyens & Van Eeghen Bank Oyens & Van Eeghen is een professionele vermogensmanager die vanuit een onafhankelijke positie diensten levert aan vermogende particulieren,

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening

Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening Vermogensbeheerder institutioneel - Informatievoorziening Beschrijving Rens Vos is vermogensbeheerder bij de Veerbank. Hieronder staan vijf situaties rondom informatievoorziening die hij heeft meegemaakt.

Nadere informatie

De PPI-markt PENSIOEN ASSET MANAGEMENT GOVERNANCE

De PPI-markt PENSIOEN ASSET MANAGEMENT GOVERNANCE De -markt 1.1. Inleiding Vanaf 2012 is de markt van de Premie Pensioen Instelling () een feit. De voert een zuivere DC-regeling uit en wordt gekenmerkt door een hoge mate van transparantie van het pensioenproduct.

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG 1. Introductie 1.1. Inleiding De Verklaring inzake de beleggingsbeginselen ( Verklaring ) beschrijft

Nadere informatie

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bng.nl Vastgesteld door de Raad van Bestuur op en goedgekeurd door de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

TRUSTPARTNERS: EEN STABIELE FACTOR BINNEN VERMOGENSBEHEER

TRUSTPARTNERS: EEN STABIELE FACTOR BINNEN VERMOGENSBEHEER TRUSTPARTNERS: EEN STABIELE FACTOR BINNEN VERMOGENSBEHEER KERNWAARDEN TRUSTPARTNERS ONAFHANKELIJK Trustpartners is een onafhankelijke vermogensbeheerder. Daarmee weet u zeker dat wij alleen uw belang behartigen.

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Fiduciair management

Fiduciair management Fiduciair management Fiduciair management De identiteit van uw fonds staat centraal Ontwikkelingen in de pensioenwereld vragen om een brede opvatting van fiduciair management. Om verder te kijken dan

Nadere informatie

Nieuweroordweg 1, 3704 EC te Zeist Telefoon 030 693 65 00 Fax 030 694 2440

Nieuweroordweg 1, 3704 EC te Zeist Telefoon 030 693 65 00 Fax 030 694 2440 Registratiedocument Triodos Investment Management B.V. Algemene gegevens Triodos Investment Management Triodos Investment Management B.V. (Triodos Investment Management) is een besloten vennootschap met

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

Kosten 14. Zijn er kosten verbonden aan de ontbinding? 15. Blijven de doorlopende kosten hetzelfde?

Kosten 14. Zijn er kosten verbonden aan de ontbinding? 15. Blijven de doorlopende kosten hetzelfde? Algemeen 1. Waarom wordt Robeco Duurzaam Aandelen N.V. gefuseerd? 2. Heeft het vertrek van de voormalige fondsmanager invloed gehad op het besluit tot fuseren? 3. Hoe zal de fusie worden uitgevoerd? 4.

Nadere informatie

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl.

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl. FUND GOVERNANCE Algemeen 1. Compliance functie Een directielid van de Beheerder is aangesteld als Compliance Officer. Deze ziet toe op de correcte naleving van: (i) de Prospectussen van de TG Fondsen;

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Opleiding Vermogensbeheer

Opleiding Vermogensbeheer Leidt op tot Medewerker vermogensbeheer pensioenbedrijf Alles over de organisatie van het vermogensbeheer en de administratieve verwerking van vermogensbeheeractiviteiten bij pensioenfondsen Aan beleggingsresultaten

Nadere informatie

Cordares 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

Cordares 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1 is specialist in pensioenbeheer en inkomensverzekering voor meer dan één miljoen Nederlanders. Met 25 miljard euro vermogen onder beheer, een uitstekend track record en vakkennis opgebouwd sinds 1952,

Nadere informatie

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen

Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Nederlanders best bekend met duurzaam beleggen Maar beleggen niet duurzamer dan anderen Amsterdam, 29 maart 2006 Nederlanders zijn het best bekend met duurzame beleggingsfondsen. Dat blijkt uit onderzoek

Nadere informatie

LONG/SHORT TRADING FUND

LONG/SHORT TRADING FUND LONG/SHORT TRADING FUND Frog Capital Management B.V. Van Weedestraat 3 3761 CA Soest +31 (0)35 6039201 info@frogfund.nl www.frogcapitalmanagement.com Frog Capital Management B.V. Opgericht maart 2002 Tot

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen STICHTING PENSIOENFONDS RECREATIE Mei 2011 INHOUDSOPGAVE 0. Introductie 3 1. Doelstelling van het beleggingsbeleid 4 2. Organisatie en risicobeheerprocedures 5 3. Beleggingsbeginselen 7 Mei 2011 Pagina

Nadere informatie

STICHTING DEPOSITARY QUANTRUST MACRO FUND AMERSFOORT JAARREKENING 2013

STICHTING DEPOSITARY QUANTRUST MACRO FUND AMERSFOORT JAARREKENING 2013 JAARREKENING 2013 INHOUDSOPGAVE Bestuursverslag Balans Winst- en verliesrekening Toelichting behorende tot de jaarrekening Overige gegevens Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Algemeen

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Informatie ABN AMRO 0900-00 24 (lokaal tarief) Zakelijk beleggen www.abnamro.nl Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Volledig zelf beleggen Beleggen met advies van ABN AMRO Uw vermogen

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM! BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014

VAN HARTE WELKOM! BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014 VAN HARTE WELKOM BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014 PROGRAMMA 20.00 uur - 20.10 uur Inleiding: over de VEOV 20.10 uur - 20.30 uur Beleggen na het provisieverbod: in hoeverre staat de cliënt centraal? Hans Dubbeldam,

Nadere informatie

Opening Olaf Sleijpen - DNB pensioenseminar 12 september 2012: Introductie

Opening Olaf Sleijpen - DNB pensioenseminar 12 september 2012: Introductie Opening Olaf Sleijpen - DNB pensioenseminar 12 september 2012: Introductie - Dames en heren, welkom bij het ochtendgedeelte van het DNB pensioenseminar. Dit is voor mij de eerste keer dat ik mag spreken

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

TRUSTPARTNERS: EEN STABIELE FACTOR BINNEN VERMOGENSBEHEER

TRUSTPARTNERS: EEN STABIELE FACTOR BINNEN VERMOGENSBEHEER TRUSTPARTNERS: EEN STABIELE FACTOR BINNEN VERMOGENSBEHEER KERNWAARDEN TRUSTPARTNERS ONAFHANKELIJK Trustpartners is een onafhankelijke vermogensbeheerder. Daarmee weet u zeker dat wij alleen uw belang behartigen.

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Wat is de Common Reporting Standard (CRS)? De Nederlandse overheid werkt met veel landen samen om belastingontduiking

Nadere informatie

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015

Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 Methodiek Nominaties Gouden Stier 2015 September 2015 AF Advisors Content - Introductie - Nominatiemethodiek op hoofdlijnen - Methodiek Beste Beleggingsfonds - Methodiek Beste Duurzame Beleggingsfonds

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet 7 oktober 2005 - Goed bestuur zoals dat wordt beschreven in de code- Tabaksblat moet van twee kanten komen. De bedrijfsbestuurders moeten hun organisatie

Nadere informatie

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea

1. Organisatie BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS ACHMEA. ABTN 2014 versie 21-3-2014 1. Stichting Pensioenfonds Achmea BIJLAGE I: VERKLARING BELEGGINGSBEGINSELEN Introductie Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen (hierna: Verklaring) beschrijft op beknopte wijze de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van SPA.

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV

FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV INLEIDING Doel Hof Hoorneman Fund Management NV wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft tot doel de

Nadere informatie

Vereniging van Vermogensbeheerders & - Adviseurs. 23 september 2014. Alex Poel. Beleggingsbeleid

Vereniging van Vermogensbeheerders & - Adviseurs. 23 september 2014. Alex Poel. Beleggingsbeleid Vereniging van Vermogensbeheerders & - Adviseurs 23 september 2014 Alex Poel Beleggingsbeleid 1 Achtergrond 2 Dienstverleningsproces 3 Beleggingsbeleid 4 VBA Discussion Paper 5 Kanttekeningen discussion

Nadere informatie

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND AMERSFOORT JAARREKENING 2014

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND AMERSFOORT JAARREKENING 2014 JAARREKENING 2014 INHOUDSOPGAVE Bestuursverslag Balans Winst- en verliesrekening Toelichting behorende tot de jaarrekening Overige gegevens Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Algemeen

Nadere informatie

investment academy BNPP IP Campus Welkom bij de Investment Academy

investment academy BNPP IP Campus Welkom bij de Investment Academy investment academy Welkom bij de Investment Academy OpleIdIngen voor pensioenfondsbestuurders In 2013 investment academy Investment Academy Kennis en deskundigheid met u delen BNP Paribas Investment Partners

Nadere informatie

Professioneel Vermogensbeheer Dichtbij

Professioneel Vermogensbeheer Dichtbij Professioneel Vermogensbeheer Dichtbij Computers are incredible fast, accurate and stupid ; Humans are incredibly slow, inaccurate and brilliant; Together they are powerful beyond imagination - Albert

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM. met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot het voorstel tot wijziging van het prospectus van Insinger de Beaufort European Mid Cap Fund N.V. 16 april 2014 I N H O U D 1. DOEL TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

Beleggen. Omdat u op tijd de juiste zet wilt doen

Beleggen. Omdat u op tijd de juiste zet wilt doen Beleggen Omdat u op tijd de juiste zet wilt doen 225517_1213.indd 1 29-10-13 11:21 Bankier op uw manier Gemak en deskundigheid vormen samen de kern van onze dienstverlening. U beslist hoe en wanneer u

Nadere informatie

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur.

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij N.V. 2 Opgericht in 1915 Missie: Leading Europa 350 kantoren 4 business lines Planning

Nadere informatie

Cordares. 1.1 Zorgvuldig en toegewijd 8 1.2 Segment bedrijfstakregelingen 8 1.3 Segment niet-bedrijfstakregelingen

Cordares. 1.1 Zorgvuldig en toegewijd 8 1.2 Segment bedrijfstakregelingen 8 1.3 Segment niet-bedrijfstakregelingen 1 Cordares 1.1 Zorgvuldig en toegewijd 8 1.2 Segment bedrijfstakregelingen 8 1.3 Segment niet-bedrijfstakregelingen 10 1.4 Opdrachtgevers 11 1.5 Premies en uitkeringen 11 1.6 Cordares op het internet 12

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Speech Bert Boertje,

Speech Bert Boertje, Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank tijdens het congres van het Instituut voor Pensioeneducatie. De Doelen, Rotterdam, 10 december 2015 Dames en Heren,

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U?

ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? ONS BELEGGINGSBELEID PAST ONZE BELEGGINGSFILOSOFIE BIJ U? Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons

Nadere informatie

Bankieren met de menselijke maat. Jaarverslag 2015

Bankieren met de menselijke maat. Jaarverslag 2015 Bankieren met de menselijke maat Jaarverslag 2015 SNS Bank N.V. Jaarverslag 2015 > Verslag van de Directie 39 4.2 ONTWIKKELINGEN WET- EN REGELGEVING De wet- en regelgeving voor zowel prudentiële regels

Nadere informatie

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012 Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres Amstelveen, 17 april 2012 Agenda 1. Ontwikkelingen risicobeheersing beleggingen 2. DNB bevindingen en toezichtthema s 2012 3. Maatregelen

Nadere informatie

DUFAS Code Vermogensbeheerders. Algemene principes

DUFAS Code Vermogensbeheerders. Algemene principes DUFAS Code Vermogensbeheerders ref. 14_041 Algemene principes 1. Vermogensbeheerders handelen in het belang van hun klanten. 2. Vermogensbeheerders kennen hun klanten. 3. Vermogensbeheerders doen eerlijk

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011 DNB Pensioenseminar Parallelsessie Beleggingen 21 september 2011 Hoofdvragen I. Wat maakt iemand een goede bestuurder op het gebied van beleggingen? II. Wat verwacht u van de toezichthouder op het gebied

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA)

Kamervragen van de leden Omtzigt en Van Hijum (beiden CDA) De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Diversiteit in Pensioenfondsen

Diversiteit in Pensioenfondsen Diversiteit in Pensioenfondsen VITP Congres 15 september 2014 Geert-Jan Haveman Vice voorzitter Stichting Pensioenfonds Hoogovens Directeur Human Resources Tata Steel Nederland Diversiteit Geschiktheid

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrenterekening Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Beleggen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies dan voor goede prestaties met de Allianz

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

Verklaring inzake beleggingsbeginselen

Verklaring inzake beleggingsbeginselen Verklaring inzake beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Zeist, 4 maart 2014 1. Inleiding De verklaring inzake beleggingsbeginselen beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL VOOR: BESTUURSLID NAMENS DEELNEMERS EN LID GOVERNANCECOMMISSIE STICHTING PENSIOENFONDS GRONTMIJ 22 MEI 2015

FUNCTIEPROFIEL VOOR: BESTUURSLID NAMENS DEELNEMERS EN LID GOVERNANCECOMMISSIE STICHTING PENSIOENFONDS GRONTMIJ 22 MEI 2015 FUNCTIEPROFIEL VOOR: BESTUURSLID NAMENS DEELNEMERS EN LID GOVERNANCECOMMISSIE STICHTING PENSIOENFONDS GRONTMIJ 22 MEI 2015 Inhoudsopgave 1. Het pensioenfonds... 3 2. Het bestuur... 3 3. Taken van het bestuur...

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Xerox Verslag Huidige vergadering Volgende vergadering Datum Duur Datum Duur 26 maart 2015 17:00 19:00 Locatie Voorzitter Locatie Voorzitter Bedrijfsrestaurant

Nadere informatie

Maximale transparantie voor Stichtingen en Instellingen

Maximale transparantie voor Stichtingen en Instellingen Maximale transparantie voor Stichtingen en Instellingen WMP heeft zowel de UN PRI als de UN Global Compact getekend Wealth Management Partners is actief als vermogensbeheerder en vermogensregiseur (investment

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Pensioenfederatie. aanbevelingen Vergoedingen vermogensbeheer

Pensioenfederatie. aanbevelingen Vergoedingen vermogensbeheer PF x Pensioenfederatie aanbevelingen Vergoedingen vermogensbeheer X X 1 De Pensioenfederatie is de overkoepelende belangenbehartiger van de Nederlandse pensioenfondsen. Zij vertegen woordigt namens ongeveer

Nadere informatie

Pensioen in uitvoering

Pensioen in uitvoering Pensioen in uitvoering Pensioen in uitvoering Morgen is vandaag Morgen is vandaag is het motto van APG Het verwoordt dat APG zich elke dag opnieuw inzet voor het pensioen van morgen. Het onderstreept dat

Nadere informatie

Deelovereenkomst Vermogensbeheer ABN AMRO

Deelovereenkomst Vermogensbeheer ABN AMRO Deelovereenkomst Vermogensbeheer ABN AMRO Deze overeenkomst wordt gesloten tussen: 1. u,...., en 2. de bank (ABN AMRO Bank N.V.). Wilt u dat de bank uw vermogen beheert? Dan moet u de Deelovereenkomst

Nadere informatie

Long Duration Overlay. Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen

Long Duration Overlay. Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen Long Duration Overlay Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen 2 AEGON: wereldwijde expertise voor financiële veiligheid AEGON N.V. is met ongeveer 27.000 medewerkers wereldwijd

Nadere informatie