AquaPath Module 3 WATERVOETAFDRUK VAN CONSUMPTIE EN PRODUCTIE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AquaPath Module 3 WATERVOETAFDRUK VAN CONSUMPTIE EN PRODUCTIE"

Transcriptie

1 AquaPath Module 3 WATERVOETAFDRUK VAN CONSUMPTIE EN PRODUCTIE

2 SAMENVATTING De watervoetafdruk van de productie van een land is de hoeveelheid van de lokale waterreserves die nodig is voor de productie van goederen en diensten binnen dat land. De watervoetafdruk van consumptie in een land is de watervoetafdruk van alle goederen en diensten die geconsumeerd worden door alle mensen die in dat land wonen. Een deel van de watervoetafdruk van een land ligt binnen de grenzen van het land (interne watervoetafdruk) en een deel ligt ergens anders in wereld als gevolg van geïmporteerde producten. Wereldwijd ligt gemiddeld 22% van iemands watervoetafdruk in een ander land, wat ook wel geïmporteerd virtueel water genoemd wordt, dat wil zeggen het water dat nodig is om geïmporteerde goederen te produceren op hun plaats van herkomst. Wanneer een land dus grondstoffen of goederen importeert of exporteert, importeert of exporteert het dus ook water wat nodig is voor de productie van deze grondstoffen of goederen. Dit wordt handel in virtueel water genoemd. Europa is de meest waterimporterende regio ter wereld. In andere landen, zoals India en Paraguay, is slechts 3% van de nationale watervoetafdruk van consumptie extern. De watervoetafdruk van productie en consumptie vertellen samen een belangrijk verhaal over het watergebruik van een land en de afhankelijkheid van externe waterbronnen. Dit kan gebruikt worden om overheden te helpen bij het beheer van hun watervoorraden, alsook bij het begrijpen van het verband tussen hun economische ontwikkeling, voedselzekerheid en internationale handelsbetrekkingen en water. 1. HANDEL IN VIRTUEEL WATER 1.1. NATIONALE WATERVOETAFDRUK EN VIRTUEEL WATER Het water dat we niet direct consumeren, maar wat nodig is voor de productie van iets wat we eten, kopen of gebruiken, is virtueel water. Virtueel water [1] is gedefinieerd als het totale volume water dat nodig voor de productie en bewerking van een goed of dienst [2]. De watervoetafdruk van een land kan bekeken worden vanuit twee perspectieven: productie en consumptie. 1 Link naar indirecte WF 2 Hoekstra AY, Chapagain AK (2007). "Water footprints of nations: water use by people as a function of their consumption pattern". Water Resources Management 21 (1):

3 De watervoetafdruk van productie is de hoeveelheid van de lokale watervoorraad die gebruikt wordt voor de productie van goederen en diensten binnen het land. Hiertoe behoren de watervoetafdruk van landbouw, industrie en huishoudelijk watergebruik en het vertelt ons het totale volume water [3] en assimilatie capaciteit [4] die gebruikt wordt binnen de grenzen van het land [5]. We kunnen de watervoetafdruk ook bekijken vanuit het perspectief van consumptie. In dit geval wordt de watervoetafdruk berekend van alle goederen en diensten die geconsumeerd worden door de mensen die in een land wonen. Deze watervoetafdruk kan deels binnen het land liggen en deels erbuiten, afhankelijk van de vraag of de producten lokaal geproduceerd of geïmporteerd zijn. Figuur 1. Watervoetafdruk van nationale consumptie en nationale productie (Bron: 3 Link naar definities van groene en blauwe watervoetafdruk 4 Link naar definitie van grijze watervoetafdruk 5 Hoekstra AY, Chapagain AK (2007). "Water footprints of nations: water use by people as a function of their consumption pattern". Water Resources Management 21 (1): 35 48; 3

4 Wanneer we meer in detail naar de watervoetafdruk van consumptie in een land kijken, zien we significante verschillen tussen landen in de wereld in hoeveel van de watervoetafdruk intern (watervoetafdruk die in het land ligt waar het goed geconsumeerd word) en extern (watervoetafdruk die ergens anders in de wereld ligt geïmporteerde goederen) is. Wereldwijd ligt gemiddeld 22% van iemands watervoetafdruk in een ander land (836 liter van de 3800 liter). Deze 836 liter is geïmporteerd virtueel water, dat wil zeggen het water dat nodig is om geïmporteerde goederen te produceren op hun plaats van herkomst. Wanneer een land dus grondstoffen of goederen importeert of exporteert, importeert of exporteert het dus ook water wat nodig is voor de productie van deze grondstoffen of goederen. Dit wordt handel in virtueel water genoemd. De externe watervoetafdruk (het deel van de watervoetafdruk dat betrekking heeft op geïmporteerd virtueel water) van een gemiddelde Europese burger is hoger dan het wereldwijd gemiddelde. De gemiddelde externe watervoetafdruk van landen in de Europese Unie is 54%, meer dan twee keer het wereldwijd gemiddelde. In landen als Polen, Hongarije en Bulgarije is de externe watervoetafdruk hoger dan 70% en in Nederland en Malta is respectievelijk 96% en 92% van de watervoetafdruk geïmporteerd [6]. Europa is de meest waterimporterende regio ter wereld. In andere landen in de wereld, zoals India en Paraguay, is slechts 3% van de nationale watervoetafdruk van consumptie extern. De externe watervoetafdruk van een gemiddelde Europese burger is meer dan twee keer zo hoog als het wereldwijd gemiddelde. Gebruik de interactieve kaar van de National Water Footprint Explorer om de interne en externe watervoetafdrukken van alle landen te bekijken: 6 Hoekstra, A.Y. and Mekonnen, M.M. (2012) The water footprint of humanity, Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(9):

5 1.2. HANDEL IN VIRTUEEL WATER Als we kijken naar de wereldwijde goederenhandel, is het mogelijk om de meest waterimporterende landen (oranje en rode landen in Figuur 2) en de meest waterexporterende landen (groene landen in Figuur 2) te identificeren. Figuur 2. Nationale balansen van virtueel water pijlen geven bruto stromen van virtueel water groter dan 15 miljoen kubieke meter per jaar (Bron: Hoekstra, A.Y. and Mekonnen, M.M. (2012) The water footprint of humanity, Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(9): ). De internationale handel heeft ervoor gezorgd dat landen met beperkte watervoorraden afhankelijk kunnen zijn van andere landen om zo aan de behoeftes van hun inwoners te voldoen. Als voedsel en andere producten internationaal worden verhandeld, volgt hun watervoetafdruk hen in de vorm van virtueel water. Hierdoor kunnen we de watervoetafdruk van productie koppelen aan de watervoetafdruk van consumptie, waar deze dan ook plaatsvinden. Landen kunnen zowel virtueel water importeren als exporteren door internationale handelsbetrekkingen. De bruto meest virtueelwaterexporterende landen ter wereld zijn de Verenigde Staten, China, India, Brazilië, Argentinië, Canada, Australië, Indonesië, Frankrijk en Duitsland en de bruto meest virtueelwaterimporterende landen ter wereld zijn de Verenigde Staten, Japan, Duitsland, China, Italië, Mexico, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. De netto meest virtueelwaterexporterende landen bevinden zich in Noord- en Zuid-Amerika (de Verenigde Staten, Canada, Brazilië en Argentinië), Zuid-Azië (India, Pakistan, Indonesië en Thailand) en Australië. De netto meest virtueelwaterimporterende regio s zijn Noord-Afrika, het Midden-Oosten, Mexico, Europa, Japan en Zuid-Korea. 5

6 Leer meer hierover: Biz-3U BELANG VAN DE HANDEL IN VIRTUEEL WATER Landen streven naar voedselzekerheid, goede watervoorziening, energievoorziening en andere essentiële onderdelen voor het welzijn en levensonderhoud van de mensen en economische ontwikkeling van het land. Hierdoor zijn de meeste landen afhankelijk van zowel import als export van goederen en diensten. Een land kan ernaar streven om zelfvoorzienend te zijn door voornamelijk te steunen op goederen die in het eigen Landen met schaarse watervoorraden kunnen hun interne waterverbruik verminderen door de goederen die veel water kosten om te geproduceerd te worden, te importeren. land geproduceerd worden, of een land kan ervoor kiezen de druk op de eigen natuurlijke hulpbronnen te verminderen door waterintensieve producten te importeren. Een land kan ervoor kiezen om haar natuurlijke hulpbronnen aan te wenden voor energiezekerheid door elektriciteitsproductie en in ruil daarvoor voor voedselzekerheid afhankelijk te zijn van import van voedsel. De watervoetafdruk en de vertaling ervan in virtueel water kan deze keuzes en hun onderlinge afhankelijkheden verduidelijken. Virtueel water helpt ons begrijpen wat de afhankelijkheden van onze economie zijn van de natuurlijke hulpbronnen van anderen. Door dit te koppelen aan de watervoetafdruk, kunnen we de afhankelijkheden in kaart brengen en identificeren waar en op welk moment de risico s liggen, in termen van waterschaarste en verontreiniging. Dit heeft gevolgen voor voedselzekerheid, economie en diplomatie. Voor landen met waterschaarste kan het soms aantrekkelijk zijn om virtueel water te importeren (door de import van waterintensieve producten), en daardoor de druk op de eigen waterbronnen verminderd wordt. Dit gebeurt, bijvoorbeeld, in de mediterane landen, het Midden-Oosten en Mexico. Noord-Europese landen importeren ook veel virtueel water (meer dan ze exporteren), maar dit is niet gedreven door waterschaarste. De stromen van virtueel water geven ons inzicht in de manier waarop de waterbronnen in een land gebruikt worden voor de consumptie in een ander land. 6

7 Leer meer over de watervoetafdruk van de moderne consumptiemaatschappij: ch?v=6xvbxc9xmpe 2. KARAKTERISTIEKE WATERVOETAFDRUKKEN VAN EUROPESCHE CONSUMENTEN De watervoetafdruk van een consument in de Europese Unie is 5130 liter per dag. Dit betekent dat de gemiddelde jaarlijkse watervoetafdruk van een consument in de Europese Unie gelijk is aan het volume water dat nodig is om tweederde van een Olympisch zwembad te vullen. De watervoetafdruk van een consument in de EU is gemiddeld 25% hoger dan de wereldwijde gemiddelde watervoetafdruk van een consument [7] 3800 liter per dag. Inwoners van de Europese Unie hebben gemiddeld een watervoetafdruk die 25%hoger is dat het wereldwijd gemiddelde, met Luxemburg, Portugal en Spanje als hoogste. Luxemburg, Portugal en Spanje hebben de hoogste watervoetafdrukken in de Europese Unie (en in de wereld) en alleen het Verenigd Koninkrijk en Slowakije hebben een gemiddelde watervoetafdruk van consumptie per inwoner dat lager ligt dan het wereldwijd gemiddelde (zie figuur 3). 7 Hoekstra, A.Y. and Mekonnen, M.M. (2012) The water footprint of humanity, Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(9): ; WaterStat, available at: 7

8 Figuur 3. Watervoetafdruk van nationale consumptie van landen in de Europese Unie. (Bron: Hoekstra, A.Y. and Mekonnen, M.M. (2012) The water footprint of humanity, Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(9): ; WaterStat, beschikbaar via: Waarom hebben Europese landen gemiddeld een hogere watervoetafdruk dan de meeste andere landen in de wereld? En waarom staan landen als Luxemburg, Portugal en Spanje hierin aan de top? Als we kijken naar de grafiek in Figuur 3 zien we dat het grootste deel van de watervoetafdruk van consumenten bestaat uit een groene watervoetafdruk. Dit is water dat gebruikt wordt voor het groeien van gewassen als: Voedsel en ingrediënten voor het bereiden van ons voedsel zoals fruitsoorten, groenten, rijst, granen, suiker, olie, meel, pasta; Diervoeders voor dierlijke producten zoals eieren, melk, kaas, vlees; Niet-eetbare gewassen zoals katoen om kleding te produceren. 8

9 Figuur 4 toont de watervoetafdruk van een gemiddelde Europese [8] burger per sector. Uit de figuur blijkt dat gemiddeld 46% van onze watervoetafdruk gerelateerd is aan de productie van dierlijke producten en 37% aan gewassen [9]. Dit betekent dat meer dan 80% van onze watervoetafdruk betrekking heeft op wat we eten [10]. Figuur 4. Gemiddelde watervoetafdruk per sector van consumenten in de Europese Unie. (Bron: D. Vanham, A.Y. Hoekstra, G. Bidoglio (2013). Potential water saving through changes in European diets. Environment International 61 (2013) 45 56). De watervoetafdruk van een land is dus sterk gerelateerd aan de voedingsgewoonten van haar burgers, welke ook weer betrekking hebben op het gemiddelde inkomen en culturele gewoonten. Aan de andere kant is in sommige regio s de benodigde hoeveelheid water om gewassen te groeien hoger door klimatologische 8 Binnen de 28 landen van de Europese Unie: België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk en Zweden. Within the 28 European Union countries: Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, Germany, Greece, Hungary, Italy, Latvia, Luxembourg, Malta, Netherlands, Poland, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden and United Kingdom. 9 D. Vanham, A.Y. Hoekstra, G. Bidoglio (2013). Potential water saving through changes in European diets. Environment International 61 (2013) Link naar module 4 9

10 omstandigheden (zoals in mediterrane landen, waar de zomers heter en droger zijn dan in Centraal- en Noord-Europa. De landen van de Europese Unie zijn verdeeld in vier geographisch zones (volgens de standaard en geographische regio s van de Verenigde Naties): NOORD: Ierland, Verenigd Koninkrijk, Zweden, Finland, Denemarken, Estland, Letland, Litouwen; WEST: Duitland, België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk, Oostenrijk OOST: Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Roemenië, Bulgarije ZUID: Portugal, Spanje, Italië, Slovenië, Kroatië, Griekenland, Malta, Cyprus Als we de voedingsgewoonten van deze regio s vergelijken met de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden (Figuur 5), zien we dat: When the diet habits of these regions are compared against what are the recommended dietary quantities (Figure 5), it is possible to verify that: Suiker, plantaardige oliën en dierlijke vetten worden meer geconsumeerd dan de aanbevolen hoeveelheden en zouden verminderd moeten worden alle vier regio s; Groente- en fruitconsumptie is lager dan aanbevolen en zou bevorderd moeten worden in alle vier regio s; Op de regio Noord na, is de consumtie van vlees ver boven de aanbevolen hoeveelheid en zou drastisch gereduceerd moeten worden. Dit is vooral zichtbaar in de regio s Zuid en West, waar ook de watervoetafdrukken van consumenten hoger is (Portugal, Spanje en Luxemburg). Een verandering in voedingsgewoonten kan daarom significant bijdragen aan het omlaag brengen van de watervoetafdruk van Europese consumenten. Kijk eens hoeveel vleesproducten je zelf eet en probeer manieren te vinden om je watervoetafdruk te verminderen door verandering van je eetpatroon. 10

11 Figuur 5. Inname van producten (kilogram per hoofd van de bevolking per jaar) en aanbevolen hoeveelheid voor een gezond dieet per EU zone. (Bron: D. Vanham, A.Y. Hoekstra, G. Bidoglio (2013). Potential water saving through changes in European diets. Environment International 61 (2013) 45 56). 3. LOKAAL VERSUS MONDIAAL EN DE GEVOLGEN VOOR HET WATERBELEID De watervoetafdruk van productie en consumptie vertellen samen een belangrijk verhaal over het watergebruik van een land en de afhankelijkheid van externe waterbronnen. Dit kan gebruikt worden om overheden te helpen met het beheer van hun watervoorraden, alsook bij het begrijpen van het verband tussen hun economische ontwikkeling, voedselzekerheid en internationale handelsbetrekkingen en water. De watervoetafdruk van productie geeft aan hoeveel druk er gezet wordt op lokale waterbronnen en vormt de basis voor het bepalen of deze op een duurzame manier gebruikt worden. De watervoetafdruk van consumptie laat de levensstandaard en leefstijl van de inwoners van het land zien. Kennis over hoeveel van die watervoetafdruk binnen de eigen landsgrenzen ligt en de hoeveelheid en lokatie van de externe watervoetafdruk is de eerste stap in de beoordeling van de afhankelijkheid van 11

12 een land van externe waterbronnen en de invloed die dit heeft op voedselzekerheid en andere zekerheden. Landen en regio s met beperkte watervoorraden, zoals Noord-Afrika, Mexico en het Midden-Oosten, zijn afhankelijk van de import van goederen om aan de behoeftes van hun bevolking te voldoen. Dit geldt ook voor landen met beperkt landoppervlak, zoals Japan en Singapore. Ondanks dat Europa rijk is aan waterbronnen en landoppervlak, ligt de helft van haar watervoetafdruk buiten de Europese grenzen WATER BESPAREN DOOR HANDEL Veel landen besparen hun binnenlandse waterbronnen door waterintensieve producten te importeren en het exporteren van goederen die minder waterintensief zijn. Waterbesparing op een landelijk niveau door de import van een product kan ook waterbesparing op mondiaal niveau betekenen, als de producten van plaatsen met een relatief hoge waterproductiviteit (dat wil zeggen dat het product hier een lagere watervoetafdruk heeft) naar plaatsen met een relatief lage waterproductiviteit gaan (waar het product een hogere watervoetafdruk zou hebben om te produceren). De totale hoeveelheid water die nodig zou zijn in de importerende landen als alle geïmporteerde landbouwproducten in eigen land geproduceerd zouden worden is 2407 miljard kubieke meter per jaar. Deze producten worden echter geproduceerd met slechts 2038 miljard kubieke meter water per jaar in de exporterende landen, waarmee de wereldwijde watervoorraad jaarlijks 369 kubieke meter water bespaard wordt [11]. Deze besparing is gelijk aan 4% van de mondiale watervoetafdruk van landbouwproductie (welke gelijk is aan 8363 miljard kubieke meter per jaar). Landelijke beleidsmakers van waterschaarse landen zijn waarschijnlijk meer geïnteresseerd in het waterbesparing op landelijk niveau dan op mondiaal niveau. Er zijn veel voorbeelden van waterarme landen die hun binnenlandse waterbronnen besparen door het importeren van waterintensieve goederen. Mexico importeert bijvoorbeeld mais, waardoor het 12 miljard kubieke meter per jaar bespaart op de nationale waterreserves. Dit is het volume water dat nodig zou zijn geweest om de geïmporteerde mais in het eigen land te produceren. 11 Bron: Hoekstra, A.Y. and Mekonnen, M.M. (2012) The water footprint of humanity, Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(9):

13 3.2. HOE EEN DUURZAME NATIONALE WATERVOETAFDRUK TE BEREIKEN Het bereiken van een duurzame nationale watervoetafdruk betekent dat er zowel binnen het land als buiten zijn grenzen aan gewerkt moet worden. Overheden kunnen samenwerken met bedrijven om mechanismes op te zetten die bedrijven stimuleren om efficiënt met water om te gaan en transparant te zijn over hun watergebruik. Het maken van wetgeving of vrijwillige overeenkomsten per sector om transparantie van het product te stimuleren en een watervoetafdruk van het product bij te sluiten is een voorbeeld hiervan. Overheden kunnen ook hun burgers betrekken om het bewustzijn te vergroten van de watervoetafdruk van hun consumptie en manieren om dit te verminderen. Buiten hun landsgrenzen kunnen overheden zich richten op buitenlandse hulp voor het verbeteren van duurzaam beheer van watervoorraden op locaties waar de externe watervoetafdruk ligt. Ze kunnen ook met handelspartners samenwerken om te zorgen voor een duurzame productie van de goederen die geïmporteerd en geëxporteerd worden. Ten slotte kunnen ze werken aan de bevordering van internationale overeenkomsten over maximale limieten voor duurzame watervoetafdrukken en een rechtvaardige verdeling van de watervoetafdruk van consumptie EERLIJK EN SLIM WATERGEBRUIK Overheden kunnen duurzaam gebruik van de zoetwatervoorraden op de lange termijn bevorderen door: Governments can secure long-term sustainability of freshwater resources use by: Instellen van duurzame limieten voor waterconsumptie en waterverontreiniging in stroomgebieden en aquifers om een juiste balans te creeëren tussen, water, mens en natuur. Deze limieten kunnen aan de hand van een geografische watervoetafdruk evaluatie (Water Footprint Assessment) bepaald worden, wat informatie geeft over de waterbeschikbaarheid van stroomgebieden en aquifers en de assimilatie capaciteit voor vervuilingen. Vaststellen van watervoetafdruk-ijkpunten voor producenten en sectoren, gebaseerd op best beschikbare technologieën en best practices om efficiënter watergebruik te stimuleren. 13

14 Vaststellen van een rechtvaardige toekenning/eerlijke verdeling van watervoetafdrukken tussen stroomgebieden en tussen alle mensen. Het uitbreiden van de statistieken over watergebruik, voorbij hetgeen nu meegenomen wordt, zal overheden voorzien van de complete informatie die ze nodig hebben voor beheer van hun watervoorraden en externe waterafhankelijkheid. Traditionele berekeningen van het nationale watergebruik bekijkt alleen de wateronttrekking in het eigen land. Ze maken geen onderscheid tussen het watergebruik de productie van goederen voor consumptie in eigen land en het watergebruik voor de productie van exportproducten. Ook laten ze data over het watergebruik buiten het eigen land met betrekking op de watervoetafdruk van consumptie buiten beschouwing. Bovendien bekijken ze alleen het gebruik van blauw water, groene en grijze watervoetafdrukken achterwege latend. Om een bredere analyse te ondersteunen en besluitvorming beter te informeren moeten de traditionele berekeningen van nationaal watergebruik uitgebreid worden. Door alleen te kijken naar het watergebruik in hun eigen land, hebben overheden de neiging om de vraag of hun nationale consumptie duurzaam wel is, over het hoofd te zien. Veel landen hebben hun watervoetafdruk uitbesteed naar andere landen, zonder beoordeling of de geïmporteerde producten te maken hebben met de verdroging en watervervuiling in het producerende land. Slechts enkele landen die hun watervoetafdruk uitbesteed hebben, begrijpen volledig hun daaruit voortvloeiende afhankelijkheid van buitenlandse zoetwatervoorraden en zien de mogelijke risico s die dit met zich meebrengt over het hoofd. Uitbreiding van statistieken over watergebruik met alle aspecten van de watervoetafdruk zal een bredere basis leggen voor het formuleren van geïntegreerde waterbeheerplannen en beleid, verbeterd bestuur en waterbeheer en duurzame ontwikkeling. Leer meer hierover: watch?v=plfihrw1a_u 14

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER SAMENVATTING Weet je dat de meeste van onze dagelijkse activiteiten, inclusief voedsel, kleding en reizen, een hoog waterverbruik betekenen en daarmee

Nadere informatie

IChO26 landenklassement Oslo Noorwegen 1994

IChO26 landenklassement Oslo Noorwegen 1994 IChO26 landenklassement Oslo Noorwegen 1994 1 P.R. of China 317,601 2 United Kingdom 313,998 3 U.S. of America 303,541 4 Austria 300,036 5 Singapore 299,143 6 Korea 294,383 7 Chinese Taipei 292,39 8 Czech

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL www.milo-profi.com 2014 Toerisme in cijfers Tourism in figures XL overnachtingen huurlogies via verhuurkantoren aan de kust 2014 overnight stays in accommodations for rent by rental agencies at the coast

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 01 aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR LOGIESVORM,

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014

Expertisecentrum Europees Recht. De nieuwe QMVstemregels. uitgelegd. Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Expertisecentrum Europees Recht De nieuwe QMVstemregels uitgelegd Liesbeth A Campo (BZ/DJZ-ER) Den Haag 20 november 2014 Inhoud Basisregels volgens Lissabon Nieuw Ioannina-mechanisme Bijzondere situaties

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands FACTSHEET ASARAGUS Areaal Nederland groeit niet meer In 2012 is er een einde gekomen aan het gestaag groeien van het areaal asperges in Nederland. Het CBS registreerde vorig jaar een areaal van 2.890 ha.

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2010

toerisme in cijfers tourism in figures 2010 in cijfers tourism in figures 2010 XL 02 evolutie overnachtingen naar logiesvorm 2006-2010 trend in the number of overnight stays by type of accommodation 2006-2010 planning & onderzoek Juni 2011 (coverfoto:

Nadere informatie

Opmerking bij alle grafieken die volgen. In de statistieken zijn alleen de gegevens opgenomen van iedereen die zich heeft aangemeld.

Opmerking bij alle grafieken die volgen. In de statistieken zijn alleen de gegevens opgenomen van iedereen die zich heeft aangemeld. Statistieken 2014 98 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2014 gesteld op 46.000. In totaal zijn 7.844 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2014 alle lopers % uitval

Nadere informatie

FACTSHEET CHAMPIGNONS

FACTSHEET CHAMPIGNONS FACTSHEET CHAMPIGNONS Fruit & Vegetable Facts; Jan Kees Boon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com NEDERLAND VERLIEST STEEDS MEER TERREIN BIJ HANDEL IN VERSE CHAMPIGNONS Positie op wereldmarkt van champignonconserven

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)

Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be) Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet

Nadere informatie

Energie. Inleiding. Wat zijn groene belastingen? Vervuilings- en grondstofbelasting. Transport. in België. Toon Vandyck CES - KULeuven

Energie. Inleiding. Wat zijn groene belastingen? Vervuilings- en grondstofbelasting. Transport. in België. Toon Vandyck CES - KULeuven Vergroening van de belastingen in België Toon Vandyck CES - KULeuven wordt gefinancierd door Inleiding FLEMOSI 16 September 2013 Groene Belastingen www.flemosi.be - 2 - Wat zijn groene belastingen? Vervuilings-

Nadere informatie

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country

Zuivelproductie per land 2015 Dairy production by country Zuivelproductie per land 2015 Melkaanvoer en productie EU-28 2015 Milk deliveries and production EU-28 index: 2014=100 EU-28 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec cumulatief index Melkaanvoer

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Zuid-Afrika-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Zuid-Afrika-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Zuid-Afrika-Nederland 1 Tabel 2A: Voornaamste exportpartners Zuid-Afrika (bedragen x 1.000 euro) Importers Exported value in 2014 Exported value in 2015 Exported value in

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx

Bijlage B4. Eerste treden op de arbeidsmarkt. Freek Bucx Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt Freek Bucx Inhoud Tabel B4.1... 3 Tabel B4.2... 4 Tabel B4.3... 5 Tabel B4.4... 6 Tabel B4.5... 7 Tabel B4.6... 8 Bijlage B4 Eerste treden op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research 15 juni 2010 perspresentatie Bridging the Gap welkom Annemarie Muntz, director Group Public Affairs Randstad Holding toelichting

Nadere informatie

Thema 2 Om ons heen. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 7. Landschappen. Klimaten. Samenwerking. de regering. Onder de loep.

Thema 2 Om ons heen. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 7. Landschappen. Klimaten. Samenwerking. de regering. Onder de loep. Meander Samenvatting groep 7 Thema 2 Om ons heen Samenvatting Landschappen Landschappen in Europa zijn heel verschillend. Nederland is een heel vlak land. Frankrijk is een land met heuvels en bergen. Zweden

Nadere informatie

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse

Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse Statistieken 2013 97 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2013 gesteld op 46.000. In totaal zijn 4.314 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2013 alle lopers % uitval

Nadere informatie

FACTSHEET STRAWBERRIES

FACTSHEET STRAWBERRIES FACTSHEET STRAWBERRIES Aardbeien: Nederland teelt- én handelsland Jaarlijks worden er in Nederland tegenwoordig tussen de 45 en 50.000 ton aardbeien geproduceerd. Vergeleken met de periode daarvoor is

Nadere informatie

FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code ) (8 februari 2013)

FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code ) (8 februari 2013) FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code 08 10 50) (8 februari 2013) Summery De wereldproductie van kiwi s was in de eerste heft van het vorige decennium redelijk stabiel op een niveau van ruim 1 miljoen ton daarna

Nadere informatie

Water Footprint. Waarom, de theorie en de praktijk 18-04-2012. Jarit van de Visch Strategy Management Consultancy

Water Footprint. Waarom, de theorie en de praktijk 18-04-2012. Jarit van de Visch Strategy Management Consultancy Water Footprint Waarom, de theorie en de praktijk 18-04-2012 Jarit van de Visch Strategy Management Consultancy Water Footprint: inhoud presentatie Deel 1: Waarom een water footprint Deel 2: Theorie Deel

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

De kwaliteit van het openbaar bestuur in 36 landen. Pepijn van Houwelingen en Evert Pommer

De kwaliteit van het openbaar bestuur in 36 landen. Pepijn van Houwelingen en Evert Pommer De kwaliteit van het openbaar bestuur in 36 landen Pepijn van Houwelingen en Evert Pommer Het rapport Public sector achievement in 36 countries: a comparative assessment of inputs, outputs and outcomes

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

More info: ,

More info: , FACTSHEET MUSHROOMS More info: JanKeesBoon15@gmail.com, +31 6 54 687 684, www.fruitandvegetablefacts.com CHAMPIGNONS Nederland wereldwijd een belangrijke speler Wereldwijd gezien laat de grensoverschrijdende

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2014-II

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2014-II nstituut voor de nationale rekeningen Statistiek buitenlandse handel Kwartaalbericht 2014- nstituut voor de nationale rekeningen Nationale Bank van België, Brussel Alle rechten voorbehouden. De volledige

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar?

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? Prof dr Joanne van der Leun, Leiden Law School Met dank aan Piet Renooy, Regioplan Amsterdam DE STAAT VAN NEDERLAND, 22 september 2014 Informele

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2013-I

Instituut voor de nationale rekeningen. Statistiek buitenlandse handel. Kwartaalbericht 2013-I nstituut voor de nationale rekeningen Statistiek buitenlandse handel Kwartaalbericht 2013- nstituut voor de nationale rekeningen Nationale Bank van België, Brussel Alle rechten voorbehouden. De volledige

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

European Week of Sport. Kim Rainger van Uitert, Piet de Jong en Stijn de Jong

European Week of Sport. Kim Rainger van Uitert, Piet de Jong en Stijn de Jong European Week of Sport Kim Rainger van Uitert, Piet de Jong en Stijn de Jong DEELNEMENDE LANDEN 2016 - NATIONAL EVENTS Austria 19 Sept: New event integrated into existing Belgium (FR) 26 Sept: existing

Nadere informatie

nr. 571 van LYDIA PEETERS datum: 18 april 2017 aan JOKE SCHAUVLIEGE Appel- en perenteelt - Interventievergoedingen

nr. 571 van LYDIA PEETERS datum: 18 april 2017 aan JOKE SCHAUVLIEGE Appel- en perenteelt - Interventievergoedingen SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 571 van LYDIA PEETERS datum: 18 april 2017 aan JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN OMGEVING, NATUUR EN LANDBOUW Appel- en perenteelt - Interventievergoedingen Ten gevolge van de

Nadere informatie

Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet

Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet FACTSHEET AARDBEIEN Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet Aan de groei van de Nederlandse aardbeien productie

Nadere informatie

BESCHEIDEN ROL NEDERLAND IN WERELDMARKT WALNOTEN

BESCHEIDEN ROL NEDERLAND IN WERELDMARKT WALNOTEN FACTSHEET WALNOTEN Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com BESCHEIDEN ROL NEDERLAND IN WERELDMARKT WALNOTEN Wereldhandel in noten: 20 miljard euro waarvan 2 miljard walnoten.

Nadere informatie

FACTSHEET VERWERKTE GROENTEN Incl. aardappelproducten

FACTSHEET VERWERKTE GROENTEN Incl. aardappelproducten FACTSHEET VERWERKTE GROENTEN Incl. aardappelproducten Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; jankeesboon15@gmail.com; www.fruitandvegetablefacts.com Nederland grote producent en exporteur verwerkte

Nadere informatie

VOORBEREIDEND KNUTSELWERK

VOORBEREIDEND KNUTSELWERK WERKEN MET DE KAART KAART VAN EUROPA Bemachtig een zo groot mogelijke kaart van Europa VOORBEREIDEND KNUTSELWERK Maak knutselmateriaal om de verschillen tussen de landen te duiden. Hieronder staan de benodigde

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct

Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN. 0 ct Infographic: bellen vanuit Nederland naar Nederland + Top 10 handelspartners (FLEX) INTERN 1 NL DE BE UK FR CN USA SE ES PT BR Abonnementskosten FirmTel MOBILE Per maand 5.00 Firmtel SENS Per maand 14.75

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

De arbeidsmarktintegratie van personen met een handicap in Europa. Barbara Vandeweghe IDEA Consult 12 december 2011

De arbeidsmarktintegratie van personen met een handicap in Europa. Barbara Vandeweghe IDEA Consult 12 december 2011 De arbeidsmarktintegratie van personen met een handicap in Europa Barbara Vandeweghe IDEA Consult 12 december 2011 IDEA Consult 1. Inleiding Studie naar de arbeidsmarktsituatie van personen met een handicap

Nadere informatie

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU?

Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Instructie: Wat weet je van de landen van de EU? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen gaan in tweetallen aan de slag en krijgen een werkblad. Welk land hoort bij de omschrijving? Elke lidstaat van

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

Statistieken ste Vierdaagse. Barometer 2016 alle

Statistieken ste Vierdaagse. Barometer 2016 alle Statistieken 2016 100 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2016 gesteld op 50.000. In totaal zijn 4.325 personen uitgeloot voor de 100 ste Vierdaagse. Barometer 2016 alle lopers

Nadere informatie

4. De suikerproductie in de Europese Unie

4. De suikerproductie in de Europese Unie 4. De suikerproductie in de Europese Unie De jaarlijkse suikerproductie in het Europa van de vijftien schommelde tussen de 15 en 18 miljoen ton. De productie is in handen van 30 ondernemingen die tezamen

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen HET AANBOD IN 2006 Aantal inrichtingen Gemiddelde grootte Dagcapaciteit Bezettingsgraden 2006 1.900 64 121.662 34,8% Januari

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 25 september 2006 (27.09) (OR. fr) 13098/06 ADD 1 ELARG 113 ACCTR 17

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 25 september 2006 (27.09) (OR. fr) 13098/06 ADD 1 ELARG 113 ACCTR 17 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 25 september 2006 (27.09) (OR. fr) 13098/06 ADD 1 ELARG 113 ACCTR 17 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van

Nadere informatie

nr. 726 van ORTWIN DEPOORTERE datum: 27 juni 2017 aan JO VANDEURZEN Kinderbijslag - Kinderen in het buitenland

nr. 726 van ORTWIN DEPOORTERE datum: 27 juni 2017 aan JO VANDEURZEN Kinderbijslag - Kinderen in het buitenland SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 726 van ORTWIN DEPOORTERE datum: 27 juni 2017 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Kinderbijslag - Kinderen in het buitenland Kinderen moeten

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 43 (1998) Nr. 4 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2010 Nr. 115 A. TITEL Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand,

Nadere informatie

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015 IMPORT IN MILLION DOLLAR Factsheet RUSSIA cut flowers FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com RUSSISCHE IMPORT SNIJBLOEMEN BEGIN DIT

Nadere informatie

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014

Brochure geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 Brochure geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen in het stemlokaal vanaf 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

JAAROVERZICHT 2010 gedetailleerd per Categorie, Regio en Land Bron: CBS

JAAROVERZICHT 2010 gedetailleerd per Categorie, Regio en Land Bron: CBS Hout en Plaatmateriaal JAAROVERZICHT gedetailleerd per Categorie, Regio en Land Bron: CBS 1 van 22 08/15/2011 Hout Nederland - Index en Samenvatting Per Categorie (genummerd) zijn de gegevens uitgesplitst

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2004

De internationale handel in goederen van Nederland in 2004 Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 27 september 26 De internationale handel in goederen van Nederland in 24 Wiel Packbier Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE Arrondissement Brugge HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop

Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop Gewoonlijk verblijvende bevolking (Usual residence population - Urespop) Kees Prins, projectleider Urespop 1. BRP bron voor demografische statistieken 2. Demografische statistieken volgens Europese verordening

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

Tabel 1: Economische indicatoren (1)

Tabel 1: Economische indicatoren (1) Tabel 1: Economische indicatoren (1) Grootte van de Openheid van de Netto internationale Saldo op de lopende rekening (% economie (in economie (Export + BBP per hoofd, nominaal (EUR) BBP per hoofd, nominaal,

Nadere informatie

Virtueel water. Heeft u enig idee hoeveel water u per. Blauw, groen en grijs

Virtueel water. Heeft u enig idee hoeveel water u per. Blauw, groen en grijs Henk Donkers Sectie geografi e, planologie en milieu, Radboud Universiteit Nijmegen De wereldwijde waterschaarste wordt een van de grootste problemen van de 21 e eeuw. Nieuwe begrippen kunnen de aard,

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Tariefplan: Kruidvat Mobiel voor 1 juli Nationaal

Tariefplan: Kruidvat Mobiel voor 1 juli Nationaal Tariefplan: Kruidvat Mobiel voor 1 juli 2013 Je kan gratis naar dit tariefplan overstappen. Nationaal Bellen in Nederland Prijs in Euro Duur * Vaste net Kruidvat Mobiel 0,05 Per minuut mobiel van andere

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011

De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 121 De internationale handel in goederen van Nederland in 2011 Wiel Packbier Publicatiedatum CBS-website: 18-12-2012 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader

Nadere informatie

Europese feestdagen 2017

Europese feestdagen 2017 Januari - Februari - Maart Bestemming Januari Februari Maart Nederland (NL) 01-01 Bestemming Januari Februari Maart België (BE) 01-01 Bosnie en Herzegovina (BA) 01-03 Bulgarije (BG) 01-01 03-03 Denemarken

Nadere informatie

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen BLUE&ME TOMTOM 2 Parts&Services Accessoire Marketing Fiat Group Automobiles Nertherlands B.V. Accessories Marketing, Mei 2011 20 Novembre, 2010 HUIDIGE STATUS MITO GIULIETTA 500 PUNTO EVO DOBLO QUBO F.L.

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

De invloed van de btw op uw werkkapitaal

De invloed van de btw op uw werkkapitaal Fred Vervaet Agenda LyondellBasell Industries NV Trapped refunds; Crediteuren Debiteuren LyondellBasell Industries NV Omzet wereldwijd: ongeveer $51 miljard; Productie chemische en petrochemische producten;

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Autodiefstal Diefstal uit auto Diefstal van motor Fietsendiefstal Inbraak

Autodiefstal Diefstal uit auto Diefstal van motor Fietsendiefstal Inbraak Bijlage 4 621 Tabellen bij hoofdstuk 9 Tabel 9.1 Aantal ondervonden misdrijven per land en naar type delict (per 100 respondenten) Autodiefstal Diefstal uit auto Diefstal van motor Fietsendiefstal Inbraak

Nadere informatie

De internationale handel in goederen van Nederland in 2009

De internationale handel in goederen van Nederland in 2009 De internationale handel in goederen van Nederland in 2009 109 Wiel Packbier Publicatiedatum CBS-website: 23 december 2010 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer

Nadere informatie

JAAROVERZICHT 2010 gedetailleerd per Categorie, Regio en Land Bron: CBS

JAAROVERZICHT 2010 gedetailleerd per Categorie, Regio en Land Bron: CBS Hout en Plaatmateriaal JAAROVERZICHT gedetailleerd per Categorie, Regio en Land Bron: CBS 1 van 20 08/15/2011 Hout Nederland - Index en Samenvatting Per Categorie (genummerd) zijn de gegevens uitgesplitst

Nadere informatie

Statistieken ste Vierdaagse. Barometer 2017 alle

Statistieken ste Vierdaagse. Barometer 2017 alle Statistieken 2017 101 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2017 gesteld op 47.000. In totaal zijn 3.403 personen uitgeloot voor de 101 ste Vierdaagse. Barometer 2017 alle lopers

Nadere informatie

Cutflowers: Export Netherlands and other countries - 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014

Cutflowers: Export Netherlands and other countries - 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 in million euro Factsheet cutflowers export worldwide november 2015 FACTSHEET CUTFLOWERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com WERELDHANDEL SNIJBLOEMEN: 7 MILJARD EURO

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Binnen EU bellen, sms en en surfen aan nationaal tarief

Binnen EU bellen, sms en en surfen aan nationaal tarief Binnen EU bellen, sms en en surfen aan nationaal tarief Naar aanleiding van een Europese maatregel, worden ook bij Orange vanaf 11 juni 2017 de kosten voor mobiele roaming in de EU afgeschaft. Dit betekent

Nadere informatie

Ferratum Groep Zomer Barometer 2016

Ferratum Groep Zomer Barometer 2016 Ferratum Groep Zomer Barometer 2016 2 Ferratum Groep Zomer Barometer 2016 Zomer uitgaven in verhouding met het besteedbaar gezinsinkomen De Europese en Gemenebest zomer uitgaven 2016 DUITSLAND UITGAVEN

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H7 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H7 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 7 Europese grenzen? Paragraaf 7.1 Wat

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten Januari 2010 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten Januari 2010 Exportwaarde bloemen en planten blijft onder nulpunt Winters weer bemoeilijkt afzet in januari

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Dirk Van Damme Hoofd van het Centre for Educational Research and Innovation - OECD 1. EEN HO-KWALIFICATIE HEEFT EEN

Nadere informatie

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016

Brochure Geldige identiteitsdocumenten. Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal vanaf 2016 Brochure Geldige identiteitsdocumenten Voor gebruik bij verkiezingen en referenda in het stemlokaal

Nadere informatie

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012

Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 2012 Exportstatistiek Bloemkwekerijprodukten FEBRUARI 212 NA KRIMP IN FEBRUARI STOKT EXPORT BLOEMEN EN PLANTEN OP KRAPPE PLUS VAN 1% TOT 915 MILJOEN In februari is de exportwaarde van bloemen en planten vanuit

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Tariefplan: Kruidvat Helder * Nationaal

Tariefplan: Kruidvat Helder * Nationaal Tariefplan: Kruidvat Helder * Je kan je niet meer aanmelden voor dit tariefplan. * Het tariefplan: 'Kruidvat Helder' maakt gebruik van vier verschillende bundels. Namelijk: de 'Kruidvat Helder 200 Bundel',

Nadere informatie

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers

IMMIGRATIE IN DE EU 85% 51% 49% Immigratie van niet-eu-burgers. Emigratie van niet-eu-burgers IMMIGRATIE IN DE EU Bron: Eurostat, 2014, tenzij anders aangegeven De gegevens verwijzen naar niet-eu-burgers van wie de vorige gewone verblijfplaats in een land buiten de EU lag en die al minstens twaalf

Nadere informatie

PT Marktbeeld Uien. Marktinformatie binnen- en buitenland

PT Marktbeeld Uien. Marktinformatie binnen- en buitenland Nummer 1, 12 februari 2010 Peter van der Salm 079-3470662 I. Beursprijzen PT Marktbeeld Uien Marktinformatie binnen- en buitenland Het jaar 2009 begon met lage uienprijzen, maar vanaf het voorjaar hebben

Nadere informatie

Lijst van verdragen op alfabetische volgorde: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Lijst van verdragen op alfabetische volgorde: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Lijst van verdragen op alfabetische volgorde: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Albanië dubbele 14-12-2001 22-07-2004 15-11-2005 Trb.2004, 281 Argentinië dubbele 04-03-1994 27-12-1996

Nadere informatie

Wereldwijde productie van bananen nu vrijwel stabiel; export groeit nog

Wereldwijde productie van bananen nu vrijwel stabiel; export groeit nog FACTSHEET BANANEN Fruit&VegetabelFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com Wereldwijde productie van bananen nu vrijwel stabiel; export groeit nog Exportwaarde wereldwijd: 9 miljard dollar

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen KORTRIJK. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen KORTRIJK. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen KORTRIJK HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Kortrijk Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven

Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven Persbericht Auteur: Bertus Buizer, Buizer Advies Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven Veredeling en kweek van granen en

Nadere informatie

!! 1! Figuur!01!!aantal!Midden1!en!Oost1Europeanen!in!Nederland!

!! 1! Figuur!01!!aantal!Midden1!en!Oost1Europeanen!in!Nederland! 1 Arbeidsmigranten:huidigestandvan zakenentoekomstverwachtingen Hetaantalarbeidsmigranten,metnameuitMidden3enOost3Europa,neemt hardtoezezijnhardnodigvoordenederlandseeconomietegelijkertijd blijftarbeidsmigratietotophedeneenmoeilijktekwantificerenonderwerp

Nadere informatie