Zijn er abnormale rendementen op aandelen voor overnemende bedrijven?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zijn er abnormale rendementen op aandelen voor overnemende bedrijven?"

Transcriptie

1 Zijn er abnormale rendementen op aandelen voor overnemende bedrijven? Een empirische studie voor AEXbedrijven. Robbert Machielsen Universiteit van Amsterdam Overzicht Een empirische studie die de abnormale rendementen van fusies en overnames voor de biedende partijen onderzoekt. Deze studie is gebaseerd op fusies en overnames van AEXbedrijven in de periode van 2000 tot De abnormale rendementen worden gemeten rond de éénentwintig dagen van de aankondiging van de overname. Deze abnormale rendementen blijken volgens deze studie negatief maar niet significant te zijn. Speciale dank gaat uit naar Senior Informatiekundige Jennie Drost van advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek N.V, die geholpen heeft met verkrijgen van de data van de overnames. 1

2 1. Inleiding Fusies en overnames zijn uit de hedendaagse economie niet meer weg te denken. Dagelijks nemen grote bedrijven andere bedrijven over, denk bijvoorbeeld aan recente overnames van Microsoft, Fortis of Randstad. Voor de aandeelhouders van bedrijven die worden overgenomen is dit vrijwel altijd positief nieuws. Er worden vaak enorme premies betaald op de bestaande aandelenkoersen en zo worden aandeelhouders in een korte periode een stuk welvarender (Loughran, Tim and Anand Vijh, 1997). De vraag waarop ik me zal richten is wat het effect van overnames is voor de aandeelhouders van het overnemende bedrijf. Er zijn meerdere studies uitgevoerd om dit te onderzoeken, maar er is echter geen eenduidige conclusie over deze effecten. Zo vinden bijvoorbeeld Morck, Shleifer en Vishny (1990) negatieve effecten van overnames in een empirische studie in Amerika tussen 1975 en 1987, maar vinden onder andere Moeller, Schlingemann en Stulz (2004) positieve effecten van overnames op de aandelenkoers van overnemende partijen. In deze empirische studie zal ik kijken of er positieve abnormale rendementen bestaan voor overnames gedaan door de grootste Nederlandse bedrijven, namelijk de AEXfondsen. Ik analyseer 52 overnames gedaan door AEXbedrijven in de periode , deze 52 overnames zijn afkomstig van een grotere poel van overnames afkomstig uit de database Mergermarket. Deze overnames uit Mergermarket zijn verkregen via een advocatenkantoor dat gespecialiseerd is in het adviseren van bedrijfsovernames, namelijk: De Brauw Blackstone Westbroek N.V.. Bij de 52 overnames zal ik kijken naar de éénentwintig dagen rond de aankondiging, dit wil zeggen de tien dagen voor de aankondiging, de dag van de aankondiging en de tien dagen na de aankondiging. In deze tijdsperiode onderzoek ik of er abnormale rendementen bestaan en of deze significant zijn. Wanneer er sprake is van abnormale positieve rendementen wil dat zeggen dat de markt inschat dat overnames goed zijn voor de bedrijven, dit kan bijvoorbeeld komen door eventueel aanwezige schaalvoordelen. 2

3 Abnormale negatieve rendementen betekenen dat de markt de overnames als een negatieve handeling van het bedrijf zien, reden hiervoor kan zijn dat de markt vindt dat er teveel betaald wordt voor het bedrijf dat wordt overgenomen of dat er te weinig synergie voordelen zijn (Loughran, Tim and Anand Vijh, 1997). Om te onderzoeken of er abnormale rendementen bestaan op de Nederlandse markt wordt in paragraaf twee de gehele empirische analyse toegelicht. Hier ga ik onder andere in op het ontstaan van de sample van 52 overnames en de criteria waaraan deze 52 overnames moeten voldoen om geselecteerd te worden voor deze sample. Verder wordt er in paragraaf twee ingegaan op de manier van onderzoeken en welke data en modellen hiervoor nodig zijn. In paragraaf drie presenteer ik de abnormale rendementen, deze blijken negatief maar insignificant te zijn. In de laatste paragraaf kom ik tot de conclusie om mijn nulhypothese niet te verwerpen. Deze hypothese stelt dat er geen abnormale rendementen bestaan voor aankondigingen van overnames voor overnemende bedrijven. 2. Empirische Analyse 2.1 Data en ontstaan sample In de database specifiek voor fusies en overnames namelijk: Mergermarket, is gezocht naar alle overnames waarbij de bieder van Nederlandse origine is. Dus hierbij zijn ook kleine bedrijven in meegenomen alsmede investeringsmaatschappijen. De data is in deze database opgevraagd voor de periode , zodat de bevindingen van dit onderzoek zeer recent zullen zijn en dus nog steeds relevant zijn voor hedendaagse en toekomstige overnames. Mergermarket geeft voor deze periode een aantal van 2478 overnames met Nederlandse bieder/bieders. Verder zijn alleen overnames meegenomen waarbij de datum van aankondiging beschikbaar is in Mergermarket. Om onderscheid te kunnen maken tussen overnames van grote bedrijven en kleine bedrijven is ervoor gekozen om alleen AEXbedrijven te gebruiken voor dit onderzoek. 3

4 Ook worden overnames waar sprake is van meer dan één bieder uitgesloten omdat de abnormale rendementen op de aandelenkoers van de bedrijven een vertekend beeld kan geven en op die manier de resultaten van het onderzoek vertekend kunnen zijn. Bij het selecteren van de overnames wordt uiteraard rekening gehouden met verandering van de AEXfondsen, zo moet een fonds op de dag van de aankondiging van de overname meetellen in de AEXindex. Op deze manier wordt bijvoorbeeld een overname van Randstad in 2000 uitgesloten maar niet in Omdat AEXfondsen grote bedrijven zijn met eigen vermogens, omzetten en winsten van honderden miljoenen en vaak zelfs miljarden zullen kleine overnames bijvoorbeeld een overname van tien miljoen een klein effect hebben op de aandelenkoers van het bedrijf. Om deze ruis op het onderzoek te voorkomen is er voor gekozen om alleen grote overnames mee te rekenen. Om te kwalificeren als grote overname moet de deal value gegeven uit Mergermarket groter zijn dan 500 miljoen. Verwacht wordt dat een grote overname een significant effect te heeft op de aandelenkoers en dat er op deze manier onderzocht kan worden of er abnormale rendementen bestaan voor deze overnames. Tot slot worden ook overnames waar de overnemende partij een belang van minder dan 100% inneemt uitgesloten. Dit zorgt ervoor dat alle overnames eindigen met volledige controle van het overgenomen bedrijf en dat programma s voor het terugkopen van aandelen door het bedrijf niet meegenomen worden in het onderzoek (Topper en Kraussl 2006). Wanneer we al deze criteria toepassen op de 2478 overnames komen we op een sample van 52 overnames. Voor een overzicht van het ontstaan van de zogeheten sampleovernames en van de gebruikte criteria zie bijlage één. In bijlage twee worden meer details gegeven over deze 52 overnames. Waaronder de datum van aankondiging, de overnemende partij (AEXfonds) en het overgenomen bedrijf (het doelwit) ook wordt de deal value van deze transactie vermeld. 4

5 2.2 Onderzoeksmethode Om te onderzoeken of er abnormale rendementen bestaan voor overnames van AEXbedrijven moeten we de werkelijke rendementen van het bedrijf in de aankondigingsperiode vergelijken met de rendementen die het bedrijf zou hebben gehaald zonder aankondiging van de overname. Met de aankondigingsperiode wordt bedoeld de tien dagen voor, de dag van en de tien dagen na de aankondiging. Hierbij is het abnormale rendement van een bedrijf het werkelijke rendement minus het geschatte rendement (Topper en Kraussl 2006). Voor dit onderzoek zijn er daarvoor twee hypotheses opgesteld namelijk : H 0 : de gemiddelde abnormale rendementen van aankondigingen van overnames zijn gelijk aan 0. H 1 : de gemiddelde abnormale rendementen van aankondigingen van overnames zijn niet gelijk aan 0. De werkelijke rendementen van het bedrijf in de aankondigingsperiode zijn eenvoudig uit een database te halen. Het is echter minder eenvoudig om de returns die het bedrijf zou hebben gehaald zonder aankondiging te verkrijgen. Deze rendementen weten we niet en zullen we ook nooit weten, wel probeer ik deze returns te schatten. Om deze rendementen te kunnen schatten gebruik ik het marktmodel (Brown en Warner 1985), dit model is wereldwijd geaccepteerd door economen en wordt vaak gebruikt voor het schatten van alfa s en bèta s en andere event studies. Het marktmodel ziet er als volgt uit : R ft = ά f + β f R mt + ε ft Waarbij: R ft = de returns voor fonds f op tijdstip t 5

6 ά f = de constante van het model voor fonds f β f = de bèta van fonds f gegeven door COV(R ft, R mt )/VAR(R mt ) R mt = de returns van de markt op tijdstip t (returns van de AEXindex) ε ft = de verstoringsterm voor fonds f op tijdstip t Voor de marktrendementen gebruiken we in ons onderzoek de rendementen van de AEXindex. Omdat we deze rendementen eenvoudig uit de database kunnen halen, kunnen we de rendementen van een fonds schatten indien we de alfa en bèta van dit fonds hebben. Deze alfa s en bèta s worden in EViews geschat door middel van een eenvoudige regressie (namelijk de methode van Ordinary Least Squares). Deze schatting wordt gedaan in de vijf maanden voorafgaand aan de aankondigingsperiode (110 werkdagen). Voor deze tijdsperiode van vijf maanden is gekozen omdat het lang genoeg is om een goede schatting van het model te krijgen en het ook kort genoeg is om een recente schatting van het model te hebben. Nadat de alfa s en bèta s zijn geschat en de rendementen die het bedrijf zou hebben gehaald zonder aankondiging van de overname zijn berekend kunnen we de abnormale rendementen berekenen. Dit wordt gedaan via de volgende formule: A ft = R ft Ř ft Waarbij: A ft = de abnormale returns voor fonds f op tijdstip t R ft = de werkelijke returns voor fonds f op tijdstip t Ř ft = de geschatte returns voor fonds f op tijdstip t (Ř ft = a f + b f R mt ) Nu de abnormale rendementen voor de 52 overnames bekend zijn gebruik ik deze om het gewogen gemiddelde te berekenen en zo te bepalen of ik de nulhypothese moet verwerpen. Dit gewogen gemiddelde wordt berekend door de volgende formule: Waarbij : Gewogen gemiddelde = ( 52 Σ i=1 ar i *rdv i )/ ( 52 Σ i=1 rdv i ) 6

7 ar: abnormale rendementen rdv: relatieve deal value (Deal Value/ Company Value) Het gewogen gemiddelde wordt verkozen boven het rekenkundige gemiddelde omdat het gewogen gemiddelde rekening houdt met de waarde van het overnemende bedrijf. Zo ligt het voor de hand dat een aankondiging van een overname waar de deal value 80% van de totale company value is een groter effect heeft op de aandelenkoers dan bij een overname waarbij de deal value/company value 10% is. Door middel van een ttest kijk ik of het gewogen gemiddelde significant is en of ik door deze eventuele significantie de nulhypothese moet verwerpen. Bij een ttest wordt eerst de twaarde berekend, waarbij de twaarde = (gemid. Ab. Winsten 0) / standaard deviatie. De standaard deviatie wordt berekend door middel van de volgende formules : Variantie = 1/(n1) [ n Σ i=1 x i 2 1/n ( n Σ i=1 x i ) 2 ] Standaard deviatie = (Variantie) 0.5 Waarbij : n = aantal meetellende overnames (namelijk 52). x i = abnormale rendement van overname i (gebruik 152 voor i). Om van significante abnormale rendementen te spreken moet bij een 5% significantieniveau de absolute twaarde hoger zijn dan 2,0 (t>2,0) en bij een 10% significantieniveau t> Resultaten Zoals in paragraaf twee besproken zal ik als eerste de alfa s en bèta s van de bedrijven schatten. Om deze te kunnen schatten was eerst het koersverloop van de bedrijven en van 7

8 de AEXindex vijf maanden voor de overname nodig. Deze data is uit datastream gehaald, ook zijn de rendementen van het bedrijf in de aankondigingsperiode uit deze database gehaald. Met dat koersverloop van de 110 werkdagen wordt een eenvoudige regressie uitgevoerd met het programma EViews. In bijlage drie is het resultaat van zo n regressie gegeven voor de eerste overname uit het sample. In bijlage vier zijn vervolgens de resultaten gepresenteerd voor alle 52 uitgevoerde regressies. Nadat ik de alfa s en bèta s geschat heb, bereken ik de abnormale rendementen via de methodologie beschreven in paragraaf twee. In bijlage vijf is vervolgens een tabel gegeven waarin deze abnormale rendementen staat vermeld. Om het gewogen gemiddelde te berekenen is verder de relatieve deal value nodig. (zie paragraaf twee voor verdere uitleg) Deze relatieve deal value is berekend door de deal value te delen door de totale company value van het overnemende bedrijf, zie bijlage zes voor de resultaten van deze relatieve deal values voor de 52 overnames. Verder zijn de volgende resultaten berekend (zie bijlage zeven): Gewogen gemiddelde = 0.05% Variantie (s^2) = 0.44% Standaard dev. Gem ab ret. (s) = 6.60% twaarde= 0.01 Absolute twaarde = 0.01 Zoals te zien in de bovenstaande resultaten is er sprake van negatieve abnormale rendementen als reactie op aankondigingen van de overnames. Deze negatieve waarde is echter heel klein en wanneer je deze vergelijkt met de variantie en de standaard deviatie is snel te concluderen dat deze niet significant zullen zijn. Dit blijkt ook uit de waarde die uit de ttest gekomen is, de absolute twaarde is namelijk Deze waarde is duidelijk lager dan de twaarde van die nodig is om significant te zijn op een 8

9 significantieniveau van 10%. Hierdoor verwerpen we dus niet de hypothese H 0 : de gemiddelde abnormale rendementen van aankondigingen van overnames zijn gelijk aan nul. Frequentie verdeling Freq ,5% 15% 12.5% 10% 7.5% 5% 2.5% 0% 2.5% 5% 7.5% 10% 12.5% 15% 17.5% Abnormale rendementen Een meer grafische onderbouwing kan gegeven worden op basis van de frequentie verdeling van de 52 overnames (waarnemingen). Indien de abnormale rendementen worden ingedeeld in klasses van 2,5% ontstaat bovenstaand beeld. Ondanks het beperkte aantal waarnemingen (52), heeft de grafiek al veel weg van een normale en symmetrische verdeling met gemiddelde waarde van 0. Dit maakt verder aannemelijk dat Hypothese H 1 verworpen kan worden en dat hypothese H 0 juist niet verworpen zou moeten worden. 4. Conclusie Het doel van deze studie was om te onderzoeken of er abnormale rendementen bestaan voor AEXbedrijven die een overname aankondigen. Dit is onderzocht door middel van een empirische studie met behulp van modellen en databasen. Uit een poel van ruim 2400 overnames verkregen uit Mergermarket, is na het toepassen van de geselecteerde criteria een sample van 52 overnames ontstaan. Dit zijn met name de grote overnames met allen een deal value boven de 500 miljoen. Voor deze 52 9

10 overnames zijn de abnormale rendementen berekend voor de aankondiging van de overname. Deze abnormale rendementen bleken negatief maar van vrijwel geen enkele significante waarde. Hiermee kan geconcludeerd worden dat er niet voldoende bewijs om de hypothese die stelt dat de gemiddelde abnormale rendementen gelijk zijn aan nul te verwerpen. Eventuele redenen voor deze statistische insignificantie zijn bijvoorbeeld de grootte van de sample omdat het moeilijk is om significante resultaten te behalen met een kleine sample. Verder is het gebruiken van de returns van de AEXindex als de marktreturns misschien een te zwakke assumptie. Dit omdat de AEXindex weliswaar uit de Nederlandse grootste bedrijven bestaat, maar ook heel gevoelig is voor het koersverloop van de zogeheten zwaargewichten (bijvoorbeeld op het moment Royal Dutch Shell, ING en Arcelor Mittal). 10

11 Bibliografie Brown, S.J. and J.B. Warner (1985), Using daily stock returns: The case of event studies, Journal of Financial Economics, 14, 332. Kaplan, Steven and Michael Weisbach(1992), The success of acquisitions: evidence from divestitures, The Journal of Finance, 47, (1), Loughran, Tim and Anand Vijh (1997), Do long term shareholders benefit from corporate acquisitions?, The Journal of Finance, 52, (5), Moeller, S.B., Schlingemann, F.P. and R.M. Stulz, (2004), Firm Size and the Gains from Acquisitions. Journal of Financial Economics, 73, Morck, Randall, Andrei Shleifer and Robert W. Vishny (1990), Do managerial objectives drive bad aquisitions?, The Journal of Finance, 45, (1), Singh, Harbir and Cynthia Montgomery (1987), Corporate acquisitions strategies and economic performance, Strategic Management Journal, 8, (4), Topper, Michel and Roman Kraussl (2006), Size does matter Firm sive and the gains from acquisitions on the Dutch market, Dutch Thesis,

12 Bijlage 1 Criteria: Overname beschikbaar in Mergermarket. Aankondigingdatum beschikbaar in Mergermarket. In de periode Biederbedrijf moet een AEXfonds zijn op dag van aankondiging. Alleen overnames met één AEXfonds als bieder. De aandelenkoers moet beschikbaar zijn in datastream ten minste 115 dagen voor de aankondiging. Alleen overnames waar bieder een 100% belang inneemt worden meegerekend. Het overnamebedrag moet gegeven zijn in Mergermarket en groter zijn dan 500 miljoen. Ontstaan Sample: Totaal aantal overnames met Nederlandse bieder/bieders beschikbaar in mergermarket 2478 van Totaal aantal overnames met een AEXbedrijf als bieder en met een bekende deal value (>0) 172 gegeven in mergermarket van Totaal aantal overnames met een AEXbedrijf als bieder en met een deal value van groter dan 500 miljoen 61 gegeven in mergermarket van Totaal aantal overnames met een AEXbedrijf als bieder en met een deal value van groter dan 500 miljoen 52 en met een 100% belang in het overnemende bedrijf gegeven in mergermarket van

13 Bijlage 2 De 52 overnames waarmee het onderzoek is uitgevoerd inclusief de deal value en de datum van aankondiging. Announced Date Target Company Bidder Company Deal Value EUR (m) 1 10/18/2000 Alleghany Asset Management ABN AMRO /12/2003 Credibe NV ABN AMRO /8/2001 JC Penney Direct Marketing Group Aegon NV /13/2007 Merrill Lynch Life Insurance Company; ML Life Insurance Company of New York Aegon NV /13/2007 Imperial Chemical Industries PLC (ICI) Akzo Nobel NV /2/2000 Silicon Valley Group Inc (SVG) ASM Lithography Holding NV /4/2000 Koninklijke Ahrend NV Corporate Express NV (formerly Buhrmann) /5/2001 US Office Products Company Corporate Express NV (formerly Buhrmann) /3/2000 Catalytica Inc DSM N.V /3/2002 Roche (Vitamins and Fine Chemicals Division) DSM N.V /14/2004 DSM NeoResins (formerly NeoResins) DSM N.V /9/2000 ASR Verzekeringsgroep NV Fortis N.V /31/2000 BIP INVESTMENT PARTNERS SA (fka BGL Investment Partners) Fortis N.V /30/2001 NV Petroleum Maatschappij Moeara Enim Fortis N.V /2/2003 Brau Union AG; Oesterreichische BrauBeteiligungs AG Heineken NV /20/2000 Aetna Financial Services & Aetna International ING Group NV /6/2000 Piraeus Bank SA ING Group NV /1/2000 Reliastar Life Insurance Co ING Group NV /16/2000 Credit Commercial de France (CCF) SA ING Group NV /15/2000 Seguros Comercial America (SCA) ING Group NV /5/2001 Seguros Comercial America (SCA) ING Group NV /17/2002 ING Australia Limited ING Group NV /27/2007 Afinidad AFAP; Afore Santander; Bansander AFP; Fondos de Pensiones y Cesantia Santander S.A. ING Group NV /19/2007 Oyak Bank AS ING Group NV /17/2000 Agilent Technologies (Healthcare Solutions Group (HSG)) Electronics NV /13/2000 ADAC Laboratories Electronics NV

14 27 5/22/2000 MedQuist Inc Electronics NV /3/2001 Marconi Medical Systems Electronics NV /13/2006 Partners in Lighting International NV (PLI) Electronics NV /15/2006 Intermagnetics General Corporation Electronics NV /23/2006 Avent Holdings Ltd Electronics NV /19/2006 Lifeline Systems Inc Electronics NV /21/2007 Respironics, Inc. Electronics NV /26/2007 Genlyte Group Inc. Electronics NV /19/2007 Color Kinetics Incorporated Electronics NV /30/2002 EPlus Mobilfunk GmbH KPN NV /28/2005 Telfort NV (formerly O2 (Netherlands) B.V. ) KPN NV /30/2007 Getronics NV KPN NV /3/2007 Vedior NV Randstad Holding NV /7/2000 Superdiplo SA Royal Ahold NV /16/2000 Sara Lee PYA/Monarch Royal Ahold NV /7/2000 US Foodservice Inc Royal Ahold NV /4/2001 Bruno's Supermarkets, Inc. Royal Ahold NV /4/2001 Alliant Exchange Inc. Royal Ahold NV /16/2000 Woodside Petroleum Limited Royal Dutch Shell plc /7/2001 Barrett Resources Corporation Royal Dutch Shell plc /1/2000 Rexall Sundown Inc Royal Numico NV (Koninklijke Numico NV) /14/2005 EAC Nutrition Royal Numico NV (Koninklijke Numico NV) /4/2000 CTI Logistics Limited (transport businesses Brisbane, Sydney, Melbourne and Adelaide) TNT Post Groep NV /23/2007 Tele Atlas NV TomTom N.V /3/2000 Bestfoods (formerly CPC International Inc) Unilever plc/nv /12/2000 Slimfast Foods Company Unilever plc/nv

15 Bijlage 3 Resultaat van de regressie uit EViews van overname 1 (AbnAmro) met als vergelijking: Fonds= C(1)+C(2)*AEX. Waarbij C(1) staat voor alfa en C(2) voor de beta van het fonds ten opzichte van de AEX. Om de alfa en beta te schatten worden 110 observaties van het koersverloop van het fonds en van de AEX gebruikt. In dit geval is de alfa van AbnAmro: en de beta van het fonds: Overname 1 (AbnAmro) Dependent Variable: FONDS Method: Least Squares Date: 05/09/08 Time: 13:00 Sample: Included observations: 110 FONDS= C(1)+C(2)*AEX Coefficient Std. Error tstatistic Prob. C(1) C(2) ,928, Rsquared Mean dependent var Adjusted Rsquared S.D. dependent var S.E. of regression Akaike info criterion 5,662,653 Sum squared resid Schwarz criterion 5,613,553 Log likelihood 3,134,459 DurbinWatson stat 1,924,285 15

16 Bijlage 4 De 52 overnames en de geschatte alfa s en bèta s uit EViews. Bidder Company Alfa Beta Beta Alfa Beta 1 ABN AMRO ABN AMRO Aegon NV Aegon NV Akzo Nobel NV ASM Lithography Corporate Express Corporate Express DSM N.V DSM N.V KPN NV DSM N.V KPN NV Fortis N.V KPN NV Fortis N.V Randstad Holding Fortis N.V Royal Ahold NV Heineken NV Royal Ahold NV ING Group NV Royal Ahold NV ING Group NV Royal Ahold NV ING Group NV Royal Ahold NV ING Group NV Royal Dutch Shell ING Group NV Royal Dutch Shell ING Group NV Royal Numico NV ING Group NV Royal Numico NV ING Group NV TNT Post Groep ING Group NV TomTom N.V Unilever plc/nv Unilever plc/nv

17 Bijlage 5 De verkregen abnormale rendementen van de overnames in de aankondigingperiodes. Hierin zijn de abnormale rendementen: Rendement fonds Alfa Bèta* Rendement AEX. Rendement 21 dagen Rendement AEX 21 dagen Abnormale Rendementen Alfa Beta % 2.36% % % 7.00% % % 12.78% % % 1.45% % % 1.45% % % 3.67% % % 5.15% % % 10.58% % % % 1.11% % 12.45% % % 3.34% % % 0.67% % % 1.03% % % 9.71% % % 0.22% % % 0.17% % % 0.03% % % 4.58% % % 1.21% % % 7.28% % % 7.96% % % 0.58% % % 10.50% % % 1.52% % % 3.90% % % 1.23% % % 0.57% % % 1.67% % % 1.97% % % 2.12% % % 9.64% % % 1.64% % % 2.53% % % 1.68% % % 1.52% % % 0.86% % % 3.09% % 17

18 % 8.66% % % 2.52% % % 5.77% % % 1.38% % % 3.91% % % 16.64% % % 16.64% % % 0.85% % % 10.17% % % 4.58% % % 5.95% % % 3.61% % % 7.43% % % 2.14% % % 2.40% % Spreiding Abnormale Rendementen 25.00% 20.00% 15.00% 10.00% 5.00% % 0.00% 5.00% 10.00% % 20.00% Overname 18

19 Bijlage 6 De marktwaarde van de AEXbedrijven op het moment van de aankondiging van de overname en de relatieve deal value ten opzichte van deze marktwaarde. Deze marktwaarde wordt berekend door het aantal uitstaande aandelen te vermenigvuldigen met de aandelenkoers. Waarbij de aandelenkoers en het aantal uitstaande aandelen op de dag van de aankondiging genomen zijn. Deal Value EUR (m) Value Company (m) Deal Value/Company Value (%) Bidder Company 1 ABN AMRO , % 2 ABN AMRO 2,820 26, % 3 Aegon NV 1,398 47, % 4 Aegon NV , % 5 Akzo Nobel NV 11,446 16, % 6 7 ASM Lithography 1,800 14, % Corporate Express NV 579 2, % Corporate Express NV 1,458 3, % 8 9 DSM N.V , % 10 DSM N.V. 1,750 4, % 11 DSM N.V , % 12 Fortis N.V. 4,100 16, % 13 Fortis N.V. 1,628 13, % 14 Fortis N.V. 2,995 14, % 15 Heineken NV 1,900 12, % 16 ING Group NV 8,253 66, % 17 ING Group NV , % 18 ING Group NV 6,780 58, % 19 ING Group NV 8,181 50, % 20 ING Group NV , % 21 ING Group NV , % 22 ING Group NV 2,200 56, % 23 ING Group NV , % 24 ING Group NV 1,991 73, % 25 Koninklijke Philips 1,993 55, % 26 Koninklijke Philips , % 27 Koninklijke Philips 1,329 57, % 28 Koninklijke Philips 1,299 41, % 29 Koninklijke , % 19

20 Philips 30 Koninklijke Philips , % 31 Koninklijke Philips , % 32 Koninklijke Philips , % 33 Koninklijke Philips 3,210 34, % 34 Koninklijke Philips 1,848 32, % 35 Koninklijke Philips , % 36 KPN NV 1,325 12, % 37 KPN NV , % 38 KPN NV 1,206 21, % 39 Randstad 4,025 3, % 40 Royal Ahold NV 1,403 23, % 41 Royal Ahold NV 1,714 23, % 42 Royal Ahold NV 3,738 15, % 43 Royal Ahold NV , % 44 Royal Ahold NV 2,426 26, % 45 Royal Dutch Shell plc 4, , % 46 Royal Dutch Shell plc 2, , % 47 Royal Numico NV 2,001 5, % 48 Royal Numico NV 1,200 5, % 49 TNT Post Groep , % 50 TomTom N.V. 2,485 5, % 51 Unilever plc/nv 27,157 26, % 52 Unilever plc/nv 2,503 30, % 20

21 Bijlage 7 De statistische resultaten van de abnormale rendementen(bijlage 5) van de overnames in de aankondigingperiodes. Gewogen gemiddelde = ( 52 Σ i=1 ar i *rdv i )/ ( 52 Σ i=1 rdv i ) Waarbij : ar: abnormale rendementen rdv: relatieve deal value (Deal Value/ Company Value) Variantie = 1/(n1) [ n Σ i=1 x 2 i 1/n ( n Σ i=1 x i ) 2 ] Standaard deviatie = (Variantie) 0.5 tvalue = (gewogen gemiddelde 0)/ standaard deviatie Resultaten : Gewogen gemiddelde = 0.05% Variantie (s^2) = 0.44% Standaard dev. Gem ab ret. (s) = 6.60% tvalue =

Bijlage bij Meesterlijk gedrag. Leren van compareren., Rechtstreeks 2009/3

Bijlage bij Meesterlijk gedrag. Leren van compareren., Rechtstreeks 2009/3 Bijlage bij Meesterlijk gedrag. Leren van compareren., Rechtstreeks 2009/3 Inleiding In de analyses vormen de uitkomsten van de comparities (schikking bereikt? Ervaren dwangschikking? Ervaren rechtvaardigheid)

Nadere informatie

Technische appendix bij DNBulletin Voor lagere werkloosheid is meer economische groei nodig. Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob.

Technische appendix bij DNBulletin Voor lagere werkloosheid is meer economische groei nodig. Variable Coefficient Std. Error t-statistic Prob. Technische appendix bij DNBulletin Voor lagere werkloosheid is meer economische groei nodig Schatting Okun s law; Nederland, periode 1979-2017 Variabelen Afhankelijke variabele UD= jaar op jaarmutatie

Nadere informatie

Bachelor scriptie ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM ERASMUS SCHOOL OF ECONOMICS. BSc Economie en Bedrijfseconomie

Bachelor scriptie ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM ERASMUS SCHOOL OF ECONOMICS. BSc Economie en Bedrijfseconomie ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM ERASMUS SCHOOL OF ECONOMICS BSc Economie en Bedrijfseconomie Bachelor scriptie Abnormale rendementen in Nederland en Duitsland na fusies en overnames Samenvatting In dit

Nadere informatie

TechnicalDayTrader. Trading Tactics Pro. de dagelijkse nieuwsbrief van

TechnicalDayTrader. Trading Tactics Pro. de dagelijkse nieuwsbrief van Trading Tactics Pro de dagelijkse nieuwsbrief van TechnicalDayTrader Trading Tactics Pro nieuwsbrief@technicaldaytrader.nl TradingScreen signalen De AEX heeft vandaag opnieuw een daling laten zien, ditmaal

Nadere informatie

The good, the bad and the ugly

The good, the bad and the ugly The good, the bad and the ugly Rendement, risico en domheid Eelco Hessling Manager Retail Investor Services NYSE Euronext 2007 NYSE Euronext. All Rights Reserved. Vecon dag Amsterdam 3 april 2008 2007

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 419.7 Weerstand : 509.2

Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 419.7 Weerstand : 509.2 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 444,55 2,53% DOW JONES 16374,76 0,14% NASDAQ CMP 4733,497-0,35% NASDAQ -100 4234,654-0,51% NIKKEI 225 17792,16-2,15%

Nadere informatie

Turbo Daily NASDAQ-100 NIKKEI 225 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 26 Juni 2015 Nummer 1202 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 492,39-0,05%

Turbo Daily NASDAQ-100 NIKKEI 225 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 26 Juni 2015 Nummer 1202 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 492,39-0,05% Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 26 Juni 2015 Nummer 1202 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 492,39-0,05% DOW JONES 17890,36-0,42% NASDAQ CMP 5112,19-0,2% NASDAQ -100 4514,008-0,23% NIKKEI 225 20706,15-0,31%

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,97 0,97% DOW JONES 17958,73 0,31% NASDAQ CMP 4974,565 0,48% NASDAQ -100 4403,953 0,64% NIKKEI 225 19907,63-0,15%

Nadere informatie

AEGON Bron : VisionEXPERT Symbool : AGN Land : Netherlands

AEGON Bron : VisionEXPERT Symbool : AGN Land : Netherlands zaterdag 19 maart AEGON Bron : VisionEXPERT Symbool : AGN Land : Netherlands 1-66% -61% -57% -53% -49% -43% -36% -7% -% +3% +8% 9 8 7 6 5 4 +71% 3 +7% -.5-1 -1.5 6 7 8 9 MoneyFlow Benelux. Alle rechten

Nadere informatie

Accell Group Milennium 2003 Inkomsten* 289577 Operationele winst* 16708 Netto winst 9197 Uitstaande aandelen 48051 Totale activa 134940

Accell Group Milennium 2003 Inkomsten* 289577 Operationele winst* 16708 Netto winst 9197 Uitstaande aandelen 48051 Totale activa 134940 Totale netto winst 56.904.147.000 Totale Activa (Netto Eigen Vermogen) 2.658.133.112.000 Via www.euronext.nl uitgezocht door Peter Breda Aalberts Industries Milennium 2003 Inkomsten* 784589 Operationele

Nadere informatie

De dollargevoeligheid van Belgische aandelen: een vergelijking voor versus na de invoering van de euro

De dollargevoeligheid van Belgische aandelen: een vergelijking voor versus na de invoering van de euro Tijdschrift voor Economie en Management Vol. L., 2, 2005 EINDVERHANDELINGEN De dollargevoeligheid van Belgische aandelen: een vergelijking voor versus na de invoering van de euro Peter VOET (KULeuven,

Nadere informatie

Winnaars op de Nederlandse beurs

Winnaars op de Nederlandse beurs Albert Jellema Veel weten van weinig Winnaars op de Nederlandse beurs Nederlandse economie Onzekerheden horen bij beleggen Met of zonder parachute Elke dag een nieuw idee Beleggingsfilosofie 1. Beleggen

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 24 April 2015 Nummer 1158. Italie maakt vrijdag de details bekend van de veiling van 29 april.

Turbo Daily Commerzbank 24 April 2015 Nummer 1158. Italie maakt vrijdag de details bekend van de veiling van 29 april. Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 24 April 2015 Nummer 1158 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 503-0,54% DOW JONES 18058,69 0,11% NASDAQ CMP 5056,063 0,41% NASDAQ -100 4477,067 0,36% NIKKEI 225 20020,04-0,83%

Nadere informatie

Abnormale rendementen bij aankondiging van fusies en overnames

Abnormale rendementen bij aankondiging van fusies en overnames Erasmus Universiteit Rotterdam Erasmus School of Economics Bachelorscriptie Finance Scriptiebegeleider: Dr. J. Lemmen Abnormale rendementen bij aankondiging van fusies en overnames Een studie over beursgenoteerde

Nadere informatie

Definitieve selectie AEX, AMX en AScX Index

Definitieve selectie AEX, AMX en AScX Index CONTACT Media: +31.20.550.4488 (Amsterdam), +32.2.509.1392 (Brussels) +351.217.900.029 (Lisbon), +44.20.7379.2789 (London) +1.212.656.2411 (New York), +33.1.49.27.11.33 (Paris) CONTACT Investor Relations:

Nadere informatie

Goud als een veilige haven/hedge voor aandelen en obligaties

Goud als een veilige haven/hedge voor aandelen en obligaties 31-07-2009 2008/2009 Drs. Dion Bongaerts Semester 2 Bachelor Thesis Goud als een veilige haven/hedge voor aandelen en obligaties Remco Schonewille 0439401 1 1 Introductie De financiële markt is de laatste

Nadere informatie

Uitvoering Wet toezicht kredietwezen 1992

Uitvoering Wet toezicht kredietwezen 1992 Uitvoering Wet toezicht kredietwezen 1992 Verklaringen op grond van de Wtk 1992 In de tweede helft van 1999 zijn op grond van artikel 26 van de Wet toezicht kredietwezen 1992 door de Minister van Financiën

Nadere informatie

De reactie van de Nederlandse aandelenmarkt op aandelensplitsingen

De reactie van de Nederlandse aandelenmarkt op aandelensplitsingen De reactie van de Nederlandse aandelenmarkt op aandelensplitsingen Bachelorscriptie Financiele Economie Erasmus Universiteit Rotterdam Gábor Hornyák student nummer: 287504 Begeleider: Drs. A. M. Lizyayev

Nadere informatie

Voorkennis. IEX redactie

Voorkennis. IEX redactie Voorkennis 2007 Van iex-columnisten wordt méér gevraagd dan alleen het schrijven van scherpe beleggingsanalyses en diepgravende columns. Aan het eind van elk jaar krijgen ze in iexmagazine een mooi podium

Nadere informatie

Bindende voordrachten

Bindende voordrachten President/CEO en lid van de Raad van Bestuur Leden van de Raad van Bestuur Leden van de Raad van Commissarissen In verband met de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics

Nadere informatie

Turbo Daily NIKKEI 225 NASDAQ-100 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 29 April 2015 Nummer 1161 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,66-1,49%

Turbo Daily NIKKEI 225 NASDAQ-100 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 29 April 2015 Nummer 1161 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,66-1,49% Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 29 April 2015 Nummer 1161 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,66-1,49% DOW JONES 18110,14 0,4% NASDAQ CMP 5055,422-0,1% NASDAQ -100 4515,265-0,22% NIKKEI 225 20058,95

Nadere informatie

Verklaringen van geen bezwaar op grond van de Wet toezicht kredietwezen

Verklaringen van geen bezwaar op grond van de Wet toezicht kredietwezen FI Verklaringen van geen bezwaar op grond van de Wet toezicht kredietwezen Verklaringen van geen bezwaar op grond van artikel 176 van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 In 2000 zijn op rond van artikel

Nadere informatie

Recalcico Beheer B.V. T.a.v. de heer F.A.M.J. Faas. Ede, 11 juni Geachte heer Faas,

Recalcico Beheer B.V. T.a.v. de heer F.A.M.J. Faas. Ede, 11 juni Geachte heer Faas, EXENDIS N.V. Recalcico Beheer B.V. T.a.v. de heer F.A.M.J. Faas Keesomstraat 4 6716 AB Ede P.O. Box 56 6710 BB Ede the Netherlands Ede, 11 juni 2008 Phone: +31 (0)318-676111 Fax: +31 (0)318-676104 e-mail:

Nadere informatie

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Inleiding De Nederlandse huishoudens zijn de afgelopen decennia steeds meer gaan beleggen in effecten. Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën

Nadere informatie

Nederlands bedrijfsleven netto-overnemer in het buitenland 1

Nederlands bedrijfsleven netto-overnemer in het buitenland 1 Nederlands bedrijfsleven netto-overnemer in het buitenland 1 DIRK F. GERRITSEN a,* a Utrecht University School of Economics, Utrecht University, Utrecht, The Netherlands * Corresponding author. Utrecht

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) op dinsdag 3-03-00, 9- uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en

Nadere informatie

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015

Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Centrale tendentie Centrale tendentie wordt meestal afgemeten aan twee maten: Mediaan: de middelste waarneming, 50%

Nadere informatie

Wereldwijd beleggen in aandelen met Morningstar

Wereldwijd beleggen in aandelen met Morningstar Wereldwijd beleggen in aandelen met Morningstar Dag van de Belegger 25 November 2011 Maarten van der Pas Redacteur Morningstar Benelux 1 Agenda Morningstar en aandelenonderzoek Belangrijke begrippen Moat

Nadere informatie

AMSTERDAM NOTICE No. 10/024

AMSTERDAM NOTICE No. 10/024 EURONEXT DERIVATIVES MARKETS AMSTERDAM NOTICE No. 10/024 ISSUE DATE: 13 December 2010 EFFECTIVE DATE: 20 December 2010 CHANGES TO LISTED MATURITIES Executive Summary NYSE Liffe will make changes to expiry

Nadere informatie

AMSTERDAM NOTICE No. 12/04

AMSTERDAM NOTICE No. 12/04 EURONEXT DERIVATIVES MARKETS AMSTERDAM NOTICE No. 12/04 ISSUE DATE: 28 February 2012 EFFECTIVE DATE: 8 March 2012 ADJUSTMENT FOR PREMIUM BASED TICK SIZE THRESHOLD TO 5 EUROS FOR THE MOST LIQUID INDIVIDUAL

Nadere informatie

Rabo Performance Plus Note

Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Rabo Performance Plus Note Wie een voorsprong krijgt, maakt meer kans op een overwinning. Wilt u die voorsprong? Stap dan nu in de Rabo Performance Plus Note en beleg in een

Nadere informatie

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Persbericht Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44

Persbericht Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Persbericht Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 nr. 2858 1013 ks Amsterdam Fax (020) 522 53 33 9 december 1999 E-mail info@nipo.nl Postbus 247 Internet http://www.nipo.nl 1000 ae Amsterdam

Nadere informatie

Archieven van de vorige deelnemingen ontvangen vanaf 1 september 2008

Archieven van de vorige deelnemingen ontvangen vanaf 1 september 2008 Archieven van de vorige deelnemingen ontvangen vanaf 1 september 2008 Datum van kennisgeving (1) 20 oktober 2008 AXA S.A. AXA Rosenberg AllianceBernstein AXA Investment Managers 23 oktober 2008 Rebelco

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

Alle Eieren in Eén Mand: Risicobeleving en Diversificatie van Nederlandse Beleggers

Alle Eieren in Eén Mand: Risicobeleving en Diversificatie van Nederlandse Beleggers Alle Eieren in Eén Mand: Risicobeleving en Diversificatie van Nederlandse Beleggers Michiel van Hulzen Abstract Onderzocht wordt in hoeverre Nederlandse beleggers beschikken over een gediversificeerde

Nadere informatie

LYNX Masterclass: Technische Analyse

LYNX Masterclass: Technische Analyse LYNX Masterclass: Technische Analyse READY, AIM & FIRE voorbereiden, monitoren en beslissen! Edward Loef CFTe 19 november 2015 Sprekers Edward Loef Tycho Schaaf Zelfstandig technisch analist Beleggingsspecialist

Nadere informatie

Zijn dure beleggingsfondsen hun geld waard?

Zijn dure beleggingsfondsen hun geld waard? Faculteit der Economische wetenschappen Finance Begeleider Simon Lansdorp Jörquin Wirokarto 298083 Bachelorscriptie 2010 De Expense Ratio en het rendement: Zijn dure beleggingsfondsen hun geld waard? Samenvatting

Nadere informatie

25 jaar grensoverschrijdende overnames: geen uitverkoop, wél hoge overnamepremies

25 jaar grensoverschrijdende overnames: geen uitverkoop, wél hoge overnamepremies DOSSIER 25 jaar grensoverschrijdende overnames: geen uitverkoop, wél hoge overnamepremies Er wordt regelmatig gesomberd over een uitverkoop van het Nederlandse bedrijfsleven. De cijfers wijzen op het tegenovergestelde:

Nadere informatie

Indicatieve selectie AEX, AMX en AScX

Indicatieve selectie AEX, AMX en AScX nnnnn Nr: 2008-011 Indicatieve selectie AEX, AMX en AScX Amsterdam, 17 november 2008 NYSE Euronext publiceert één keer per jaar een indicatieve selectie voor de jaarlijkse herweging van de AEX-index (AEX-index),

Nadere informatie

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

Trendscore J U N RAPPORT

Trendscore J U N RAPPORT 0 6 J U N 2016 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 06 juni 2016 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trendscores worden trends binnen de week- en dag grafiek

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

Classification - Prediction

Classification - Prediction Classification - Prediction Tot hiertoe: vooral classification Naive Bayes k-nearest Neighbours... Op basis van predictor variabelen X 1, X 2,..., X p klasse Y (= discreet) proberen te bepalen. Training

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE JAARVERGADERING VAN KONINKLIJKE DSM N.V. TE HOUDEN OP 31 MAART 2004

TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE JAARVERGADERING VAN KONINKLIJKE DSM N.V. TE HOUDEN OP 31 MAART 2004 TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE JAARVERGADERING VAN KONINKLIJKE DSM N.V. TE HOUDEN OP 31 MAART 2004 TOELICHTING OP AGENDAPUNT 2 De Raad van Bestuur zal een toelichting geven op het jaarverslag van de

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009

EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009 EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 30 januari 2009 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 2 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.

Nadere informatie

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger De groothandel Onderwerp: regressieanalyse met SPSS Bij: hoofdstuk 10 Een groothandel heeft onderzoek gedaan onder de klanten en daarbij geprobeerd met regressieanalyse vast te stellen wat de bepalende

Nadere informatie

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1

Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 1 Onderwerpen van de lessenserie: De Normale Verdeling Nul- en Alternatieve-hypothese ( - en -fout) Steekproeven Statistisch toetsen Grafisch

Nadere informatie

Agenda. Agenda van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics N.V.

Agenda. Agenda van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics N.V. Agenda Agenda van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics N.V. op donderdag 29 maart 2007, aanvangende om 14.00 uur in Hotel Okura Amsterdam, Ferdinand

Nadere informatie

Rabo Performance Clicker

Rabo Performance Clicker Rabo Performance Clicker Het gaat goed met de wereldeconomie. Ook voor de komende jaren wordt groei verwacht. Dat betekent goede kansen op mooie rendementen voor internationaal opererende bedrijven. Natuurlijk

Nadere informatie

Fortis Juridische Structuur

Fortis Juridische Structuur Fortis Juridische Structuur Fortis Aandeelhouders Fortis SA/NV Brussels Liquidation Holding Fortis N.V. Fortis Utrecht N.V. Fortis Insurance N.V. 75% Fortis Insurance Belgium SA/NV Fortis Insurance International

Nadere informatie

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren

mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren mlw stroom 2.1: Statistisch modelleren College 5: Regressie en correlatie (2) Rosner 11.5-11.8 Arnold Kester Capaciteitsgroep Methodologie en Statistiek Universiteit Maastricht Postbus 616, 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V.

ABN AMRO Bank N.V. The Royal Bank of Scotland N.V. On 6 February 200 ABN AMRO Bank N.V. (registered with the Dutch Chamber of Commerce under number 33002587) changed its name to The Royal Bank of Scotland N.V. and on April 200 ABN AMRO Holding N.V. changed

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur. TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op vrijdag 29-04-2004, 9-2 uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling

Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters gjp@ou.nl

Nadere informatie

De prijselasticiteit van verschillende soorten muziekevenementen

De prijselasticiteit van verschillende soorten muziekevenementen De prijselasticiteit van verschillende soorten muziekevenementen Naar een muziekevenement gaan kost geld, maar wat bepaalt hoeveel een kaartje voor een muziekoptreden kost? Is de prijsstelling zodanig

Nadere informatie

Wat is de reactie van de markt op dividendverhogingen en verlagingen van Nederlandse beursondernemingen?

Wat is de reactie van de markt op dividendverhogingen en verlagingen van Nederlandse beursondernemingen? Faculteit Erasmus School of Economic Bachelorscriptie Wat is de reactie van de markt op dividendverhogingen en verlagingen van Nederlandse beursondernemingen? Jean-Timothy Leonora Studentnummer: 319006

Nadere informatie

Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt

Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt A. Effect & het onderscheidingsvermogen Effectgrootte (ES) De effectgrootte (effect size) vertelt ons iets over hoe relevant de relatie tussen twee variabelen is in de praktijk. Er zijn twee soorten effectgrootten:

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag ,

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op dinsdag 5-03-2005, 9.00-22.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Fortis Juridische Structuur

Fortis Juridische Structuur Fortis Juridische Structuur Fortis Aandeelhouders Fortis SA/NV Brussels Liquidation Holding Fortis N.V. Fortis Utrecht N.V. Fortis Insurance N.V. 75% Fortis Insurance Belgium SA/NV Fortis Insurance International

Nadere informatie

Trendscore M R RAPPORT

Trendscore M R RAPPORT 2 8 2015 M R TA T RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 28 MAART 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Trendscore F E B RAPPORT

Trendscore F E B RAPPORT 2 3 F E B 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 23 FEBRUARI 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Onderzoek naar topbeloningen 2010. De beloning van topbestuurders ten opzichte van medewerkers. Utrecht, 1 juni 2011

Onderzoek naar topbeloningen 2010. De beloning van topbestuurders ten opzichte van medewerkers. Utrecht, 1 juni 2011 Onderzoek naar topbeloningen 2010 De beloning van topbestuurders ten opzichte van medewerkers Utrecht, 1 juni 2011 Frank Hendriks Mariska Stuivenberg 1 10118/4/FNV BG/eindrapportage/01-06-2011 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R.

Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R. Tilburg University Koerseffecten van aandelenemissies aan de Amsterdamse Effectenbeurs Arts, P.; Kabir, M.R. Published in: Financiering en belegging Publication date: 1993 Link to publication Citation

Nadere informatie

EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS. Gert Hegge en Rezaul Kabir

EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS. Gert Hegge en Rezaul Kabir EEN NADERE ANALYSE VAN DE RELATIES TUSSEN AANDELENRENDEMENTEN EN WINSTEN, DIVIDENDEN EN CASH-FLOWS Gert Hegge en Rezaul Kabir Vakgroep Bedrijfseconomie Katholieke Universiteit Brabant Tilburg, april 1995

Nadere informatie

Trendscore F E B RAPPORT

Trendscore F E B RAPPORT 0 9 F E B 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 09 FEBRUARI 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht. juni 2008

Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht. juni 2008 Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht juni 2008 Incompany 500 Blauw Research heeft voor het derde jaar op rij het onderzoek uitgevoerd dat ten grondslag ligt aan de Incompany 500.

Nadere informatie

3. Samenstelling van de raad van bestuur Voorstel tot herbenoeming van de heer P-J. Sivignon als lid van de raad van bestuur van de vennootschap

3. Samenstelling van de raad van bestuur Voorstel tot herbenoeming van de heer P-J. Sivignon als lid van de raad van bestuur van de vennootschap Agenda Agenda van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics N.V. op vrijdag 7 maart 009, aanvangende om.00 uur in Hotel Okura Amsterdam, Ferdinand Bolstraat

Nadere informatie

Trendscore J A N RAPPORT

Trendscore J A N RAPPORT 0 6 J A N 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 6 JANUARI 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

PERSBERICHT. Rapportagecyclus van Nederlandse beursfondsen laat in 2013 verbetering zien

PERSBERICHT. Rapportagecyclus van Nederlandse beursfondsen laat in 2013 verbetering zien you PERSBERICHT Rapportagecyclus van Nederlandse beursfondsen laat in 2013 verbetering zien Utrecht, 30 mei 2013 - Ondanks voortdurende crisis, realiseerden Nederlandse beursgenoteerde bedrijven een kwalitatief

Nadere informatie

werkcollege 8 correlatie, regressie - D&P5: Summarizing Bivariate Data relatie tussen variabelen scattergram cursus Statistiek

werkcollege 8 correlatie, regressie - D&P5: Summarizing Bivariate Data relatie tussen variabelen scattergram cursus Statistiek cursus 23 mei 2012 werkcollege 8 correlatie, regressie - D&P5: Summarizing Bivariate Data relatie tussen variabelen onderzoek streeft naar inzicht in relatie tussen variabelen bv. tussen onafhankelijke

Nadere informatie

Trendscore M E RAPPORT

Trendscore M E RAPPORT 1 7 2015 M E TA I RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 17MEI 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort termijn

Nadere informatie

SG AEX maal 2 Note. Looptijd: 8 jaar. Gekoppeld aan de AEX index. Doelstelling: een verdubbeling van uw investering op afloopdatum

SG AEX maal 2 Note. Looptijd: 8 jaar. Gekoppeld aan de AEX index. Doelstelling: een verdubbeling van uw investering op afloopdatum SG AEX maal 2 Note Inschrijvingsperiode: 17 juni 2009 tot 29 juni 2009 Looptijd: 8 jaar Gekoppeld aan de AEX index Doelstelling: een verdubbeling van uw investering op afloopdatum Beschermd tot en met

Nadere informatie

laboratory for industrial mathematics eindhoven Endinet Regressie-analyse Energiekamer

laboratory for industrial mathematics eindhoven Endinet Regressie-analyse Energiekamer Endinet Regressie-analyse Energiekamer Laboratory for Industrial Mathematics Eindhoven Postbus 513 5600 MB Eindhoven tel.: 040 247 4875 fax: 040 244 2489 e-mail: lime@tue.nl WWW: http://www.lime.tue.nl

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

AIR FRANCE KLM EN SHELL FAVORIET

AIR FRANCE KLM EN SHELL FAVORIET BINCK BELEGGERSBAROMETER FEBRUARI 2017 AIR FRANCE KLM EN SHELL FAVORIET 7 FEBRUARI 2017 Air France KLM en Shell zijn in februari de favoriete aandelen van Nederlandse particuliere beleggers. KPN en TomTom

Nadere informatie

Waarom indexbeleggen?

Waarom indexbeleggen? Waarom indexbeleggen? Grip op je vermogen Den Haag, 11 oktober 2013 Door: Koen Hoogenhout, Senior Sales Executive Vanguard Asset Management Ltd Amsterdam Branch In welk land zou u willen beleggen? 800

Nadere informatie

Trendscore A P R RAPPORT

Trendscore A P R RAPPORT 1 0 A P R 2017 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 10 april 2017 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trendscores worden trends binnen de week- en dag grafiek

Nadere informatie

Waarom indexbeleggen?

Waarom indexbeleggen? Waarom indexbeleggen? Grip op je vermogen Utrecht, 25 april 2014 Door: Koen Hoogenhout, Senior Sales Executive Vanguard Asset Management Ltd Amsterdam Branch 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) Avondopleiding. donderdag 6-6-3, 9.-. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 4

Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Opgave 1 De NV Red Mobile verkoopt smartphones in Nederland en heeft de volgende aandeelhouders: KPN NV heeft 35% van de 10 miljoen gewone aandelen, France Telecom 30% van de aandelen

Nadere informatie

Ochtendbericht Analytica Trading 2 mei. Enthousiast vervolg

Ochtendbericht Analytica Trading 2 mei. Enthousiast vervolg Door: Sander Stienstra en Lionell Emanuelson Ochtendbericht Analytica Trading Enthousiast vervolg De AEX: Algemeen De AEX woensdag wist eindelijk uit de range 393 398 te breken en een slot boven de 400

Nadere informatie

Trendscore A U G RAPPORT

Trendscore A U G RAPPORT 0 8 A U G 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 8 augustus 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Weekbericht Analytica Trading 9 november

Weekbericht Analytica Trading 9 november Door: Sander Stienstra en Lionell Emanuelson Weekbericht Analytica Trading Range bound? De AEX De AEX kende een volatiele week waarbij de beweging zich echter wel afspeelde tussen een aantal steunniveaus.

Nadere informatie

Trendscore N O V RAPPORT

Trendscore N O V RAPPORT 2 8 N O V 2016 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 28 november 2016 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trendscores worden trends binnen de week- en dag grafiek

Nadere informatie

Trendscore O K T RAPPORT

Trendscore O K T RAPPORT 1 0 O K T 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 10 oktober 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en korte

Nadere informatie

NFI- update 3 e kwartaal 2016

NFI- update 3 e kwartaal 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 23 september 2016, 11.15 uur NFI- update 3 e kwartaal 2016 Voor strategie Duurzaam In deze kwartaalupdate vindt u een beschrijving van de wijzigingen in duurzaamheid

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

NEVIR IR AWARDS 2016. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards

NEVIR IR AWARDS 2016. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards NEVIR IR AWARDS 2016 Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards De NEVIR Nederlandse Vereniging voor Investor Relations heeft in november 2015 een onderzoek laten doen door Citigate First Financial

Nadere informatie

Tentamen Corporate Finance 2007 I

Tentamen Corporate Finance 2007 I Vraag 1. Welke factoren, volgens Fama en French, beïnvloeden het verwachte rendement op een belegging? a. De grootte van een onderneming, de P/E ratio en de B/M ratio. b. De beta van een onderneming. c.

Nadere informatie

Introductie ICP Corporate Finance

Introductie ICP Corporate Finance Introductie ICP Corporate Finance Profiel ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseur van management en aandeelhouders bij Corporate Finance vraagstukken Specialist in fusies & overnames, (alternatieve)

Nadere informatie

De informatiewaarde van kwartaalcijfers 1

De informatiewaarde van kwartaalcijfers 1 Mei 2000 De informatiewaarde van kwartaalcijfers 1 Sjoerd Ewalds*, Marc Schauten** en Onno Steenbeek** * KPMG Corporate Finance ** Erasmus Universiteit, Vakgroep Financiering & Belegging Trefwoorden: belegging,

Nadere informatie

Update 2008 Beloning van topbestuurders bij AEX ondernemingen 2007

Update 2008 Beloning van topbestuurders bij AEX ondernemingen 2007 Beloning van topbestuurders bij AEX ondernemingen 2007 >>> In aansluiting op ons rapport "Op zoek naar de juiste balans" over de beloningstrend voor topbestuurders binnen een geselecteerde groep Nederlandse

Nadere informatie

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Dr.ir. P.W. Heijnen Faculteit Techniek, Bestuur en Management Technische Universiteit Delft 22 april 2010 1 1 Introductie De

Nadere informatie

Vastgoedbeleggingsresultaten van Nederlandse pensioenfondsen: internationale diversificatie stelt teleur

Vastgoedbeleggingsresultaten van Nederlandse pensioenfondsen: internationale diversificatie stelt teleur Vastgoedbeleggingsresultaten van Nederlandse pensioenfondsen: internationale diversificatie stelt teleur Veel Nederlandse pensioenfondsen hebben in de afgelopen jaren hun vastgoedportefeuilles opnieuw

Nadere informatie

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan Persbericht Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan VERENIGING AEGON S FINANCIËLE POSITIE ZAL SUBSTANTIEEL VERSTERKT WORDEN AEGON N.V. S ( AEGON ) EIGEN

Nadere informatie

CN Dashboard Week 15/2018

CN Dashboard Week 15/2018 BNP PARIBAS - CORPORATE & INSTITUTIONAL BANKING CN Dashboard Week 15/2018 TA: CN Dashboard MARKETING Meer informatie Ga naar www.bnpparibasmarkets.nl of bel 0900 MARKETS (0900 6275387; lokaal tarief) Twitter:

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamenopgaven Statistiek (2DD71) op xx-xx-xxxx, xx.00-xx.00 uur.

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamenopgaven Statistiek (2DD71) op xx-xx-xxxx, xx.00-xx.00 uur. VOORAF: Hieronder staat een aantal opgaven over de stof. Veel meer dan op het tentamen zelf gevraagd zullen worden. Op het tentamen zullen in totaal 20 onderdelen gevraagd worden. TECHNISCHE UNIVERSITEIT

Nadere informatie