Bestuurs(proces)recht AAK Mr. K.J. de Graaf

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bestuurs(proces)recht AAK20106520. Mr. K.J. de Graaf"

Transcriptie

1 6520 Katern 116 staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK Mr. K.J. de Graaf Wetgeving Van de meest recente aanvulling op de Algemene wet bestuursrecht (Awb), namelijk het per 1 juli 2010 in ver-

2 staats- en bestuursrecht Katern band met de Wet elektronisch verkeer met de bestuursrechter (Kamerstukken , Stb. 2010, 173 en Stb. 2010, 207) aan de Awb toegevoegde artikel 8:40a, werd in vorige Katernen al gewag gemaakt (zie AAK , maar ook al AAK ). Die wijziging vond plaats zonder noemenswaardige discussie. Of datzelfde kan worden gezegd van het wetsvoorstel Wet aanpassing bestuursprocesrecht, zal de toekomst moeten uitwijzen. Alle beschikbare informatie wees er op dat dat wetsvoorstel in het voorjaar van 2010 zou worden ingediend bij de Tweede Kamer. Op 15 juli 2010 moet echter worden geconstateerd dat het voorjaar (al even) voorbij is en het betreffende wetsvoorstel de Tweede Kamer nog niet heeft bereikt. Over het wetsvoorstel werd al op 31 oktober 2008 advies uitgebracht door de Raad van State. Ook voor het Wetsvoorstel nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten (van de Studiegroep schadevergoeding bij rechtmatige en onrechtmatige besluiten ), waarvoor op 17 oktober 2009 advies werd uitgebracht, geldt dat de Tweede Kamer nog op de indiening wacht. Op 28 mei 2010 stuurde het kabinet haar reactie aangaande de derde evaluatie van de Awb aan de Tweede Kamer ( Kamerstuk 2009/2010, , nr. 111). Het eindrapport van die evaluatie (Commissie Ilsink, Toepassing en effecten van de Algemene wet bestuursrecht , Den Haag: BJu 2007) werd reeds op 21 februari 2007 aan de Staten-Generaal toegezonden. Over de reactie stelt kabinet dat zij die nu pas aanbiedt omdat in eerste instantie voorrang is gegeven aan de voorbereiding en totstandbrenging van wetgeving (o.a. de Vierde tranche Awb en de daarbij behorende aanpassingswetgeving, de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen, de Wet aanpassing bestuursprocesrecht en de Crisis- en herstelwet). De opgesomde voorbeelden zijn alle in werking getreden, behalve de Wet aanpassing bestuursprocesrecht, waarvoor dus nog altijd niet een voorstel bij de Tweede Kamer is ingediend. Beoogde inwerkingtreding van die wet is overigens ook pas 1 januari Het kabinet maakt in de brief van de gelegenheid gebruik om verslag te doen van de resultaten van het project Versnelling besluitvorming in het ruimtelijk domein, van welk project het eindrapport als bijlage bij de brief van het kabinet is gevoegd. Het kabinet stelt wetgeving in het vooruitzicht die zowel voortkomt uit de derde evaluatie van de Awb, hoewel aan een groot aantal van de aanbevelingen al geheel of gedeeltelijk gevolg is gegeven, als uit het project dat ziet op versnelling van de besluitvorming in het ruimtelijk domein. Opvallende aanbevelingen die door het kabinet zijn omarmd en die op korte termijn tot wetgeving zouden moeten leiden, zijn a) het houden van een regiezitting, b) het aanpassen van het beslissingsmodel van de bestuursrechter en c) het vergroten van het financiële risico van de procederende burger (waaronder natuurlijke personen). Ten aanzien van de regiezitting geldt dat het houden van een dergelijke zitting in een vroeg stadium van de procedure, een positieve bijdrage kan leveren aan de geschilbeslechting; de gedachte is dat de rechter eerder duidelijkheid schept over de omvang van de rechtsstrijd en de bewijslastverdeling, zodat partijen weten waar ze aan toe zijn en de rechter later in de procedure beter in staat is het geschil definitief te beslechten (zie daarover ook AAK in de paragraaf over Literatuur). Voorstel is om bij wettelijke regeling een einde te maken aan de vrijblijvendheid van het al dan niet houden van een dergelijke zitting. Net als het kabinet in de hier besproken brief doet, werd de wenselijkheid van het houden van een regiezitting in het vorige Katern in verband gebracht met de finale geschilbeslechting in het bestuursrecht (zie ook AA ). In toenemende mate geldt voor de bestuursrechters op grond van jurisprudentie een soort van beginselplicht tot finale geschilbeslechting. Daardoor verandert het beslissingsmodel van de bestuursrechter. Ook die insteek zou wettelijk moeten worden verankerd in de Awb. Het derde omarmde advies aan de wetgever betreft het vergroten van het financiële risico van de rechtzoekende. Men moet dan met name denken aan het niet langer vergoeden van proceskosten of het veroordelen van de burger in de proceskosten op grond van artikel 8:75 Awb. Ook het criterium dat in die bepaling is neergelegd voor het veroordelen van een natuurlijk persoon in die kosten ( kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht ), verdient heroverweging. Burgers zouden, meer dan nu, moeten worden gedwongen een zorgvuldige afweging te maken bij het al dan niet instellen of voortzetten van hun (hoger) beroep. Nagedacht dient overigens te worden over de precieze inhoud van de regelingen naar aanleiding van de drie omarmde aanbevelingen. Op andere punten dient voorafgaand aan eventueel te ontplooien wetgevingsinitiatieven nog nader onderzoek te worden verricht. Dat geldt bijvoorbeeld voor de behoefte aan een rechtsmiddel waardoor belanghebbenden bij gecompliceerde projecten de mogelijkheid zouden hebben om van de bestuursrechter in een vroeg stadium, bijvoorbeeld voorafgaande aan het nemen van een besluit, duidelijkheid te verkrijgen over een bepaalde cruciale vraag ten aanzien van de toepasselijke wetgeving in het algemeen of ten aanzien van de toepassing van die wetgeving op een concrete casus. Tevens zal nader onderzoek worden verricht naar een regeling van bewijsrecht in het bestuursprocesrecht en in dat licht ook naar de voor- en nadelen van de ex tunc toetsing en de eventuele aanscherping van de trechterwerking in het bestuursprocesrecht (waarover recent ook J.C.A. de Poorter, G.T.J.M. Jurgens & H.J.M. Besselink, De toegang tot de rechter beperkt (VAR-reeks 144), Den Haag: BJu 2010, p. 155 e.v.). Tot slot zijn er de onderwerpen waarvan wordt gesteld dat die zijn (lees: zullen worden) opgenomen in het wetsvoorstel Wet aanpassing bestuursprocesrecht. Dat betreft in elk geval de judiciële lus (oftewel: sprongberoep) en de bevoegdheid van de voorzieningenrechter om het treffen van een voorlopige voorziening afhankelijk te maken van het stellen van financiële zekerheid door de verzoeker (vereist ingevolge HvJEG 21 februa ri 1991, Zuckerfabrik Süderdithmarschen en Zuckerfabrik Soest, 143/88 en C-92/89, Jur. 1991, I-415). Overigens wordt ook een groot aantal andere zaken geregeld in het langverwachte wetsvoorstel tot aanpassing van het bestuursprocesrecht (zie over het voorontwerp AAK ), waaronder het verplaatsen van de procesregeling van het hoger beroep naar de Awb, het verruimen van de mogelijkheid van de bestuursrechter om gebreken te passeren en de invoering van het relativiteitsvereiste voor de beoordeling van het beroep ten gronde (zie daarover uitvoerig J.C.A. de Poorter, G.T.J.M. Jurgens & H.J.M. Besselink, De toegang tot de rechter beperkt (VAR-reeks 144), Den Haag: BJu 2010, p ; zie ook F.C.M.A. Michiels, De toegang tot de rechter beperkt. Beschouwingen over de VAR-preadviezen, NTB 2010, nr. 22).

3 6522 Katern 116 staats- en bestuursrecht Gezien de grote wijzigingen die de Awb in het verleden heeft ondergaan en in de toekomst nog te wachten staat, is het niet verrassend dat blijvende aandacht bestaat voor het verleden, heden en toekomst van deze meest algemene wet in het bestuursrecht. Een nieuwe impuls voor het algemeen bestuursrecht in het algemeen en de bestudering van de Awb in het bijzonder, biedt een recente, omvangrijke publicatie van Leidse makelij (T. Barkhuysen, W. den Ouden & J.E.M. Polak, Bestuursrecht harmoniseren: 15 jaar Awb, Den Haag: BJu 2010). Gezien de 48 bijdragen in deze bundel met een totaal van 944 pagina s, is het in het bestek van dit Katern niet goed mogelijk de analyses van de deskundige auteurs uit wetenschap en praktijk die aan de totstandkoming meewerkte, weer te geven. Verwezen zij hier slechts naar het eveneens lezenswaardige overzicht dat de redactie van de bundel publiceerde in het Nederlands Tijdschrift voor Bestuursrecht (T. Barkhuysen, W. den Ouden & J.E.M. Polak, Bestuursrecht harmoniseren: 15 jaar Awb. Over een bestuursrechtelijke biografie en een levendig congres, NTB 2010, nr. 26). Jurisprudentie Enigszins onduidelijk: schaarse vergunningen Het bestuursrecht wordt steeds vaker geconfronteerd met de problematiek die is verbonden met het verdelen van schaarse vergunningen. Die problematiek is aan de orde als het aantal aanvragers het aantal beschikbare vergunningen overtreft (F.J. van Ommeren, Schaarse vergunningen (oratie Amsterdam, UvA), Deventer: Kluwer 2004). In een uitspraak van 28 april 2010 moest het CBB (LJN: BM4375, AB 2010, 186 m.nt. Wolswinkel) zich uitspreken over het juridische kader betreffende de verdeling van schaarse vergunningen. De casus betreft een vergunning voor het exploiteren van een speelautomatenhal op grond van de Zwolse Verordening speelautomatenhallen, die is gebaseerd op artikel 30c van de Wet op de kansspelen. Die verordening bepaalt dat slechts 1 vergunning voor een dergelijke hal kan worden verleend. De uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 Awb is van toepassing verklaard. Omdat de in het verleden verleende vergunning afloopt op 31 december 2007, vraagt de vergunninghouder reeds begin 2007 een nieuwe vergunning aan. Als het ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd, maken twee concurrenten niet alleen gebruik van de mogelijkheid zienswijzen in te dienen, maar vragen tevens zelf dezelfde vergunning aan. De eerst ingediende aanvraag wordt gehonoreerd en de twee latere aanvragen worden afgewezen. De interessante uitspraak van het CBB op het beroep van de twee concurrenten tegen de verleende vergunning, wordt door Wolswinkel aangegrepen om een noot te schrijven over het juridische kader voor het verlenen van schaarse vergunningen. Ten eerste is interessant de vraag wie eigenlijk belanghebbende is bij het verlenen van een schaarse vergunning. Terwijl de Afdeling daarover stelt dat een concurrerende onderneming belanghebbende is indien die in hetzelfde marktsegment en binnen hetzelfde verzorgingsgebied werkzaam is, acht het CBB concurrenten belanghebbend bij een besluit dat is gericht tot een andere onderneming, indien die concurrenten op dezelfde markt als de begunstigde van het besluit opereren (CBB 1 september 2009, AB 2009, 396). Lastiger wordt het als blijkt dat als belanghebbende kan worden aangemerkt de concurrent die concrete plannen voor activiteiten in het betreffende gebied heeft (zie ABRvS 13 mei 2009, AB 2009, 206 m.nt. Ortlep) en dat voor de vaststelling of sprake is van concrete plannen doorslaggevend kan zijn of die concurrent heeft deelgenomen aan de verdelingsprocedure (Vzr. Rotterdam 13 mei 2003, LJN: AF8574; Vzr. CBB 28 oktober 2008, JB 2009, 25; ABRvS 5 april 2006, AB 2006, 183 m.nt. Nijmeijer). Een volgend interessant punt is of bestuursorganen worden gedwongen tot een bepaalde procedure voor het verdelen van schaarse vergunningen. In een uitspraak van 3 juni 2009 (AB 2009, 373 m.nt. Wolswinkel) had het CBB in algemene bewoordingen weergegeven waaraan een bestuursorgaan, geconfronteerd met het verdelen van schaarse vergunning, moet voldoen. Het zorgvuldigheidsbeginsel vergt in een geval als het onderhavige [ ] dat op het moment dat er ruimte ontstaat een vergunning te verlenen, andere ondernemers in beginsel de mogelijkheid wordt geboden mee te dingen naar deze schaarse vergunning. Kortom, een zekere vorm van mededinging bij het verdelen van de vergunning moet worden bewerkstelligd. Uit de uitspraak van 28 april 2010 blijkt dat het zorgvuldigheidsbeginsel niet verplicht tot een bepaald soort verdelingsprocedure. Derhalve is niet noodzakelijk dat een veiling wordt gehouden of een vergelijkende toets wordt uitgevoerd om aan dat zorgvuldigheidsvereiste te voldoen. Het toekennen van de schaarse vergunning op volgorde van binnenkomst is evenzeer geoorloofd. Sterker nog, de regels in de Awb lijken uit te gaan van een dergelijke wijze van verdelen. Expliciete voorwaarde voor de rechtmatigheid van die methode van verdeling blijkt ingevolge de uitspraak dat het voor potentiële gegadigden (voldoende) kenbaar is wanneer de schaarse vergunning voor verlening beschikbaar is en bovendien (voldoende) kenbaar is welke methode bij die vergunningverlening wordt gehanteerd. Hoewel de annotator enkele nuanceringen bedenkt, oordeelt het CBB dat zowel voor wat betreft de vraag naar het moment van verdeling ( de gegadigden die naast de vergunning grepen hadden kunnen weten wanneer de eerder verleende vergunning afliep ) als de vraag naar de methode van verdeling ( met de van toepassing verklaring van afd. 3.4 Awb op de vergunningverlening hadden gegadigden kunnen weten dat vergunningen op volgorde van binnenkomst zouden worden verleend ) aan die minimumeis is voldaan. Steeds duidelijker: geen immuniteit voor de Staat bij bestuurlijke boete Bij uitspraak van 12 mei 2010 (AB 2010, 185 m.nt. O.J.D.M.L. Jansen) moest de Afdeling een oordeel uitspreken over een door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Staat der Nederlanden opgelegde boete op grond van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav). De boete werd opgelegd omdat een vreemdeling van Togolese nationaliteit op 27 september 2005, daartoe uitgezonden door een uitzendbureau, ten behoeve van Rijkswaterstaat (onderdeel van de rechtspersoon Staat der Nederlanden) werkzaamheden heeft verricht, bestaande uit het repareren van beton op de bouwplaats van de Hogesnelheidslijn-Zuid. Het is voor een werkgever in de zin van de artikel 1, eerste lid onder b, Wav verboden een vreemdeling zonder een tewerkstellingsvergunning (art. 2, eerste

4 staats- en bestuursrecht Katern lid, Wav) arbeid te laten verrichten. Door vele werkgevers is na oplegging van een boete aangevoerd dat het werkgeversbegrip in de Wav te ruim is gedefinieerd en dat het opleggen van een boete derhalve in strijd zou zijn met het lex certa-beginsel (rechtszekerheid). Ook de Staat der Nederlanden voert aan dat hij niet als werkgever gezien kan worden, nu hij enkel een overeenkomst heeft gesloten met het uitzendbureau. Alleen het uitzendbureau zou derhalve moeten worden aangemerkt als werkgever van de vreemdeling. Het betoog van de Staat der Nederlanden kan echter niet slagen omdat de Afdeling (al eerder, bijvoorbeeld in ABRvS 3 juni 2009, AB 2010, 181 m.nt. O.J.D.M.L. Jansen) heeft bepaald dat het lex certabeginsel zich niet verzet tegen de (vage, ruime) definitie van werkgeverschap en dat het enkele feit dat een vreemdeling in opdracht feitelijk arbeid verricht voldoende is om onder die definitie te vallen. Een arbeidsovereenkomst of een gezagverhouding is niet noodzakelijk. Aan de Staat kan derhalve, als werkgever van de Togolese vreemdeling in de zin van de Wav, een boete opgelegd worden. Of toch niet? De Staat der Nederlanden beroept zich op het bij velen bekende Pikmeer II-arrest (HR 25 januari 1994, NJ 1994, 598) over de mogelijke strafrechtelijke immuniteit van de Staat. Op strafrechtelijke immuniteit kan de Staat zich beroepen als het gaat om kort gesteld handelingen waarvoor geldt dat is uitgesloten dat derden die op gelijke voet als een overheidslichaam verrichten, en die worden verricht ten behoeve van een wettelijk opgedragen bestuurstaak (zie recent A.P.W. Duijkersloot & A.R. Hartmann, De aangesproken Staat: verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en immuniteit van de overheid (preadvies Staatsrechtkring 2009), te raadplegen op het internet). De Afdeling overweegt op 12 mei 2010 expliciet dat de door de HR ontwikkelde rechtspraak ziet op de strafrechtelijke immuniteit voor het opleggen van strafrechtelijke sancties (zie ook al ABRvS 22 november 2006, AB 2007, 25 m.nt. Duijkersloot, JB 2007/11 m.nt. Albers). Vervolgens wordt kort vastgesteld dat de parlementaire geschiedenis van de Wav geen aanknopingspunten biedt voor het oordeel dat de Staat zich ook als het gaat om het opleggen van een bestuurlijk boete op grond van de Wav kan beroepen op deze immuniteit. Annotator Jansen stelt dan ook vast dat de Afdeling heeft gekozen voor een lijn die inhoudt dat krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersonen een bestuurlijke boete opgelegd kunnen krijgen, tenzij de wetgever uitdrukkelijk anders blijkt te hebben bedoeld. Dat oordeel over de afwezigheid van immuniteit lijkt niet te zijn gebaseerd op de conclusie die in lijn met de strafrechtelijke jurisprudentie van de HR zou zijn dat derden op dezelfde voet als het overheidslichaam aan het maatschappelijk verkeer, namelijk als werkgever, kunnen deelnemen. Wat daar ook van zij, de Staat komt geen immuniteit toe als het gaat om het opleggen van Wav-boetes. Noemenswaardig is een ander oordeel van de Afdeling in dezelfde uitspraak. Bekend is dat artikel 6 EVRM, waarin de eis van geschilbeslechting binnen een redelijke termijn is opgenomen, niet van toepassing is in geschillen tussen overheden, zoals in casu (vgl. ABRvS 29 april 2008, AB 2008, 260). Bekend is ook dat de Afdeling bereid is om terug te vallen op het rechtszekerheidsbeginsel als grondslag voor dezelfde rechtsregel (vgl. ABRvS 3 december 2008, AB 2009, 70 m.nt. Barkhuysen & Van Emmerik). Opmerkelijk is dat de Afdeling daartoe niet bereid is in het hier besproken geval en zodoende een uitzonderingspositie creëert voor bepaalde geschillen waarin twee overheidsorganen tegen elkaar procederen. De mogelijkheid om op grond van het rechtszekerheidsbeginsel financiële compensatie te krijgen voor overschrijding van de redelijke termijn (zie daarover AAK ) bestaat derhalve niet voor bestuursorganen en krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersonen in bestuursrechtelijke procedures. Het ziet er naar uit dat dat uitgangspunt in de toekomst ook wordt neergelegd in de Awb. Het in april 2010 openbaar gemaakte (en op internet te raadplegen) conceptwetsvoorstel Wet schadevergoeding bij overschrijding redelijke termijn bepaalt dat in een nieuw artikel 8:96a, derde lid, Awb. Volstrekt duidelijk: het verzoek van een niet-belanghebbende In ABRvS 23 juni 2010 (LJN: BM8802) besliste de Afdeling over het lot van het verzoek tot handhaving dat was ingediend bij het college van B&W van de gemeente Tynaarlo door de Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (Vole). Het verzoek, dat gericht was op handhaving van het geldende bestemmingsplan met betrekking tot het gebruik van een bestaand kantoorpand op het perceel op het voorterrein van de luchthaven Eelde als kantoor, werd door het college afgewezen. De uitspraak biedt een mooi voorbeeld van een juiste interpretatie van artikel 1:3 Awb (over het besluitbegrip). Studenten worden doorgaans al in hun eerste jaar van de rechtenstudie geconfronteerd met het tweede lid van die bepaling: een beschikking is een besluit dat niet van algemene strekking is, met inbegrip van de afwijzing van een aanvraag daarvan. Dat laatste is geregeld omdat strikt genomen een afwijzing geen rechtshandeling is omdat die niet op rechtsgevolg is gericht. Een afwijzing zou dan geen besluit zijn in de zin van artikel 1:3, eerste lid, Awb en dat is ongewenst vanuit het oogpunt van rechtsbescherming. Omdat het derde lid bepaalt dat van een aanvraag enkel sprake is als een belanghebbende verzoekt om een besluit te nemen, is geen sprake van een besluit (beschikking) in het geval van een afwijzing van een verzoek van een niet-belanghebbende. De vraag die de Afdeling derhalve moest beantwoorden, betrof die naar de belanghebbendheid in de zin van artikel 1:2 Awb van de verzoeker (Vole). Gezien de statuten van die vereniging en haar feitelijke werkzaamheden, die vooral zijn gericht op de nadelige gevolgen voor het woon- en leefklimaat van de luchthaven Eelde die worden veroorzaakt door de exploitatie van de luchthaven zelf, kan zij niet worden beschouwd als belanghebbende bij het door haar gedane verzoek om handhaving van het bestemmingsplan. Er is dus geen sprake van een aanvraag in de zin van de Awb en derhalve is ook de reactie van het bestuursorgaan geen besluit. Het door Vole tegen de afwijzing ingediende bezwaar had niet-ontvankelijk moeten worden verklaard omdat bezwaar werd gemaakt tegen een beslissing die geen besluit is. Ten overvloede is vermeldenswaardig dat, indien het college van B&W Tynaarlo het verzoek (niet: de aanvraag!) zouden hebben toegewezen, wel degelijk sprake zou zijn van een besluit (beschikking). In dat geval zou Vole echter in bezwaar, mocht zij tegen dat besluit al bezwaren hebben, niet-ontvankelijk zijn omdat zij niet belanghebbend is bij het genomen besluit (ondanks dat zij het verzoek daartoe deed). Tot slot zij vermeld dat dit alles natuurlijk niet afdoet aan de beginselplicht tot handhaven die rust op het bevoegde gezag indien wordt geconstateerd dat sprake is van een overtreding. Alleen

5 6524 Katern 116 staats- en bestuursrecht in bijzondere omstandigheden kan worden afgezien van handhaving (zie daarover recent F.R. Vermeer, Gedogen door bestuursorganen (diss. Groningen), Deventer: Kluwer 2010). Literatuur Natuurlijk moet ook in deze paragraaf gewezen worden op het verschijnen van de preadviezen voor de VAR, Vereniging voor bestuursrecht (J.C.A. de Poorter, G.T.J.M. Jurgens & H.J.M. Besselink, De toegang tot de rechter beperkt (VAR-reeks 144), Den Haag: BJu 2010) en de Leidse publicatie ter gelegenheid van het 15-jarige bestaan van de Awb (T. Barkhuysen, W. den Ouden & J.E.M. Polak, Bestuursrecht harmoniseren: 15 jaar Awb, Den Haag: BJu 2010). Het betreft twee publicaties waarvan eenieder met interesse in het algemene bestuurs(proces) recht kennis zou moeten nemen. Bevoegdheidsgrondslagen in internationaal en Europees recht Het bespreken waard is ten slotte een publicatie waarin verslag wordt gedaan van een onderzoek naar bevoegdheidsgrondslagen in het internationaal en Europees recht voor het nemen van Awb-besluiten (P.J. Huisman & N. Jak, Bevoegdheidsgrondslagen voor Awb-besluiten in internationaal en Europees recht, NTB 2010, p ). Kwalificatie als besluit is enkel mogelijk als sprake is van een exclusieve en met uitsluiting van ieder ander aan het bestuursorgaan toekomende bevoegdheid om een (publiekrechtelijke) rechtshandeling te verrichten. Een dergelijke bevoegdheid dient een grondslag te hebben in een wettelijk voorschrift. Dat voorschrift dient steeds voldoende duidelijk, voorzienbaar en kenbaar te zijn. Ook zal duidelijk moeten zijn welk bestuursorgaan bevoegd is de rechtshandeling te verrichten. Aanwijzing van het bevoegde bestuursorgaan geschiedt meestal niet in het internationale of Europese recht. Daarom zal het nationale recht in voorkomend geval met een aanwijzing van het bevoegde bestuursorgaan als aanvulling moeten functioneren op de niet in het nationale recht neergelegde bevoegdheidsgrondslag. In het eerste deel van hun artikel concluderen Huisman en Nak dat onder een wettelijk voorschrift ook bepalingen van internationaal recht moeten worden verstaan. Vereist is wel dat sprake is van rechtstreekse werking van de betreffende bepaling, hetgeen inhoudt dat de bepaling zonder nadere regelgeving moet kunnen worden toegepast. Wil het bestuursorgaan daadwerkelijk ingrijpen in de rechten en vrijheden van burgers, dan dient sprake te zijn van een eenieder verbindende bepaling (art. 93 Gw). Kritisch zijn de auteurs over de jurisprudentie op grond waarvan ongeschreven internationaal recht onder voorwaarden een grondslag kan bieden voor het nemen van een Awb-besluit. Vanuit een oogpunt van rechtsbescherming is kwalificatie als besluit soms gewenst, maar die staat op gespannen voet met het legaliteitsbeginsel. In het tweede deel van het artikel wordt ingegaan op de vraag of het Europees recht een bevoegdheidsgrondslag kan bieden voor het nemen van Awb-besluiten (zie daarover ook M.J.M. Verhoeven, Bestuursorganen en legaliteit in communautair perspectief, in: M.J.M. Verhoeven, J.E. van den Brink & A. Drahmann, Europees offensief tegen nationale rechtsbeginselen? Over legaliteit, vertrouwen en transparantie (Jonge VAR-reeks 8), Den Haag: BJu 2010, p ). Omdat de bepalingen van het primaire Unierecht, voor zover daarin al bevoegdheden worden toegekend, zich richten tot de organen van de Europese Unie en/of de Lidstaten en bovendien doorgaans nadere concretisering van die bepalingen vereist is, kan daarin naar het oordeel van de auteurs geen grondslag worden gevonden voor het nemen van Awb-besluiten. Anders dan het primaire Unierecht kan het secundaire Unierecht, als het gaat om een in het nationale recht rechtstreeks toepasselijke Verordening, wel degelijk die grondslag bieden. Voor een Richtlijn geldt echter in beginsel dat daaraan geen rechtstreekse werking toekomt en derhalve geen grondslag kan vormen. Huisman en Nak constateren dat onder meer Verhoeven dat uitgangspunt ook hanteert in het geval aan richtlijnbepalingen wel rechtstreekse werking toekomt, omdat de richtlijn niet, te laat of incorrect is omgezet, maar ze zijn zelf nog niet helemaal overtuigd. Op zich is duidelijk dat het verbod van horizontale en het verbod van omgekeerd verticale werking (zie daarover Verhoeven, p. 50) er voor zorgen dat het niet mogelijk is om in een rechtstreeks werkende bepaling van een richtlijn een nieuwe bevoegdheidsgrondslag te lezen indien daaruit verplichtingen voor de burger voort zouden vloeien. Huisman en Nak kunnen zich evenwel voorstellen dat die mogelijkheid wel bestaat indien de rechtstreeks werkende bepaling juist rechten aan burgers toekent. Overig literatuur W. Dijkshoorn, Overschrijding van de redelijke termijn: moet de burgerlijke rechter het EHRM of de bestuursrechter volgen?, NJB 2010/21, nr. 1063, p ; B.P.M. van Ravels, Twijfel zaaien en nadeelcompensatie oogsten, AA 2010, p ( AA ); R.J.N. Schlössels, Bewijswaardering in het bestuursproces: goochelen met zekerheid?, AA 2010, p ( AA ); M.K.G. Tjepkema, Nadeelcompensatie op basis van het égalitébeginsel (diss. Leiden), Deventer: Kluwer 2010; F.R. Vermeer, Gedogen door bestuursorganen (diss. Groningen), Deventer: Kluwer 2010; P.A. Willemsen e.a., Definitieve geschilbeslechting becijferd, JBplus 2010/1, p

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter & de wijzigingen in de Awb Introductie Dit document is een bijlage bij de presentatie over Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. Hierin bespreek ik

Nadere informatie

Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 19 juni 2009

Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 19 juni 2009 Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 19 juni 2009 OPGAVE 1 (34 punten) Vraag 1.1 (5 punten) Er staan geen bestuursrechtelijke rechtsmiddelen open. Het voorbereidingsbesluit van artikel

Nadere informatie

M.G.O. de Lange. 1 C.L.G.F.H. Albers, De Gemeentestem, Het wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, 2011/50.

M.G.O. de Lange. 1 C.L.G.F.H. Albers, De Gemeentestem, Het wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, 2011/50. M.G.O. de Lange Wet aanpassing bestuursprocesrecht In deze korte bijdrage een bespreking van de Wet aanpassing bestuursprocesrecht (hierna: Wab). Beoogd is een contourschets, waarin een aantal highlights

Nadere informatie

Inhoud. Te behandelen onderwerpen: 1. Onlosmakelijke samenhang

Inhoud. Te behandelen onderwerpen: 1. Onlosmakelijke samenhang Inhoud Te behandelen onderwerpen: 1. Onlosmakelijke samenhang 2. Grondslag aanvraag omgevingsvergunning voor artikel 2.1 lid 1 onder e- activiteiten (milieu) 3. OBM en milieuneutrale verandering 4. Overig

Nadere informatie

Actualiteiten bestuurs(proces)recht

Actualiteiten bestuurs(proces)recht Datum 20-03-2013 1 Actualiteiten bestuurs(proces)recht VMR Actualiteitendag 2013 Kars de Graaf E: k.j.de.graaf@rug.nl T: 050 363 5787 Datum 20-03-2013 2 Aangenomen wetgeving Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding

Nadere informatie

De bestuurlijke lus. Van toegevoegde waarde voor de finale beslechting van een geschil?

De bestuurlijke lus. Van toegevoegde waarde voor de finale beslechting van een geschil? De bestuurlijke lus Van toegevoegde waarde voor de finale beslechting van een geschil? Auteur: Rosalie Klasen - s0702285 Begeleider: B. Kaya Tweede beoordelaar: J.A.F. Peters Oktober 2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

AKD Gemeentedag 2014 Prof. mr. G.A. van der Veen Rotterdam 20 maart 2014

AKD Gemeentedag 2014 Prof. mr. G.A. van der Veen Rotterdam 20 maart 2014 AKD Gemeentedag 2014 15 maanden Wet aanpassing bestuursprocesrecht Prof. mr. G.A. van der Veen Advocaat bestuursrecht/omgevingsrecht AKD Advocaten en notarissen Rotterdam Bijzonder hoogleraar milieurecht

Nadere informatie

VMR Actualiteiten. Actualiteiten bestuurs(proces)recht. Kars de Graaf faculteit rechtsgeleerdheid

VMR Actualiteiten. Actualiteiten bestuurs(proces)recht. Kars de Graaf faculteit rechtsgeleerdheid Datum 29-03-2012 1 VMR Actualiteiten Actualiteiten bestuurs(proces)recht Kars de Graaf k.j.de.graaf@rug.nl 050 363 5787 Algemeen belanghebbende Datum 29-03-2012 2 Herinnert u zich deze nog? Vz. ABRvS 31

Nadere informatie

AB 2015/165: Wns van toepassing op verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn; overgangsrecht. Analoge toepassing Wns.

AB 2015/165: Wns van toepassing op verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn; overgangsrecht. Analoge toepassing Wns. Page 1 of 6 AB 2015/165: Wns van toepassing op verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn; overgangsrecht. Analoge toepassing Wns. Instantie: Afdeling bestuursrechtspraak van de

Nadere informatie

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT ALGEMENE WET BESTUURSRECHT Besluitvorming Toezicht Sancties Rechtsgebied bestuursrecht oktober 2011 Rechtsgebied bestuursrecht Verhoudingen tussen bestuursorgaan/belanghebbende - stelt het bestuur is staat

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

Handleiding vergoeding kosten bezwaar en administratief beroep

Handleiding vergoeding kosten bezwaar en administratief beroep September 2002 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Welk recht is van toepassing Hoofdstuk 2 Vergoedingscriterium en te vergoeden kosten 2.1 Vergoedingscriterium 2.2 Besluit proceskosten bestuursrecht 2.3

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

JB 1999/256 Rechtbank Amsterdam, 09-08-1999, AWB 98/3128 HUISV 06 Besluit (huisnummerbeschikking), Mededeling omtrent feiten

JB 1999/256 Rechtbank Amsterdam, 09-08-1999, AWB 98/3128 HUISV 06 Besluit (huisnummerbeschikking), Mededeling omtrent feiten JB 1999/256 Rechtbank Amsterdam, 09-08-1999, AWB 98/3128 HUISV 06 Besluit (huisnummerbeschikking), Mededeling omtrent feiten Aflevering 1999 afl. 13 College Rechtbank Amsterdam Datum 9 augustus 1999 Rolnummer

Nadere informatie

De bestuursrechter en de bestuurlijke lus

De bestuursrechter en de bestuurlijke lus De bestuursrechter en de bestuurlijke lus Prof. dr. A.J.C. de Moor-van Vugt 3-4-2014 pag. 1 Einde Afdeling bestuursrechtspraak? Regeerakkoord : De Raad van State wordt gesplitst in een rechtsprekend deel

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht AAK20096252

Bestuurs(proces)recht AAK20096252 6252 Katern 111 staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK20096252 Mr. K.J. de Graaf Wetgeving Het is alweer bijna een jaar geleden op 1 juli 2008 dat de Wet samenhangende besluiten werd ingevoerd

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht AAK20106410

Bestuurs(proces)recht AAK20106410 6410 Katern 114 staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK20106410 A.T. Marseille Wetgeving 1 Januari 2010 als datum van de inwerkingtreding van de Crisis- en Herstelwet is niet gehaald, maar op

Nadere informatie

Academie voor bijzondere wetten

Academie voor bijzondere wetten Academie voor bijzondere wetten Auteur Academie voor bijzondere wetten Hoofdonderwerp Conclusie van staatsraad Advocaat-Generaal Widdershoven (hierna: A-G ) met betrekking tot het rechtskarakter van het

Nadere informatie

Mogelijkheid tot indienen zienswijze is geen rechtsbescherming

Mogelijkheid tot indienen zienswijze is geen rechtsbescherming Zienswijze en UOV Mogelijkheid tot indienen zienswijze is geen rechtsbescherming Ondanks het feit dat het indienen van een zienswijze niet gerekend kan worden tot de vormen van rechtsbescherming in het

Nadere informatie

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, verweerder, gemachtigden: mrs. C.J. Telting en B.A. Veenendaal.

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, verweerder, gemachtigden: mrs. C.J. Telting en B.A. Veenendaal. Uitspraak RECHTBANK AMSTERDAM Sector bestuursrecht zaaknummer: AWB 11/2308 WWB uitspraak van de meervoudige kamer in de zaak tussen [eiseres], wonende te [woonplaats], eiseres, gemachtigde mr. W.G. Fischer,

Nadere informatie

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31.

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31. Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Visscher, Y.M. (2012). Praktisch Bestuursrecht. Groningen:

Nadere informatie

Art. 6:13 (1) 216 Art. 6:13 Awb C. 6. Algemene bepalingen over bezwaar en beroep. Awb

Art. 6:13 (1) 216 Art. 6:13 Awb C. 6. Algemene bepalingen over bezwaar en beroep. Awb Art. 6:13 (1) Awb Geen beroep bij de bestuursrechter kan worden ingesteld door een belanghebbende aan wie redelijkerwijs kan worden verweten dat hij geen zienswijzen als bedoeld in artikel 3:15 naar voren

Nadere informatie

LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065

LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065 LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065 Print uitspraak Datum uitspraak: 22-10-2010 Datum publicatie: 29-10-2010 Rechtsgebied: Bouwen Soort procedure: Voorlopige

Nadere informatie

AB 2012/6: Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling.

AB 2012/6: Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling. AB 2012/6: Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling. Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Meervoudige kamer), 31 augustus

Nadere informatie

Zandgroeve Quaedvlieg. Len Buysers & Mieke Greven

Zandgroeve Quaedvlieg. Len Buysers & Mieke Greven Info avond Buurtcomité Zandgroeve Quaedvlieg Stichting Wetswinkel Landgraaf Len Buysers & Mieke Greven 28 januari 2013 Overzicht Overzicht van de ontwikkelingen tot op heden; Mogelijke gevolgen van het

Nadere informatie

categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0108 A 11 04/696 Onderwerp: Bezwaarschrift Sluyter Advocaten tegen besluit raad m.b.t.

categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0108 A 11 04/696 Onderwerp: Bezwaarschrift Sluyter Advocaten tegen besluit raad m.b.t. Raadsvoorstel jaar stuknr. Raad categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0108 A 11 04/696 Onderwerp: Bezwaarschrift Sluyter Advocaten tegen besluit raad m.b.t. gebied Zijtak Portefeuillehouder: J.

Nadere informatie

«JG» Appellanten A, B, C en D tegen het algemeen bestuur van de bestuurscommissie Centrum

«JG» Appellanten A, B, C en D tegen het algemeen bestuur van de bestuurscommissie Centrum Algemeen Juridisch, Bestuursprocesrecht Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State 18 maart 2015, nr. 201403348/1/A1, ECLI:NL:RVS:2015:842 (mr. Hagen, mr. Hent, mr. Michiels) Noot mr. P.M.J.J. Swagemakers

Nadere informatie

Bestuursprocesrecht AAK20116694 Mr. K.J. de Graaf & mr.dr. A.T. Marseille. Wetgeving

Bestuursprocesrecht AAK20116694 Mr. K.J. de Graaf & mr.dr. A.T. Marseille. Wetgeving 6694 KwartaalSignaal 119 staats- en bestuursrecht Bestuursprocesrecht AAK20116694 Mr. K.J. de Graaf & mr.dr. A.T. Marseille Wetgeving Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2

RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2 RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2 Raadsvergadering van 21 januari 2010 Onderwerp: Beoordeling of positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen (Lex Silencio Positivo) van toepassing is op een aantal

Nadere informatie

NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 25 november 2011 HOOFDSTUK 8 BIJZONDERE BEPALINGEN OVER DE WIJZE VAN PROCEDEREN BIJ DE BESTUURSRECHTER

NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 25 november 2011 HOOFDSTUK 8 BIJZONDERE BEPALINGEN OVER DE WIJZE VAN PROCEDEREN BIJ DE BESTUURSRECHTER 32 621 Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met bepalingen over nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige overheidsdaad (Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige

Nadere informatie

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modelverordening elektronische kennisgeving uw kenmerk ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 bijlage(n)

Nadere informatie

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014 > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T

Nadere informatie

Overzicht veel voorkomende bezwaargronden inzake overtreding Wet arbeid vreemdelingen (Wav)

Overzicht veel voorkomende bezwaargronden inzake overtreding Wet arbeid vreemdelingen (Wav) Overzicht veel voorkomende bezwaargronden inzake overtreding Wet arbeid vreemdelingen (Wav) De Inspectie SZW werkt aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen 2 Overzicht veel

Nadere informatie

Procedurenummers: AWB 06/157 WET VV + AWB 06/158 WET VV + AWB 06/159 WET VV

Procedurenummers: AWB 06/157 WET VV + AWB 06/158 WET VV + AWB 06/159 WET VV Uitspraak RECHTBANK MAASTRICHT Sector Bestuursrecht Procedurenummers: AWB 06/157 WET VV + AWB 06/158 WET VV + AWB 06/159 WET VV Uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Maastricht op de verzoeken

Nadere informatie

Bestuursrecht. Bestuursrecht. Mr. R.L. Vucsan, dr. H.B. Winter. Inleiding

Bestuursrecht. Bestuursrecht. Mr. R.L. Vucsan, dr. H.B. Winter. Inleiding Bestuursrecht Mr. R.L. Vucsan, dr. H.B. Winter Inleiding Deze aflevering van het Katern bestuursrecht is geheel gewijd aan de jurisprudentie van de administratieve rechters met betrekking tot terugvorderingsbeslissingen,

Nadere informatie

Toelichting op de Coördinatieverordening

Toelichting op de Coördinatieverordening Toelichting op de Coördinatieverordening Hoofdstuk 1: Algemene toelichting 1. Coördinatieregeling ex artikel 3.30 Wro Afdeling 3.6 Wro bevat verschillende coördinatieregelingen voor Rijk, provincie en

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/74160

Nadere informatie

Regeling bezwaarschriftprocedure Verispect B.V. Indiening bezwaarschrift. Gelegenheid tot horen

Regeling bezwaarschriftprocedure Verispect B.V. Indiening bezwaarschrift. Gelegenheid tot horen Artikel 1 Begripsbepalingen Besluit: Besluit, zoals bedoeld in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Belanghebbende: Degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit van Verispect B.V. is betrokken.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 818 Wijziging van verschillende wetten in verband met de hervorming van het ontslagrecht, wijziging van de rechtspositie van flexwerkers en

Nadere informatie

Gepubliceerd in Jurisprudentie Bestuursrecht 2011-132. ABRvS van 30 maart 2011, LJN: BP9590, zaaknr. 201007835/1/H3

Gepubliceerd in Jurisprudentie Bestuursrecht 2011-132. ABRvS van 30 maart 2011, LJN: BP9590, zaaknr. 201007835/1/H3 Gepubliceerd in Jurisprudentie Bestuursrecht 2011-132 ABRvS van 30 maart 2011, LJN: BP9590, zaaknr. 201007835/1/H3 http://www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=bp9590 Art.: art. 1a, lid 1, aanhef en sub d, Wob,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 26 september 2005 Rapportnummer: 2005/293

Rapport. Datum: 26 september 2005 Rapportnummer: 2005/293 Rapport Datum: 26 september 2005 Rapportnummer: 2005/293 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie hem in de beschikking van 25 februari 2004 op zijn bezwaarschrift

Nadere informatie

mr. P.C. Cup mr.ing. C.R. van den Berg Kamer D0353 Directoraat-Generaal Milieu Interne postcode 880 Directie Strategie en Bestuur

mr. P.C. Cup mr.ing. C.R. van den Berg Kamer D0353 Directoraat-Generaal Milieu Interne postcode 880 Directie Strategie en Bestuur Gemeenschappelijke Dienst Directie Juridische Zaken AJBZ mr. P.C. Cup mr.ing. C.R. van den Berg Kamer D0353 Directoraat-Generaal Milieu Interne postcode 880 Directie Strategie en Bestuur Telefoon 070 339

Nadere informatie

Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING 29311 Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten naar aanleiding van onderdelen van de evaluatie van de Algemene wet gelijke behandeling, de Wet gelijke behandeling van mannen

Nadere informatie

Reglement bezwaarprocedure SVWN

Reglement bezwaarprocedure SVWN Reglement bezwaarprocedure SVWN Stichting Visitatie Woningcorporaties Nederland Versie 1.0, vastgesteld 15 december 2015 1/10 Inhoud Begripsbepalingen... 3 De bezwaarcommissie... 3 Procedure... 4 Voorbereiden

Nadere informatie

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht

Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Ongelijkheidscompensatie bij stelplicht en bewijslast in het civiele arbeidsrecht en het ambtenarenrecht Naar een eenvormig stelsel? Mr.H.JW.AÜ Kluwer - Deventer - 2009 Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

14-09. ABRvS 24 december 2013, nr. 201304161/1/A4 (Nijmegen) (ECLI:NL:RVS:2013:2610) Milieu/natuur/water

14-09. ABRvS 24 december 2013, nr. 201304161/1/A4 (Nijmegen) (ECLI:NL:RVS:2013:2610) Milieu/natuur/water 47 zitting betoogd dat deze stukken aldus mede namens haar dochtermaatschappijen, meer in het bijzonder namens de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Cycleon Netherlands B.V. (hierna:

Nadere informatie

Gewaamierkte documenten

Gewaamierkte documenten Ons kenmerk- 2014/140140 gemeente Zaanstad Omgevingsvergunningen Gemeente Zaanstad De heer R. van Zonneveld Postbus 2000 1500 GA ZAANDAM Stadhuisplein 100 1506 MZ Zaandam Postbus 2000 1500 GA Zaandam Telefoon

Nadere informatie

Uniformiteit in termijnen? Sneller en beter?

Uniformiteit in termijnen? Sneller en beter? Uniformiteit in termijnen? Sneller en beter? Mr. C.G.J.M. Termaat* 1 Inleiding Het wetsvoorstel voor de nieuwe Omgevingswet (hierna: Omgevingswet) van 16 juni jl. heeft inmiddels alweer de nodige aandacht

Nadere informatie

Actualiteiten Awb 2014. Liesbeth Berkouwer www.kvdl.nl

Actualiteiten Awb 2014. Liesbeth Berkouwer www.kvdl.nl Actualiteiten Awb 2014 Liesbeth Berkouwer www.kvdl.nl Programma Wijzigingen in de Awb - aanpassing bestuursprocesrecht - schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten - toekomstig: nadeelcompensatie Jurisprudentie

Nadere informatie

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Auteur: Mr. T.L.C.W. Noordoven[1] Hoge Raad 23 maart 2012, JAR 2012/110 1.Inleiding Maakt het vanuit het oogpunt

Nadere informatie

Rapport. Datum: 8 juni 2006 Rapportnummer: 2006/197

Rapport. Datum: 8 juni 2006 Rapportnummer: 2006/197 Rapport Datum: 8 juni 2006 Rapportnummer: 2006/197 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (verder: het CBR): bij het ten uitvoer brengen van de Educatieve Maatregel

Nadere informatie

Het hoger beroep is gericht tegen een uitspraak op verzet ten aanzien waarvan normaal gesproken geen hoger beroep openstaat.

Het hoger beroep is gericht tegen een uitspraak op verzet ten aanzien waarvan normaal gesproken geen hoger beroep openstaat. Geachte heer / mevrouw, Namens [ ] stel ik hoger beroep in tegen de uitspraak van de rechtbank Noord-Holland van 24 maart 2014 (bijlage 1). De in beroep reeds overlegde volmacht is eveneens op onderhavig

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/74141

Nadere informatie

LJN: BX6509, Raad van State, 201201225/1/A1. Datum uitspraak: 05-09-2012 Datum publicatie: 05-09-2012

LJN: BX6509, Raad van State, 201201225/1/A1. Datum uitspraak: 05-09-2012 Datum publicatie: 05-09-2012 LJN: BX6509, Raad van State, 201201225/1/A1 Datum uitspraak: 05-09-2012 Datum publicatie: Rechtsgebied: 05-09-2012 Bestuursrecht overig Soort procedure: Hoger beroep Inhoudsindicatie: Afwijzing handhavingsverzoek

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1998 309 Besluit van 14 mei 1998 tot wijziging van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1989 Wij Beatrix, bij

Nadere informatie

het college van burgemeester en wethouders van Hoogeveen Eerste aanleg - meervoudig

het college van burgemeester en wethouders van Hoogeveen Eerste aanleg - meervoudig uitspraak deze uitspraak Essentie uitspraak: Bevi niet van toepassing indien verandering geen nadelig gevolg heeft voor het plaatsgebonden risico. Via milieubeheervergunning kunnen, buiten het Bevo om,

Nadere informatie

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg IIMIM III III II III IIII BM1401251 De raad van de gemeente Steenbergen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 juni 2014; gelet op: gelet op de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet,

Nadere informatie

Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding

Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding WIJZIGING VAN BOEK 6 VAN HET BURGERLIJK WETBOEK EN HET WETBOEK VAN BURGERLIJKE RECHTSVORDERING IN VERBAND MET DE NORMERING VAN DE VERGOEDING VOOR KOSTEN TER VERKRIJGING VAN VOLDOENING BUITEN RECHTE Memorie

Nadere informatie

Zaaknummer : CBHO 2015/104 Rechter(s) : mrs. Olivier, Van der Spoel en Verheij Datum uitspraak : 5 november 2015 Partijen : Appellante en

Zaaknummer : CBHO 2015/104 Rechter(s) : mrs. Olivier, Van der Spoel en Verheij Datum uitspraak : 5 november 2015 Partijen : Appellante en Zaaknummer : CBHO 2015/104 Rechter(s) : mrs. Olivier, Van der Spoel en Verheij Datum uitspraak : 5 november 2015 Partijen : Appellante en Universiteit Maastricht Trefwoorden : algemeen verbindend voorschrift

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 621 Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met bepalingen over nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige overheidsdaad (Wet

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Antwoorden studie-eindvragen

Hoofdstuk 3 Antwoorden studie-eindvragen Hoofdstuk 3 Antwoorden studie-eindvragen 3.1 a Er is geen sprake van een draagkrachtige motivering, want de redenering van het college van B&W is niet begrijpelijk (zie het antwoord op tussenvraag 3.4).

Nadere informatie

uitspraak RECHTBANK LIMBURG

uitspraak RECHTBANK LIMBURG uitspraak RECHTBANK LIMBURG Zittingsplaats: Roermond Bestuursrecht zaaknummers: AWB/ROE 141505 en AWB/ROE 14/506 uitspraak van de voorzieningenrechter van 2 april 2014 op het beroep en het verzoek om voorlopige

Nadere informatie

Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Beesel 2015

Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Beesel 2015 Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Beesel 2015 De Raad van de Gemeente Beesel; Gelet op artikel 8 eerste lid, aanhef en onderdeel b, en tweede lid, van de Participatiewet;

Nadere informatie

Rapport. Datum: 13 oktober 2004 Rapportnummer: 2004/401

Rapport. Datum: 13 oktober 2004 Rapportnummer: 2004/401 Rapport Datum: 13 oktober 2004 Rapportnummer: 2004/401 2 Klacht Het niet opnemen van een rechtsmiddelenclausule conform artikel 3:45 van de Algemene wet bestuursrecht in de beslissing van 17 december 2003

Nadere informatie

staats- en bestuursrecht

staats- en bestuursrecht 6566 KwartaalSignaal december 2010 staats- en bestuursrecht staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK20106566 A.T. Marseille Wetgeving De belangrijkste gebeurtenis op het terrein van wetgeving

Nadere informatie

het college van bestuur van de Universiteit Leiden, gevestigd te Leiden, verweerder.

het college van bestuur van de Universiteit Leiden, gevestigd te Leiden, verweerder. Zaaknummer: 2008/008 Rechter(s): mrs. Loeb, Lubberdink, Mollee Datum uitspraak: 20 juni 2008 Partijen: appellant tegen college van bestuur van de Universiteit Leiden Trefwoorden: Bijzondere omstandigheden,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 353 Wijziging van enige bepalingen van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het geregistreerd partnerschap, de geslachtsnaam

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08191) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: november 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

het College van Beroep voor de Examens van de Hogeschool Utrecht (hierna: het CBE), verweerder.

het College van Beroep voor de Examens van de Hogeschool Utrecht (hierna: het CBE), verweerder. Zaaknummer : 2013/068 Rechter(s) : mrs. Nijenhof, Olivier, Borman Datum uitspraak : 6 november 2013 Partijen : Appellante tegen CBE Hogeschool Utrecht Trefwoorden : Beleidsvrijheid, in stand laten rechtsgevolgen,

Nadere informatie

gericht tegen het besluit tot afwijzing van een verzoek om vergoeding van geleden planschade.

gericht tegen het besluit tot afwijzing van een verzoek om vergoeding van geleden planschade. Besluitvormende raadsvergadering: 16 september 2008 Portefeuillehouder: G.J.J. Burger AAN DE GEMEENTERAAD Nummer : 2008/54 Datum : 26 augustus 2008 Onderwerp : Nemen van een beslissing op een bezwaarschrift

Nadere informatie

- 1 - De Nederlandsche Bank NV (DNB) legt een bestuurlijke boete als bedoeld in artikel 1:80 en 1:81 van de Wft, op aan:

- 1 - De Nederlandsche Bank NV (DNB) legt een bestuurlijke boete als bedoeld in artikel 1:80 en 1:81 van de Wft, op aan: - 1 - Beschikking tot het opleggen van een bestuurlijke boete aan Matrix Asset Management B.V. als bedoeld in artikel 1:80 van de Wet op het financieel toezicht Gelet op artikel 1:80, 1:81, 1:98 en 3:72,

Nadere informatie

Bijlage ALGEMENE TOELICHTING

Bijlage ALGEMENE TOELICHTING Bijlage ALGEMENE TOELICHTING 1. Coördinatieregeling ex artikel 3.30 Wro Afdeling 3.6 Wro bevat verschillende coördinatieregelingen voor Rijk, provincie en gemeente. In de coördinatieregeling voor de gemeente

Nadere informatie

BIJLAGE BIJ HET RAADSVOORSTEL INZAKE HET BEZWAARSCHRIFT TEGEN HET VOORBEREIDINGSBESLUIT VOOR HET BEDRIJVENTERREIN KOPPELING DE SCHAFT

BIJLAGE BIJ HET RAADSVOORSTEL INZAKE HET BEZWAARSCHRIFT TEGEN HET VOORBEREIDINGSBESLUIT VOOR HET BEDRIJVENTERREIN KOPPELING DE SCHAFT Bijlage bij nr. 2006-151 BIJLAGE BIJ HET RAADSVOORSTEL INZAKE HET BEZWAARSCHRIFT TEGEN HET VOORBEREIDINGSBESLUIT VOOR HET BEDRIJVENTERREIN KOPPELING DE SCHAFT Onderwerp Bezwaarschrift van Van Riet en Associees,

Nadere informatie

De rechtbank heeft zich onbevoegd verklaard kennis te nemen van het geschil, omdat sprake zou zijn van een nieuw primair besluit.

De rechtbank heeft zich onbevoegd verklaard kennis te nemen van het geschil, omdat sprake zou zijn van een nieuw primair besluit. USZ 2001/163 CRvB, 04-04-2001, 99/117 AAW/WAO Bezwaarprocedure, Heroverweging, Herroeping besluit in primo, Vervanging door nieuw besluit waarin een andere datum in geding aan de orde is Publicatie USZ

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/06/2013

Datum van inontvangstneming : 14/06/2013 Datum van inontvangstneming : 14/06/2013 Vertaling C-258/13-1 Zaak C-258/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 13 mei 2013 Verwijzende rechter: Varas Cíveis de Lisboa (Portugal)

Nadere informatie

de Rechtspraak Rechtbank Noord-Holland het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Waterland Postbus 1000 1140 BA Monnickendam

de Rechtspraak Rechtbank Noord-Holland het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Waterland Postbus 1000 1140 BA Monnickendam Gemeente Watertand 2 4 APR 2015 INGEKOMEN de Rechtspraak Rechtbank Noord-Holland Gemeente Waterland APR' ZO ( (4ESCAND datum onderdeel contactpersoon doorkiesnummer ons kenmerk uw kenmerk bijlage(n) faxnummer

Nadere informatie

Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet 2015

Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet 2015 Nr. 2014/78 De raad van de gemeente Leeuwarderadeel; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 21 oktober 2014; gelet op artikel 8, eerste lid, aanhef en onderdeel b, en

Nadere informatie

Nota van B&W. Portefeuilehouder J.C.W. Nederstigt

Nota van B&W. Portefeuilehouder J.C.W. Nederstigt gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp instellen van (hoger) beroep tegen de beslissing (op bezwaar) van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland inzake de geweigerde ontheffing voor Windpark Haarlemmermeer

Nadere informatie

ECGR/U201300637 Lbr. 13/058

ECGR/U201300637 Lbr. 13/058 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten uw kenmerk ons kenmerk ECGR/U201300637 Lbr. 13/058 bijlage(n)

Nadere informatie

ECLI:NL:RBNNE:2015:389

ECLI:NL:RBNNE:2015:389 ECLI:NL:RBNNE:2015:389 Instantie Datum uitspraak 03-02-2015 Datum publicatie 03-02-2015 Zaaknummer Awb 15/245 Rechtsgebieden Rechtbank Noord-Nederland Bestuursrecht Bijzondere kenmerken Voorlopige voorziening

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân; gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van 4 december 2012;.

Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân; gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van 4 december 2012;. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân; gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van 4 december 2012;. gelet op het besluit van het dagelijks bestuur van 22 mei 2012; gelet op de artikelen 3:12,

Nadere informatie

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van: 11 november 2014;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van: 11 november 2014; Verordening individuele inkomenstoeslag Westerveld 2015 De raad van de gemeente Westerveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van: 11 november 2014; gelet op artikel 147, eerste lid,

Nadere informatie

Paul Krugerbrug II 13-12-2013 EN RECENTE JURISPRUDENTIE ABRVS 22 NOVEMBER 1983, AB 1984, 154 (I)

Paul Krugerbrug II 13-12-2013 EN RECENTE JURISPRUDENTIE ABRVS 22 NOVEMBER 1983, AB 1984, 154 (I) PAUL KRUGERBRUG II EN RECENTE JURISPRUDENTIE ANITA NIJBOER 13 DECEMBER 2013 PAUL KRUGERBRUG II, ABRVS 22 NOVEMBER 1983, AB 1984, 154 (I) Korte schets van de situatie - De Minister van Verkeer en Waterstaat

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. Algemene bepalingen

HOOFDSTUK 1. Algemene bepalingen Verordening individuele inkomenstoeslag 2015 Kenmerk: 184268 De raad van de gemeente Oldebroek; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 oktober 2014; gelet op artikel 8, eerste lid,

Nadere informatie

De goede werkgever. G.J.J. Heerma van Voss Leiden Vereniging voor arbeidsrecht - 26 mei 2011. Leiden University. The university to discover.

De goede werkgever. G.J.J. Heerma van Voss Leiden Vereniging voor arbeidsrecht - 26 mei 2011. Leiden University. The university to discover. Programma 13.30 uur ontvangst 14.00 uur opening prof. mr. W. (Willem) Bouwens 14.05 uur prof. mr. E. (Evert) Verhulp 14.15 uur prof. mr. G. (Guus) Heerma van Voss 15.00 uur stellingen 15.30 uur pauze 16.00

Nadere informatie

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag.

Het bestuursorgaan bevestigt de ontvangst van een elektronisch ingediende aanvraag. Algemene wet bestuursrecht Titel 4.1. Beschikkingen Afdeling 4.1.1. De aanvraag Artikel 4:1 Tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald, wordt de aanvraag tot het geven van een beschikking schriftelijk

Nadere informatie

Notitie. Beleid ten behoeve van. Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening

Notitie. Beleid ten behoeve van. Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening Notitie Beleid ten behoeve van Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening Gemeente Bussum Afdeling Ruimtelijke Inrichting September 2009 1 1. AANLEIDING De gemeente Bussum heeft in het jaar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 980 Uitvoering van het op 19 oktober 1996 te s-gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning,

Nadere informatie

Onder besluit worden verstaan: beslissingen inhoudende publiekrechtelijke rechtshandelingen (zie artikel 1:3 Awb).

Onder besluit worden verstaan: beslissingen inhoudende publiekrechtelijke rechtshandelingen (zie artikel 1:3 Awb). Besluit mandaat, volmacht en machtiging Artikelsgewijze toelichting Algemeen Onder mandaat moet volgens de Algemene wet bestuursrecht (Awb) worden verstaan: de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan

Nadere informatie

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL GEMEENTE LEEUWARDERADEEL Raadsvergadering: 23 mei 2013 Voorstelnummer: 2013/ 21 10 Stiens, 04 april 2013 Behandelend ambtenaar: a.posthuma E-mail: a.posthuma@leeuwarderadeel.nl Telefoonnr. : 058 257 66

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel PS2008BEM30-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 16 september 2008 Nummer PS : PS2008BEM30 Afdeling : BJZ Commissie : BEM Registratienummer : 2008INT229327 Portefeuillehouder : Dekker

Nadere informatie

pagina 1 van 5 ECLI:NL:RBDHA:2014:6145 Instantie Rechtbank Den Haag Datum uitspraak 20-05-2014 Datum publicatie 04-06-2014 Zaaknummer Rechtsgebieden AWB-13_10151 Belastingrecht Bijzondere kenmerken Bodemzaak

Nadere informatie

Uit: Jurisprudentie Gemeente, 14 mei 2014 (JG. 2014/40)

Uit: Jurisprudentie Gemeente, 14 mei 2014 (JG. 2014/40) Uit: Jurisprudentie Gemeente, 14 mei 2014 (JG. 2014/40) Noot bij: Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 14 mei 2014, 201303996/1/A3 en ECLI:NL:RVS:2014:1708 door: I.M. van der Heijden en E.E.

Nadere informatie

Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen

Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen Rapport Gemeentelijke Ombudsman Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen 8 mei 2006 RA0611562 Samenvatting Met enige regelmaat wenden ondernemers met financiële problemen zich tot de ombudsman.

Nadere informatie

LJN: BV6353,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 12/285 en 12/502

LJN: BV6353,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 12/285 en 12/502 LJN: BV6353,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 12/285 en 12/502 Datum uitspraak: 21-02-2012 Datum publicatie: 21-02-2012 Rechtsgebied: Bestuursrecht overig Soort procedure: Voorlopige

Nadere informatie