Bestuurs(proces)recht AAK Mr. K.J. de Graaf

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bestuurs(proces)recht AAK20106520. Mr. K.J. de Graaf"

Transcriptie

1 6520 Katern 116 staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK Mr. K.J. de Graaf Wetgeving Van de meest recente aanvulling op de Algemene wet bestuursrecht (Awb), namelijk het per 1 juli 2010 in ver-

2 staats- en bestuursrecht Katern band met de Wet elektronisch verkeer met de bestuursrechter (Kamerstukken , Stb. 2010, 173 en Stb. 2010, 207) aan de Awb toegevoegde artikel 8:40a, werd in vorige Katernen al gewag gemaakt (zie AAK , maar ook al AAK ). Die wijziging vond plaats zonder noemenswaardige discussie. Of datzelfde kan worden gezegd van het wetsvoorstel Wet aanpassing bestuursprocesrecht, zal de toekomst moeten uitwijzen. Alle beschikbare informatie wees er op dat dat wetsvoorstel in het voorjaar van 2010 zou worden ingediend bij de Tweede Kamer. Op 15 juli 2010 moet echter worden geconstateerd dat het voorjaar (al even) voorbij is en het betreffende wetsvoorstel de Tweede Kamer nog niet heeft bereikt. Over het wetsvoorstel werd al op 31 oktober 2008 advies uitgebracht door de Raad van State. Ook voor het Wetsvoorstel nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten (van de Studiegroep schadevergoeding bij rechtmatige en onrechtmatige besluiten ), waarvoor op 17 oktober 2009 advies werd uitgebracht, geldt dat de Tweede Kamer nog op de indiening wacht. Op 28 mei 2010 stuurde het kabinet haar reactie aangaande de derde evaluatie van de Awb aan de Tweede Kamer ( Kamerstuk 2009/2010, , nr. 111). Het eindrapport van die evaluatie (Commissie Ilsink, Toepassing en effecten van de Algemene wet bestuursrecht , Den Haag: BJu 2007) werd reeds op 21 februari 2007 aan de Staten-Generaal toegezonden. Over de reactie stelt kabinet dat zij die nu pas aanbiedt omdat in eerste instantie voorrang is gegeven aan de voorbereiding en totstandbrenging van wetgeving (o.a. de Vierde tranche Awb en de daarbij behorende aanpassingswetgeving, de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen, de Wet aanpassing bestuursprocesrecht en de Crisis- en herstelwet). De opgesomde voorbeelden zijn alle in werking getreden, behalve de Wet aanpassing bestuursprocesrecht, waarvoor dus nog altijd niet een voorstel bij de Tweede Kamer is ingediend. Beoogde inwerkingtreding van die wet is overigens ook pas 1 januari Het kabinet maakt in de brief van de gelegenheid gebruik om verslag te doen van de resultaten van het project Versnelling besluitvorming in het ruimtelijk domein, van welk project het eindrapport als bijlage bij de brief van het kabinet is gevoegd. Het kabinet stelt wetgeving in het vooruitzicht die zowel voortkomt uit de derde evaluatie van de Awb, hoewel aan een groot aantal van de aanbevelingen al geheel of gedeeltelijk gevolg is gegeven, als uit het project dat ziet op versnelling van de besluitvorming in het ruimtelijk domein. Opvallende aanbevelingen die door het kabinet zijn omarmd en die op korte termijn tot wetgeving zouden moeten leiden, zijn a) het houden van een regiezitting, b) het aanpassen van het beslissingsmodel van de bestuursrechter en c) het vergroten van het financiële risico van de procederende burger (waaronder natuurlijke personen). Ten aanzien van de regiezitting geldt dat het houden van een dergelijke zitting in een vroeg stadium van de procedure, een positieve bijdrage kan leveren aan de geschilbeslechting; de gedachte is dat de rechter eerder duidelijkheid schept over de omvang van de rechtsstrijd en de bewijslastverdeling, zodat partijen weten waar ze aan toe zijn en de rechter later in de procedure beter in staat is het geschil definitief te beslechten (zie daarover ook AAK in de paragraaf over Literatuur). Voorstel is om bij wettelijke regeling een einde te maken aan de vrijblijvendheid van het al dan niet houden van een dergelijke zitting. Net als het kabinet in de hier besproken brief doet, werd de wenselijkheid van het houden van een regiezitting in het vorige Katern in verband gebracht met de finale geschilbeslechting in het bestuursrecht (zie ook AA ). In toenemende mate geldt voor de bestuursrechters op grond van jurisprudentie een soort van beginselplicht tot finale geschilbeslechting. Daardoor verandert het beslissingsmodel van de bestuursrechter. Ook die insteek zou wettelijk moeten worden verankerd in de Awb. Het derde omarmde advies aan de wetgever betreft het vergroten van het financiële risico van de rechtzoekende. Men moet dan met name denken aan het niet langer vergoeden van proceskosten of het veroordelen van de burger in de proceskosten op grond van artikel 8:75 Awb. Ook het criterium dat in die bepaling is neergelegd voor het veroordelen van een natuurlijk persoon in die kosten ( kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht ), verdient heroverweging. Burgers zouden, meer dan nu, moeten worden gedwongen een zorgvuldige afweging te maken bij het al dan niet instellen of voortzetten van hun (hoger) beroep. Nagedacht dient overigens te worden over de precieze inhoud van de regelingen naar aanleiding van de drie omarmde aanbevelingen. Op andere punten dient voorafgaand aan eventueel te ontplooien wetgevingsinitiatieven nog nader onderzoek te worden verricht. Dat geldt bijvoorbeeld voor de behoefte aan een rechtsmiddel waardoor belanghebbenden bij gecompliceerde projecten de mogelijkheid zouden hebben om van de bestuursrechter in een vroeg stadium, bijvoorbeeld voorafgaande aan het nemen van een besluit, duidelijkheid te verkrijgen over een bepaalde cruciale vraag ten aanzien van de toepasselijke wetgeving in het algemeen of ten aanzien van de toepassing van die wetgeving op een concrete casus. Tevens zal nader onderzoek worden verricht naar een regeling van bewijsrecht in het bestuursprocesrecht en in dat licht ook naar de voor- en nadelen van de ex tunc toetsing en de eventuele aanscherping van de trechterwerking in het bestuursprocesrecht (waarover recent ook J.C.A. de Poorter, G.T.J.M. Jurgens & H.J.M. Besselink, De toegang tot de rechter beperkt (VAR-reeks 144), Den Haag: BJu 2010, p. 155 e.v.). Tot slot zijn er de onderwerpen waarvan wordt gesteld dat die zijn (lees: zullen worden) opgenomen in het wetsvoorstel Wet aanpassing bestuursprocesrecht. Dat betreft in elk geval de judiciële lus (oftewel: sprongberoep) en de bevoegdheid van de voorzieningenrechter om het treffen van een voorlopige voorziening afhankelijk te maken van het stellen van financiële zekerheid door de verzoeker (vereist ingevolge HvJEG 21 februa ri 1991, Zuckerfabrik Süderdithmarschen en Zuckerfabrik Soest, 143/88 en C-92/89, Jur. 1991, I-415). Overigens wordt ook een groot aantal andere zaken geregeld in het langverwachte wetsvoorstel tot aanpassing van het bestuursprocesrecht (zie over het voorontwerp AAK ), waaronder het verplaatsen van de procesregeling van het hoger beroep naar de Awb, het verruimen van de mogelijkheid van de bestuursrechter om gebreken te passeren en de invoering van het relativiteitsvereiste voor de beoordeling van het beroep ten gronde (zie daarover uitvoerig J.C.A. de Poorter, G.T.J.M. Jurgens & H.J.M. Besselink, De toegang tot de rechter beperkt (VAR-reeks 144), Den Haag: BJu 2010, p ; zie ook F.C.M.A. Michiels, De toegang tot de rechter beperkt. Beschouwingen over de VAR-preadviezen, NTB 2010, nr. 22).

3 6522 Katern 116 staats- en bestuursrecht Gezien de grote wijzigingen die de Awb in het verleden heeft ondergaan en in de toekomst nog te wachten staat, is het niet verrassend dat blijvende aandacht bestaat voor het verleden, heden en toekomst van deze meest algemene wet in het bestuursrecht. Een nieuwe impuls voor het algemeen bestuursrecht in het algemeen en de bestudering van de Awb in het bijzonder, biedt een recente, omvangrijke publicatie van Leidse makelij (T. Barkhuysen, W. den Ouden & J.E.M. Polak, Bestuursrecht harmoniseren: 15 jaar Awb, Den Haag: BJu 2010). Gezien de 48 bijdragen in deze bundel met een totaal van 944 pagina s, is het in het bestek van dit Katern niet goed mogelijk de analyses van de deskundige auteurs uit wetenschap en praktijk die aan de totstandkoming meewerkte, weer te geven. Verwezen zij hier slechts naar het eveneens lezenswaardige overzicht dat de redactie van de bundel publiceerde in het Nederlands Tijdschrift voor Bestuursrecht (T. Barkhuysen, W. den Ouden & J.E.M. Polak, Bestuursrecht harmoniseren: 15 jaar Awb. Over een bestuursrechtelijke biografie en een levendig congres, NTB 2010, nr. 26). Jurisprudentie Enigszins onduidelijk: schaarse vergunningen Het bestuursrecht wordt steeds vaker geconfronteerd met de problematiek die is verbonden met het verdelen van schaarse vergunningen. Die problematiek is aan de orde als het aantal aanvragers het aantal beschikbare vergunningen overtreft (F.J. van Ommeren, Schaarse vergunningen (oratie Amsterdam, UvA), Deventer: Kluwer 2004). In een uitspraak van 28 april 2010 moest het CBB (LJN: BM4375, AB 2010, 186 m.nt. Wolswinkel) zich uitspreken over het juridische kader betreffende de verdeling van schaarse vergunningen. De casus betreft een vergunning voor het exploiteren van een speelautomatenhal op grond van de Zwolse Verordening speelautomatenhallen, die is gebaseerd op artikel 30c van de Wet op de kansspelen. Die verordening bepaalt dat slechts 1 vergunning voor een dergelijke hal kan worden verleend. De uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 Awb is van toepassing verklaard. Omdat de in het verleden verleende vergunning afloopt op 31 december 2007, vraagt de vergunninghouder reeds begin 2007 een nieuwe vergunning aan. Als het ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd, maken twee concurrenten niet alleen gebruik van de mogelijkheid zienswijzen in te dienen, maar vragen tevens zelf dezelfde vergunning aan. De eerst ingediende aanvraag wordt gehonoreerd en de twee latere aanvragen worden afgewezen. De interessante uitspraak van het CBB op het beroep van de twee concurrenten tegen de verleende vergunning, wordt door Wolswinkel aangegrepen om een noot te schrijven over het juridische kader voor het verlenen van schaarse vergunningen. Ten eerste is interessant de vraag wie eigenlijk belanghebbende is bij het verlenen van een schaarse vergunning. Terwijl de Afdeling daarover stelt dat een concurrerende onderneming belanghebbende is indien die in hetzelfde marktsegment en binnen hetzelfde verzorgingsgebied werkzaam is, acht het CBB concurrenten belanghebbend bij een besluit dat is gericht tot een andere onderneming, indien die concurrenten op dezelfde markt als de begunstigde van het besluit opereren (CBB 1 september 2009, AB 2009, 396). Lastiger wordt het als blijkt dat als belanghebbende kan worden aangemerkt de concurrent die concrete plannen voor activiteiten in het betreffende gebied heeft (zie ABRvS 13 mei 2009, AB 2009, 206 m.nt. Ortlep) en dat voor de vaststelling of sprake is van concrete plannen doorslaggevend kan zijn of die concurrent heeft deelgenomen aan de verdelingsprocedure (Vzr. Rotterdam 13 mei 2003, LJN: AF8574; Vzr. CBB 28 oktober 2008, JB 2009, 25; ABRvS 5 april 2006, AB 2006, 183 m.nt. Nijmeijer). Een volgend interessant punt is of bestuursorganen worden gedwongen tot een bepaalde procedure voor het verdelen van schaarse vergunningen. In een uitspraak van 3 juni 2009 (AB 2009, 373 m.nt. Wolswinkel) had het CBB in algemene bewoordingen weergegeven waaraan een bestuursorgaan, geconfronteerd met het verdelen van schaarse vergunning, moet voldoen. Het zorgvuldigheidsbeginsel vergt in een geval als het onderhavige [ ] dat op het moment dat er ruimte ontstaat een vergunning te verlenen, andere ondernemers in beginsel de mogelijkheid wordt geboden mee te dingen naar deze schaarse vergunning. Kortom, een zekere vorm van mededinging bij het verdelen van de vergunning moet worden bewerkstelligd. Uit de uitspraak van 28 april 2010 blijkt dat het zorgvuldigheidsbeginsel niet verplicht tot een bepaald soort verdelingsprocedure. Derhalve is niet noodzakelijk dat een veiling wordt gehouden of een vergelijkende toets wordt uitgevoerd om aan dat zorgvuldigheidsvereiste te voldoen. Het toekennen van de schaarse vergunning op volgorde van binnenkomst is evenzeer geoorloofd. Sterker nog, de regels in de Awb lijken uit te gaan van een dergelijke wijze van verdelen. Expliciete voorwaarde voor de rechtmatigheid van die methode van verdeling blijkt ingevolge de uitspraak dat het voor potentiële gegadigden (voldoende) kenbaar is wanneer de schaarse vergunning voor verlening beschikbaar is en bovendien (voldoende) kenbaar is welke methode bij die vergunningverlening wordt gehanteerd. Hoewel de annotator enkele nuanceringen bedenkt, oordeelt het CBB dat zowel voor wat betreft de vraag naar het moment van verdeling ( de gegadigden die naast de vergunning grepen hadden kunnen weten wanneer de eerder verleende vergunning afliep ) als de vraag naar de methode van verdeling ( met de van toepassing verklaring van afd. 3.4 Awb op de vergunningverlening hadden gegadigden kunnen weten dat vergunningen op volgorde van binnenkomst zouden worden verleend ) aan die minimumeis is voldaan. Steeds duidelijker: geen immuniteit voor de Staat bij bestuurlijke boete Bij uitspraak van 12 mei 2010 (AB 2010, 185 m.nt. O.J.D.M.L. Jansen) moest de Afdeling een oordeel uitspreken over een door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Staat der Nederlanden opgelegde boete op grond van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav). De boete werd opgelegd omdat een vreemdeling van Togolese nationaliteit op 27 september 2005, daartoe uitgezonden door een uitzendbureau, ten behoeve van Rijkswaterstaat (onderdeel van de rechtspersoon Staat der Nederlanden) werkzaamheden heeft verricht, bestaande uit het repareren van beton op de bouwplaats van de Hogesnelheidslijn-Zuid. Het is voor een werkgever in de zin van de artikel 1, eerste lid onder b, Wav verboden een vreemdeling zonder een tewerkstellingsvergunning (art. 2, eerste

4 staats- en bestuursrecht Katern lid, Wav) arbeid te laten verrichten. Door vele werkgevers is na oplegging van een boete aangevoerd dat het werkgeversbegrip in de Wav te ruim is gedefinieerd en dat het opleggen van een boete derhalve in strijd zou zijn met het lex certa-beginsel (rechtszekerheid). Ook de Staat der Nederlanden voert aan dat hij niet als werkgever gezien kan worden, nu hij enkel een overeenkomst heeft gesloten met het uitzendbureau. Alleen het uitzendbureau zou derhalve moeten worden aangemerkt als werkgever van de vreemdeling. Het betoog van de Staat der Nederlanden kan echter niet slagen omdat de Afdeling (al eerder, bijvoorbeeld in ABRvS 3 juni 2009, AB 2010, 181 m.nt. O.J.D.M.L. Jansen) heeft bepaald dat het lex certabeginsel zich niet verzet tegen de (vage, ruime) definitie van werkgeverschap en dat het enkele feit dat een vreemdeling in opdracht feitelijk arbeid verricht voldoende is om onder die definitie te vallen. Een arbeidsovereenkomst of een gezagverhouding is niet noodzakelijk. Aan de Staat kan derhalve, als werkgever van de Togolese vreemdeling in de zin van de Wav, een boete opgelegd worden. Of toch niet? De Staat der Nederlanden beroept zich op het bij velen bekende Pikmeer II-arrest (HR 25 januari 1994, NJ 1994, 598) over de mogelijke strafrechtelijke immuniteit van de Staat. Op strafrechtelijke immuniteit kan de Staat zich beroepen als het gaat om kort gesteld handelingen waarvoor geldt dat is uitgesloten dat derden die op gelijke voet als een overheidslichaam verrichten, en die worden verricht ten behoeve van een wettelijk opgedragen bestuurstaak (zie recent A.P.W. Duijkersloot & A.R. Hartmann, De aangesproken Staat: verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en immuniteit van de overheid (preadvies Staatsrechtkring 2009), te raadplegen op het internet). De Afdeling overweegt op 12 mei 2010 expliciet dat de door de HR ontwikkelde rechtspraak ziet op de strafrechtelijke immuniteit voor het opleggen van strafrechtelijke sancties (zie ook al ABRvS 22 november 2006, AB 2007, 25 m.nt. Duijkersloot, JB 2007/11 m.nt. Albers). Vervolgens wordt kort vastgesteld dat de parlementaire geschiedenis van de Wav geen aanknopingspunten biedt voor het oordeel dat de Staat zich ook als het gaat om het opleggen van een bestuurlijk boete op grond van de Wav kan beroepen op deze immuniteit. Annotator Jansen stelt dan ook vast dat de Afdeling heeft gekozen voor een lijn die inhoudt dat krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersonen een bestuurlijke boete opgelegd kunnen krijgen, tenzij de wetgever uitdrukkelijk anders blijkt te hebben bedoeld. Dat oordeel over de afwezigheid van immuniteit lijkt niet te zijn gebaseerd op de conclusie die in lijn met de strafrechtelijke jurisprudentie van de HR zou zijn dat derden op dezelfde voet als het overheidslichaam aan het maatschappelijk verkeer, namelijk als werkgever, kunnen deelnemen. Wat daar ook van zij, de Staat komt geen immuniteit toe als het gaat om het opleggen van Wav-boetes. Noemenswaardig is een ander oordeel van de Afdeling in dezelfde uitspraak. Bekend is dat artikel 6 EVRM, waarin de eis van geschilbeslechting binnen een redelijke termijn is opgenomen, niet van toepassing is in geschillen tussen overheden, zoals in casu (vgl. ABRvS 29 april 2008, AB 2008, 260). Bekend is ook dat de Afdeling bereid is om terug te vallen op het rechtszekerheidsbeginsel als grondslag voor dezelfde rechtsregel (vgl. ABRvS 3 december 2008, AB 2009, 70 m.nt. Barkhuysen & Van Emmerik). Opmerkelijk is dat de Afdeling daartoe niet bereid is in het hier besproken geval en zodoende een uitzonderingspositie creëert voor bepaalde geschillen waarin twee overheidsorganen tegen elkaar procederen. De mogelijkheid om op grond van het rechtszekerheidsbeginsel financiële compensatie te krijgen voor overschrijding van de redelijke termijn (zie daarover AAK ) bestaat derhalve niet voor bestuursorganen en krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersonen in bestuursrechtelijke procedures. Het ziet er naar uit dat dat uitgangspunt in de toekomst ook wordt neergelegd in de Awb. Het in april 2010 openbaar gemaakte (en op internet te raadplegen) conceptwetsvoorstel Wet schadevergoeding bij overschrijding redelijke termijn bepaalt dat in een nieuw artikel 8:96a, derde lid, Awb. Volstrekt duidelijk: het verzoek van een niet-belanghebbende In ABRvS 23 juni 2010 (LJN: BM8802) besliste de Afdeling over het lot van het verzoek tot handhaving dat was ingediend bij het college van B&W van de gemeente Tynaarlo door de Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (Vole). Het verzoek, dat gericht was op handhaving van het geldende bestemmingsplan met betrekking tot het gebruik van een bestaand kantoorpand op het perceel op het voorterrein van de luchthaven Eelde als kantoor, werd door het college afgewezen. De uitspraak biedt een mooi voorbeeld van een juiste interpretatie van artikel 1:3 Awb (over het besluitbegrip). Studenten worden doorgaans al in hun eerste jaar van de rechtenstudie geconfronteerd met het tweede lid van die bepaling: een beschikking is een besluit dat niet van algemene strekking is, met inbegrip van de afwijzing van een aanvraag daarvan. Dat laatste is geregeld omdat strikt genomen een afwijzing geen rechtshandeling is omdat die niet op rechtsgevolg is gericht. Een afwijzing zou dan geen besluit zijn in de zin van artikel 1:3, eerste lid, Awb en dat is ongewenst vanuit het oogpunt van rechtsbescherming. Omdat het derde lid bepaalt dat van een aanvraag enkel sprake is als een belanghebbende verzoekt om een besluit te nemen, is geen sprake van een besluit (beschikking) in het geval van een afwijzing van een verzoek van een niet-belanghebbende. De vraag die de Afdeling derhalve moest beantwoorden, betrof die naar de belanghebbendheid in de zin van artikel 1:2 Awb van de verzoeker (Vole). Gezien de statuten van die vereniging en haar feitelijke werkzaamheden, die vooral zijn gericht op de nadelige gevolgen voor het woon- en leefklimaat van de luchthaven Eelde die worden veroorzaakt door de exploitatie van de luchthaven zelf, kan zij niet worden beschouwd als belanghebbende bij het door haar gedane verzoek om handhaving van het bestemmingsplan. Er is dus geen sprake van een aanvraag in de zin van de Awb en derhalve is ook de reactie van het bestuursorgaan geen besluit. Het door Vole tegen de afwijzing ingediende bezwaar had niet-ontvankelijk moeten worden verklaard omdat bezwaar werd gemaakt tegen een beslissing die geen besluit is. Ten overvloede is vermeldenswaardig dat, indien het college van B&W Tynaarlo het verzoek (niet: de aanvraag!) zouden hebben toegewezen, wel degelijk sprake zou zijn van een besluit (beschikking). In dat geval zou Vole echter in bezwaar, mocht zij tegen dat besluit al bezwaren hebben, niet-ontvankelijk zijn omdat zij niet belanghebbend is bij het genomen besluit (ondanks dat zij het verzoek daartoe deed). Tot slot zij vermeld dat dit alles natuurlijk niet afdoet aan de beginselplicht tot handhaven die rust op het bevoegde gezag indien wordt geconstateerd dat sprake is van een overtreding. Alleen

5 6524 Katern 116 staats- en bestuursrecht in bijzondere omstandigheden kan worden afgezien van handhaving (zie daarover recent F.R. Vermeer, Gedogen door bestuursorganen (diss. Groningen), Deventer: Kluwer 2010). Literatuur Natuurlijk moet ook in deze paragraaf gewezen worden op het verschijnen van de preadviezen voor de VAR, Vereniging voor bestuursrecht (J.C.A. de Poorter, G.T.J.M. Jurgens & H.J.M. Besselink, De toegang tot de rechter beperkt (VAR-reeks 144), Den Haag: BJu 2010) en de Leidse publicatie ter gelegenheid van het 15-jarige bestaan van de Awb (T. Barkhuysen, W. den Ouden & J.E.M. Polak, Bestuursrecht harmoniseren: 15 jaar Awb, Den Haag: BJu 2010). Het betreft twee publicaties waarvan eenieder met interesse in het algemene bestuurs(proces) recht kennis zou moeten nemen. Bevoegdheidsgrondslagen in internationaal en Europees recht Het bespreken waard is ten slotte een publicatie waarin verslag wordt gedaan van een onderzoek naar bevoegdheidsgrondslagen in het internationaal en Europees recht voor het nemen van Awb-besluiten (P.J. Huisman & N. Jak, Bevoegdheidsgrondslagen voor Awb-besluiten in internationaal en Europees recht, NTB 2010, p ). Kwalificatie als besluit is enkel mogelijk als sprake is van een exclusieve en met uitsluiting van ieder ander aan het bestuursorgaan toekomende bevoegdheid om een (publiekrechtelijke) rechtshandeling te verrichten. Een dergelijke bevoegdheid dient een grondslag te hebben in een wettelijk voorschrift. Dat voorschrift dient steeds voldoende duidelijk, voorzienbaar en kenbaar te zijn. Ook zal duidelijk moeten zijn welk bestuursorgaan bevoegd is de rechtshandeling te verrichten. Aanwijzing van het bevoegde bestuursorgaan geschiedt meestal niet in het internationale of Europese recht. Daarom zal het nationale recht in voorkomend geval met een aanwijzing van het bevoegde bestuursorgaan als aanvulling moeten functioneren op de niet in het nationale recht neergelegde bevoegdheidsgrondslag. In het eerste deel van hun artikel concluderen Huisman en Nak dat onder een wettelijk voorschrift ook bepalingen van internationaal recht moeten worden verstaan. Vereist is wel dat sprake is van rechtstreekse werking van de betreffende bepaling, hetgeen inhoudt dat de bepaling zonder nadere regelgeving moet kunnen worden toegepast. Wil het bestuursorgaan daadwerkelijk ingrijpen in de rechten en vrijheden van burgers, dan dient sprake te zijn van een eenieder verbindende bepaling (art. 93 Gw). Kritisch zijn de auteurs over de jurisprudentie op grond waarvan ongeschreven internationaal recht onder voorwaarden een grondslag kan bieden voor het nemen van een Awb-besluit. Vanuit een oogpunt van rechtsbescherming is kwalificatie als besluit soms gewenst, maar die staat op gespannen voet met het legaliteitsbeginsel. In het tweede deel van het artikel wordt ingegaan op de vraag of het Europees recht een bevoegdheidsgrondslag kan bieden voor het nemen van Awb-besluiten (zie daarover ook M.J.M. Verhoeven, Bestuursorganen en legaliteit in communautair perspectief, in: M.J.M. Verhoeven, J.E. van den Brink & A. Drahmann, Europees offensief tegen nationale rechtsbeginselen? Over legaliteit, vertrouwen en transparantie (Jonge VAR-reeks 8), Den Haag: BJu 2010, p ). Omdat de bepalingen van het primaire Unierecht, voor zover daarin al bevoegdheden worden toegekend, zich richten tot de organen van de Europese Unie en/of de Lidstaten en bovendien doorgaans nadere concretisering van die bepalingen vereist is, kan daarin naar het oordeel van de auteurs geen grondslag worden gevonden voor het nemen van Awb-besluiten. Anders dan het primaire Unierecht kan het secundaire Unierecht, als het gaat om een in het nationale recht rechtstreeks toepasselijke Verordening, wel degelijk die grondslag bieden. Voor een Richtlijn geldt echter in beginsel dat daaraan geen rechtstreekse werking toekomt en derhalve geen grondslag kan vormen. Huisman en Nak constateren dat onder meer Verhoeven dat uitgangspunt ook hanteert in het geval aan richtlijnbepalingen wel rechtstreekse werking toekomt, omdat de richtlijn niet, te laat of incorrect is omgezet, maar ze zijn zelf nog niet helemaal overtuigd. Op zich is duidelijk dat het verbod van horizontale en het verbod van omgekeerd verticale werking (zie daarover Verhoeven, p. 50) er voor zorgen dat het niet mogelijk is om in een rechtstreeks werkende bepaling van een richtlijn een nieuwe bevoegdheidsgrondslag te lezen indien daaruit verplichtingen voor de burger voort zouden vloeien. Huisman en Nak kunnen zich evenwel voorstellen dat die mogelijkheid wel bestaat indien de rechtstreeks werkende bepaling juist rechten aan burgers toekent. Overig literatuur W. Dijkshoorn, Overschrijding van de redelijke termijn: moet de burgerlijke rechter het EHRM of de bestuursrechter volgen?, NJB 2010/21, nr. 1063, p ; B.P.M. van Ravels, Twijfel zaaien en nadeelcompensatie oogsten, AA 2010, p ( AA ); R.J.N. Schlössels, Bewijswaardering in het bestuursproces: goochelen met zekerheid?, AA 2010, p ( AA ); M.K.G. Tjepkema, Nadeelcompensatie op basis van het égalitébeginsel (diss. Leiden), Deventer: Kluwer 2010; F.R. Vermeer, Gedogen door bestuursorganen (diss. Groningen), Deventer: Kluwer 2010; P.A. Willemsen e.a., Definitieve geschilbeslechting becijferd, JBplus 2010/1, p

Actualiteiten rechtspraak bestuursprocesrecht. 2 september :00 uur - 17:00 uur Online

Actualiteiten rechtspraak bestuursprocesrecht. 2 september :00 uur - 17:00 uur Online Actualiteiten rechtspraak bestuursprocesrecht 2 september 2015 16:00 uur - 17:00 uur Online Wat gaan we doen: rechtspraak over.. 1. De 3 B s (bestuursorgaan-, belanghebbende- en besluitbegrip) 2. Schadevergoeding

Nadere informatie

VNG Juridische 2-daagse. Actualiteiten Awb Liesbeth Berkouwer 11 oktober 2011

VNG Juridische 2-daagse. Actualiteiten Awb Liesbeth Berkouwer 11 oktober 2011 VNG Juridische 2-daagse Actualiteiten Awb Liesbeth Berkouwer Liesbeth.berkouwer@kvdl.nl 11 oktober 2011 Programma Finale geschilbeslechting - toepassing 8:72 - bestuurlijke lus - zaaksdifferentiatie Wetsvoorstel

Nadere informatie

DEEL III. Het bestuursprocesrecht

DEEL III. Het bestuursprocesrecht DEEL III Het bestuursprocesrecht Inleiding op deel III In het voorgaande deel is het regelsysteem van art. 48 (oud) Rv besproken voor zover dit relevant was voor art. 8:69 lid 2 en 3 Awb. In dit deel

Nadere informatie

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter & de wijzigingen in de Awb Introductie Dit document is een bijlage bij de presentatie over Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. Hierin bespreek ik

Nadere informatie

Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 19 juni 2009

Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 19 juni 2009 Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 19 juni 2009 OPGAVE 1 (34 punten) Vraag 1.1 (5 punten) Er staan geen bestuursrechtelijke rechtsmiddelen open. Het voorbereidingsbesluit van artikel

Nadere informatie

M.G.O. de Lange. 1 C.L.G.F.H. Albers, De Gemeentestem, Het wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, 2011/50.

M.G.O. de Lange. 1 C.L.G.F.H. Albers, De Gemeentestem, Het wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, 2011/50. M.G.O. de Lange Wet aanpassing bestuursprocesrecht In deze korte bijdrage een bespreking van de Wet aanpassing bestuursprocesrecht (hierna: Wab). Beoogd is een contourschets, waarin een aantal highlights

Nadere informatie

Staats- en bestuursrecht

Staats- en bestuursrecht F.C.M.A. Michiels (red.) Staats- en bestuursrecht Tekst en materiaal Met bijdragen van Gio ten Berge Leonard Besselink Henk Kummeling Lex Michiels Rob Widdershoven KLUWER J ^ Deventer - 2003 Thema 1 -

Nadere informatie

Inhoud. Te behandelen onderwerpen: 1. Onlosmakelijke samenhang

Inhoud. Te behandelen onderwerpen: 1. Onlosmakelijke samenhang Inhoud Te behandelen onderwerpen: 1. Onlosmakelijke samenhang 2. Grondslag aanvraag omgevingsvergunning voor artikel 2.1 lid 1 onder e- activiteiten (milieu) 3. OBM en milieuneutrale verandering 4. Overig

Nadere informatie

uitspraak van de voorzieningenrechter van 13 September 2016 op het verzoek om voorlopige voorziening in de zaak tussen

uitspraak van de voorzieningenrechter van 13 September 2016 op het verzoek om voorlopige voorziening in de zaak tussen 010 Rechtbank Rotterdam 15:23:33 13-09-2016 2/7 uitspraak RECHTBANK DEN HAAG Zittingsplaats Rotterdam Team Bestuursrecht 3, V-nummer: uitspraak van de voorzieningenrechter van 13 September 2016 op het

Nadere informatie

Actualiteiten bestuurs(proces)recht

Actualiteiten bestuurs(proces)recht Datum 20-03-2013 1 Actualiteiten bestuurs(proces)recht VMR Actualiteitendag 2013 Kars de Graaf E: k.j.de.graaf@rug.nl T: 050 363 5787 Datum 20-03-2013 2 Aangenomen wetgeving Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding

Nadere informatie

VMR Actualiteiten. Actualiteiten bestuurs(proces)recht. Kars de Graaf faculteit rechtsgeleerdheid

VMR Actualiteiten. Actualiteiten bestuurs(proces)recht. Kars de Graaf faculteit rechtsgeleerdheid Datum 29-03-2012 1 VMR Actualiteiten Actualiteiten bestuurs(proces)recht Kars de Graaf k.j.de.graaf@rug.nl 050 363 5787 Algemeen belanghebbende Datum 29-03-2012 2 Herinnert u zich deze nog? Vz. ABRvS 31

Nadere informatie

De bestuurlijke lus. Van toegevoegde waarde voor de finale beslechting van een geschil?

De bestuurlijke lus. Van toegevoegde waarde voor de finale beslechting van een geschil? De bestuurlijke lus Van toegevoegde waarde voor de finale beslechting van een geschil? Auteur: Rosalie Klasen - s0702285 Begeleider: B. Kaya Tweede beoordelaar: J.A.F. Peters Oktober 2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

AKD Gemeentedag 2014 Prof. mr. G.A. van der Veen Rotterdam 20 maart 2014

AKD Gemeentedag 2014 Prof. mr. G.A. van der Veen Rotterdam 20 maart 2014 AKD Gemeentedag 2014 15 maanden Wet aanpassing bestuursprocesrecht Prof. mr. G.A. van der Veen Advocaat bestuursrecht/omgevingsrecht AKD Advocaten en notarissen Rotterdam Bijzonder hoogleraar milieurecht

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Raad vanstate 200607461/1. Datum uitspraak: 11 juli 2007 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak op het hoger beroep van: vennootschap onder firma appellante,, gevestigd te tegen de uitspraak in zaak nos.

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb Inhoud Lijst van afkortingen 15 Inleiding 17 Begrip bestuursrecht 17 Doelstellingen, opzet en indeling Awb 18 Opbouw boek 21 Website 22 Deel A Verhouding tot bestuursorganen 23 1 Kernbegrippen Awb 25 Leerdoelen

Nadere informatie

AB 2015/165: Wns van toepassing op verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn; overgangsrecht. Analoge toepassing Wns.

AB 2015/165: Wns van toepassing op verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn; overgangsrecht. Analoge toepassing Wns. Page 1 of 6 AB 2015/165: Wns van toepassing op verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding redelijke termijn; overgangsrecht. Analoge toepassing Wns. Instantie: Afdeling bestuursrechtspraak van de

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht AAK20096252

Bestuurs(proces)recht AAK20096252 6252 Katern 111 staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK20096252 Mr. K.J. de Graaf Wetgeving Het is alweer bijna een jaar geleden op 1 juli 2008 dat de Wet samenhangende besluiten werd ingevoerd

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

Handleiding vergoeding kosten bezwaar en administratief beroep

Handleiding vergoeding kosten bezwaar en administratief beroep September 2002 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Welk recht is van toepassing Hoofdstuk 2 Vergoedingscriterium en te vergoeden kosten 2.1 Vergoedingscriterium 2.2 Besluit proceskosten bestuursrecht 2.3

Nadere informatie

Leidraad voor het nakijken van de toets

Leidraad voor het nakijken van de toets Leidraad voor het nakijken van de toets BESTUURSPROCESRECHT 17 JUNI 2011 (Uit het antwoord moet blijken dat de cursist de stof heeft begrepen en juist heeft toegepast; een enkel ja of nee is niet voldoende)

Nadere informatie

»Samenvatting. Wetsbepaling(en): AWB artikel 3:15, AWB artikel 6:13 Ook gepubliceerd in: ECLI:NL:RVS:2016:99, JIN 2016/116, JOM 2016/505

»Samenvatting. Wetsbepaling(en): AWB artikel 3:15, AWB artikel 6:13 Ook gepubliceerd in: ECLI:NL:RVS:2016:99, JIN 2016/116, JOM 2016/505 JB2016/45 RvS, 20-01-2016, nr. 201504247/1/A4, ECLI:NL:RVS:2016:99 Plaatsingsplan van ondergrondse restafvalcontainers, Zienswijze, indienen, Zienswijze, indienen via website, Bewijs indiening, Bewijslast

Nadere informatie

Traagheid en stroperigheid bij bestuursorganen. Ermelo 10 oktober 2011 Mr B.K. Olivier

Traagheid en stroperigheid bij bestuursorganen. Ermelo 10 oktober 2011 Mr B.K. Olivier Traagheid en stroperigheid bij bestuursorganen Ermelo 10 oktober 2011 Mr B.K. Olivier Time is on my side 2 - Afschaffen vergunningstelsels (zo nodig vervangen door algemene regels) - Wet dwangsom en beroep

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT ALGEMENE WET BESTUURSRECHT Besluitvorming Toezicht Sancties Rechtsgebied bestuursrecht oktober 2011 Rechtsgebied bestuursrecht Verhoudingen tussen bestuursorgaan/belanghebbende - stelt het bestuur is staat

Nadere informatie

ECLI:NL:RBALK:2012:BV7977

ECLI:NL:RBALK:2012:BV7977 ECLI:NL:RBALK:2012:BV7977 Instantie Rechtbank Alkmaar Datum uitspraak 26-01-2012 Datum publicatie 06-03-2012 Zaaknummer 11/1543 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht Eerste

Nadere informatie

JB 1999/256 Rechtbank Amsterdam, 09-08-1999, AWB 98/3128 HUISV 06 Besluit (huisnummerbeschikking), Mededeling omtrent feiten

JB 1999/256 Rechtbank Amsterdam, 09-08-1999, AWB 98/3128 HUISV 06 Besluit (huisnummerbeschikking), Mededeling omtrent feiten JB 1999/256 Rechtbank Amsterdam, 09-08-1999, AWB 98/3128 HUISV 06 Besluit (huisnummerbeschikking), Mededeling omtrent feiten Aflevering 1999 afl. 13 College Rechtbank Amsterdam Datum 9 augustus 1999 Rolnummer

Nadere informatie

We are Stibbe Tax specialists. Actualiteiten algemeen bestuursrecht

We are Stibbe Tax specialists. Actualiteiten algemeen bestuursrecht Actualiteiten algemeen bestuursrecht Tom Barkhuysen en Annemarie Drahmann 1 oktober 2015 1. Introductie Inhoud 2. Algemeen bestuursprocesrecht 3. Oneigenlijke Wob-verzoeken 4. Toezicht en handhaving 5.

Nadere informatie

De bestuursrechter en de bestuurlijke lus

De bestuursrechter en de bestuurlijke lus De bestuursrechter en de bestuurlijke lus Prof. dr. A.J.C. de Moor-van Vugt 3-4-2014 pag. 1 Einde Afdeling bestuursrechtspraak? Regeerakkoord : De Raad van State wordt gesplitst in een rechtsprekend deel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2015:3233

ECLI:NL:RVS:2015:3233 ECLI:NL:RVS:2015:3233 Instantie Raad van State Datum uitspraak 21-10-2015 Datum publicatie 21-10-2015 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201500429/1/A2 Eerste

Nadere informatie

Art. 6:13 (1) 216 Art. 6:13 Awb C. 6. Algemene bepalingen over bezwaar en beroep. Awb

Art. 6:13 (1) 216 Art. 6:13 Awb C. 6. Algemene bepalingen over bezwaar en beroep. Awb Art. 6:13 (1) Awb Geen beroep bij de bestuursrechter kan worden ingesteld door een belanghebbende aan wie redelijkerwijs kan worden verweten dat hij geen zienswijzen als bedoeld in artikel 3:15 naar voren

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2013:1522

ECLI:NL:RVS:2013:1522 ECLI:NL:RVS:2013:1522 Instantie Raad van State Datum uitspraak 16-10-2013 Datum publicatie 16-10-2013 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201206838/1/A3 Bestuursrecht Tussenuitspraak

Nadere informatie

Besluit tot openbaarmaking

Besluit tot openbaarmaking Besluit als bedoeld in artikel 8 van de Wet openbaarheid van bestuur Zaak: OB/001 Kenmerk: 00.061.063 Openbaarmaking onder kenmerk: Besluit tot openbaarmaking Besluit tot openbaarmaking van de besluiten

Nadere informatie

Mogelijkheid tot indienen zienswijze is geen rechtsbescherming

Mogelijkheid tot indienen zienswijze is geen rechtsbescherming Zienswijze en UOV Mogelijkheid tot indienen zienswijze is geen rechtsbescherming Ondanks het feit dat het indienen van een zienswijze niet gerekend kan worden tot de vormen van rechtsbescherming in het

Nadere informatie

Actualiteiten Awb. Liesbeth Berkouwer, Kennedy Van der Laan 29 oktober 2013

Actualiteiten Awb. Liesbeth Berkouwer, Kennedy Van der Laan 29 oktober 2013 Actualiteiten Awb Liesbeth Berkouwer, Kennedy Van der Laan liesbeth.berkouwer@kvdl.nl 29 oktober 2013 Programma Gewijzigde Awb aanpassing bestuursprocesrecht schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten

Nadere informatie

Aansprakelijkheid en schadevergoeding Awb

Aansprakelijkheid en schadevergoeding Awb Aansprakelijkheid en schadevergoeding Awb Contactgroep Algemeen Bestuur Prof. mr. G.A. van der Veen AKD Rotterdam Rijksuniversiteit Groningen 9 april 2014 Inhoud lezing 1. Inleiding: de nieuwe regeling

Nadere informatie

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, verweerder, gemachtigden: mrs. C.J. Telting en B.A. Veenendaal.

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, verweerder, gemachtigden: mrs. C.J. Telting en B.A. Veenendaal. Uitspraak RECHTBANK AMSTERDAM Sector bestuursrecht zaaknummer: AWB 11/2308 WWB uitspraak van de meervoudige kamer in de zaak tussen [eiseres], wonende te [woonplaats], eiseres, gemachtigde mr. W.G. Fischer,

Nadere informatie

ECLI:NL:RBSHE:2011:BQ2099

ECLI:NL:RBSHE:2011:BQ2099 ECLI:NL:RBSHE:2011:BQ2099 Instantie Datum uitspraak 19-04-2011 Datum publicatie 21-04-2011 Rechtbank 's-hertogenbosch Zaaknummer AWB 10-1012 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2017:2833

ECLI:NL:CRVB:2017:2833 ECLI:NL:CRVB:2017:2833 Instantie Datum uitspraak 09-08-2017 Datum publicatie 18-08-2017 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Centrale Raad van Beroep 15/8007 ZVW Socialezekerheidsrecht

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2014:3478

ECLI:NL:CRVB:2014:3478 ECLI:NL:CRVB:2014:3478 Uitspraak 14/5824 WWB-VV 27 oktober 2014 Centrale Raad van Beroep Voorzieningenrechter Uitspraak op het verzoek om voorlopige voorziening Partijen: [Verzoekster]te [woonplaats] (verzoekster)

Nadere informatie

Academie voor bijzondere wetten

Academie voor bijzondere wetten Academie voor bijzondere wetten Auteur Academie voor bijzondere wetten Hoofdonderwerp Conclusie van staatsraad Advocaat-Generaal Widdershoven (hierna: A-G ) met betrekking tot het rechtskarakter van het

Nadere informatie

een gedraging van de Douane van Curaçao, welke gedraging toe te schrijven is aan de Minister van Financiën, (hierna de Minister).

een gedraging van de Douane van Curaçao, welke gedraging toe te schrijven is aan de Minister van Financiën, (hierna de Minister). KlRz 041/2013 RAPPORT inzake de klacht van [Verzoeker ] tegen een gedraging van de Douane van Curaçao, welke gedraging toe te schrijven is aan de Minister van Financiën, (hierna de Minister). - 2-1. Inleiding

Nadere informatie

ECLI:NL:RBBRE:2011:BP8246

ECLI:NL:RBBRE:2011:BP8246 ECLI:NL:RBBRE:2011:BP8246 Instantie Rechtbank Breda Datum uitspraak 25-02-2011 Datum publicatie 18-03-2011 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 10 / 938 Wmo Bestuursrecht Eerste

Nadere informatie

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Raad van State 201200615/1/V4. Datum uitspraak: 13 november 2012 AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK Uitspraak met toepassing van artikel 8:54, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) op

Nadere informatie

ECLI:NL:RBMNE:2016:707

ECLI:NL:RBMNE:2016:707 ECLI:NL:RBMNE:2016:707 Instantie Datum uitspraak 09-02-2016 Datum publicatie 16-02-2016 Zaaknummer 14/6285 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Rechtbank Midden-Nederland Bestuursrecht

Nadere informatie

LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065

LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065 LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065 Print uitspraak Datum uitspraak: 22-10-2010 Datum publicatie: 29-10-2010 Rechtsgebied: Bouwen Soort procedure: Voorlopige

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht AAK

Bestuurs(proces)recht AAK Katern 115 6471 Bestuurs(proces)recht AAK20106471 Mr. K.J. de Graaf Wetgeving De op 31 maart 2010 in werking getreden Crisis- en herstelwet (Chw) kent enkele drastische ingrepen in de regels voor bestuursrechtelijke

Nadere informatie

ECLI:NL:RBNNE:2017:2675

ECLI:NL:RBNNE:2017:2675 ECLI:NL:RBNNE:2017:2675 Instantie Datum uitspraak 19-06-2017 Datum publicatie 19-07-2017 Zaaknummer LEE 17/863 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Rechtbank Noord-Nederland Socialezekerheidsrecht

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht AAK20106410

Bestuurs(proces)recht AAK20106410 6410 Katern 114 staats- en bestuursrecht Bestuurs(proces)recht AAK20106410 A.T. Marseille Wetgeving 1 Januari 2010 als datum van de inwerkingtreding van de Crisis- en Herstelwet is niet gehaald, maar op

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2013:BZ7733

ECLI:NL:RVS:2013:BZ7733 ECLI:NL:RVS:2013:BZ7733 Instantie Raad van State Datum uitspraak 17-04-2013 Datum publicatie 17-04-2013 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201200753/1/A3 Bestuursrecht Hoger

Nadere informatie

LJN: BO7059, Rechtbank Amsterdam, AWB 09/3604 AOW. Datum uitspraak: Datum publicatie:

LJN: BO7059, Rechtbank Amsterdam, AWB 09/3604 AOW. Datum uitspraak: Datum publicatie: LJN: BO7059, Rechtbank Amsterdam, AWB 09/3604 AOW Datum uitspraak: 23-09-2010 Datum publicatie: 13-12-2010 Rechtsgebied: Sociale zekerheid Soort procedure: Eerste aanleg - enkelvoudig Inhoudsindicatie:

Nadere informatie

ECLI:NL:RBARN:2010:BN2186

ECLI:NL:RBARN:2010:BN2186 ECLI:NL:RBARN:2010:BN2186 Instantie Rechtbank Arnhem Datum uitspraak 06-07-2010 Datum publicatie 23-07-2010 Zaaknummer AWB 10/180, 10/181, 10/508, 10/513, 10/684 en 10/685 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken

Nadere informatie

ECLI:NL:RBMNE:2014:5220

ECLI:NL:RBMNE:2014:5220 ECLI:NL:RBMNE:2014:5220 Instantie Datum uitspraak 23-10-2014 Datum publicatie 28-10-2014 Rechtbank Midden-Nederland Zaaknummer AWB - 14 _ 2227 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht

Nadere informatie

Actualiteiten bijzondere wetten. VNG Tweedaagse

Actualiteiten bijzondere wetten. VNG Tweedaagse Actualiteiten bijzondere wetten VNG Tweedaagse Wet op de kansspelen Eerlijk zullen we alles delen Bij schaarse vergunningen geldt de volgende rechtsnorm: bij de verdeling van schaarse vergunningen door

Nadere informatie

categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0108 A 11 04/696 Onderwerp: Bezwaarschrift Sluyter Advocaten tegen besluit raad m.b.t.

categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0108 A 11 04/696 Onderwerp: Bezwaarschrift Sluyter Advocaten tegen besluit raad m.b.t. Raadsvoorstel jaar stuknr. Raad categorie/agendanr. stuknr. B. en W. 2004 RA04.0108 A 11 04/696 Onderwerp: Bezwaarschrift Sluyter Advocaten tegen besluit raad m.b.t. gebied Zijtak Portefeuillehouder: J.

Nadere informatie

ECLI:NL:RBSGR:2006:AY9580

ECLI:NL:RBSGR:2006:AY9580 ECLI:NL:RBSGR:2006:AY9580 Instantie Datum uitspraak 05-09-2006 Datum publicatie 06-10-2006 Rechtbank 's-gravenhage Zaaknummer AWB 05/37675 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Vreemdelingenrecht

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2

RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2 RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2 Raadsvergadering van 21 januari 2010 Onderwerp: Beoordeling of positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen (Lex Silencio Positivo) van toepassing is op een aantal

Nadere informatie

Algemeen Juridisch Kader voor Actieve Openbaarmaking. Inleiding

Algemeen Juridisch Kader voor Actieve Openbaarmaking. Inleiding Contactpersoon Algemeen Juridisch Kader voor Actieve Openbaarmaking Inleiding In het verbeterplan NVWA is het projectplan Naar een toekomstbestendige afhandeling van actieve en passieve openbarmaking door

Nadere informatie

AB 2012/6: Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling.

AB 2012/6: Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling. AB 2012/6: Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling. Schadevergoeding na onrechtmatige subsidievaststelling. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Meervoudige kamer), 31 augustus

Nadere informatie

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31.

Case: Chemico breidt uit (100 punten) Praktisch Bestuursrecht, paragraaf 1.2, p. 19-20 en paragraaf 1.5.2, p 31. Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Visscher, Y.M. (2012). Praktisch Bestuursrecht. Groningen:

Nadere informatie

ECLI:NL:RBGEL:2014:6996

ECLI:NL:RBGEL:2014:6996 ECLI:NL:RBGEL:2014:6996 Instantie Rechtbank Gelderland Datum uitspraak 11-11-2014 Datum publicatie 20-11-2014 Zaaknummer AWB - 14 _ 1957 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Socialezekerheidsrecht

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2016:3181

ECLI:NL:CRVB:2016:3181 ECLI:NL:CRVB:2016:3181 Instantie Datum uitspraak 22-08-2016 Datum publicatie 29-08-2016 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Centrale Raad van Beroep 16/3877 PW-VV Socialezekerheidsrecht

Nadere informatie

Zandgroeve Quaedvlieg. Len Buysers & Mieke Greven

Zandgroeve Quaedvlieg. Len Buysers & Mieke Greven Info avond Buurtcomité Zandgroeve Quaedvlieg Stichting Wetswinkel Landgraaf Len Buysers & Mieke Greven 28 januari 2013 Overzicht Overzicht van de ontwikkelingen tot op heden; Mogelijke gevolgen van het

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2012:BV6555

ECLI:NL:RVS:2012:BV6555 ECLI:NL:RVS:2012:BV6555 Instantie Raad van State Datum uitspraak 22-02-2012 Datum publicatie 22-02-2012 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201109131/1/A2 Eerste

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2007:BA2284

ECLI:NL:CRVB:2007:BA2284 ECLI:NL:CRVB:2007:BA2284 Instantie Datum uitspraak 28-03-2007 Datum publicatie 05-04-2007 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Centrale Raad van Beroep 04-5151 WAO Bestuursrecht

Nadere informatie

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014

Datum 10 juni 2014 Betreft Behandeling WWZ, schriftelijke reactie op voorstel VAAN d.d. 2 juni 2014 > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T

Nadere informatie

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Voorst te Twello, verweerder.

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Voorst te Twello, verweerder. Uitspraak RECHTBANK GELDERLAND Zittingsplaats Arnhem Bestuursrecht zaaknummer: AWB 14/6677 uitspraak van de enkelvoudige kamer van 1 9 MAART 2015 in de zaak tussen i enge, eiser (geina"ái.eme: mr.r mg",

Nadere informatie

ECLI:NL:RBZWO:2002:AE6600

ECLI:NL:RBZWO:2002:AE6600 ECLI:NL:RBZWO:2002:AE6600 Instantie Rechtbank Zwolle Datum uitspraak 16-08-2002 Datum publicatie 09-09-2002 Zaaknummer 02/859 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht Voorlopige

Nadere informatie

ECLI:NL:RBAMS:2017:2972

ECLI:NL:RBAMS:2017:2972 ECLI:NL:RBAMS:2017:2972 Instantie Rechtbank Amsterdam Datum uitspraak 04-04-2017 Datum publicatie 04-05-2017 Zaaknummer AMS 15/5918 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht Eerste

Nadere informatie

A26a Overheidsprivaatrecht

A26a Overheidsprivaatrecht MONOGRAFIEËN BW A26a Overheidsprivaatrecht Algemeen deel Mr. G. Snijders Raadsheer in de Hoge Raad, Staatsraad in buitengewone dienst Tweede druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2011 INHOUD

Nadere informatie

ECLI:NL:RBLEE:2009:BJ8522

ECLI:NL:RBLEE:2009:BJ8522 ECLI:NL:RBLEE:2009:BJ8522 Instantie Rechtbank Leeuwarden Datum uitspraak 17-09-2009 Datum publicatie 24-09-2009 Zaaknummer 99339 / KG ZA 09-274 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Civiel

Nadere informatie

ECLI:NL:RBSGR:2007:BB2855

ECLI:NL:RBSGR:2007:BB2855 ECLI:NL:RBSGR:2007:BB2855 Instantie Datum uitspraak 02-03-2007 Datum publicatie 05-09-2007 Rechtbank 's-gravenhage Zaaknummer AWB 06/30391, 06/30389 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie

Nadere informatie

Ingezonden bijdrage; De kruimelvergunning en het begrip stedelijk ontwikkelingsproject: voorstel tot een praktische toetsingsmaatstaf

Ingezonden bijdrage; De kruimelvergunning en het begrip stedelijk ontwikkelingsproject: voorstel tot een praktische toetsingsmaatstaf Actualiteiten Bouwrecht Nieuws Ingezonden bijdrage; De kruimelvergunning en het begrip stedelijk ontwikkelingsproject: voorstel tot een praktische toetsingsmaatstaf Publicatiedatum: 24-11-2016 En weer

Nadere informatie

BESLUIT. Openbaar. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Openbaar. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 3758-32 Betreft zaak: Tariefstructuur Arbodiensten Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse Mededingingsautoriteit tot nietontvankelijkheidsverklaring

Nadere informatie

NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 25 november 2011 HOOFDSTUK 8 BIJZONDERE BEPALINGEN OVER DE WIJZE VAN PROCEDEREN BIJ DE BESTUURSRECHTER

NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 25 november 2011 HOOFDSTUK 8 BIJZONDERE BEPALINGEN OVER DE WIJZE VAN PROCEDEREN BIJ DE BESTUURSRECHTER 32 621 Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met bepalingen over nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige overheidsdaad (Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige

Nadere informatie

H E E R H U G O W A A R D

H E E R H U G O W A A R D H E E R H U G O W A A R D Raadsvergaderiiig 2 4 FEB 2009 2-CX>z\ -Qi'} 3? Agendanr. Voorstelnr. Onderwerp 08 2009-017 Bezwaarschrift J. Hop Aan de Raad, Heerhugowaard, 3

Nadere informatie

Bestuursprocesrecht AAK20116694 Mr. K.J. de Graaf & mr.dr. A.T. Marseille. Wetgeving

Bestuursprocesrecht AAK20116694 Mr. K.J. de Graaf & mr.dr. A.T. Marseille. Wetgeving 6694 KwartaalSignaal 119 staats- en bestuursrecht Bestuursprocesrecht AAK20116694 Mr. K.J. de Graaf & mr.dr. A.T. Marseille Wetgeving Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten

Nadere informatie

Actualiteiten bestuurs(proces)recht

Actualiteiten bestuurs(proces)recht 1 Actualiteiten bestuurs(proces)recht VMR Actualiteitendag 2017 Prof. mr. K.J. (Kars) de Graaf 2 Onderwerpen Organisatie hoogste bestuursrechtspraak Einde ne bis in idem-rechtspraak (art. 4:6 Awb) Inherente

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2016:3387

ECLI:NL:RVS:2016:3387 ECLI:NL:RVS:2016:3387 Instantie Raad van State Datum uitspraak 21-12-2016 Datum publicatie 21-12-2016 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201507118/1/A1 Bestuursrecht Hoger

Nadere informatie

«JG» Appellanten A, B, C en D tegen het algemeen bestuur van de bestuurscommissie Centrum

«JG» Appellanten A, B, C en D tegen het algemeen bestuur van de bestuurscommissie Centrum Algemeen Juridisch, Bestuursprocesrecht Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State 18 maart 2015, nr. 201403348/1/A1, ECLI:NL:RVS:2015:842 (mr. Hagen, mr. Hent, mr. Michiels) Noot mr. P.M.J.J. Swagemakers

Nadere informatie

LJN: BP5782,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/3720 en 11/207

LJN: BP5782,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/3720 en 11/207 LJN: BP5782,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/3720 en 11/207 Datum uitspraak: 16-02-2011 Datum publicatie: 25-02-2011 Rechtsgebied: Bouwen Soort procedure: Voorlopige voorziening+bodemzaak

Nadere informatie

ECLI:NL:RBARN:2009:BJ1550

ECLI:NL:RBARN:2009:BJ1550 ECLI:NL:RBARN:2009:BJ1550 Instantie Rechtbank Arnhem Datum uitspraak 15-06-2009 Datum publicatie 06-07-2009 Zaaknummer AWB 08/5874 Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie

Nadere informatie

Bestuurs(proces)recht II- B Samenvatting van de stof - Bestuursrecht in het Awb- tijdperk, T. Barkhuysen e.a., Kluwer 2014.

Bestuurs(proces)recht II- B Samenvatting van de stof - Bestuursrecht in het Awb- tijdperk, T. Barkhuysen e.a., Kluwer 2014. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 2 Bestuurs(proces)recht II- B Samenvatting van de stof - Bestuursrecht in het Awb- tijdperk, T. Barkhuysen e.a., Kluwer

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 818 Wijziging van verschillende wetten in verband met de hervorming van het ontslagrecht, wijziging van de rechtspositie van flexwerkers en

Nadere informatie

Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Infomil Wet milieubeheer Algemene wet bestuursrecht Awb, Procedures

Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Infomil Wet milieubeheer Algemene wet bestuursrecht Awb, Procedures Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Infomil Wet milieubeheer Algemene wet bestuursrecht Awb, Procedures 16 juni 2016 Inhoudsopgave en antwoord 3 Wanneer treedt een besluit in werking?

Nadere informatie

1. Ontstaan en loop van het geding

1. Ontstaan en loop van het geding USZ 2006/71 Rechtbank Haarlem 31 oktober 2005, Awb 05-1703 AKW. ( Mr. Ghrib ) Noot Groothuis Verzending bezwaarschrift, Termijnoverschrijding, E-mail, Ontvankelijkheid [Awb - 2:15 lid1; 6:8; 6:9] wat de

Nadere informatie

ECLI:NL:RBBRE:2011:5319

ECLI:NL:RBBRE:2011:5319 ECLI:NL:RBBRE:2011:5319 Instantie Rechtbank Breda Datum uitspraak 06-12-2011 Datum publicatie 22-05-2017 Zaaknummer AWB- 11_1954 Formele relaties Hoger beroep: ECLI:NL:CRVB:2013:BZ2178, Bekrachtiging/bevestiging

Nadere informatie

ECLI:NL:RBDHA:2017:7752

ECLI:NL:RBDHA:2017:7752 ECLI:NL:RBDHA:2017:7752 Permanente link: http://deeplink. Instantie Rechtbank Den Haag Datum uitspraak 06-07-2017 Datum publicatie 20-07-2017 Zaaknummer AWB - 16 _ 5490 Rechtsgebieden Belastingrecht Bijzondere

Nadere informatie

ECLI:NL:RBOBR:2017:1221

ECLI:NL:RBOBR:2017:1221 ECLI:NL:RBOBR:2017:1221 Instantie Datum uitspraak 09-03-2017 Datum publicatie 20-03-2017 Zaaknummer 16_2690 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Rechtbank Oost-Brabant Socialezekerheidsrecht

Nadere informatie

ECLI:NL:CRVB:2007:BB0694

ECLI:NL:CRVB:2007:BB0694 ECLI:NL:CRVB:2007:BB0694 Instantie Datum uitspraak 25-07-2007 Datum publicatie 02-08-2007 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Centrale Raad van Beroep 05-4212 WVG Bestuursrecht

Nadere informatie

Hoe kunt u de Lex silencio positivo invoeren? Een handreiking voor medeoverheden

Hoe kunt u de Lex silencio positivo invoeren? Een handreiking voor medeoverheden Hoe kunt u de Lex silencio positivo invoeren? Een handreiking voor medeoverheden Hoe wordt de Lex silencio positivo ingevoerd? Een handreiking voor medeoverheden 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Inleiding

Nadere informatie

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modelverordening elektronische kennisgeving uw kenmerk ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 bijlage(n)

Nadere informatie

Overheidsaansprakelijkheid een klein variété van wetgeving en rechtspraak. VMR 20 maart 2014

Overheidsaansprakelijkheid een klein variété van wetgeving en rechtspraak. VMR 20 maart 2014 Overheidsaansprakelijkheid een klein variété van wetgeving en rechtspraak VMR 20 maart 2014 Titel 8.4 Awb Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten (Stb. 2013/50) 2 onderwerpen:

Nadere informatie

Brief aan de minister van Veiligheid en Justitie Mr. G.A. van der Steur Postbus EH Den Haag

Brief aan de minister van Veiligheid en Justitie Mr. G.A. van der Steur Postbus EH Den Haag Concept wetsvoorstel tot aanpassing van de Algemene wet bestuursrecht naar aanleiding van de evaluatie van de regeling over bestuursrechtelijke geldschulden en het Besluit buitengerechtelijke kosten Dit

Nadere informatie

ECLI:NL:RBROT:2005:AT4996

ECLI:NL:RBROT:2005:AT4996 ECLI:NL:RBROT:2005:AT4996 Instantie Rechtbank Rotterdam Datum uitspraak 25-04-2005 Datum publicatie 03-05-2005 Zaaknummer 04/2882 Rechtsgebieden Bestuursrecht Bijzondere kenmerken Eerste aanleg - meervoudig

Nadere informatie

ECLI:NL:RBLEE:2007:BC0116

ECLI:NL:RBLEE:2007:BC0116 ECLI:NL:RBLEE:2007:BC0116 Instantie Rechtbank Leeuwarden Datum uitspraak 28-11-2007 Datum publicatie 13-12-2007 Zaaknummer 07/2779 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht Voorlopige

Nadere informatie

2. kennelijk ook van mening is dat verzoeker geen recht had op schadevergoeding.

2. kennelijk ook van mening is dat verzoeker geen recht had op schadevergoeding. Rapport 2 h2>klacht Verzoeker klaagt erover dat de Inspectie Verkeer en Waterstaat in de reactie op zijn klacht over Martinair heeft geconcludeerd dat er geen sprake is van een vermeende overtreding van

Nadere informatie

Registratienummer: Besluit omgevingsvergunning Elswoutshoek

Registratienummer: Besluit omgevingsvergunning Elswoutshoek Registratienummer: 2016003300 Besluit omgevingsvergunning Elswoutshoek Op 22 mei 2015 is namens de heer J.W. Slewe te Overveen een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor de activiteit handelen in

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 32 621 Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met bepalingen over nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige overheidsdaad (Wet

Nadere informatie

Procedurenummers: AWB 06/157 WET VV + AWB 06/158 WET VV + AWB 06/159 WET VV

Procedurenummers: AWB 06/157 WET VV + AWB 06/158 WET VV + AWB 06/159 WET VV Uitspraak RECHTBANK MAASTRICHT Sector Bestuursrecht Procedurenummers: AWB 06/157 WET VV + AWB 06/158 WET VV + AWB 06/159 WET VV Uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Maastricht op de verzoeken

Nadere informatie