J u b i l e u m b o e k

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "J u b i l e u m b o e k"

Transcriptie

1 J u b i l e u m b o e k

2 I n h o u d s o p g a v e Voorwoord...pagina 5 Evert Kuiters...pagina 7 Geschiedschrijving Ossekop nr. 11 vanaf 1999 Waar Saskia werd geboren...pagina 13 Het zusterhuis...pagina 23 Door T. Hemrica-Postma Het zusterhuis...pagina 27 Door Baukje Westerhoff-Westerdijk Herinneringen...pagina 33 Reacties van een aantal bewoners van het zusterhuis Colofon...pagina 45 2 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 3

3 V o o r w o o r d Een decennium is een relatief begrip in de tijd. Gezien de leeftijd van het pand Ossekop 11 is tien jaar best weinig en toch is er reden om stil te staan bij tien jaar voor Anker aan de Ossekop 11. In 1999 besloten Hans en Wim Anker, de naamgevers van Anker & Anker Strafrechtadvocaten, om zelfstandig en onder eigen naam de praktijk voort te zetten en de band met Trip advocaten losser te maken. Dit besluit resulteerde in de huur van Ossekop 11 en na enige tijd werd overgegaan tot koop. Een advocatenkantoor gespecialiseerd in het strafrecht, dat was nog nooit vertoond in Noord-Nederland. Eigen briefpapier, eigen mentaliteit, eigen sfeer en tenslotte ook nog een eigen pand. Het kantoor groeide gestaag naar een team van 22 medewerkers. Zij zijn er trots op en zich allen zeer bewust van het feit dat ze in een uniek kantoor met een rijke historie werkzaam mogen zijn. Met enige regelmaat worden de medewerkers hierop opmerkzaam gemaakt door mensen (cliënten) die in de contacten merken dat de onderlinge cohesie groot is. Cohesie is niet vanzelfsprekend, maar daarom des te opmerkelijker en dat is tegelijk ook de reden om dit boekje het licht te doen zien met een reflectie naar het recente en verdere verleden. Het recente verleden wordt belicht in de verhalen van de eerdere bewoners toen de Ossekop 11 een zusterhuis was, het verdere verleden is de bijdrage van Historisch Centrum Leeuwarden. Zonder hun belangeloze medewerking was deze uitgave niet in deze vorm tot stand gekomen. Zeer hartelijke dank is hier zonder enige aarzeling op zijn plaats. 4 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 5

4 E v e r t Ku i t e r s G e s c h i e d s c h r i j v i n g Os s e k o p n r. 11 v a n a f 1999 Het geboortehuis van Saskia werd in 1995 verlaten en eigenlijk aan haar lot overgelaten. In 1995 werd het pand aan de Ossekop nr. 13 afgesplitst van nr. 11. Nummer 13 werd namelijk verkocht en de doorgang tussen de beide panden werd afgesloten. U kunt de toenmalige doorgangen nog steeds waarnemen in de wachtkamer (zie foto van de bogen op pagina 18) en op de daarboven gelegen verdieping, nabij de huidige kamer van Hans Anker. Zoals gezegd werd nummer 11 aan haar lot overgelaten. Na een verhuizing naar de Tweebaksmarkt bleef achter wat niet meer bruikbaar was en maakte het pand beslist een uitgewoonde indruk. Door de toenmalige eigenaar werden nog wel pogingen gedaan om het pand verhuurd te krijgen maar met beperkt succes. Slechts een betrekkelijk korte periode is de benedenverdieping verhuurd geweest. Overigens gebruikte de eigenaar de zolderverdieping nog als archiefruimte. Wel is er toen een nieuwe cv-installatie aangelegd om iets van comfort te kunnen bieden. Het pand zou anders ten onder gaan aan vocht en ventilatieproblemen. In de periode dat het pand verhuurd is geweest, is het ook nog eens getroffen door een enorme waterschade, opgetreden als gevolg van baldadige inbrekers. Pand Ossekop 11 Na wat inleidende beschietingen werd door de toenmalige strafsectie _ Hans, Wim, Evert, Jan, Nico, Els, Nicole en Marg _ de overstap gemaakt naar een eigen pand met een eigen profiel. De terugkeer naar Ossekop 11 zou uiteindelijk weer gaan passen als een oude jas. Maar zo lag het pand er in 1999 beslist niet bij, inmiddels stond het al een tijdje leeg. Vrolijk kon je er in het begin niet van worden, een enorme puinzooi. Na overeenstemming te hebben bereikt met de eigenaar werd het pand aanvankelijk gehuurd, hetgeen ook beperkingen met zich meebracht als het ging om interne veranderingen. En hoe komt het na ommekomst van de huurtermijn? In de laatste situatie zouden alle te plegen investeringen in beginsel ten goede komen aan de eigenaar van het pand. Een periode van plannen maken brak aan. In korte tijd waren we in staat om goedomlijnd het pand in te delen in algemene ruimtes, werkkamers voor de advocaten en de ondersteuning. Op basis daarvan werden hulpkrachten ingeschakeld om mee te denken over bijvoorbeeld stroom- en data-aansluitingen, maar ook over kleurstellingen, verlichting, kantoormeubilair, computers, bureaus etc. 6 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 7

5 Ook de keuze voor de koffiemachine vroeg veel tijd, suggesties werden aangedragen en proefstellingen van fabrikanten trokken aan ons voorbij. Het juiste bakkie werd (gelukkig) gevonden. Twee schilderijen van Rembrandt. Schilder: Sylvester Peperkamp. In korte tijd wisten bouwvakkers, schilders en elektriciens het pand intern zodanig bij de tijd te brengen dat we op 17 mei 1999 officieel over konden. Vanaf die periode werden de begane grond, de eerste en tweede verdieping bezet. Pas later kwam daarbij de zolderverdieping, die werd getransformeerd tot archiefruimte en bibliotheek. Een leuk detail dat kan worden teruggevonden onder een triplexplaatje op de verschillende deuren in het pand, is de roedeverdeling met glas en daarboven een kamernummer, wat de zusters zeker iets zal zeggen. De huidige deur van de kopieerruimte is zo n originele deur. Uiteraard waren er de nodige kinderziekten, maar al met al functioneerde alles goed, niet in de laatste plaats door het enthousiasme en de inzet van alle medewerkers. Iedereen werkte er met veel plezier en was trots op het pand met al de historie. De overgang was niemand in Friesland ontgaan, er werd de nodige aandacht aan besteed in de media, zeker toen bleek dat Saskia op nr. 11 was geboren en niet, zoals daarvoor werd aangenomen, op nr. 9. Saskia siert dan ook onze gevel. Toen de gelegenheid zich aandiende in 2001 werd het pand gekocht waarmee de toekomst van ons kantoor aan de Ossekop 11 werd veiliggesteld. De vroegere huiskamer van het zusterhuis. Nu conferentiekamer. Zoals hiervoor beschreven was de focus vooreerst gericht op het creëren van een ruimte waarin gewerkt kon worden. Daarna kwam het pand aan de buitenkant in beeld. De vorige eigenaar was in ieder geval consequent, de buitenkant zag er ongeveer zo uit als de binnenkant. Uiteraard met behoud van de monumentale waarde werd besloten om het pand volledig op te knappen, achterstallig onderhoud werd weggewerkt en er werd het nodige gerestaureerd. Vanaf het dak (het dak zelf, goten, gootbakken) tot en met de begane grond 8 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 9

6 (verwijderen houtrot, nieuwe dorpels etc.) werd alles aangepakt, resulterend in een lange periode van onrust maar wel met als uiteindelijk resultaat een prachtig en waardig kantoorpand. Links de wachtkamer. Helaas is het niet zo dat daarmee een einde kwam aan het onderhoud van het pand. Een oud pand kent, zo hebben we inmiddels wel geleerd, zijn beperkingen. Nadien is door het hele pand de stroomvoorziening vervangen en gaven de aanwezige loden waterleidingen de nodige problemen. Verder is het zo dat het pand nog steeds last ondervindt van optrekkend vocht en uitzwetende zouten en mineralen, wat we er ook aan gedaan hebben. Inmiddels hebben we geleerd om met een aantal gebreken te leven, het hoort er kennelijk bij. En vlak voordat u het jubileum met ons kwam vieren hebben we het pand weer volledig opnieuw geschilderd teneinde te kunnen blijven waarborgen dat aan de Ossekop nr. 11 een waardig monument binnen ons erfgoed blijft bestaan. 10 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 11

7 W a a r Sa s k i a w e r d g e b o r e n In 1971 verscheen een publicatie van hoofdonderwijzer D.J. van der Meer uit Reduzum over het familieverleden van de Uylenburgh s. De genealoog J.C. Kutsch Lojenga voegde nog belangrijke feiten toe in zijn publicatie over de familie Van Loo in het Jaarboek van het Centraal Bureau voor Genealogie. Jurist Gerryt van Loo was gehuwd met de oudere zuster van Saskia; Hiskje van Uylenburgh. Toen Saskia op haar twaalfde weeskind werd, is ze samen met broertje Gerrit en zusje Titia opgenomen in dat gezin. De vader van Saskia-Rombertus Uylenburgh - werd rond 1554 in Bergum geboren. Op 10 september 1578 promoveerde hij tot doctor in de rechten, na te hebben gestudeerd aan de universiteit in Heidelberg. In 1585 was hij gedeputeerde staat van Friesland en in 1597 raad ordinaris in het Hof van Friesland. Van Rombertus Uylenburgh is bekend dat hij op 10 juli 1585 als een van de laatsten prins Willem van Oranje (Willem de Zwijger) in levende lijve heeft gezien en gesproken. Bij onderhandelingen in Den Haag en Delft trad hij op namens de stad Leeuwarden en zijn gewest. Die bewuste avond dineerde hij bij de prins. Deze werd na de maaltijd door Balthazar Gerards doodgeschoten. Rombertus huwde met Siuckien Ulckedr. Aessinga. Uit dit huwelijk werden acht kinderen geboren waarvan Saskia, gedoopt op 2 augustus 1612, de jongste was. Rombertus overleed op 3 juni 1624, zijn vrouw was vijf jaar daarvoor al overleden. Saskia, nog geen twaalf jaar, werd toevertrouwd aan de zorgen van haar zwager dr. Gerryt van Loo en haar oudere zuster Hiskje Uylenburgh. Op 22 juni 1636 trad Saskia in Sint Annaparochie in het huwelijk met de uit Amsterdam afkomstige Rembrandt Harmensz. van Rhijn, aldus Van der Meer in Van der Meer Portret van Saskia van Uylenburgh. Schilder: Sylvester Peperkamp. Van der Meer maakt in zijn artikel melding van de aankoop in 1595 door Rombertus Uylenburgh van een huis bij de Blockhuyster piep. Over de exacte locatie laat hij de lezer in het ongewisse. Wel spreekt hij het vermoeden uit dat de familie Rombertus dit pand jaren moet hebben bewoond en dat Saskia hier moet zijn geboren. In oude koopcontracten van woningen aan het Zwitserswaltje en het Blokhuis- 12 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 13

8 plein kwam de naam van Rombertus Uylenburgh niet voor. Het Schoorsteengeldregister maakte duidelijk dat moest worden gezocht in de nabijheid van de hoek Zwitserswaltje-Blokhuisplein en wel de pijp die het Blokhuisplein tot 1894 met het straatje de Ossekop verbond. Al snel werd duidelijk, mede door het eerdergenoemde koopcontract uit 1595, dat het geboortehuis van Saskia zich aan de Ossekop moest bevinden, ergens tussen de percelen 1 en 13. Voor goudguldens werd het pand aangekocht waarbij het verkochte als volgt werd omschreven: zeeckere huysinghe metten boomen, achterplaatze ende schuijre, achter ande voersscreven plaats opde waterswal getimmert ende tot d voersscreven huysinge behoorende. Nader onderzoek wees uit dat de Ossekop aan die omschrijving voldeed en dat Saskia dus moet zijn geboren in het pand aan de Ossekop 11. Een koopcontract van 29 november 1604 vermeldt de verkoop van het naastgelegen pand, het Old Burger Weeshuis aan... Den Edel Achtbaren ende Hoechgeleerden Heere Doctor Romberto Ulenburch, mede Raedt ordinaris inden Hove van Frieslandt, ende Sijuckyen Elcke Reijnsdr., echtelieden te Leeuwarden. De aankoopprijs was 399 goudguldens. Saskia van Uylenburgh vereeuwigd op de muur. In 1628 maken proclamatieboeken melding van de verkoop van de huijsinge ende hovinge cum annexis bij de heer Uylenburgh ende Siucktien Aesinga, echtelieden naegelaten. Het huis werd door de raadsheer ordinaris Gellius van Jongestall voor goudguldens gekocht van de erfgenamen van de genoemde echtelieden, te weten vande minderjaarige bij decreet ende vande andere sonder decreet. Helaas zijn de decreetboeken van het Hof van Friesland over deze periode verloren gegaan, zodat we over de indeling van het pand niet worden ingelicht. In 1682 wordt het pand gekocht voor goudguldens door Bruno van Vierssen uit Koudum. In het koopcontract van 1595 wordt in een nadere bepaling wel melding gemaakt van het feit dat de woning een kelder bezat. In 1696 werd het pand voor goudguldens overgedragen aan raadsheer Aggaeus van Hamerster. De indeling lijkt dan nog steeds hetzelfde. Ook wanneer de erfgenamen van laatstgenoemde in 1738 de woning verkopen aan de heer Colonel Eelco van Glinstra, lijkt met een koopsom van goudgulden de waardevermeerdering binnen acceptabele grenzen te liggen, zij het, dat de beschrijving van het interieur uitgebreider is. 14 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 15

9 De hoofdindeling lijkt echter nog hetzelfde als in 1682 en het pand kende nog steeds één verdieping met daarboven een zolder. In 1795, wanneer Arend Johan van Glinstra voor goudguldens 3/5 deel van het huis koopt van de mede-erfgenamen van zijn ouders, lijkt er sprake van een waardevermeerdering van het pand. Omgerekend zou de waarde van het pand destijds goudguldens hebben bedragen. In 1881 wordt het pand overgedragen door de erven van Arend Johan van Glinstra aan de echtelieden Jan Thomas Ferdinand Huguenin, destijds Maire van Sonnega, en Lamberdina Henriëtta Huber, beiden woonachtig te Wolvega. De weduwe verkoopt het op haar beurt rond 1834 aan de goud- en zilversmid Pieter Adama HJzn. Hij verwijderde hoogstwaarschijnlijk, gelet op de neoclassicistische stijl van de gevellijst, de topgevels en liet een 19de eeuwse lijstgevel aanbrengen. Grietje Adema werd in 1888 de nieuwe eigenaresse. Zij sloopte het bouwsel dat aan de oostzijde van de tuin aan de oude Herengracht lag en dat als werkplaats van Pieter Adema had gediend. Een metamorfose Het logo van Anker & Anker uitgevoerd in brons. Nadat de gracht in 1894 was gedempt werd hier ter verkrijging van een betere rooilijn een strook grond van 100 m2 voor 680 gulden aan de stad overgedragen. In 1897 werd het pand verkocht aan de N.V. Leeuwarder Waterleiding Maatschappij, die er enige jaren kantoor en magazijn hield, waarna het - na enige jaren in gebruik te zijn geweest als was- en strijkinrichting - in 1921 in gebruik werd genomen als zusterhuis van het nabijgelegen Stads Ziekenhuis. Bij de drastische verbouwing die in 1920 en 1921 heeft plaatsgevonden en waarbij het pand werd voorzien van een extra verdieping, is de oorspronkelijke indeling van het pand helaas volledig verstoord. De verbouwingsplannen werden door de toenmalige directeur van Gemeentewerken als volgt omschreven: Het maken van een keldertje van gewapend beton, een verwarmingskelder met brandstofberging. Op den beganen grond: een portaal met garderobe en vestibule met trap, ontbijt- of conversatiezaal, keukentje en W.C., en 2 slaapkamers voor te zamen 5 bedden. Op de verdieping: trap, badkamer, leerkamer, W.C., 3 kamers elk voor één bed en 2 kamers elk voor 2 bedden. Op de 2e verdieping: trap, W.C., 2 kamers met elk één en 2 kamers met elk 2 bedden. Voorts een dienst- 16 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 17

10 bodenkamer boven de badkamer. In 1921 heette het, dat het gebruik van het gebouw zeer goed aan zijn bestemming voldeed: Van een oud uitgewoond heerenhuis is een vriendelijk en gezellig tehuis voor het verplegend personeel gemaakt. Dat het voorkomen van het pand in 1920/21 een ingrijpende metamorfose heeft ondergaan, valt eveneens te constateren als we een panoramafoto uit 1877 van Gerharda Henriëtte Mattijssen ( ) vergelijken met een panoramafoto uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. De toenmalige doorgangen zijn nog steeds zichtbaar in de wachtkamer (de bogen). Achteraanzicht Ossekop 11. Voor 1920 telde het gebouw boven de begane grond nog één verdieping met daarboven een zolder voorzien van twee dakkajuiten. Wat de bouwhoogte betreft, viel Ossekop 11 bijna geheel in het niet bij buurpand nummer 9. Het huidige dak heeft een centrale dakkajuit en links bevindt zich een zijkajuit. Toch zijn de verbouwers niet geheel voorbij gegaan aan de historische kenmerken van het exterieur. De bestaande kroonlijst met een geprofileerde dakgoot op een reeks klossen lijkt omhoog gebracht. Ook aan de achterzijde toont het pand nog onmiskenbaar zijn 16de eeuwse oorsprong, waarbij de gehandhaafde dubbele dakconstructie verraadt dat hier twee panden hebben gestaan, ooit in opdracht van Rombertus Uylenburgh tot één woonhuis verenigd. Het destijds van het Old Burger Weeshuis aangekochte pand toont aan de achterzijde nog het oorspronkelijke 16de eeuwse kruisvenster, zij het, dat het is herplaatst op de nieuwe verdieping. Het buitenmuurwerk van het dubbelpand is tot aan de eerste verdieping opgetrokken uit ruim 50 centimeter lange en 9 centimeter dikke kloostermoppen. Het is niet geheel ondenkbaar dat hier bouwmaterialen zijn hergebruikt die na de verwoesting van de Uniastins in 1498 op het stinsenterrein zijn blijven liggen, dan wel oorspronkelijk deel hebben uitgemaakt van de fundering van deze sterkte. Ondanks de rigoureuze bouwkundige ingrepen laat het interieur van Ossekop 11 nog steeds een duidelijke scheiding tussen de twee oorspronkelijke panden zien. Ondanks het feit dat het metselwerk door een dikke pleisterlaag aan het zicht wordt onttrokken, verraden ontlastingsbogen boven de doorgangen, dat dragende (buiten)muren zijn doorgebroken. Tenslotte zijn in de achterkamer van het voorhuis nog de oorspronkelijke moerbinten zichtbaar waarvan er één rust op een 16de eeuws sleutelstuk. 18 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 19

11 Op 14 april 1971 vertrokken de laatste leerling-verpleegsters naar een nieuw onderkomen en werd het gebouw tot 1976 ingericht als opleidingsschool voor leraren van de Stichting Leraren Opleiding Ubbo Emmius. In 1981 verkocht de gemeente het pand aan advocatenpraktijk Stoop c.s. In 1989 fuseerde dat kantoor met Advocatenkantoor Trip uit Groningen. In 1994 verhuisde het kantoor waarna Ingenieursbureau DHV voor slechts 4 jaar zijn intrek in Ossekop 11 nam. Sedert mei 1999 biedt het statige pand onderdak aan Anker & Anker Strafrechtadvocaten. Wim Anker geschilderd door TOSKOS J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 21

12 H e t z u s t e r h u i s D o o r T. He m r i c a -Po s t m a Toen de gebroeders Anker goed en wel in de luiers lagen, werd ik een bewoonster van Ossekop 11. Het was 1 september 1953 Een zolderkamer met 4 bedden op een rijtje en een vaste wastafel was ons domein. Van 7 uur s morgens tot 6 uur s avonds, met s middags een half uur pauze. Zo zag onze werkdag er uit, 6 dagen per week. In de eerste week versliep ik mij 5 minuten en kreeg ik zodanig op m n kop, dat als dit mijn plan was, kon ik mijn koffer pakken en vertrekken. Zo sprak zuster Kras, ze deed haar naam eer aan. 14 lange nachten van half 10 tot 7 uur gingen we in de nachtdienst. Gemiddeld hadden we 2 a 3 zondagen vrij per jaar. Er woonden ongeveer 20 zusters in het huis. Als 2e jaars kreeg je een verdieping lager een ruimere kamer toegewezen. In het 3e jaar zocht je zelf een kamer uit. Na het eindexamen werd je met U aangesproken, ook al had je elkaar een paar jaar getutoyeerd. De huiskamer was het centrum. Daar werd ook de zusterfuif gevierd: een jaarlijks feest. De cursussen werden ook in de huiskamer gegeven, waarbij sommigen dan wel eens in slaap vielen, want ook de cursusuren moest je inhalen. Dan was de dag nog langer. Ook de examens werden afgelegd in de huiskamer: 1 e, 2 e, en 3 e jaars. Stadsziekenhuis Toen ik eindexamen deed, zei de gecommitteerde: U bent momenteel de jongste verpleegster in Nederland. Maar helaas kreeg ik het diploma niet, dat bleef nog een jaar in Den Haag liggen samen met het kruisje tot ik 22 jaar was. Daarna snel getrouwd, want het schoolbestuur had al een half jaar lang een huis voor ons vastgehouden. Er waren meer die veel langer moesten wachten met trouwen, er was een zuster die verliefd geworden was op een arts, die 8 jaar in de gevangenis zat. Zij hebben het samen uitgezeten, hij daar en zij hier in het zusterhuis. Overdag wuifden ze naar elkaar op een vast tijdstip. Ook een zuster die geen toestemming van haar ouders kreeg om te trouwen en moest wachten tot ze 30 was. Maar ook waren er twee collega s die niet getrouwd waren maar toch een kind hadden. De foto s stonden op het nachtkastje, maar er werd met geen woord 22 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 23

13 over gesproken. Schande moet je bedekken nietwaar. In 1956 hadden we een broeder in ons midden, nee niet hier in huis, hij woonde zelfstandig en was getrouwd. Maar als tijdens de cursus de vrouwelijke geslachtsdelen werden besproken, werd de broeder er uitgestuurd. In de hal werd het mannenbezoek ontvangen onder nauwlettend toezicht van het hoofd der huishouding. Mannenbezoek bestond vaak uit ouderlingen van de kerk. Of iets dergelijks. Bibberend van de kou liepen we in ons uniform, 3 maal om het kerkhof heen om de boze geesten te misleiden, toen onze directrice begraven werd. Nee pro Deo werkten we niet, we gingen er voor de volle 100 procent tegen aan, en verdienden daarmee 50 à 60 gulden per maand. Wel met kost en inwoning, dat moet gezegd worden. Ik heb hier met veel plezier gewoond, daarmee is bewezen: gebroeders Anker, dat de sfeer hier in huis goed was. We waren jong en hadden ontzettend veel schik. Ik hoop dat ik u hier een tijdsbeeld heb gegeven van de jaren 50 van het leven aan de Ossekop 11. Tekstborden in de wachtkamer. 24 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 25

14 H e t z u s t e r h u i s D o o r Ba u k j e We s t e r h o f f -We s t e r d i j k Schilderij links: water Schilderij rechts: brood Schilderij links: bal Schilderij rechts: tralies Schilderij links: wetboek Schilderij rechts: ossekop Het is 1965 en ik ga beginnen aan een roeping die al lang bij mij leefde. Ik ga ZUSTER worden! Gesolliciteerd bij het stadsziekenhuis in Leeuwarden en aangenomen voor de A-opleiding. Dat zusters in opleiding intern moesten wonen was een normale zaak. Je ging wonen in het zusterhuis aan de Ossekop, scheef t.o. het ziekenhuis. Spannend, ik woonde nog thuis (in Leeuwarden) en ging t huis uit. Op 1 september trad onze groep aan. Allemaal jonge meisjes (ja, jongens zaten er toen echt niet tussen) zo tussen 18 en 20 jaar gingen hun dromen achterna. Je kreeg kleding uitgereikt met een hoofdkapje (dat maakte je pas echt zuster). Ik had er zelfs een grijze mantelcape bij; Florence Nightingale was er niets bij. We werden in het zusterhuis ingedeeld in slaapzalen. Wij lagen met 6 tot 8 meisjes op 1 zaal. Er waren volgens mij 2 wastafels en de zaal lag aan de achterkant van het huis. Ik had een raam met vensterbank bemachtigd en probeerde dat hoekje ter grootte van een 1-persoonsbed zo gezellig mogelijk te maken. t Raam keek uit op de parkeerplaats (tuin) achter het huis. Nog steeds als ik er langs kom kijk ik automatisch omhoog, daar was het. Aan het voeteneinde van het bed was een wastafel met gordijn. s Morgens werden we gewekt door een zuster van de nachtdienst. We moesten dan om de beurt gebruik maken van de wastafels en ons keurig aankleden voor het werk. Om uur begon de dienst en je moest dan dus om uur aan tafel voor t ontbijt. Bij binnenkomst zaten de directrice en de hoofdzusters samen aan tafel, daarachter kon je aanschuiven bij de rest van de troepen. Er werd verwacht dat je keurig groette: goedemorgen directrice, goedemorgen hoofdzusters, goedemorgen zusters! Daarna mocht je na een genadig knikje je weg vervolgen. Het eten met elkaar hoorde er dus ook bij, ook s middags en s avonds (eind van de middag om uur want om uur begon de avonddienst). Binnen het kleine ziekenhuis werden we de eerste weken (voor-voor-opleiding) per week op een andere afdeling geplaatst. Tegenwoordig zouden we dat een snuffelstage noemen. Leuk, spannend en interessant. Net echt, verpleegsterskleren aan en een kapje op. Wie niet beter wist dacht dat we dus wat konden! Ik herinner me een erg oude en lieve mevrouw uit de barakken (Boerhaavestraat, in de omgeving van de Archipelweg; 26 4 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 27

15 Schilderij links: Rembrandt Schilderij rechts: Saskia Schilderij links: weegschaal Schilderij rechts: Anker Schilderij links: bef Schilderij rechts: advocaat hier lagen allemaal ouderen met aderverkalking, oftewel dement. Deze barakken hoorden bij het stadsziekenhuis). Met haar moest ik in een taxi naar het Diaconessenhuis voor foto s. Ik met die mevrouw onderweg in dat ziekenhuis; uitkleden en aankleden en weer in een hokje. t Arme mens was doodmoe en koud maar hield mij goed in de gaten. Zodra ik uit beeld was riep ze keihard: Ik wil mijn eigen zuster! en dat was ik. In onze vrije tijd konden we in het zusterhuis gebruik maken van de grote huiskamer, beneden in het pand. Je kon natuurlijk ook op je kamer zitten, keten met de meiden. Omdat ik in Leeuwarden woonde en een vriendje had met een auto sleepte ik de halve huishouding van thuis mee om de slaapzaal wat op te leuken. Aan enthousiasme geen gebrek. Vriendinnen mocht je wel ontvangen maar vrienden niet! Wanneer je de stad in ging of naar huis dan moest je er goed aan denken om OP TIJD thuis te zijn. s Avonds na uur was je de klos. Dan moest je aanbellen bij het ziekenhuis en moest er speciaal iemand vanuit het ziekenhuis met je mee om de voordeur open te maken en je naam werd genoteerd! Dat betekende dat je de volgende morgen bij de directrice op het matje moest komen! Je mocht niet zomaar wegblijven van het eten, tenzij je hiervoor uitdrukkelijk toestemming had; je werd geacht altijd aanwezig te zijn bij de gezamenlijke maaltijden, ook als je vrij was! Als je t in je hoofd haalde dat niet te doen dan werd je daar van hoog tot laag op aangesproken. Al binnen een paar weken kwam de rebel in mij naar boven; ik kwam s avonds een paar keer te laat thuis, kwam niet opdagen bij maaltijden en zette bij voorkeur de boel op stelten. Het werken in het ziekenhuis vond ik erg leuk; van de verbandkamer (hier rolde je het verband met de hand!) tot de spoelkeuken en vooral het werken met en voor mensen. Het samenwonen met de andere meiden in t zusterhuis was erg gezellig. De strenge regels in het huis en de hiërarchie in het ziekenhuis braken me al snel op. Iedereen dacht iets over je te zeggen te hebben en ik kon daar slecht tegen. Toen ik opnieuw niet aan tafel was geweest bedacht ik dat ik maar beter direct naar de directrice kon 28 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 29

16 gaan en m n excuus aanbieden. Dat werd enorm op prijs gesteld en ik kreeg verder geen straf. De volgende dag was het alweer raak. Toen bedacht ik me geen moment en stapte direct door naar de directrice en bood haar mijn ontslag aan! De directrice was helemaal overdonderd. Binnen een maand alweer ontslag nemen en ik beloofde nog wel zo n goede verpleegster te worden! Nee. Dat ontslag kreeg ik niet, ik moest er nog maar eens rustig over nadenken en daarna kon ik weer naar de spoelkeuken. Dit zong snel rond in het ziekenhuis, dat was trouwens de reden dat ik t niet langer zag zitten. Je kon geen scheet laten of iedereen wist het! En dan al die vrouwen die de baas over je speelden, vreselijk! M n medezusters van de slaapzaal vonden t allemaal spannend; wat ging ik nu doen? Ik had al snel besloten om t ontslag dan maar schriftelijk aan te vragen, dat kon niet geweigerd worden. s Avonds laat een brief geschreven en s morgenvroeg op het bureau van de directie gelegd en toen maar afwachten. Dat duurde niet zo lang. Ik moest komen! De directrice was not amused en vertelde me dat ik bij nader inzien toch niet zo veelbelovend was! Ik moest binnen een uur m n eigendommen uit het zusterhuis verwijderen (want daarna mocht ik er niet meer in!) en me op de administratie melden voor m n salaris. Om met dat salaris te beginnen, na aftrek van kost en inwoning en t betalen van 2 leerboeken (ja, die waren voor mij besteld) kreeg ik 2 gulden en 50 cent voor 1 maand werken. Dat zusterhuis was wel even een probleem, ik had zoveel spullen naar het pand gesleept, dat kon ik niet zomaar even meenemen. Links de entree, rechts de receptie. Vroeger de wachtkamer voor de mannelijke bezoeker. Enfin, ik moest maar zien hoe ik dat deed. Voor de zusters was ik een slecht voorbeeld en moest ik zo snel mogelijk verwijderd worden. Ik ben maar een andere richting uitgegaan. Uiteindelijk ben ik secretaresse en later directiesecretaresse geworden bij het GIMD; deze stichting verzorgde o.a ziekenhuismaatschappelijk werk en via dit werk ben ik later toch nog regelmatig in ziekenhuizen op bezoek geweest voor vergaderingen. Nog steeds ben ik via commissies betrokken bij het MCL. Er is inmiddels het een en ander veranderd! 30 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 31

17 H e r i n n e r i n g e n R e a c t i e s v a n e e n a a n t a l b e w o n e r s Via de krant hebben we een oproep gedaan aan oud-bewoners van het zusterhuis om herinneringen uit die tijd op papier te zetten en op te sturen. Er kwamen veel brieven en oude foto s binnen waarvan we een aantal hebben gepubliceerd. Mevrouw J. Kayzer-Huizing uit Drachten die haar diploma heeft behaald in 1953 vertelt dat ze het best gezellig vond met elkaar maar ze vond het vervelend dat, wanneer ze van verlof terug kwam, haar bed in beslag genomen was door iemand anders. Groepsfoto Mevr. J. Kayzer-Huizing Links: Geen titel Mevr. Ineke Smit Rechts: Personeelsfeest Mevr. Tjitske ten Berg-Abma Mevrouw Ineke Smit uit Sybrandaburen begon de opleiding in september Zij weet te vertellen dat om 10 uur s avonds de deur op slot ging. Eén keer in de week mocht je laat uit vragen. Dat moest schriftelijk aan de directrice. Laat uit betekende wel om 12 uur binnen zijn. Stiekem gingen we wel s vaker laat uit. Dan gingen we met iemand anders mee. Maar dat liep niet altijd goed af. Toen ik eenmaal de vrijheid had, ging ik veel minder vaak uit dan in de tijd dat ik in het zusterhuis woonde! Mevrouw Jukema-de Jong kwam als 18-jarige in het zusterhuis en heeft er een goede tijd gehad. Een leerperiode voor mijn verdere leven schrijft ze. Tjitske ten Berg-Abma uit St. Nicolaasga sliep met 3 verpleegsters op de kamer. Een keer hebben ze me op de gang geduwd en het bed voor de deur gezet. Daar was mevr. Van der Veer niet blij mee. Mevrouw T. W. Visser-van Asselt uit Leeuwarden heeft vanaf 1956 ongeveer twee jaar in het zusterhuis gewoond. O.a. om het magere salaris heeft ze de opleiding niet afgemaakt en uiteindelijk voor een kantoorbaan gekozen, maar daar heeft ze achteraf wel spijt van gehad. De directeur Dhr. van Driel Mevr. Tjitske ten Berg-Abma Ook Maaike de Jong-Kloosterman heeft aan de periode maart 1963 tot september 1964 in het zusterhuis vriendinnen overgehouden voor het leven, zo vertelt ze. 32 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 33

18 Links: Groepsfoto Y. Reitsma-Slager Rechts: OK en POLI-ploeg. Afscheidsfeestje van een collega op haar kamer. (±1962) Mevr. Ank Oosterloo Links: De geslaagden (1961) Mevr. Ank Oosterloo Rechts: Toneelstukje (1961) Mevr. Ank Oosterloo Mevrouw Y. Reitsma-Slager vertelt in haar brief de tijd in het zusterhuis voor geen goud te hebben willen missen. Ondanks dat het heel erg streng was. Ook zij probeerde de laat uit regeling te omzeilen en glipte vaak met andere meiden mee naar binnen. Toen ze betrapt werden kwamen ze voortaan keurig op tijd thuis... om weer via het schuifraam te ontsnappen en alsnog later binnen te komen. Totdat dat was ontdekt. Mevrouw Ank Oosterloo uit Tytsjerk herinnert zich dat de huiskamer ook werd gebruikt voor het Sinterklaasfeest en voor het opvoeren van toneelstukjes voor de geslaagden. Een piepklein podium met allen er omheen, het was reuze gezellig. Omstreeks 1962 is hiermee gestopt. Ze vertelt verder: Het voelde als één grote familie al was het wel streng. Mevrouw H. Weijdema te Leeuwarden weet ook nog dat er een keer per jaar een feestavond was in de kamer op de begane grond. De deur werd er uitgehaald en er kwam een podium voor in de plaats. Aangezien vrouwen in de meerderheid waren werden enkelen omgeturnd tot mannen. De aanwezige mannen voelden zich dan geroepen zich als vrouw te verkleden, wat grote hilariteit veroorzaakte. Ze weet nog dat hoofd huishouding haar fiets in de gang van de Ossekop stalde omdat ze de stalling te ver weg vond. Wij hebben de fiets toen een keer in het bad op de eerste verdieping gezet. Fiets weg, politie bellen... even later stond de fiets er weer... Lies Memerda uit Leeuwarden kwam als tweedejaars binnen en ging ook al weer vrij snel de deur uit. Ze weet nog dat op de dag van haar examen prinses Margaret trouwde met Lord Snowdon. Ze was die dag om 10 uur klaar en mocht een kopje koffie halen bij juf Ter Veer. Ze had geluk want zij hadden de televisie aan met de trouwerij er op. Sinterklaasfeest (1962) Mevr. Ank Oosterloo 34 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 35

19 Links: Personeelsfeestje naar Vlieland Mevr. Muntendam-Wester Rechts: Rond de ste inwoner van L warden Mevr. Muntendam-Wester Clandestien feestje Mevr. Muntendam-Wester Mevrouw Muntendam-Wester uit Heerenveen heeft van mei 1950 tot en met juni 1952 gewoond in het zusterhuis. Ze was al lang blij dat ze de opleiding tot verpleegkundige kon doen en onderdak vond in deze moeilijke jaren, schrijft ze. Ze heeft o.a. foto s bijgevoegd van een personeelsreisje naar Vlieland en een door hen zelf georganiseerd clandestien feestje, zonder de directie op de hoogte te stellen. Iedere zuster moest zorgen voor een vriendje, of een broer. Allen waren we in het lang, erg chique. Een zeer geslaagd feest, schrijft ze. Boukje Velzen uit Sneek woonde in in het zusterhuis. Zij weet nog dat je eerst 21 jaar moest zijn voordat je het diploma kreeg, ook al was je eerder geslaagd. Ze zat met drie, en ook een tijdje met vier leerlingen op één kamer. Ook Boukje Velzen had het schuifraam ontdekt en wist de sluiproute onder het hek door te vinden. Volgens haar heeft de gevangeniswacht, die altijd zicht op hen had, hen verraden en er werden maatregelen genomen om dit te voorkomen. Het ligbad kon iedereen een keer per week gebruiken. Wel moest je dan vooraf inschrijven. Maar we wisten niet beter, schrijft ze. Willy Koopmans-de Vries had het geluk dat ze een kamertje had voor zichzelf. Bij mooi weer werd er gebruik gemaakt van de dakgoot om daarin te zonnebaden met een muziekje van de Cats op de achtergrond. Femmy Landman samen met 2 collega s op hun kamer Mevr. Femmy Landman Femmy Landman uit Baarn is op 1 april 1968 gestart met de opleiding. Zij weet te vertellen dat ze bij het schuifraam op heterdaad betrapt werden en dat ze van schrik het raam naar beneden lieten vallen. Eén van de meiden was halverwege en zat klem... Een taak van het nachthoofd was dat zij thee bracht bij de directrice, die in de straat tegenover het ziekenhuis woonde. Via een smalle trap kwam je bij haar kamer. Je klopte op de deur en moest wachten tot ze ja zei. Het gebit kwam in de mond en daarna deed ze het licht aan. Vaak lag er meer thee in de schotel dan dat er in het kopje zat J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 37

20 Afscheid van Dr. Winkel (3e rij van boven; 4e van links is Mevr. A. Demmer-Bouma) Mevr. Annie Demmer-Bouma Annie Demmer-Bouma uit Ureterp woonde van ca aan de Ossekop. Ze vond het een drukke tijd. Studeren, werken en vaak overwerken. Jongens kwamen niet verder dan het kleine kamertje naast de voordeur in de hal herinnert ze zich. Als ze trek hadden gingen ze even naar de Chinees achter de Ossekop voor een loempia. Op een dag zat de hal vol met militairen die dansles wilden nemen en op zoek waren naar 10 meisjes. Hun overste was in t normale leven dansleraar en wilde les geven. Een fantastisch halfjaar herinnert ze zich. Betty Heitman-v.d. Hoek weet nog dat je collega s op de zaal niet bij de voornaam mocht noemen. Ze kregen ook een cursus van enkele specialisten. Ook al hadden ze nachtdienst, dan moest deze cursus overdag gevolgd worden. Als de cursus niet in je vrije tijd was, moest je die later weer inhalen. Ook Betty weet zich nog een personeelsreisje te herinneren op 28 juni Op het programma staan: Scheveningen en het Panorama Mesdag. Ook kerst was een hoogtepunt: s morgens kopje thee met een snee kerstbrood. Het kerstmaal bestond uit: tomatensoep, brette pyk, appelsmots, tusearte, swiete snobberij (fan e kou) mei fruchten fan Hawaii. Stadsziekenhuis aan het Blokhuisplein Mevr. A. Demmer-Bouma Veel van bovenstaande onderwerpen komen ook terug in de verhalen van Olga Grootveld. Zij weet nog dat er goed op je lichamelijk welzijn gelet werd. Eens per maand kwam de weegschaal tevoorschijn om je gewicht te controleren. Werd je te licht bevonden, dan kwam de extra pap op tafel. Olga werd al snel slachtoffer van het papregime omdat ze in die tijd een dunne spriet was, ook al gruwde ze ervan. Voor Olga was het zusterhuis de basis van een succesvolle carrière die eindigde als directeur van een verzorgingshuis. Gea de Groot weet nog hoe ze in de jaren 50 na een ongelukje op een brancard via de smalle treden naar beneden werd gedragen. Feestavond Stadsziekenhuis Mevr. A. Demmer-Bouma 38 J u b i l e u m b o e k J u b i l e u m b o e k 39

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman Zeesteen Janneke Holwarda roman De wereld verzaakt; in het dorp van mijn ouders zijn de bladeren rood. Buson 1980 Ze is de jongste. En de vreemdste. Moeder had het zelf gezegd toen de tantes op bezoek

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

H utnieuws 4 2014-2015

H utnieuws 4 2014-2015 OBS de Boomhut 31 oktober 2014 H utnieuws 4 2014-2015 Locatie Bernhardlaan 10 6824 LE Arnhem 026-4433102 Locatie Julianalaan 1 6824 KG Arnhem 026-3701183 In dit nummer: Tussenschoolseopvang Tussenschoolseopvang

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Ik zocht een oude woning en die heb ik gevonden

Ik zocht een oude woning en die heb ik gevonden 1 kopen bestaande bouw villa nooitgedacht Een rijksmonument via Marktplaats Ik zocht een oude woning en die heb ik gevonden Het huis van Marian Sluimers stond al vijf jaar leeg toen zij het in 2009 kocht

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

DIJKHUIS ZWAAGDIJK-OOST 85 2015-1

DIJKHUIS ZWAAGDIJK-OOST 85 2015-1 DIJKHUIS ZWAAGDIJK-OOST 85 2015-1 1 Het laatste dijkhuis van Zwaagdijk In Zwaagdijk Oost, geklemd tussen dijk en dijksloot, ligt het huis van Joop Grent. Ooit stonden hier zes of zeven van dergelijke dijkhuisjes,

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Eewal 43 - Leeuwarden

Eewal 43 - Leeuwarden Eewal 43 - Leeuwarden Vraagprijs 339.500,-- kosten koper Omschrijving Eewal 43 - Leeuwarden MONUMENTAAL GRACHTENPAND MET MOGELIJKHEID VOOR BED EN BREAKFAST, IN HET HISTORISCHE STADSCENTRUM VAN LEEUWARDEN.

Nadere informatie

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld.

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld. Huize Louise. Inleiding. Vanuit het zuiden, even voorbij de Markt en de Protestante kerk in de Grotestraat, staat op de nummers 92 tot 94 een pand dat de naam draagt 'Huize Louise'. In dit pand waren eerder

Nadere informatie

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw 1 zaal 3 2 zaal 4 zaal 5 Liefde ik heb je zo lief! zaal 2 zaal 1 Ingang Uitgang begane grond Als je verliefd bent wil je er over

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Maxima Inleiding Ik hou mijn werkstuk over Máxima, omdat je erg vaak iets over Máxima hoort en ik dacht dat je daar veel informatie van hebt. Maar ik weet ook nog niet echt de rol van Máxima en ik hoop

Nadere informatie

Sinterklaas. Lees het verhaal en beantwoord de vragen.

Sinterklaas. Lees het verhaal en beantwoord de vragen. Sinterklaas Lees het verhaal en beantwoord de vragen. Sinterklaas is geboren aan het begin van de vierde eeuw. Hij is dus ongeveer 1700 jaar oud. Hij komt uit Myra, dat is een plaats in wat tegenwoordig

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Echt vrij waren we niet

Echt vrij waren we niet Echt vrij waren we niet Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom.

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar Jeugdland , in Ellecom. Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom. Onze meester was daar meneer den Ouden. 22 mei 1956 Afscheid van school. We

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Statig landhuis, tijdloos ingericht

Statig landhuis, tijdloos ingericht B i n n e n k i j k e n Tekst: Emmy van Dantzig Fotografie: Jan Verlinde voor Vlassak-Verhulst Statig landhuis, tijdloos ingericht Praktisch, maar wel stijlvol, elegant en tijdloos. Dat streefden Didi

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

Lieve allemaal, December 2012

Lieve allemaal, December 2012 Want zij zijn uitgegaan ter wille van den Naam 3 Joh. vers 7 Lieve allemaal, December 2012 Ze zeggen altijd dat december een drukke maand is, die voorbij vliegt. Terugkijkend naar onze december maand vinden

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Het Onderzoek Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Inhoud In deze hoofdstukken is mijn werkstuk verdeeld: 1.Christiaan Huygens blz: 4 2.Antonie van Leeuwenhoek blz: 6 3.De beschrijving

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

something new SOMETHING OLD, XXL binnenkijken

something new SOMETHING OLD, XXL binnenkijken 28 binnenkijken 29 XXL binnenkijken 2 SOMETHING OLD, something new HET JARENZEVENTIGHUIS DAT HENRIETTE EN PETER VIJFTIEN JAAR GELEDEN KOCHTEN, MOEST DRINGEND OPGEKNAPT WORDEN. GELUKKIG ZAG PETER DAT ER

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Oom Remus bron. Z.n., z.p. ca. 1950 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/remu001twee01_01/colofon.php 2010 dbnl / erven J.C. Harries 2 [Het

Nadere informatie

Ik ben Aniek en ik ben over 20 jaar kapster in mijn eigen kapsalon, en ik heb heel veel klanten in mijn kapsalon.

Ik ben Aniek en ik ben over 20 jaar kapster in mijn eigen kapsalon, en ik heb heel veel klanten in mijn kapsalon. David 4a5 weken geleden heeft groep 8 de eindtoets gemaakt. De cito is een toets waar een score uit komt aan de score kan je zien welk niveau je kan doen. De vakken waren taal rekenen en wereldoriëntatie.

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

familiehuis binnenkijken

familiehuis binnenkijken binnenkijken Behaaglijk familiehuis Om het huis kinderproof te houden, werd voor een strakke gietvloer gekozen, gemakkelijk en praktisch. Parketvloer kwam er alleen in de werkkamer. Van oudsher kregen

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Interviews: Wat is je naam? Marjolijn Zoodsma. Hoe oud ben je? 14 jaar. Wat wil je later worden? Hotel manager. Wat is je lievelingseten?

Interviews: Wat is je naam? Marjolijn Zoodsma. Hoe oud ben je? 14 jaar. Wat wil je later worden? Hotel manager. Wat is je lievelingseten? Kamp in Bakkeveen! Afgelopen weekend zijn we met 37 kinderen en 10 leiders naar een kampeerboerderij in Bakkeveen geweest. We vertrokken vrijdagmiddag om half 5 vanaf de parkeerplaats bij het korfbalveld.

Nadere informatie

Wonen in Mariahof en Scholtenhof 1

Wonen in Mariahof en Scholtenhof 1 Wonen in Mariahof en Scholtenhof 1 Wonen met zorg goede zorg die vertrouwd voelt Welkom bij Zorgfederatie Oldenzaal. Wij zijn een kleinschalige, plaatselijke organisatie voor mensen uit Oldenzaal en omgeving.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina

NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina 1 In dit nummer 2. De gemeente laat weten 2. Veilig en weer goed zicht 3. Pendelbus is succes 3. Interne verhuizing loopt goed 4. Mevr. Reijneke over haar interne

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

Indeling: Begane grond:

Indeling: Begane grond: Te Koop: Vraagprijs: Klaverstraat 58 394.500,- k.k. De wijk Wittevrouwen is heerlijk wonen, met de bakker en de groenteboer in de straat, traiteurs in de wijk net als diverse lekkere restaurantjes met

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943)

TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) Charles & Herman Horsthuis TANTE BETSIE (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943) De kunstzinnige familie Issels, waaruit wij mede voortgekomen zijn, telde één

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Wonen en werken tussen de weilanden

Wonen en werken tussen de weilanden binnenkijken Het muurtje met de legplanken scheidt de keuken van de living. De sofa is van Flexform Bij het boograam met het prachtige uitzicht over de weilanden staat een zithoek met een stoel, booglamp

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

Luisteren: muziek (B1 nr. 4)

Luisteren: muziek (B1 nr. 4) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Woorden en Beelden voor Kinderen

Woorden en Beelden voor Kinderen Woorden en Beelden voor Kinderen Mama en Aaron waren 1 jaar gelukkig samen toen ze een zoontje kregen, Nico. Toen Nico 1,5 jaar was besloten mama en Aaron om niet meer bij elkaar te blijven omdat ze veel

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

Afdeling oncologie 361

Afdeling oncologie 361 Afdeling oncologie 361 Wat u moet weten mca.nl Inhoudsopgave Belangrijke telefoonnummers 3 Welkom op de afdeling oncologie 3 Hoe bereikt u de afdeling? 3 Het specialisme oncologie 3 De medewerkers van

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat.

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat. Woordenschat blok 1 gr4 Les 1 De heg De lantaarn De plant Het tuinhek Het terras De garage Het dorp De stad De zwerver De stoep De woonwijk = een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een

Nadere informatie

Koos en Cilie Noordermeer

Koos en Cilie Noordermeer Je hebt welvaart en welzijn. We hebben enorme sprongen gemaakt op het gebied van welvaart. Maar ik twijfel wel eens aan het welzijn. Er zijn zoveel gestreste mensen. En problemen en dergelijke. Dus het

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren.

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt van Rijn Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt is op 15 juli 1606 in Leiden geboren. Rembrandt zijn vader was eigenaar van een molen. Die molen was niet bewoonbaar. Hun huis stond

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Lucas en de Grote Gelddrukker

Lucas en de Grote Gelddrukker Lucas en de Grote Gelddrukker Eerste druk, april 2012 2012 Marc Hagens Coverfoto: ECB door U-g-g-B-o-y-(-Photograph-World-Sense-) Corrector: Suze Roebersen isbn: 978-90-484-2375-0 nur: 284 Uitgever: Free

Nadere informatie

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders

Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1. Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 1 Brieven aan bijna niemand anders Ahlberg en Tellegen 13-12-11 14:29 Pagina 2 ander werk van toon tellegen Theo Thijssenprijs 1997 Hendrik de Vriesprijs 2006

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Schoolkamp 2015, Jacco

Schoolkamp 2015, Jacco Schoolkamp 2015, Jacco We gingen om 10:30 weg met de bus, eigenlijk moesten we met de fiets maar het stormde hard. Met de bus reden we naar Basal, daar werd verteld wat ze deden en we gingen stenen zoeken.

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Verkoopbrochure Oosterhuisweg 32 te Makkinga Vraagprijs 425.000,- k.k.

Verkoopbrochure Oosterhuisweg 32 te Makkinga Vraagprijs 425.000,- k.k. Verkoopbrochure Oosterhuisweg 32 te Makkinga Vraagprijs 425.000,- k.k. terpstramakelaardij.nl Oosterhuisweg 32 te Makkinga U KUNT BIEDEN VANAF 425.000,-. De vraagprijs bedraagt 475.000,- k.k. Oosterhuisweg

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

G. Oud Pzn & Co (Likeurstokerij "de Voorwaarts") (Oud Wijnkopers)

G. Oud Pzn & Co (Likeurstokerij de Voorwaarts) (Oud Wijnkopers) G. Oud Pzn & Co (Likeurstokerij "de Voorwaarts") (Oud Wijnkopers) Gerrit Oud, zoon van tabaksfabrikant Pieter Oud, plaatste in de Purmerender courant van zondag 6 mei 1877 een advertentie. De naam Oud

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool.

De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool. De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool. Onder leiding van pastoor Van de Pavoort werden er op een perceel grond naast de kerk 2 scholen gebouwd voor de kinderen uit de nieuwe parochie. Zoals gebruikelijk

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Abdi Kasih Wij zijn twee zussen, Anniek en Sophie, en begin dit jaar zijn we samen op wereldreis gegaan naar Australië, Nieuw-Zeeland en Indonesië. In Australië woont een deel van onze familie en in Indonesië

Nadere informatie

Dag 16: De cadeautjes stromen binnen

Dag 16: De cadeautjes stromen binnen Dag 16: De cadeautjes stromen binnen Geplaatst op 11 september 2011 door Johan Hier is de foto van de drie meiden van de discotheek. Ze hebben lol gehad. Vol verhalen kwamen ze terug. Uhm, Vincy en Hao

Nadere informatie

Stijlvolle elegantie in klassieke villa

Stijlvolle elegantie in klassieke villa Binnenkijken Stijlvolle elegantie in klassieke villa Tien jaar geleden beslisten Maria en Ludo een nieuwe woning te bouwen in een groene, bosrijke omgeving. Het resultaat, een statige, klassieke villa,

Nadere informatie

VERLOST UIT HET DONKER

VERLOST UIT HET DONKER Anders in de rij Veldstraat 59 VERLOST UIT HET DONKER Het huis in de Veldstraat is dit jaar precies 100 jaar oud. In de stadsarchieven staat het ingeschreven als een realisatie van ene A. Vandenberghe.

Nadere informatie

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6

Uitprobeerpakket. Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Uitprobeerpakket Toetsboek 4 groep 4 blok 6 Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

TE KOOP Vrijstaande woning met loods op een perceel van 780 m²

TE KOOP Vrijstaande woning met loods op een perceel van 780 m² Langeweg 11 Postbus 1166 3260 AD Oud-Beijerland Tel: 0186-634200 Fax: 0186-634276 TE KOOP Vrijstaande woning met loods op een perceel van 780 m² Kwakscheweg 5 3261 LG Oud-Beijerland Algemeen Deze vrijstaande

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

WELKOM OP PALEIS HET LOO

WELKOM OP PALEIS HET LOO ANTWOORDEN BIJ DE SPEURTOCHT: 1. De oranjeboom (sinaasappelboom) 2. Kroon en rijksappel 3. Kroon op tafel, appel in de hand 4. Aan de overkant aan de muur 5. Links en rechts van de open haard 6. Dan zat

Nadere informatie

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Donderdag 8 juli 2011 door Gemma van Winden-Tetteroo Jakob en Marja voor hun prachtig verbouwde Rechthuis. Schipluiden De zon kruipt bijna weg achter

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het is 7 uur in de ochtend. Het is een dag nadat Nienke de traan van Isis aan Anchesenamon had gegeven. Nienke was al vroeg wakker, want ze kon niet meer slapen. Ze had weer

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

De WC s op De Geldershof.

De WC s op De Geldershof. 1. Klaas en Lieke wonen in één huis. Klaas gaat boodschappen halen en als hij terug komt liggen er glas scherven op de grond, het raam is open, en Lieke is dood. Wat is er gebeurd toen Klaas weg was? 2.

Nadere informatie