Literatuuronderzoek 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Literatuuronderzoek 2013"

Transcriptie

1 Literatuuronderzoek 2013 Danny Erenstein & Inge Laning Datum: 9 januari 2014

2 Titelblad Titel: Ondertitel: Auteur: Kader: Organisatie: Hogeschool: Instituut: Begeleider vanuit instituut: Begeleider vanuit organisatie: Literatuuronderzoek Being Involved Danny Erenstein & Inge Laning Hanzehogeschool Groningen Being Involved Locatie Utrecht Hanzehogeschool Groningen Instituut voor Facility management Henk Brink Ineke van Winden Datum: 9 Januari

3 Voorwoord Dit rapport is het resultaat van een literatuuronderzoek dat in opdracht van de Hanzehogeschool in Groningen is verricht. Dit literatuuronderzoek vormt een basis van handvatten over hoe je mensen in beweging kan krijgen. Deze opdracht is samen met de organisatie Being Involved opgesteld. Deze organisatie houdt zicht bezig met leiders en leiderschap in Afrika en dan met name Liberia. Toen de opdracht bekend werd gemaakt dat we zelf een onderwerp mochten kiezen hebben wij meteen gekozen voor de opdracht voor de stichting Being Involved. We vinden het onderwerp interessant en wij denken dat wij beide onze passie hierin in kwijt kunnen. Met veel plezier hebben we aan dit rapport gewerkt en we hebben allebei veel nieuwe kennis opgedaan. We hebben veel gehad aan de hulp en de informatie van de stichting Being Involved. Via deze manier willen wij dan ook een aantal mensen bedanken zoals Henk Brink voor het begeleiden van de opdracht en alle hulp die hij ons heeft geboden. Natuurlijk willen we Ineke van Winden vanuit de stichting Being Involved bedanken voor haar hulp, enthousiasme voor de opdracht en de altijd snelle reacties en haar toegankelijkheid. Groningen, 9 januari

4 Inhoud Titelblad... 1 Voorwoord Inleiding Onderzoeksontwerp Revoluties Jasmijnrevolutie in Tunesië Egyptische Revolutie Roemeense revolutie Martin Luther King Arabische lente Kenmerken in ontstaan revoluties Geweldloze revolutie Maslow pyramide/vulkaan Zwakheden dictatuur/ leiderschap situatie Kwaliteiten perfecte leiders Verbinding van mensen Volgerschap Leiderschap en volgers Nelson Mandela en zijn volgers Een revolutie zonder leiders Sociale netwerken Twitter Analyse en conclusies Analyse Conclusie Bronvermelding

5 1. Inleiding Being Involved De stichting Being Involved is een stichting die zich inzet voor de ontwikkeling van jonge leiders in kwetsbare samenlevingen. Dit gebeurt door advisering, training en coaching van mensen die werken aan integriteit en verantwoordelijk leiderschap. Daarnaast zoekt de stichting communicatie over hoe ze in de samenleving betere verbindingen en meer samenhang kunnen creëren. De stichting wil de bestuurscapaciteit versterken en doen dit door samen te werken met Liberiaanse organisatie en deskundigen in Nederland. Zo werken de partijen samen aan een ontwikkeling van leiderschap training. Door jongeren te voorzien van leidinggevende kwaliteiten hoopt Being Involved bij te dragen aan een betere toekomst. Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat de jongeren zelf kunnen zorgen voor een beter Liberia. Visie & Missie De visie van stichting is dat ze er van overtuigd zijn dat leiderschap op alle niveaus cruciaal is om een gezonde samenleving vorm te geven, met ruimte voor iedereen. Sommige samenlevingen vertonen zwakke sociale structuur. Hierdoor zijn er extra inspanning nodig om de sociale cohesie te versterken. Als missie heeft de stichting om mensen en organisatie te ondersteunen om bij te dragen aan verantwoordelijk leiderschap in fragiele staten en zwakke groepen in de samenleving. De stichting richt zich daarbij speciaal op jonge mensen, opdat zij goed voorbereid zijn op toekomstig leiderschap. Being Involved werkt in Nederland en in het buitenland namelijk in Liberia. In overleg met organisatie zijn er hoofdvragen en deelvragen opgesteld. De onderzoekers hebben door middel van een onderzoek te houden en te kijken naar de afgelopen jaren deze vragen kunnen beantwoorden. De stichting kan hieruit nuttige informatie halen en dit gebruik om hun kennis te verbreden en te verdiepen. De hoofdvraag luidt als volgt; Hoe ontstaat een revolutie, waarbij de mensen zelf in actie komen? In de analyse en conclusies wordt er antwoord gegeven op deze vraag. In de hierop volgende hoofdstukken staat aanvullende informatie om de vraag te beantwoorden. 4

6 2. Onderzoeksontwerp In het onderzoeksontwerp wordt beschreven wat het onderwerp is van het onderzoek. Daarnaast wordt de afbakening beschreven. Het onderwerp van het onderzoek heeft te maken met het ontstaan van sociale bewegingen in de moderne tijd. De onderzoekers onderzoeken de gevonden literatuur over het onderwerp en maken een zo volledig mogelijk beeld voor de opdrachtgever. De doelstelling van het onderzoek luidt als volgt; Aan het einde van het onderzoek zijn er handvatten met ideeën en/of verhalen over wat er werkt of kan werken om een beweging op gang te krijgen. De probleemstelling van het onderzoek luidt als volgt; Hoe kan er een zo volledig mogelijk beeld verkregen worden over de eigenschappen en kwaliteiten van een leider die nodig zijn om een beweging in gang te zetten? Het resultaat wat het onderzoek gaat opleveren is als volgt; Het onderzoek is op een verantwoorde manier uitgevoerd waarbij er veel gebruik gemaakt is van bronnen. De resultaten van het onderzoek zullen waardevolle informatie bevatten en zal bruikbaar zijn voor de stichting Being Involved. Bij de hoofdvraag kan gedacht worden aan het resultaat dat behaald dient te worden om een zo volledig mogelijk onderzoek te komen. De hoofdvraag van het onderzoek luidt als volgt; Hoe ontstaat een revolutie, waarbij de mensen zelf in actie komen? Om antwoorden te krijgen op de hoofdvraag zijn er een aantal deelvragen opgesteld. Hieronder staan de deelvragen: Welke revoluties zijn de afgelopen jaren ontstaan door één of enkele personen? o Deze vraag wordt gesteld binnen een kader van de afgelopen 25 jaren. Hierin is gekozen voor enkele revoluties waarover een goed beeld te verkrijgen is. Wat voor rol hebben de leiders en de volgers? Wat voor rol heeft de social media gehad in revoluties of andere bewegingen? 5

7 3. Revoluties Welke revoluties zijn de afgelopen jaren ontstaan door één of enkele personen? De volgende revoluties worden behandeld: - Jasmijnrevolutie (2010) - Egyptische revolutie (2011) - Roemeense revolutie (1989) - Burgerrechten beweging van Dr. Martin Luther King (Jaren 60) - Ontstaan Arabische lente (2010) 3.1 Jasmijnrevolutie in Tunesië De jasmijnrevolutie heeft in Tunesië plaats gevonden en de is de benaming voor de protesten van de Tunesisch bevolking tegen de hoge werkeloosheid, corruptie, hoge voedselprijzen en de politiek van president Zine El Abidine Ben Ali. De revolutie is vernoemd naar de jasmijn, deze bloem wordt beschouwd als het nationale symbool van Tunesië. Volgens Rasha Moumneh (2011) was de aanleiding van deze revolutie het verkopen van groente en fruit door Mohammed Bouazizi, een werkloze man. Hij had geen vergunning en werd mishandeld door de politie. De man deed een hierover aanklacht. Deze aanklacht tegen het geweld kreeg geen gehoor, door de heersende corruptie. Volgens Moumneh werd Mohammed moedeloos en besloot hij zichzelf te overgieten met benzine en in brand te zetten. Hij overleed aan zijn verwondingen en wordt nu gezien als de nieuwe nationale held van Tunesië. De demonstraties die hierop volgde begonnen in zijn woonplaats, Sidi Bouzid. Zijn zelfbranding wordt gezien als het startteken van demonstraties vanwege de werkloosheid en corruptie in Tunesië. De massa werd geleid door de onvrede die leefde onder de mensen. 3.2 Egyptische Revolutie De Egyptische Revolutie vond plaats in 2011 en was gericht tegen de toenmalige Egyptische regering geleid door president Hosni Moebarak. Moebarak heeft het land bijna dertig jaar op autocratische wijze geleid. Na enkele zelfverbrandingen die in de media in verband werden gebracht met het begin van de jasmijnrevolutie in Tunesië, zijn er in januari 2011 op grotere schaal protesten begonnen. M. Lanting (2012) en R. M. Taha (2012) zeggen dat de voornaamste redenen van de Egyptenaren om de straat op te gaan waren geweld door de regering, werkloosheid, armoede, corruptie en beperkte vrijheid van meningsuiting. Vermoedelijk om aandacht te vragen voor zijn lage levensstandaard stak een restauranthouder zichzelf in brand. In de periode daarop volgend staken in Egypte ten minste twaalf mensen zichzelf in brand. De ontevredenheid van de Egyptenaren werd op de dag van de woede in bewegingen gezet door een uitspraak die door de campagne op een Facebook-pagina en twitter was geplaats. De uitspraak luidt als volgt We zijn allemaal Khaled Saïd. Khaled Saïd was een Egyptische blogger die in 2010 het slachtoffer werd van politiegeweld. Zijn dood veroorzaakte een golf van verontwaardiging en woede. De Facebook-pagina werd in stand gehouden onder een schuilnaam en had binnen een maand aanhangers en in het begin van 2011 inmiddels De website wakkerde telkens weer volgende protesten aan. M. Lanting (2012) beschrijft ook het verhaal van een 26 jarig vrouw uit Egypte genaamd Asmaa Mahfouz. Zij is een digitaal verbonden burger. Tevens is zij een van de oprichters van de 6 e april beweging. Deze beweging wordt in verband gebracht met veel demonstraties, aldus R. M. Taha (2012). In het begin van 2010 riep ze via YouTube haar landgenoten op, om op 25 Januari op het 6

8 Tahrirplein tegen het regime te protesteren. Ze kreeg het voor elkaar jongeren te laten samenkomen. Om de protesten verder te stimuleren en te coördineren zette ze Facebook en Twitter in. De online sociale netwerken maakten het ook mogelijk desinformatie van het regime heel snel te ontzenuwen. Dit zorgde voor een beweging die niet te stoppen is. 3.3 Roemeense revolutie Volgens R. van Broekhoven (2009) ontstond in het jaar 1989 de revolutie in Roemenië. Op dat moment viel Roemenië, sinds de tweede wereldoorlog, onder het regime van Rusland. Zij werden onderdeel van de Sovjet Unie. Er zijn meerdere dictatoren geweest, maar de laatste was Nicolae Ceaușescu. Onder zijn leiding was Roemenië een politiestaat waar Nicolae zijn Securitate een streng regime in stand hield. Het land zijn armoede groeide enorm sinds de plannen van Nicolae. Deze plannen waren, volgens R. van Broekhoven, bedoeld om de economie een boost te geven. Het tegenoverstelde gebeurde en dit leidde tot veel onvrede bij het volk. László Tőkés en Mircea Dinescu zijn personen die samen begonnen aan de omwenteling van het dictatuur. László Tőkés was een dominee en bijzonder kritisch op het regime. Hij was de dominee van het plaatsje Timișoara. Hier begon ook de eerste opstand tegen het leger en de Securitate. Deze kwamen om de dominee op te pakken, maar de volgelingen van Tőkés weerhielden hen. Dit resulteerde in een grotere opstand die telkens werd neer geslagen. De vonk sloeg echter wel over naar Boekarest. Mircea Dinescu was een dissident en veroordeeld tot huisarrest. Dit gebeurde toen hij zich meerdere malen negatief uitliet over de politieke plannen. Op dit moment stond er niemand op als representant van de bevolking. Mircea Dinescu verscheen als een van de eerste voor de camera en gaf het volk toen een stem. 3.4 Martin Luther King Martin Luther King jr. was een Amerikaanse baptistische dominee een politieke leider en een van de prominentste leden van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Martin Luther King werd beroemd in de jaren vijftig en zestig dankzij zijn geweldloze verzet tegen de rassenscheiding in de Verenigde Staten. P. Ling (2002) schrijft dat hij dit deed door een massademonstratie op 28 augustus Ook boycotte hij stadsbussen die blanken bevoordeelden. Deze beelden en zijn verbale en retorische vaardigheden en charismatische uitstaling leverden hem veel roem op. P. Ling (2002) schrijft dat Kings filosofie van niet- gewelddadig verzet leidde tot zijn arrestatie. King werd gehaat door aanhangers van de rassenscheiding in de zuidelijke staten. Er werd zelfs een aanslag op zijn woonhuis gepleegd en hij en anderen zwarte leiders werden beschuldigd van samenzwering. Toch hadden de campagnes succes en had Martin Luther King op 28 augustus 1963, meer dan mensen aanwezig bij zijn toespraak. Op 4 april 1968 werd Martin Luther King doodgeschoten toen hij op een balkon stond. De moord leidde tot een nationale golf van onrust in meer dan 60 Amerikaanse steden en hierbij vielen 39 doden. 3.5 Arabische lente De revoluties in de Arabische wereld worden ook de Arabische lente genoemd. Het is begonnen op 18 december 2010 en speelt zich grotendeels af in de volgende landen: - Tunesie - Egypte - Libië - Jemen - Syrie ( burgeroorlog) - Bahrein ( Grote demonstraties en protesten - Jordanië 7

9 - Marokko - Algerije - Irak - Palestina De aanleiding was, volgens M. Lanting (2012), de armoede, mensenrechtenschendingen, corruptie en gebrek aan politieke vrijheid. Het doel van de revoluties waren het aftreden van onderdrukkende regimes, meer politieke vrijheid, democratie en mensenrechten. In elke land hebben er verschillende gebeurtenissen plaats gevonden waardoor de burgers in opstand en verzet kwamen. Het gevolg hiervan is dat de staatshoofden van vier landen Egypte, Libië, Tunesië en Jemen. Daarna zijn in drie van de vier landen verkiezingen gehouden, wat voorheen niet gebeurde. Deze opstanden werden niet geleid door 1 of enkele personen. Het volk liet met zijn allen hun ongenoegen blijken. 8

10 4. Kenmerken in ontstaan revoluties Hier wordt beschreven hoe een revolutie onderdrukt kan worden en hoe een revolutie uiteindelijk ontstaat. Ook wordt er stil gestaan bij kenmerken van leiders die mensen in beweging kunnen krijgen. 4.1 Geweldloze revolutie Revoluties kenmerken zich in meerdere soorten en stijlen. Gene Sharp, bekent als de Machiavelli van geweldloosheid, heeft veel geschreven over andere manieren van revolutie voeren. John-Paul Flintoff (2010) schrijft dat Gene Sharp gelooft in het volgende: Power is held only by the consent of the people over whom it is exercised, and that consent can be withdrawn. All regimes depend on certain pillars of support and, with a proper strategy, resisters can remove those pillars nonviolently. Gene Sharp(2008) stelt zelf dat mensen zelf een grote kracht bezitten. Zij geloven echter te veel in de trucjes en beloftes die van, in hun ogen, boven worden opgelegd. Er zijn verschillende opzichten waarmee leiders veel druk kunnen uitoefenen. Autoriteit: Het geloof dat de leiders autoriteit hebben en dat moreel gedraag aanspoort dit te volgen. Menselijke bronnen: Het aantal mensen of groepen dat achter de leider staat en die zelf luisteren, meewerken en opvolgen. Vaardigheden en kennis: De eigenschappen die nodig zijn om acties te ondernemen die gekregen worden door mensen of groepen volgers. Immateriële factoren: Psychologische en ideologische factoren die bijdragen dat mensen hun leiders volgen en assisteren. Materiële bronnen: De mate waarin de leiders controle hebben over eigendommen, natuurlijke bronnen, financiële mogelijkheden en de communicatiemiddelen. Sancties: Straffen en dreigementen die leiders kunnen uitoefenen op hun volgers om het regime te laten bestaan en hun politiek te laten bedrijven. Zodra de mensen inzien dat het anders kan, komt er beweging. De mensen verschuiven de macht dan op bovenstaande factoren. 4.2 Maslow pyramide/vulkaan Leotine van Hooft(2012) beaamt het vorige hoofdstuk door te zeggen dat er voor een transitieperiode vaak een wake-up call plaats vindt. Door zich los te maken van de gevestigde orde kunnen mensen een verzet scheppen. Zij ziet dit als een noodzakelijke stap boven de Maslow pyramide. De vijf stappen zoals bedacht door Abraham Maslow in 1943 geven enkel een individualistisch inzicht. De extra drie stappen zijn een meer collectivistische inslag. Deze drie stappen zijn Behoefte aan verbinding, Behoefte aan betekenis en Behoefte aan impact. Zij geven weer dat een persoon bij persoonlijke ontwikkeling ook opzoek moet naar de ontwikkeling van de groep. Bij de eerste twee stappen wordt een connectie gelegd tussen personen. Bij de behoefte aan impact kan de hele groep in beweging komen en heel veel bereiken/veranderen. Hierdoor is de vergelijking gelegd met een vulkaan, welke op de volgende pagina te zien is. Zodra er genoeg druk is opgebouwd onder de bevolking, volgt er een explosie. Dan worden er leiders gezocht en gestreefd naar idealen van de groep. 9

11 Druk opbouwen binnen een groep kan op meerdere manieren. Het beperken van het levensstandaard of het tegenhouden van ontwikkelingen kan bij veel mensen kwaad bloed zetten. De frustratie in deze mensen kan leiden tot een gemeenschappelijk doel. Hierdoor komt een groep samen. Een belangrijke theorie over de vorming en kracht van groepen heet Ubuntu. Binnen het collectivistische aspect van Leontine van Hooft(2012) wordt uitgegaan van Ubuntu. Ubuntu is een filosofische manier waarop geleefd wordt in de meeste Afrikaanse landen. Barbara Nussbaum(2007) schrijft hier het volgende over: Ubuntu is not a concept easily distilled into a methodological procedure. It is rather a bedrock of a specific lifestyle or culture that seeks to honor human relationships as primary in any social, communal or corporate activity. Het verkrijgen, behouden en onderhouden van relaties tussen personen en groepen is een belangrijk onderdeel. Door luisteren, anderen helpen en het creëren van vertrouwen, eerlijkheid en het begrijpen van elkaar brengt Ubuntu waardigheid en harmonie in relaties. Binnen Ubuntu hebben vooraanstaande leiders bepaalde kwaliteiten. Kennis en visie zijn hier belangrijk maar vooral wordt er gekeken naar het vermogen tot verbinden en doortastendheid. De leiders zijn niet tevreden met de situatie van hunzelf en de mensen uit hun omgeving. Zij willen het beste voor de mensen om hen heen en besluiten in actie te komen. Zo beschrijft Marinus Knoope (1998) dat deze leiders ook volhardend omgaan met tegenwind. Mandela werd geen voorbeeld voor een hele natie omdat hij zo gelukkig zat te zijn in de gevangenis. Hij werd een rolmodel omdat hij de ambitie had om iets te veranderen. 4.2 Zwakheden dictatuur/ leiderschap situatie Het samen komen van groepen en mensen kan leiden tot een revolutie. Door ook een leider te hebben die uit gaat van een heldere visie die ook ten gunste is van de groep, nemen ook de volgers en groepsleden toe. Als de groep een groot aantal personen telt, kan er over worden gegaan tot een verandering van de situatie. Gene Sharp (2008) kijkt bij het ontstaan van een revolutie niet naar de groep, maar vooral naar de mogelijkheden die elke groep heeft. Zijn grootste tip is het zoeken naar de Achilles hiel van de situatie. Zodra deze duidelijk is, dan kan daar op worden gefocust. Dit kan dan ook weer verandering te weeg brengen. Er zijn binnen een dictatuur of strenge leiderschapssituatie meerdere zwakke punten te vinden. 1. De mensen, groepen of instellingen die het systeem bedienen kan worden beperkt of geminimaliseerd. 2. De gevolgen van eerder beleid zorgt ervoor dat in huidige situaties niet kan worden ingespeeld op conflicten. 10

12 3. Het huidige systeem heeft een vaste routine. Hierdoor kunnen veranderingen niet snel worden doorgevoerd. 4. De huidige beschikbare bronnen kunnen niet beschikbaar worden gemaakt voor nieuwe behoeften. 5. Onderdanige mensen, die hun meerdere niet willen teleurstellen, geven niet altijd de juiste of volledige informatie. 6. De ideologie van het systeem is instabiel. 7. Een sterke aanwezige ideologie kan worden vastgehouden waardoor men onoplettend is richting behoeften en benodigdheden. 8. Overmatige bureaucratie maken het systeem en beleid ineffectief. 9. Interne conflicten die kunnen leiden tot beschadiging van het huidige beleid. 10. Intellectuelen en studenten worden rusteloos als reactie op voorwaarden, beperkingen, indoctrinatie en recessie. 11. Het grote publiek wordt sceptisch in verloop van tijd. 12. Verschillen op regionaal, klassen, cultureel en nationaal gebied kunnen te ver uit elkaar komen te liggen. 13. Een dictatoriaal regime is altijd instabiel, maar kent momenten waarop het extra instabiel is. Tijdens deze momenten worden er veel veranderingen doorgevoerd in functie en positie. 14. Politie of legergroeperingen komen op voor hun eigen belangen. 15. Bij een nieuwe situatie is veel tijd nodig om de situatie te laten inburgeren. 16. Doordat een klein groepje mensen veel beslist, worden er veel fouten gemaakt in het doorvoeren ervan. 17. Zodra het regime deze gevaren tracht te voorkomen, zal er veel macht worden gedecentraliseerd. Hierdoor wordt de macht uitgehold. 11

13 4.3 Kwaliteiten perfecte leiders Volgens Nisandeh Neta van Open Circles Academy (2009) zijn de beste leiders zijn inspirerend en gedreven en zijn continue bezig met verbeteringen en veranderen. Zij benutten leiderschap om mensen en organisatie te ontwikkelen zowel rationeel als met gevoel. Op basis hiervan zijn er vijf topkwaliteiten van perfecte leiders opgesteld: 1. Authentiek De manier waarop de leiders zich gedragen en denken is volkomen in lijn met hun eigen normen en waarden en die van de organisatie/maatschappij. De autoriteit komt voort uit aan de ene kant zelfkennis en aan de andere kant hun dienstbaarheid aan de mensen en de organisatie. 2. Emotionele intelligentie Emotionele intelligente leiders zijn zich erg bewust van hun eigen en anderen hun emoties en gaan daar goed mee om. Ze hebben een sterk gevoel van eigenwaarde, zelfvertrouwen en onafhankelijkheid. Ze richten zich naar hun eigen toekomstvisie laten anderen groeien. 3. Schets een beeld Topleiders hebben een visie die vaststaat, inspirerend, duidelijk en zinvol is. Ze scheppen een pad naar de toekomstvisie en geven hun mensen het vertrouwen dat de visie haalbaar is en dat ze het samen voor elkaar kunnen krijgen. Hierin staat ook de voordelen voor de groep beschreven. 4. Heeft passie De enthousiasme, opwinding en motivatie van een goede leider werkt aanstekelijke. gepassioneerde leiders kunnen hun omgeving opzwiepen tot een niveau dat ze zelf niet voor mogelijk hadden gehouden. 5. Is bescheiden Goede leiders hebben constant oog voor de verbetering van prestaties van hun team en organisatie. Zij smeden de best mogelijke teams en hun behoeften. Dit doen zij in plaats van hun ego strelen en het zoeken naar bevrediging van hun eigen behoeften. 4.4 Verbinding van mensen Mensen meekrijgen is altijd een belangrijk punt in een revolutie. Zonder de juiste volgers kan er geen beweging plaats vinden. De essentie ligt volgens Annemarie Mars (2006) in het woord verbinding. Ze geeft ook aan dat verbinding niet bewerkstelligd wordt door de veranderaars. Elk persoon afhankelijk dient te beslissen om te veranderen. Hierin ligt dus de afweging van de persoon. Er zijn meerdere keuzes die een persoon kan nemen zodra hij gevraagd wordt zijn gedrag te veranderen: Ik ga mee. Ik geef het een kans. Ik verzet me ertegen. Ik doe alsof er niks aan de hand is. Voordat mensen op hun keuze komen ligt er eerst nog twijfel en weerstand ten grondslag. Deze weerstand dient te worden weggenomen. Marco Hendrikse (2012) schrijft dat een leider inzicht moet krijgen in de redenen van weerstand tegen verwarring zodat er op geanticipeerd kan worden. Dit zorgt er voor dat het veranderingstraject zo succesvol mogelijk verloopt. Rosabeth Mos Kanter (2012) geeft in het Harvard Business review een lijst van weerstanden bij mensen en hoe ze te voorkomen. 1. Controle verlies: Het zelfbestuur van mensen wordt aangetast door verandering. Zij voelen zich minder op hun gemak. Het hebben van controle over eigen handelen is het eerste waar we in een andere situatie naar kijken. Door deze mensen eigen keuzes te geven en mee te nemen in de plannen/gesprekken over de verandering, helpt het hen. 2. Hoge onzekerheid: Het is belangrijk te weten welke stappen we gaan nemen. De stappen in het donker zijn het lastigst. Marco Hendrikse(2012) stelt dat mensen liever ongelukkig blijven 12

14 dan dat ze het onbekende tegemoet gaan. Door het bieden van veiligheid en een duidelijke visie zijn deze mensen eerder geneigd stappen te ondernemen. 3. Verassingen: Zodra mensen tijd ontnomen wordt om aan het idee te wennen of te kijken naar consequenties roept dit weerstand op. Leiders dienen geen geheimzinnige veranderingen voor te bereiden en alvast hints te geven van het geen dat gaat komen. 4. Alles lijkt anders: Er zijn gewoontedieren die niet houden van veranderingen. Deze routines geven een gevoel van veiligheid. Grote veranderen roepen bij hen dan ook weerstand op. Leiders dienen in deze gevallen het aantal veranderingen te minimaliseren. Zij moeten niet gaan veranderen om het veranderen. 5. Gezichtsverlies: Verandering geeft meestal weer dat het vorige niet goed genoeg was. De mensen die binnen het vorige een belangrijke rol hadden voelen zich snel aangevallen. Zij krijgen dan het gevoel alsof zij het fout hadden. Leiders dienen de goede punten van het oude systeem te benadrukken en aan te geven dat de wereld helaas is veranderd. 6. Competentie zorgen: Veel mensen krijgen zorgen over hun eigen kunnen. Doordat de wereld snel veranderd geloven sommige mensen dat hun kwaliteiten niet meer nodig zijn. Dit creëert een angst. Door iedereen de informatie te bieden voor vernieuwing biedt de leider een veiligere situatie. 7. Meer werk: Verandering betekent altijd meer werk. Helemaal voor de mensen die dicht bij de verandering zitten. Leiders kunnen deze weerstand weg nemen door te focussen op mensen die hard werken of om iets toe te geven aan de mensen die ook mee willen veranderen. 8. Rimpeleffect: Door het veranderen van een onderdeel in de situatie, veranderen andere onderdelen ook. Dit raakt ook mensen die niks met de verandering te maken hebben of willen hebben. Hierom moeten leiders zorgen voor een wijd draagvlak voor de verandering. Iedereen dient het nut ervan in te zien. 9. Oude koeien: Mensen zijn goed in het uit de sloot halen van oude koeien. Dit brengt voor veel mensen oud zeer naar boven. Leiders dienen eerst het verleden te helen voordat zij zich gaan richten op de toekomst. 10. Echte bedreiging: Verandering kan echt pijn doen. Dit kan omdat mensen hun banen verliezen of vervangen worden door anderen. Het beste kunnen leiders eerlijk en transparant zijn. Rosabeth Mos Kanter (2012) en Annemarie Mars (2006) zijn het erover eens dat weerstand zo minimaal mogelijk moet worden gemaakt en dat het naar verloop van tijd omslaat. Annemarie Mars(2006) geeft weer dat er drie fasen zijn op weg naar verbinding. Dit zijn ontkenning, weerstand en zelfonderzoek. Deze fasen verschillen qua grootte per persoon. Door weerstand te ontnemen/verminderen kan er worden gekeken naar het veranderingsproces. Het veranderingsproces zit tussen de huidige situatie en de streefsituatie. Annemarie Mars (2006) beschrijf vijf krachten die er voor kunnen zorgen dat het veranderingsproces soepel wordt doorlopen. 1. Urgentie: Hetgeen waar de verandering voor nodig is. Dit betreft het expliciteren van de aard, de ernst en de oorzaken van het probleem. 2. Ambitie: Dit geeft de richting aan van de verandering. Dit is het verhaal van de streefsituatie. 3. Planning: Hierin worden de plannen uitgezet en wordt er een brug geslagen tussen het verhaal van de urgentie en het veranderproces. 4. Interactie: Hierin gebeurt de verandering. Hierin wordt het verhaal verteld, mensen gehoord, nieuw gedrag aangeleerd en gestimuleerd de verandering door te voeren. 5. Leiderschap: Degene die verandert dient in deze kader te gaan kijken naar persoonlijk leiderschap. Dit kan ook gelden voor de hoogste leidinggevende. 13

15 5. Volgerschap Uit voorgaande hoofdstukken blijkt dat niet alleen leiders een rol hebben maar ook de volgers. Hun rol staat in dit hoofdstuk beschreven. 5.1 Leiderschap en volgers Volgens Ben Tiggelaar(2012) is de menselijke soort al een heel eind gekomen. Hoger onderwijs, internet etc, maar desondanks heeft men nog altijd een verlangen om te geloven in leiderschap. Zelfs de nuchtere Nederlands hechten zich aan de mythe van de visionair die het land naar betere tijden gaat voeren. B. Kellerman(2012) maakt korte metten met het religieuze vertrouwen in leiderschap. Volgens haar is er in de twintigste eeuw een scala aan bewegingen zoals arbeidersrechten, vrouwenrechten, burgerrechten en homorechten. Deze bewegingen bestaan uit groepen mensen die zelf kiezen voor een vertegenwoordiging. De onvrede en onmacht laat hen bewegen. Om deze bewegingen tot een goed einde te brengen was een goede samenwerking tussen leiders en volgers noodzakelijk. B. Kellerman(2012) zegt dat de maatschappij draait om leiders en volgers die binnen een specifieke contexten met elkaar moeten samenwerken. B. Tichelaar(2012) zegt dat volgerschap minstens zo belangrijk is als goed leiderschap. Goed volgerschap bestaat uit weten welke macht je hebt en deze effectief gebruiken. Het betekent dat men verantwoordelijkheid kent en neemt. Goede leiders motiveren goed volgerschap. Dit doen zij door eerlijk te zijn over hun eigen beperkingen en de volgers mee te laten beslissingen bij belangrijke beslissingen. A. Hamberg(2012) stelt dat leiderschap een geschenk is van de volgers aan een persoon. De volger zegt bij wijze: jij bent de beste, de sterkste en de rechtvaardigste. In de samenleving waarin mensen nu leven is het steeds makkelijker om in wisselende groepen te kunnen scharen achter een meer of minder verheven doel. Leiders en volgers maken hun eigen keuzes en nemen zelf verantwoordelijkheid. Als volger help je een leider bij het realiseren van zijn of haar belofte. Je kunt niet achterover gaan hangen en moet zelf ook leiderschap vertonen. Dan pas heeft de groep volgers ook de mogelijkheid om het leiderschap af te nemen. Uiteindelijk komen leiderschap en volgerschap, volgens A. Hamberg(2012), op het volgende neer: 1. Keuze. Keuze om aan te sluiten bij een groep en om het leiderschap te ontvangen en te schenken 2. Verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid voor eigen bijdrage aan het doel van de groep, als leider en als volger. 14

16 5.2 Nelson Mandela en zijn volgers In een artikel wat geschreven is door Arjan Hamberg (2012) wordt er beweerd dat leiders niet alleen geboren zijn om de rol. Een leider die niet in harmonie met het volgerschap is wordt al snel een gezien als een schoft. Een voorbeeld van iemand die wel in harmonie was met zijn volgers is Nelson Mandela. De leiderschapsstijl van Nelson Mandela rustte op vijf pijlers: 1. Emotioneel intelligent en zelfstandig zijn. 2. Afstemmen op de situatie, deskundig, bekwaam en scherpzinnig. 3. Afstemmen op de behoeften en aspiraties van volgers. 4. Afstemmen op de morel eisen van integriteit, effectiviteit en nederigheid. 5. Afstemmen op de geschiedenis, het heden en het lot. Bij elke stap moet de leider zich bewust zijn van conatieve gevoelens evenals cognitieve mentale processen die in hem aanwezig zijn en in het volgerschap zijn. Het betekent dus dat leiderschap een streven is om de aspiraties van de volgerschap vervullen. Er is weinig onderzoek gedaan over waarom Mandela zo effectief was, vertelt Arjan Hamberg (2012). De verschillende rassen wilde leren om samen te leven, maar ze hadden een leider nodig die dit verlangen kon symboliseren. Mandela deed dat voor hem, er was niets abstract of mystiek over zijn leiderschap, hij was nuchter en eerlijk. De persoonlijke kwaliteiten van Mandela hebben hem geholpen om president te worden: - Inzicht. Het zien van de wereld van de volgers en hun standpunten omhelzen op een nietoordelende manier - Inspiratie. Het kweken van een gevoel in volgelingen van eigenwaarde, trots zijn op de huidige situatie en hoop in de toekomst hebben. In de relaties tussen leider en leidde is het essentieel om een evenwicht te vinden tussen relatie en potentie. - Commitment: Het vurig nastreven van een afgesproken gedragslijn maar wel bereid blijven om flexibel te zijn en reageren op veranderingen in de omgeving of verwachtingen. - Eerlijkheid: het waarborgen van de volgelingen dat de leider kan worden toegerekend. Eerlijkheid is het rechtop en eerlijk in de dienst van de volgerschap te blijven en zicht te gedragen op een wijze onberispelijk is. 5.3 Een revolutie zonder leiders Let niet op leiders. Volgelingen hebben vaak zelf de oplossing voor lastige sociale en politieke problemen. Deze quote is van Jeremy Mercer(2011). Hij heeft een stuk geschreven waarin hij uiteenzet hoe een groep mensen voor een revolutie kunnen zorgen. Hij stelt dat leiderschap zwaar overdreven wordt. Het invloed dat een leider heeft is minimaal vergeleken met die van de volgers. Echter zit de mens nu in een fase waarin leiders verheerlijkt worden. Al vanaf jongs af aan worden de kinderen geleerd meer te letten op wie hen leidt. Tijdens politieke debatten wordt ook alleen gekeken naar de partijleider en hoe hij de discussie voert. Maatschappijen zouden volgens J. Mercer(2011) moeten kijken naar initiatieven die breed gedragen worden. Dit vergt wel dat passieve volgers actief worden. Zij dienen mee te doen en denken in het proces. Ook moeten deze volgers beseffen dat de leiders van hen afhankelijk moeten zijn en niet andersom. Ben van Raaij (2011) maakt de vergelijking met bavianen. De Alfamannetje baviaan heeft meer stress dan de betamannetje. Dit komt doordat een Alfa mannetje meer tijd kwijt is aan het beschermen van 15

17 zijn leiderschap en de voordelen van bovenaan de hiërarchie staan. De betamannetjes hebben genoeg seks en eten waardoor zij zich minder druk maken. Mercer (2011) stelt hetzelfde. Hij geeft aan dat mensen graag hun leiders alle lof toe eigenen waardoor deze leiders erg bezig zijn met het behouden van hun positie. De groep hieronder heeft daarom meer tijd om veranderingen in te zien. Werknemers met hierarchische ingestelde, autoritaire leiders zijn veel passiever. Hierdoor komen er minder ideeën en hecht men minder belang aan de resultaten. Dit kan tot het destructieve aan. Werknemers die rustig blijven toekijken terwijl het bedrijf of hun leiders falen. Dit is dan zo ver gegaan dat het geloof in leiders gezorgd heeft voor het verliezen van waardigheid en respect dat voor een mens essentieel is. Zodra een groep zichzelf kan voorzien van respect en waardigheid, dan zullen de ideeën en resultaten die ten goede komen van de groep ook naar voren komen. Mercer schrijft hierover het volgende: Popper pleitte er dan ook voor de macht over het volk te spreiden en de koers van de samenleving te laten bepalen door ons gebrek aan bereidheid de hele verantwoordelijkheid voor het besturen van de wereld over te laten aan een menselijke of bovenmenselijke autoriteit. Maar voor dat soort maatschappelijke betrokkenheid zijn actieve volgers nodig mensen die samenwerken zodat het systeem kan functioneren in plaats van passieve toeschouwers die als het mis gaat maar al te graag verzuchten: Zei ik het niet?. 5.4 Sociale netwerken Volgens Menno Lanting (2012) spelen online sociale netwerken een belangrijke rol in de omwentelingen en ingrijpende gebeurtenissen die plaatsvinden in diverse landen. Via netwerken zijn mensen massaal virtueel met elkaar verbonden. Hierdoor ontstaat er een onbegrensde wereld van samenwerking, creativiteit en communicatie over en weer. Doordat de burgers zich heel gemakkelijk wereldwijd kunnen groeperen, worden zij machtiger. Deze toenemende macht vraagt een aanpassing van bedrijven en organisatie en zelfs de overheid Twitter Twitter is gelanceerd in 2006 en is microblog dienst ontworpen door het team wat ook de populaire blogdienst Blogger heeft ontworpen. Twitter is ontworpen om deelnemers korte tekstuele updates te postend die makkelijk verspreid kunnen worden via sms. Bij twitter kunnen deelnemers elkaar volgen, zo zijn er een handvol gebruikers met miljoenen volgers. In oktober 2010 had Twitter meer dan 175 miljoen geregistreerde gebruikers. Wat mensen doen op twitter varieert enorm. Sommige gebruiken de dienst om te communiceren met vrienden, aandacht te trekken of informatie delen. Twitter is gebruikt voor een groot aantal nieuw- gerelateerde gebeurtenissen waaronder politieke debatten op tv en een site voor coördinatie bij noodsituaties. Social media en twitter in het bijzonder is een nieuwe locatie voor het bestuderen van de manier waarop mensen met elkaar communiceren en hoe de informatie stroomt. Twitter is aangetoond als een snelle informatiestroom. M. Lanting(2012) concludeerde dat de niet-wederkerige karakter van de informatie uitwisseling op Twitter betekent dat het meer werkt als een informatie netwerk dan een sociaal netwerk. Door informatie te retweeten, te delen of hastags te gebruiken is het gemakkelijk voor de deelnemers om de inhoud te volgen over een bepaald onderwerp. Dus als meerdere gebruikers ineens beginnen te praten over Egypte, dan wordt Egypte zichtbaar voor alle gebruikers die gebruik maken van trending topic functie. 16

18 Het nieuws dat op Twitter staat wordt mede gebouwd door bloggers, activisten en journalisten. Dit bevestigt het idee dat Twitter het gesprek ondersteunt tussen de deelnemers en mensen van de journalistiek. Met name in het kader van een grote nieuws gebeurtenis zoals bijvoorbeeld een natuurramp of de Tunesische en Egyptische revoluties leiden deze gesprekken tot een groot aantal belanghebbenden. Deze belanghebbenden vallen grofweg in drie categorieën: 1. Mensen die direct verbonden zijn met een incident; 2. Mensen die willen leren over de ontwikkelingen ter plaatse, aandacht van het publiek vasthouden; 3. Algemene belangstelling van mensen die willen weten over gebeurtenissen zoals ze zich voordoen. 17

19 6. Analyse en conclusies Hieronder volgt de korte analyse van alle informatie. Daarna komt door middel van de conclusie een antwoord op eerder genoemde hoofdvraag: Hoe ontstaat een revolutie, waarbij de mensen zelf in actie komen? 6.1 Analyse Revoluties Uit de onderzochte revoluties blijkt dat een beweging in gang wordt gezet naar aanleiding van een actie van een of enkele persoon(en). Deze personen worden vanaf het begin af aan gesteund door het volk, zeker wanneer het volk al een tijd ontevreden is. Vooral iemand met een charismatisch uiterlijk/voorkomen heeft al snel volgers. Bij vele revoluties wordt er gebruik gemaakt van geweld. Bij andere opstanden of verzetten werd er geen geweld gebruikt en bij beide manieren hebben de deelnemers een beweging in gang gezet. Wat ook blijkt is dat een revolutie of opstand in één land een aanleiding kan zijn voor een opstand in een ander land. Zodra een leider goede eigenschappen en kwaliteiten heeft, is de kans groter dat deze leider meer volgers krijgt en behoudt. Verbindend leiderschap is hierbij belangrijk doordat het zorgt voor groepsbinding. Uit de literatuur blijkt dat bij weerstand van de mensen er gekeken kan worden als naar een veranderingsproces. Volgers In het hoofdstuk Volgerschap blijkt dat de volgers net zo belangrijke rol hebben als een leider. Want zonder volgers heeft een leider minder macht en kan deze leider een minder grote beweging neerzetten. Volgers maken hun eigen keuze en moeten hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Zij kunnen er dus ook voor zorgen dat de leider zijn macht verliest. Social media Bij bepaalde revoluties heeft de social media een grote invloed gehad en heeft bijvoorbeeld Twitter of Facebook gefunctioneerd als communicatie middel. In de snelle en veranderende samenleving zijn snelle communicatiemiddelen belangrijk om veel mensen in één keer te bereiken. Burgers kunnen zich gemakkelijk wereldwijd groeperen via de social media. Vooral Twitter is een communicatiemiddel waarop informatie wordt gedeeld. Met zo n 175 miljoen gebruikers kunnen er snel en veel mensen bereikt worden. 18

20 6.2 Conclusie Uit de praktijk blijkt dat veel onvrede kan leiden tot een gezamenlijk doel onder de mensen. Als deze groep mensen groot genoeg is kan een actie van één persoon genoeg zijn om een impact te veroorzaken. Door deze actie komt er aandacht van de media. Hierdoor kan er snel een beweging op gang komen. Er is in dit geval dus maar één persoon nodig die opstaat, één iemand die zich verzet en de rest oproept om mee te doen. Ook kan een groep zelf ontketenen. Zodra de groep het gevoel heeft dat hun belangen niet meer worden behartigd, zullen zij overgaan op actie. Het belangrijkste hierbij is dat de groep samen komt. Dan wordt er vanzelf vanuit de groep een leider naar voren geschoven. Deze leiders dienen te beschikken over charisma, authenticiteit, passie en emotionele intelligentie. Daarnaast moeten ze inspirerend en eerlijk zijn, inzicht en commitment hebben. Deze leiders hebben de groepsbelangen voorop en kunnen mensen verbinden en mensen meekrijgen. De afweging en keuze ligt bij de volgers. De volgers bepalen wie de leider wordt en, belangrijker, wie de leider blijft. Leiders en volgers hebben elkaar nodig en moeten er voor zorgen dat ze met elkaar de doelen gaan halen ten gunste van de groep. Door gebruik te maken van Social media en met name van Twitter kunnen leiders effectief en snel de mensen bereiken. Twitter is wereldwijd en kan vele mensen bereiken. Hierdoor kan er snel een beweging op gang gezet worden. Daarnaast is Twitter ook het communicatiemiddel voor de mensen die op de hoogte willen blijven van de gebeurtenis en dit kan ervoor zorgen dat er meer volgers zich aanmelden. Sociale media kan in het geval van een revolutie een belangrijke taak hebben, doordat zij mensen met dezelfde belangen makkelijker bij elkaar krijgt. 19

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert Minicursus Verbindend Communiceren Geschreven door: Jan van Koert Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren die leidt tot gehoord en verstaan worden. Met helderheid, zonder beschuldigen en

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 Onderstaande diagnostische vragenlijst bestaat uit 12 items. De score geeft weer in welke mate uw organisatie reactief, responsief, pro-actief

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN Er zijn verschillende beïnvloedingsstijlen te onderscheiden. De stijlen kunnen worden onderverdeeld in: TEGENBEWEGENDE STIJLEN MEEBEWEGENDE STIJLEN = duwen = trekken Tegenbewegende

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

De Arabische lente. De Jasmijnrevolutie. Zelfverbranding. Hugo Vanderstraeten. De actie van de jongeman zorgde voor

De Arabische lente. De Jasmijnrevolutie. Zelfverbranding. Hugo Vanderstraeten. De actie van de jongeman zorgde voor Hugo Vanderstraeten Zelfverbranding De Jasmijnrevolutie De actie van de jongeman zorgde voor een golf van protest. In Bouazizi s woonplaats werden betogingen gehouden die zich over het hele land uitbreidden.

Nadere informatie

Van waar je bent, naar waar je wilt zijn

Van waar je bent, naar waar je wilt zijn Training en coaching Van waar je bent, naar waar je wilt zijn Waarvoor kies je bij Move by Coaching? Move by Coaching helpt mensen en organisaties om, in deze wereld waarin zoveel belemmeringen kunnen

Nadere informatie

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014 Mr. Muilder Maatschappij Voorwoord Omschrijving: Een dictatuur is dat een iemand de absolute macht heeft en dat er in dat land geen democratie heerst. Motivatie: Ik heb voor dit

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Masterclass Veranderingscommunicatie. Van weerstand naar verbinding

Masterclass Veranderingscommunicatie. Van weerstand naar verbinding Masterclass Veranderingscommunicatie Van weerstand naar verbinding Inleider en moderator: Annick Vanhove 0479 23 26 96 I annick.vanhove@gmail.com www.chrisenannick.be 1 Veranderen is mensen in beweging

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Dames en heren, [Inleiding] In de zomer van 1946 voer een schip van Thailand naar Nederland. Een kleine Nederlandse

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding 11

Voorwoord 9. Inleiding 11 inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 deel 1 theorie en geschiedenis 15 1. Een omstreden begrip 1.1 Inleiding 17 1.2 Het probleem van de definitie 18 1.3 Kenmerken van de representatieve democratie 20 1.4 Dilemma

Nadere informatie

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Isabel De Clercq (Wolters Kluwer) deelt haar kennis met ons Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Kennis delen heeft een positieve invloed op het innoverend vermogen en op het vinden van oplossingen

Nadere informatie

Samenvatting E-Scan voor zzp-ers 28/10/2011 17:51 van Voorbeeld Persoon 1 / 5

Samenvatting E-Scan voor zzp-ers 28/10/2011 17:51 van Voorbeeld Persoon 1 / 5 Samenvatting E-Scan voor zzp-ers 28/10/2011 17:51 van Voorbeeld Persoon Mijn eigenschappen en kwaliteiten Mijn ondernemersdenkstijlen 1 / 5 Mijn eigenschappen en kwaliteiten Vergeleken met de feedback

Nadere informatie

Leiderschap bij verandering

Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering Boek: John P. Kotter, 1998 ISBN-13: 9789052612317 ISBN-10: 9052612315 Samenvatting: Involve Inhoudsopgave Algemeen...2 De drijvende kracht achter geslaagde verandering...2 Stap

Nadere informatie

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015

Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Schoolonderzoek II Geschiedenis Staat en Natie Tijdvak I 2014-2015 Dit schoolexamen bestaat uit 33 vragen. In totaal kun je hiervoor 54 punten halen. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd

Nadere informatie

Transformatief Leiderschap

Transformatief Leiderschap Transformatief Leiderschap Transformatieve leiders inspireren, motiveren en stimuleren. Niet alleen zichzelf maar ook de mensen om zich heen om buitengewoon goed te presteren, verbazingwekkende dingen

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Basistraining Gentle Teaching

Basistraining Gentle Teaching Nieuwsbrief Gentle Teaching augustus 2013 Duisternis kan duisternis niet verdrijven: alleen licht kan dat. Haat kan haat niet verdrijven: alleen liefde kan dat. Martin Luther King Jr., A Testament of Hope:

Nadere informatie

Kiezen of verliezen. Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les:

Kiezen of verliezen. Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Verkiezingen graad 3 Lesvoorbereiding Kiezen of verliezen Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Voorzie materiaal om een filmpje of fotoreeks te maken

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Visie. Volharding. De diepte in De bestaande situatie ontregelen gebeurt niet door een oppervlakkige HAAL MEER RESULTAAT UIT JEZELF EN ANDEREN

Visie. Volharding. De diepte in De bestaande situatie ontregelen gebeurt niet door een oppervlakkige HAAL MEER RESULTAAT UIT JEZELF EN ANDEREN HAAL MEER RESULTAAT UIT JEZELF EN ANDEREN The privilege of a lifetime is to become who you truly are. - Carl Jung Visie Als authentiek leider ben je een kapitein aan het roer van een schip. Handen aan

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

de plek van de leider

de plek van de leider Wat komt er kijken bij succesvol leiderschap? Deze en andere vragen stellen wij tijdens de Leergang Leiderschap. We gaan samen op zoek naar de essentie van leiderschap. Zo ontwikkel je een geoefend oog

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Beroepsmatige instelling Bij beroepsmatige instelling wordt gekeken naar wat u motiveert en welke doelstellingen u op werkgebied heeft.

Beroepsmatige instelling Bij beroepsmatige instelling wordt gekeken naar wat u motiveert en welke doelstellingen u op werkgebied heeft. Pagina 1 van 21 BIP-werkgerelateerde persoonlijkheidsvragenlijst Dit rapport geeft een overzicht van uw positie op de vier persoonlijkheidsdimensies die relevant zijn voor het functioneren in een werkomgeving:

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Verdriet om Nelson Mandela. gediscrimineerd door de blanke regering. Deze tijd wordt apartheid genoemd.

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Verdriet om Nelson Mandela. gediscrimineerd door de blanke regering. Deze tijd wordt apartheid genoemd. PrO -weekkrant Week 50 december 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 9-15 december 2013 Eenvoudig Communiceren Verdriet om Nelson Mandela Foto: ANP Foto: KRO/Liselore Chevalier In de hele wereld

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc Leer ze omgaan met onzekerheid Nils de Witte - StudentsInc Programma en introductie Leer ze omgaan met onzekerheid verkennende discussie en ideeën nils de witte wat bedoel ik met onzekerheid waarom is

Nadere informatie

De schoolleider aan de macht?

De schoolleider aan de macht? De schoolleider aan de macht? Carla Schouten Een inleiding in leiding voor Corrie. De school waar Corrie werkt is één van de mooiste ROC s van Nederland. Het heeft prachtige gebouwen, een sterke financiële

Nadere informatie

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander Inhoud 1 Inleiding 2 Ondernemen in een veranderende wereld 1 Veranderende tijden 3 2 Waarom zingeving in werk steeds belangrijker wordt! 3 3 Mens en wereld als energetisch geheel van nature in beweging

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

MODULE #7 CORE PURPOSE

MODULE #7 CORE PURPOSE MODULE #7 CORE PURPOSE Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je de

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

10 gouden tips voor social media

10 gouden tips voor social media 10 gouden tips voor social media Social media voor positiviteit 10 gouden tips om succesvol te zijn met social media Op 28 februari 2011 ben ik begonnen met Twitteren. Ik had er totaal geen kaas van gegeten.

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Inzicht in je eigen prioriteiten

Inzicht in je eigen prioriteiten Inzicht in je eigen prioriteiten Inhoudsopgave 0. Tips voor succes 1. Bepaal je leerdoel 2. Redenen om inzicht in je eigen prioriteiten te verwerven 3. Drie manieren om inzicht te verwerven 4. Actielijst

Nadere informatie

VERTROUWEN & VERANTWOORDELIJKHEID WIM VANDERSTRAETEN

VERTROUWEN & VERANTWOORDELIJKHEID WIM VANDERSTRAETEN VERTROUWEN & VERANTWOORDELIJKHEID WIM VANDERSTRAETEN VAN WAAR KOMT VERTROUWEN? De EU markt (economisch): groei staat onder druk Voor het eerst sinds jaren Oorzaken? Opvoeding? Opleiding? Economie? Waarom?

Nadere informatie

LEVENSFASEN EN DUURZAME INZETBAARHEID WERKNEMERS

LEVENSFASEN EN DUURZAME INZETBAARHEID WERKNEMERS DE TWINTIGER leeftijd < 30 jaar De twintiger stapt het volle leven binnen, vaak met hoge verwachtingen. Het leven ligt voor hem. Is zijn beroepsidentiteit nog aan het ontwikkelen. De concrete werkpraktijk

Nadere informatie

De rots in de branding

De rots in de branding 1 De rots in de branding Volgens Van Dale rots de; v(m) -en steenmassa uit één stuk, boven de aardbodem uitstekend bran ding de; v het schuimend breken van de golven tegen het strand 25 Barack Obama over

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Leiderschapsdimensies op hoofdlijnen

Leiderschapsdimensies op hoofdlijnen Test naam LeiderschapsTest Kets de Datum 31-10-2012 Vries Team dkj Context Zakelijk: afdelingen en teams op het werk Deelnames 3/3 Resultaten over Peter Jansen Leiderschapsdimensies op hoofdlijnen Visies

Nadere informatie

Communicatie vaardigheden

Communicatie vaardigheden Communicatie vaardigheden Yuri Santana (13026003) Februari 2014, Delft Inhoudsopgave Inleiding... 5 Observatielijst voorzitter... 6 HS versus GS... 8 Opdracht behorende bij conflict hanteren... 9 Herkennen

Nadere informatie

Het huis Kijkt u echter even mee naar dit huis, een metafoor voor de organisatie.

Het huis Kijkt u echter even mee naar dit huis, een metafoor voor de organisatie. Als organisaties gaan veranderen, wordt vaak in de hardware, de structuur ingegrepen. Er wordt gesaneerd, gereorganiseerd, afdelingen worden opgeheven of samengevoegd, werkprocessen worden veranderd enzovoort.

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Ubuntu and Leadership

Ubuntu and Leadership Ubuntu and Leadership In Afrika kennen we het begrip Ubuntu - het diepgewortelde idee dat we alleen menselijk zijn door de menselijkheid van anderen; dat we, als we ook maar iets in deze wereld willen

Nadere informatie

Antreum RAPPORT PF. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant

Antreum RAPPORT PF. Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011. de heer Consultant RAPPORT PF Van: Test Kandidaat Administratienummer: Datum: 01 Sep 2011 Normgroep: Advies de heer Consultant 1. Inleiding Persoonlijke flexibiliteit is uw vermogen om met grote uitdagingen en veranderingen

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Er zijn 2 redenen om te hollaback-en : voor jezelf en voor de wereld..

Er zijn 2 redenen om te hollaback-en : voor jezelf en voor de wereld.. Hollaback! (= Roep terug) betekent : Reageren Tegen straatintimidatie, op jouw manier. Of je nu iemand vertelt wat je overkwam, je verhaal deelt online, het in kaart brengt via de Hollaback app, op het

Nadere informatie

Situationeel Leidinggeven

Situationeel Leidinggeven Situationeel Leidinggeven 1. Inleiding De theorie van Situationeel Leiderschap is ontwikkeld door Paul Hersey en Ken Blanchard (Hersey, P. and Blanchard, K. H. (1969). Management of Organizational Behavior

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Gedeeld leiderschap voor excellente zorg. Marc Verschueren KU Leuven

Gedeeld leiderschap voor excellente zorg. Marc Verschueren KU Leuven Gedeeld leiderschap voor excellente zorg Marc Verschueren KU Leuven Nieuwe tijden Tijd voor nieuwe mindset Effecten van leiderschap o Directe causale links tussen leiderschap en Q/QI nog zeer zelden aangetoond

Nadere informatie

LEIDINGGEVEN AAN VERANDERING IN DE PRAKTIJK

LEIDINGGEVEN AAN VERANDERING IN DE PRAKTIJK LEIDINGGEVEN AAN VERANDERING IN DE PRAKTIJK Real change by real people The Human Effect INLEIDING Dit leertraject is speciaal ontworpen voor mensen die leiding geven aan veranderingsprocessen met een bepaalde

Nadere informatie

Puur Professioneel. Inspireert eeuwig. Draagt bij aan groei

Puur Professioneel. Inspireert eeuwig. Draagt bij aan groei Puur Professioneel Inspireert eeuwig Draagt bij aan groei verhaal In 2009 heeft gezondheids- en communicatie wetenschapper Mariëlle F. Houben - Vaessen de stap gezet een eigen bedrijf te starten. Met nagenoeg

Nadere informatie

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden:

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Relaties halen het beste in je naar boven Les 1 GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Lees met elkaar de volgende hoofdstukken en laat iemand opschrijven

Nadere informatie

Signaalkaart Jongeren

Signaalkaart Jongeren Signaalkaart Jongeren Naam: Mike de Boer Inhoudsopgave Inleiding... 3 Signaalkaart Mike... 5 Toelichting op de uitslag... 6 Pagina 2 van 8 Inleiding Op 14 maart 2014 heeft Mike de Boer de Signaalkaart

Nadere informatie

Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz

Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz Op 5 januari 2011 woedde een enorme brand in een chemisch bedrijf in Moerdijk en een grote rookwolk trok over de regio.

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Vitaliteit en inzetbaarheid: mensen in beweging brengen

Vitaliteit en inzetbaarheid: mensen in beweging brengen Vitaliteit en inzetbaarheid: mensen in beweging brengen Medewerkers vitaal, gezond en inzetbaar houden. Succesvol beleid realiseren op dit vlak is een hele uitdaging. Leidinggevenden ervaren dit thema

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Pieter Proef Datum: 20/09/2013 2013 IPDK

VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Pieter Proef Datum: 20/09/2013 2013 IPDK VIPD Persoonlijk Ontwikkelrapport Naam: Datum: Inhoudsopgave Deel 1. Inleiding Deel 2. Competentieprofiel Deel 3. Resultatenzicht Deel 4. Zelf-analyse Ontwikkelpunten Deel 1 Inleiding Voor u ligt uw.

Nadere informatie

Geachte docent, Met vriendelijke groeten, Medewerkers van Stichting Vredesburo Eindhoven

Geachte docent, Met vriendelijke groeten, Medewerkers van Stichting Vredesburo Eindhoven Geachte docent, Door moderne communicatiemiddelen zijn we tegenwoordig verbonden met alle plekken op aarde. We zien de opstanden in de Arabische wereld net zo makkelijk aan ons voorbijtrekken, als het

Nadere informatie

In de volgende paragraven worden de zes fases in de methodiek toegelicht:

In de volgende paragraven worden de zes fases in de methodiek toegelicht: Adoptiemethode Om een verandering in werkgedrag op een juiste manier bij mensen te bewerkstelligen kan gebruik gemaakt worden van onderstaande methodiek. De methodiek is opgebouwd uit zes fases met als

Nadere informatie

Test over resultaatgericht managen en coachend leidinggevenden

Test over resultaatgericht managen en coachend leidinggevenden Test over resultaatgericht managen en coachend leidinggevenden zeker gedeeltelijk niet 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Voor discussies heb ik geen tijd, ík beslis. Medewerkers met goede voorstellen

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Ethisch management. Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke. ALM Antwerpen 29/04/2014

Ethisch management. Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke. ALM Antwerpen 29/04/2014 Ethisch management Prof Dr. Annick Willem Jens De Rycke ALM Antwerpen 29/04/2014 Decreet Gemiddelde score's per thema 4,16 4,11 4,33 4,47 3,98 3,77 Rechten vh Kind Inclusie Diversiteit Fairplay Integriteit

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

1 Naar Levenverrijkend Onderwijs

1 Naar Levenverrijkend Onderwijs 1 Naar Levenverrijkend Onderwijs INLEIDING Ik wil je een visie op de toekomst van het onderwijs aanreiken. In dit boek beschrijf ik een onderwijsproces dat geen bepaalde orde of autoriteit dient, maar

Nadere informatie

PROJECT PLAN. Contact across Cultures - DigiHouse. Introductie

PROJECT PLAN. Contact across Cultures - DigiHouse. Introductie PROJECT PLAN Contact across Cultures - DigiHouse Introductie Vanuit de stichting Contact across Cultures willen wij graag het project DigiHouse opzetten. Dit project is ontstaan vanuit onze deelname aan

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Wanneer wordt veranderen een succes?

Wanneer wordt veranderen een succes? Wanneer wordt veranderen een succes? Inhoud 1. Iedereen 100% tevreden?...2 2. Hoe als manager een veranderingsproces optimaal ondersteunen?... 2 Inzicht in het veranderingsproces... 3 Een externe partner

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

Leef Slimmer. Werk Slimmer.

Leef Slimmer. Werk Slimmer. Leef Slimmer. Werk Slimmer. Vitaliteit, focus en meer energie. Een visie op duurzame inzetbaarheid van werknemers Whitepaper 2015 Het Belang van Duurzaamheid Duurzame inzetbaarheid van werknemers is een

Nadere informatie

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

QUINN-MODEL. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu QUINN-MODEL In onze adviestrajecten en gesprekken met opdrachtgevers maken wij vaak gebruik van het zgn. Quinn-model. Een handig hulpmiddel om samen, met een zo objectief mogelijke blik, naar het bedrijf

Nadere informatie

Leiderschap en leiding geven Cursus Sergeant Module organisatie en leiding geven Lt. De Groeve Luk De functionele benadering Groep: om doel te bereiken dienen een aantal taken verricht Leider: opdracht

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

BELEIDSPLAN BEING INVOLVED 2010-2015

BELEIDSPLAN BEING INVOLVED 2010-2015 BELEIDSPLAN BEING INVOLVED 2010-2015 1. INLEIDING De stichting Being Involved is opgericht in 2010. Het idee voor Being Involved is ontstaan vanuit het werken in fragiele staten. De gebruikelijke gang

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken

Welkom. GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken Welkom GO ORGANIZING Helpt je organiseren en keuzes maken 1 weten SOCIAL MEDIA 2 vraag zaal Steekwoorden SOCIAL MEDIA Roep steekwoorden die bij je opkomen over SocialMedia 3 weten Programma Wat zijn Social

Nadere informatie