Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting. Paul Jonkergouw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting. Paul Jonkergouw"

Transcriptie

1 Subtitel (of naam of datum) Stralingsdeskundigheid itel van presentatie niveau 3 Inwendige besmetting Paul Jonkergouw

2 inwendige besmetting deel 1: inwendige besmetting voor dummies deel 2: wet- en regelgeving besmettingsroutes besmettingsmodellen dosisbegrip aanpak berekening van de volgdosis ICRP-aannamen (reference man) deel 3: berekening van de volgdosis deel 4: longmodel berekening equivalente huiddosis

3 inwendige besmetting deel 2 modellen

4 wet- en regelgeving Besluit Stralingsbescherming (2001) 7.1 dosislimieten en classificatie van werknemers: artikel 76 en 77, lid 2 (dosislimieten): in het geval van inwendige besmetting wordt de effectieve volgdosis toegewezen aan het jaar van inname.

5 besmettingsmodellen longmodel (respiratory tract) ICRP-66, 1994 ICRP-SG3, 2002 maag-darmmodel (HAM) ICRP-100, 2006 botmodel (bone) ICRP-30, huidmodel (skin) ICRP-59, 1991

6 Human Alimentary ract Model (HAM) vergelijk boek Bos, p. 215

7 compartimentmodel (1) mate van inwendige besmetting wordt bepaald door: ingroei activiteit (A) in compartiment afname activiteit (A) uit compartiment eenmalige toediening continue toediening

8 compartimentmodel (2) eenmalige toediening: da comp dt = λfysa comp λafvoer A comp = ( λfys + λafvoer )Acomp da da A comp dt comp dt comp = λeff Acomp = λ (t) = P e 0 eff λ A eff comp t P 0 = A comp (0) A comp 0 λ t λt eff ( t) = P e analoog aan : A( t) = A( 0) e

9 compartimentmodel (3) intermezzo; effectieve halveringstijd: λ λ eff eff 1 = λ = fys ln2 = 1 + λ.fys 2 1 afvoer + ln2 + 1 = λ.bio 2 1 fys + λ 1,eff ,fys,bio 1,eff,fys 1,bio bio = algemeen : λ = ln2 1 2

10 compartimentmodel (4) continue toediening: da A comp dt da comp dt comp = P ( λfys (t) = + λ = P λeff P λeff (1 e A λ afvoer comp t )A comp = P λeff A eff ) (A (0) = 0) comp comp A evenwicht = P λeff (t ) ; A evenwicht = P λbio ( λ bio >> λ fys ) de A evenwicht formule is algemeen toepasbaar!! bijvoorbeeld ook bij neutronenproduktie (hfdst. 1) en evenwichtsactiviteiten in het lichaam door continue blootstelling of voedselinname (natuurlijke activiteit)

11 dosisbegrip algemeen (hfdst.6): equivalente dosis (H ): effectieve dosis (E): bij inwendige besmetting: equivalente volgdosis (H 50, ): effectieve volgdosis (E 50 ): H = w E H E R R D,R = w H = w 50 = 50, H(t) dt 0 = 50 w H50, R w R D,R Let op: de volg -tijd bij volwassenen bedraagt 50 jaar, bij kinderen (70-t 0 ) jaar.

12 source en target bronorgaan = source (S) doelorgaan = target () ( S): stralingsenergieoverdracht van Source naar arget bij S ( ): stralingsenergieoverdracht Source naar arget bij S=

13 volgdosis (1) generale aanpak effectieve volgdosis (E 50 ) berekening: E i in J, m in kg: H alternatief 50, E U = s 50 = y i w E H i AF( S) w 50, m Sv R (Sv ( = J kg 1 )) H 50, ( S) SEE( S) i = U = y S i SEE( S) 1,6 10 E i AF( m S) w R 10 (Sv) (MeV g 1 ) 1eV = 1, J 1MeV g 1 = 1, J kg 1

14 alternatief m t S) SAF( S) SAF( = ) (MeV g w S) SAF( E y S) SEE( 1 R i i i = (Sv) 10 1,6 S) SEE( U S) ( H 10 S 50, =

15 volgdosis (2) stappen effectieve volgdosis (E 50 ) berekening: Inwendige besmetting 1. berekenen van het aantal desintegraties in bronorgaan (U S ) over 50 jaar 2. berekenen van de hoeveelheid energie die vanuit het bronorgaan in het doelorgaan wordt geabsorbeerd (SEE S ) 3. berekenen equivalente volgdosis in doelorgaan (H 50, ) 4. berekenen effectieve volgdosis E E50 = 1,6 10 U S SEE( S i S) i w (Sv)

16 volgdosis (3) gedetailleerde aanpak effectieve volgdosis (E 50 ) berekening: 1. activiteit in bronorganen: A S (integreren over de tijd # desintegraties) 2. aantal desintegraties in bronorganen: U S 3. maal (gemiddelde) stralingsenergie: E γ of Ē β 4. maal yield: y i 5. maal absorption factor: AF( S) 6. gedeeld door orgaanmassa: m 7. maal stralingsweegfactor: w R 8. maal correctiefactor: 1, maal weefselweegfactor: w SEE

17 deel 3 Inwendige besmetting voor gevorderden

18 berekening volgdosis (1) Specific Effective Energy: SEE( S) 1. berekenen SEE per stralingssoort en energie: sommeren 2. berekenen SEE per radionuclide: sommeren 3. berekenen SEE per bronorgaan (S): sommeren SEE( S) i = y i E i AF( m S) w R ( MeV g 1 ) of : SEE( S) i = y i E i SAF( S) w R (MeV g 1 ) SEE( S) i, j, S = SEE( S j i S) i ( MeV g 1 )

19 berekening volgdosis (2) een-compartiment model (bronorgaan bestaat uit 1 compartiment) activiteit in bronorgaan: A S (t) A S ( t) = A ( 0) e S λ eff t aantal desintegraties in bronorgaan over 50 jaar: U S U S = A t dt = S ( ) A 0 0 S (0) e in de praktijk: ½,eff << 50 jaar λ eff t dt U S U S = AS 0) ( 1 e λ ( λ 50 eff A ( ) S 0 1/ 2, = = λ ln 2 eff eff A S eff ( 0) )

20 berekening volgdosis (3) meercompartiment model - bronorgaan bestaat uit meerdere compartimenten - aantal desintegraties in bronorgaan over 50 jaar: U S U S 50 = A R( t) 0 0 e λ fys t dt Inwendige besmetting R(t) = retentiefunctie; deze beschrijft de fracties van de beginactiviteit A(0) die in de verschillende lichaamscompartimenten achterblijft in de tijd; hierin is de biologische halveringstijd verdisconteerd. (zie voorbeeld in boek: mangaan blz ) Wordt verder niet behandeld

21 berekening volgdosis (4) equivalente volgdosis: H 50, 10 H U 50, =, S SEE( S) i S j i j Sv effectieve volgdosis: E E50 = 1,6 10 U S SEE( S i S) i w (Sv)

22

23

24 deel 4 longmodel en huidmodel

25 longmodel ICRP-66 (1994) compartimenten: extrathoracaal (E): - E 1 (buitenneus) - E 2 (binnenneus, keelholte, strottenhoofd) thoracaal (H): - BB (luchtpijp en grotere bronchiën) - bb (kleinere bronchiën) - AI (longblaasjes) lymfeweefsel: - LN E (lymfeweefsel in E-compartiment) - LN H (lymfeweefsel in H-compartiment)

26 aërosolen Activiteits-Mediane-Aërodynamische Diameter (AMAD: deeltjesgrootte 0,1 100 µm) werknemers: 5 µm bevolking: 1 µm Activiteits-Mediane-hermodynamische Diameter (AMD: deeltjesgrootte <0,1 µm)

27 longdepositie longmodel wordt beschreven door: depositie zuivering gebied 1 µm 5µm E 1 16,5 33,9 E 2 21,1 39,9 BB 1,2 1,8 bb 1,7 1,1 AI 10,7 5,3 totaal 51,2 82,0 mechanismen voor depositie: sedimentatie: uitzakken door zwaartekracht impaktie: uit de bocht vliegen van deeltjes tegen de wand diffusie: beweging via botsing met luchtmoleculen

28 stralingsgevoeligheid relatieve stralingsgevoeligheid (op basis van natuurlijke kankerincidentie) extrathoracaal: E1: 0,001 E2: 1 LN(E): 0,001 thoracaal: BB: 0,8 bb: 0,15 AI: 0,05 LN(H): 0,001

29 longzuivering (1) mechanismen voor longzuivering: mechanisch transport via trilhaarepitheel onafhankelijk van oplosbaarheid chemisch transport naar bloed afhankelijk van oplosbaarheid: - klasse F (fast): ½,bio =10 min (100%) - klasse M (moderate): ½,bio =10 min (10%) en 140 dagen (90%) - klasse S (slow): ½,bio =10 min (0,1%) en 7000 dagen (99,9%)

30 longzuivering (2) mechanisch transport, gedetailleerd

31 gassen en dampen indeling gassen en dampen: SR-0: onoplosbaar, niet-reactief (geen inwendige besmetting) - edelgassen SR-1: oplosbaar, reactief (alle longcompartimenten) - I 2 -damp - Hg-damp - CO SR-2: goed oplosbaar, sterk reactief (alleen E 2 ) - HO - SO 2 - CO 2

32

33 huidanatomie (1) anatomie van de huid opperhuid (epidermis) lederhuid (dermis) onderhuids bindweefsel (hypodermis) µm 1-3 mm tot enkele cm s

34 huidanatomie (2) dikte van de epidermis

35 source en target brongebied huid (source): hoornlaag epidermis tot 20 µm radioactiviteit neemt exponentiëel af 1 doelgebied huid (target): kiemlaag ca. 70 µm: - basaal cellen - plaveiselcellen - melanocyten 2

36 berekening huiddosis voor de huid (oppervlaktebesmetting) geldt een aparte conversiecoëfficiënt: h huid [Sv s 1 Bq 1 cm 2 ] gaat uit van besmetting totale huid bij deelbesmetting: h huid voor besmette oppervlak, middelen over totale orgaan!

37 Huidbesmetting ijdens het werken met 125 I spat een beetje vloeistof op en komt op de huid. De besmetting wordt direct afgespoeld, waarna met een besmettingmonitor de restactiviteit wordt gemeten: 3000 Bq geschatte oppervlak: 8 cm 2 1. Bereken het equivalente dosistempo 2. Bereken de effectieve dosis, ga uit van 5 dagen Gegevens: h huid = 4x10-12 [Sv s -1 Bq -1 cm 2 ] otale huidoppervlak is 2 m 2 W huid = 0,01

38 voorbeeldopgave huidbesmetting Met een monitor wordt een besmetting op de hand geconstateerd. De monitor toont een besmettingsgraad van 50 Bq/cm 2 Het detectoroppervlak is 100 cm 2 Het besmette huidoppervlak is 5 cm 2 Het totale huidoppervlak is 2 m 2 1. Bereken de activiteit op de huid. 2. Bereken de besmettingsgraad van de huid. 3. Bereken het equivalente dosistempo voor de besmette huid. 4. Bereken het equivalente dosistempo voor de totale huid.

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting

Subtitel (of naam of datum) Inwendige besmetting Subtitel (of naam of datum) Stralingsdeskundigheid Titel van presentatie niveau 3 Inwendige besmetting inwendige besmetting deel 1: inwendige besmetting voor dummies risicoanalyse: maximaal toe te passen

Nadere informatie

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Dosisbegrippen stralingsbescherming. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 13 Dosisbegrippen stralingsbescherming 1 13 Ioniserende straling ontvanger stralingsbron stralingsbundel zendt straling uit absorptie van energie dosis mogelijke biologische effecten 2 13 Ioniserende straling

Nadere informatie

Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit

Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit Examen stralingsbescherming deskundigheidsniveau 4A/4B p. 1 Vraagstuk 1: Bepaling 51 Cractiviteit Een bron bestaat uit een dunne laag radioactief 51 Cr. Om de activiteit van de laag te bepalen, wordt het

Nadere informatie

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Nuclear Research and Consultancy Group Technische Universiteit Delft Boerhaave/IRS-stralingsbeschermingscursussen Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Nuclear Research and Consultancy Group Technische Universiteit Delft Boerhaave/IRS-stralingsbeschermingscursussen Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

Leids Universitair Medisch Centrum

Leids Universitair Medisch Centrum Leids Universitair Medisch Centrum Afdeling Radiologie drs. Simon van Dullemen stralingsdeskundige Stralingsrisico s: reëel of gezocht? Japan/Fukushima (2011) Aardbeving + tsunami veroorzaakte meer dan

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2011 Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie en de Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC

Inhoudsopgave. 2011 Erasmus MC Zorgacademie, Unit Medische Beeldvorming en Radiotherapie en de Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5B Augustus 2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding en verantwoording...3 Programma...4 Afscherming van stralingsbronnen...5 Doel...5 Middelen...5

Nadere informatie

Vergiftiging met polonium?

Vergiftiging met polonium? Vergiftiging met polonium? Een dubieus sterfgeval wordt precies 8 jaar na het overlijden onderzocht. Vermoed wordt dat de overleden man is vergiftigd met de zuivere -emitter polonium-210 ( 210 Po), die

Nadere informatie

ICRP International Commission on Radiological Protection

ICRP International Commission on Radiological Protection ICRP International Commission on Radiological Protection Hielke Freerk Boersma Cursus Stralingsdeskundige Niveau 3 10 februari 2015 Cursus stralingsdeskundigheid Niveau 3-2015 2 Overzicht Historie ICRP

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A)

Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Naam: Klas: Repetitie Radioactiviteit VWO (versie A) Aan het einde van de repetitie vind je de lijst met elementen en twee tabellen met weegfactoren voor het berekenen van de equivalente en effectieve

Nadere informatie

Radioactiviteit enkele begrippen

Radioactiviteit enkele begrippen 044 1 Radioactiviteit enkele begrippen Na het ongeval in de kerncentrale in Tsjernobyl (USSR) op 26 april 1986 is gebleken dat er behoefte bestaat de kennis omtrent radioactiviteit voor een breder publiek

Nadere informatie

Gamma en neutron afscherming. Jan Leen Kloosterman Interfacultair Reactor Instituut Technische Universiteit Delft

Gamma en neutron afscherming. Jan Leen Kloosterman Interfacultair Reactor Instituut Technische Universiteit Delft Gamma en neutron afscherming Jan Leen Kloosterman Interfacultair Reactor Instituut Technische Universiteit Delft Verschillen gamma s-neutronen Gamma s hebben interactie met atoomschil Foto-elektrisch effect

Nadere informatie

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica

PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica PositronEmissieTomografie (PET) Een medische toepassing van deeltjesfysica Wat zie je? PositronEmissieTomografie (PET) Nucleaire geneeskunde: basisprincipe Toepassing van nucleaire geneeskunde Vakgebieden

Nadere informatie

Productie van radionucliden

Productie van radionucliden Productie van radionucliden Cursus Stralingshygiëne, niveau 3, Nijmegen Mark van Mierlo, Productie van radionucliden, dia 1 Opbouw van de presentatie 1. Inleiding 2. Soorten radionucliden en gebruik 3.

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 / 4B. Dosimetrie, deel 1. introductie dosisbegrip. W.P. Moerman

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 / 4B. Dosimetrie, deel 1. introductie dosisbegrip. W.P. Moerman Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 / 4B Dosimetrie, deel 1 introductie dosisbegrip W.P. Moerman Dosis Meestal: hoeveelheid werkzame stof Inhoud dag 1 dosis kerma exposie dag 2 equivalente dosis

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3. Kernenergiewetgeving deel 1

Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3. Kernenergiewetgeving deel 1 Opleiding Stralingsdeskundigheid niveau 3 Kernenergiewetgeving deel 1 Inhoud presentatie (inter)nationaal kader Kernergiewetgeving Organisatie van stralingszorg ICRP 103 (2007) Internationaal kader ICRP

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL. Programma 2012

Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL. Programma 2012 Opleiding Stralingsdeskundige SCK CEN/ XIOS-HL Programma 2012 Module omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 11 u 15 u Nucleaire meettechniek en dosimetrie in de stralingsbescherming

Nadere informatie

DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER

DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER No. 2008/2914-06 DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Mede namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Gezien de aanvraag d.d. 22 december 2008 van Essent

Nadere informatie

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit

Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 9: Radioactiviteit Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte.

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte. 1 Materie en warmte Onderwerpen - Temperatuur en warmte. - Verschillende temperatuurschalen - Berekening hoeveelheid warmte t.o.v. bepaalde temperatuur. - Thermische geleidbaarheid van een stof. - Warmteweerstand

Nadere informatie

Paragraaf 6.1 en 6.2. 2. Osmotische waarde, ph weefselvloeistof, glucosegehalte

Paragraaf 6.1 en 6.2. 2. Osmotische waarde, ph weefselvloeistof, glucosegehalte Paragraaf 6.1 en 6.2 1. Neem de volgende begrippen over in je schrift en geef een omschrijving Homeostase In stand houden van het interne milieu opperhuid Bovenste laag van de huid chitine Koolhydraat

Nadere informatie

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3

Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Gecoördineerd examen stralingsbescherming Deskundigheidsniveau 3 Nuclear Research and Consultancy Group Technische Universiteit Delft Boerhaave/IRS-stralingsbeschermingscursussen Rijksuniversiteit Groningen

Nadere informatie

7 College 01/12: Electrische velden, Wet van Gauss

7 College 01/12: Electrische velden, Wet van Gauss 7 College 01/12: Electrische velden, Wet van Gauss Berekening van electrische flux Alleen de component van het veld loodrecht op het oppervlak draagt bij aan de netto flux. We definieren de electrische

Nadere informatie

Wisselwerking. van ioniserende straling met materie

Wisselwerking. van ioniserende straling met materie Wisselwerking van ioniserende straling met materie Wisselwerkingsprocessen Energie afgifte en structuurverandering in ontvangende materie Aard van wisselwerking bepaalt het juiste afschermingsmateriaal

Nadere informatie

Klasse 7: Radioactieve stoffen

Klasse 7: Radioactieve stoffen Klasse 7: Radioactieve stoffen 1.1 Transport Onder radioactieve stoffen worden verstaan alle stoffen die radionucliden bevatten, waarvoor zowel de activiteitsconcentratie als de totale activiteit van de

Nadere informatie

STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen

STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen STRALINGSBESCHERMING IN HET ZIEKENHUIS: Röntgenstralen 1. Inleiding Deze brochure dient als informatiebrochure voor verpleegkundigen en technologen van het Ziekenhuis Oost- Limburg die starten op een dienst

Nadere informatie

Vrijstelling van aangifte

Vrijstelling van aangifte Bijlage IA bij het Koninklijk Besluit van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de bescherming van de bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het gevaar van de ioniserende stralingen

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is evenveel negatief

Nadere informatie

J De centrale draait (met de gegevens) gedurende één jaar. Het gemiddelde vermogen van de centrale kan dan berekend worden:

J De centrale draait (met de gegevens) gedurende één jaar. Het gemiddelde vermogen van de centrale kan dan berekend worden: Uitwerking examen Natuurkunde1 HAVO 00 (1 e tijdvak) Opgave 1 Itaipu 1. De verbruikte elektrische energie kan worden omgerekend in oules: 17 = 9,3 kwh( = 9,3 3, ) = 3,3 De centrale draait (met de gegevens)

Nadere informatie

Inleiding stralingsfysica

Inleiding stralingsfysica Inleiding stralingsfysica Historie 1896: Henri Becquerel ontdekt het verschijnsel radioactiviteit 1895: Wilhelm Conrad Röntgen ontdekt Röntgenstraling RadioNucliden: Inleiding Stralingsfysica 1 Wat maakt

Nadere informatie

RADIOACTIEF VERVAL. Vervalsnelheid

RADIOACTIEF VERVAL. Vervalsnelheid /stralingsbeschermingsdienst 8385-I dictaat september 2000 RADIOACTIEF VERVAL Voor een beperkt aantal van nature voorkomende kernsoorten en voor de meeste kunstmatig gevormde nucliden wijkt de neutron/proton

Nadere informatie

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern.

Opgave 4 Het atoomnummer is het aantal protonen in de kern. Het massagetal is het aantal protonen plus het aantal neutronen in de kern. Uitwerkingen 1 Opgave 1 protonen en neutronen Opgave negatief positief neutraal positief neutraal Opgave 3 Een atoom bevat twee soorten geladen deeltjes namelijk protonen en elektronen. Elk elektron is

Nadere informatie

Examen HAVO. tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 donderdag 28 mei 13.30-16.30 uur oud programma natuurkunde 1 Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING

RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING RICHTLIJN ZWANGERSCHAP EN IONISERENDE STRALING Inleiding Aan het werken met radioactieve stoffen of ioniserende straling uitzendende toestellen zijn risico s verbonden. Het is bij de wet verplicht om personen

Nadere informatie

Radioactiviteit. Jurgen Nijs Brandweer Leopoldsburg 2012 APB Campus Vesta Brandweeropleiding

Radioactiviteit. Jurgen Nijs Brandweer Leopoldsburg  2012 APB Campus Vesta Brandweeropleiding Radioactiviteit Jurgen Nijs Brandweer Leopoldsburg Jurgen.nijs@gmail.com http://youtu.be/h3ym32m0rdq 1 Doel Bij een interventie in een omgeving waar er een kans is op ioniserende straling om veilig, accuraat

Nadere informatie

NEVAC examen Middelbare Vacuümtechniek Vrijdag 11 april 2003, 14:00-16:30 uur. Vraagstuk 1 (MV-03-1) (15 punten)

NEVAC examen Middelbare Vacuümtechniek Vrijdag 11 april 2003, 14:00-16:30 uur. Vraagstuk 1 (MV-03-1) (15 punten) NEVAC examen Middelbare Vacuümtechniek Vrijdag 11 april 2003, 14:00-16:30 uur Dit examen bestaat uit 4 vraagstukken en 5 pagina s Vraagstuk 1 (MV-03-1) (15 punten) Uitstoken en lekkage a) Na enige uren

Nadere informatie

pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens

pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens 12 /stralingsbeschermingsdienst pag 1 / 13 SBD 03-10009-8&9a DOSISBEGRIPPEN VOOR STRALINGSBESCHERMING Chris J. Huyskens Als het menselijke lichaam aan ioniserende straling wordt blootgesteld, wordt de

Nadere informatie

FARMACOKINETIEK EN ADME-PROCESSEN

FARMACOKINETIEK EN ADME-PROCESSEN TENTAMEN FARMACOKINETIEK EN ADME-PROCESSEN Vakcode: 435084 Docent: dr. J.N.M. Commandeur Datum: 25 juni 2010 Tijd: 12-14 uur Zaal: Q.105 Zet op elk vel (incl. millimeterpapier) je naam en studentnummer

Nadere informatie

Erratum Verkenner Gevaarlijke Stoffen. Versie: 2 februari 2015

Erratum Verkenner Gevaarlijke Stoffen. Versie: 2 februari 2015 Erratum Verkenner Gevaarlijke Stoffen Versie: 2 februari 2015 Tekstboek In de 1 e druk, 1 e oplage van de leergang Verkenner gevaarlijke stoffen (juli 2012) zijn een aantal onjuistheden geconstateerd.

Nadere informatie

Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN

Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Opleiding Stralingsdeskundige UHasselt SCK CEN Programma 2015-2016 Module Omvang ECTS Wetenschappelijke basis 6 Kernfysica Stralingsfysica Radiochemie 12 u 9 u 12 u Nucleaire meettechniek en dosimetrie

Nadere informatie

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE No. 2011/1517-05 DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Gezien de aanvraag d.d. 16 augustus 2011 van Sencio B.V. te Nijmegen om een vergunning als bedoeld in hoofdstuk 4, artikel 23,

Nadere informatie

Uw behandelend arts heeft problemen aan uw huid geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over de opbouw van de huid.

Uw behandelend arts heeft problemen aan uw huid geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over de opbouw van de huid. De huid Uw behandelend arts heeft problemen aan uw huid geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over de opbouw van de huid. De huid is het grootste orgaan van het menselijk lichaam. Bij de volwassene

Nadere informatie

PROCEDURE WAARSCHUWINGSSIGNALERING EN ZONERING VAN

PROCEDURE WAARSCHUWINGSSIGNALERING EN ZONERING VAN PROCEDURE WAARSCHUWINGSSIGNALERING EN ZONERING VAN RUIMTEN BIJ HANDELINGEN MET IONISERENDE STRALING Inleiding In een aantal situaties is het nodig om de aandacht te vestigen op risico s van ioniserende

Nadere informatie

Stralingsdetectie en meetapparatuur. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e

Stralingsdetectie en meetapparatuur. /stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e Stralingsdetectie en meetapparatuur Stralingsmonitoren Een stralingsmonitor is slechts geschikt voor het meten van een beperkt aantal stralingssoorten energiegebied Een stralingsmonitor is altijd gekalibreerd

Nadere informatie

HARAS. Systematiek voor risico-analyse van het werken met open radioactieve stoffen 1.1. Hazard Analysis of RadioActive Substances

HARAS. Systematiek voor risico-analyse van het werken met open radioactieve stoffen 1.1. Hazard Analysis of RadioActive Substances HARAS Systematiek voor risico-analyse van het werken met open radioactieve 1.1 13 HARAS Hazard Analysis of RadioActive Substances Analyse methode risico-evaluatie voor werksituaties met open radioactieve

Nadere informatie

Verstandig zonnen. J.L.M. van Houtum, dermatoloog. 8 mei 2012

Verstandig zonnen. J.L.M. van Houtum, dermatoloog. 8 mei 2012 Verstandig zonnen J.L.M. van Houtum, dermatoloog 8 mei 2012 Inhoud Wat is zonlicht? Ultraviolet licht Huidtypes Effecten van zonlicht: acuut en chronisch Zonnebrandcrèmes Hoe beschermt u uw huid het best

Nadere informatie

De huid Wat is de opperhuid (epidermis)?

De huid Wat is de opperhuid (epidermis)? De huid De huid is het omhulsel, dat het individu van de buitenwereld afgrenst. Dit orgaan beschermt tegen allerlei invloeden van buitenaf. Ze bestaat uit drie delen: Het bovenste (= buitenste) gedeelte

Nadere informatie

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal

Examentraining 2015. Leerlingmateriaal Examentraining 2015 Leerlingmateriaal Vak Natuurkunde Klas 5 havo Bloknummer Docent(en) Blok IV Medische beeldvorming (B2) WAN Domein B: Beeld- en geluidstechniek Subdomein B2: Straling en gezondheid

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2004-I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2004-I - + Eindexamen natuurkunde vwo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opgave Valentijnshart Maximumscore 4 uitkomst: b 2,9 mm Bij het fotograferen van een voorwerp in het oneindige geldt: b f Bij het fotograferen

Nadere informatie

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID. Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer;

DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID. Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID AI/UJB/BES No. 2003/96491 DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Mede namens de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening

Nadere informatie

NAS 1638 klasse (1964-2001)

NAS 1638 klasse (1964-2001) Voor elke hydraulische machine kan bepaald worden hoe zuiver de hydraulische olie moet zijn om het systeem storingsvrij te laten draaien. Is uw olie vervuild geraakt door vaste vuildeeltjes dan zal oliedegradatie

Nadere informatie

Zacht en zorgvuldig prikken

Zacht en zorgvuldig prikken Zacht en zorgvuldig prikken Inhoudsopgave Inleiding 3 De invloed van de huid op de bloedafname 5 Hoe is onze huid opgebouwd? 6 Alles begint met de huid 8 De beste plaats om te prikken 10 Gemakkelijk en

Nadere informatie

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan?

Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? De lever is gelegen in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven links C. Onder rechts D. Onder links Als het bloed uit de holle ader verder stroomt, in welk bloedvat komt het dan? A. De aorta B. De holle

Nadere informatie

Leidraad Kernongevallenbestrijding

Leidraad Kernongevallenbestrijding Leidraad Kernongevallenbestrijding In deze paragraaf worden enige algemene operationele uitgangspunten beschreven die voor alle betrokken (operationele) diensten van belang zijn. Het gaat hier om de te

Nadere informatie

De olie uit opgave 1 komt terecht in een tank met een inhoud van 10 000 liter. Hoe lang duurt het voordat de tank volledig met olie is gevuld?

De olie uit opgave 1 komt terecht in een tank met een inhoud van 10 000 liter. Hoe lang duurt het voordat de tank volledig met olie is gevuld? 5. Stromingsleer De belangrijkste vergelijking in de stromingsleer is de continuïteitsvergelijking. Deze is de vertaling van de wet van behoud van massa: wat er aan massa een leiding instroomt moet er

Nadere informatie

Effecten van ioniserende straling

Effecten van ioniserende straling Faculteit Bètawetenschappen Ioniserende Stralen Practicum Achtergrondinformatie Effecten van ioniserende straling Equivalente dosis Het biologisch effect van ioniserende straling of: de schade aan levend

Nadere informatie

H8 straling les.notebook. June 11, 2014. Straling? Straling: Wordt doorgelaten of wordt geabsorbeerd. Stralingsbron en straling

H8 straling les.notebook. June 11, 2014. Straling? Straling: Wordt doorgelaten of wordt geabsorbeerd. Stralingsbron en straling Stralingsbron en straling Straling? Bron Soorten straling: Licht Zichtbaarlicht (Kleuren violet tot rood) Infrarood (warmte straling) Ultraviolet (maakt je bruin/rood) Elektromagnetische straling Magnetron

Nadere informatie

Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A

Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A Practicum Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A December 2012 Inhoudsopgave Inleiding en verantwoording... 3 Programma... 4 Bedieningshandleiding... 5 Verstrooiing van röntgenstraling... 6 Doelen...

Nadere informatie

Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5

Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5 Groep 1 + 2 (klas 5), deel 1 Meerkeuzevragen + bijbehorende antwoorden aansluitend op hoofdstuk 2 paragraaf 1 t/m 3, Kromlijnige bewegingen (Systematische Natuurkunde) Vraag 1 Bij een horizontale worp

Nadere informatie

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen Cijfer In te vullen voor docent In te vullen door leerling Beroepsprestatie B.P.1.3 S.B Naam leerling Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen Klas SB3O1A+B Versie 1 Datum Tijdsduur 60 minuten Naam docent

Nadere informatie

Gassnelheid en volume metingen. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de meting voor gassnelheid en volume

Gassnelheid en volume metingen. Deze code van goede meetpraktijk beschrijft de toegepaste. werkwijze bij de meting voor gassnelheid en volume Code van goede meetpraktijk van de VKL (Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen) Wat doet de VKL? De Vereniging Kwaliteit Luchtmetingen (VKL) heeft ten doel, binnen de kaders van de Europese en Nationale wet-

Nadere informatie

REGELING VERWERKEN EN AFVOEREN VAN RADIOACTIEF AFVAL

REGELING VERWERKEN EN AFVOEREN VAN RADIOACTIEF AFVAL REGELING VERWERKEN EN AFVOEREN VAN RADIOACTIEF AFVAL Ingang: juni 2003 revisiedatum: mei 2010 Looptijd: tot 2015 Afdeling Veiligheid Gezondheid en Milieu 2010 Vastgesteld door het College van Bestuur 21

Nadere informatie

- KLAS 5. c) Bereken de snelheid waarmee een elektron vrijkomt als het groene licht op de Rbkathode

- KLAS 5. c) Bereken de snelheid waarmee een elektron vrijkomt als het groene licht op de Rbkathode NATUURKUNDE - KLAS 5 PROEFWERK H7 --- 26/11/10 Het proefwerk bestaat uit 3 opgaven; totaal 32 punten. Opgave 1: gasontladingsbuis (4 p) In een gasontladingsbuis (zoals een TL-buis) zijn het gassen die

Nadere informatie

Cursus Stralingsbescherming

Cursus Stralingsbescherming Cursus Stralingsbescherming op deskundigheidsniveau 5A/5B Augustus 2011 Stralingsbeschermingseenheid Erasmus MC Blz. 0 Voorwoord Het Erasmus MC beschikt voor het toepassen van bronnen van ioniserende straling

Nadere informatie

TDA ALLES BEGINT IN ONZE CELLEN SCHOONHEID DIE ONDER DE HUID BEGINT GEEN AANRAKING GEEN IRRITATIE GEEN ROODHEID

TDA ALLES BEGINT IN ONZE CELLEN SCHOONHEID DIE ONDER DE HUID BEGINT GEEN AANRAKING GEEN IRRITATIE GEEN ROODHEID TDA SCHOONHEID DIE ONDER DE HUID BEGINT GEEN AANRAKING GEEN IRRITATIE GEEN ROODHEID ALLES BEGINT IN ONZE CELLEN TDA SCHOONHEID DIE ONDER DE HUID BEGINT De wetenschappelijke wereld heeft steeds een beter

Nadere informatie

Doel van huiddiagnose. Huidanalyse. Inspectie. Anamnese. Huiddikte. Huidreliëf 14-1-2014

Doel van huiddiagnose. Huidanalyse. Inspectie. Anamnese. Huiddikte. Huidreliëf 14-1-2014 Doel van huiddiagnose Huidanalyse Beauty level Basic 2 Blz. Bepalen huidsoort Conditie van de huid Basis van gezichtsbehandeling Drie onderzoekstechnieken: - Anamnese - Inspectie - Palpatie Anamnese Voorgeschiedenis

Nadere informatie

nee nee nee Trans missiegegevens rekenzone gehele woning conslructie A[m* RcţrrŕKAV] UfW/nťK] 3oi H zonwering beschaduwing toelichting

nee nee nee Trans missiegegevens rekenzone gehele woning conslructie A[m* RcţrrŕKAV] UfW/nťK] 3oi H zonwering beschaduwing toelichting 34 woningen Ooslmera la Berkel en Rodenrijs D.R. van Dongen, Nex2us Trans missiegegevens rekenzone gehele woning conslructie A[m* RcţrrŕKAV] UfW/nťK] 3oi H zonwering beschaduwing toelichting gevel 30.04

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2001-I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2001-I Eindexamen natuurkunde vwo 200-I 4 Antwoordmodel Opgave Hoogspanningskabel uitkomst:,4 0 3 (draden) methode ρl ρl 7 0-9 3,0 0 3 Uit R = volgt A kabel = = = 7,08 0-4 m 2. A R 7,2 0-2 Er geldt A draad =

Nadere informatie

Gaswisseling. Samenvatting voor de toets

Gaswisseling. Samenvatting voor de toets Gaswisseling Samenvatting voor de toets Inhoudsopgave Gaswisseling bij verschillende diergroepen Ademhalingsstelsel Route van ingeademde lucht Longblaasjes en haarvaten Huig en strotklepje Ribademhaling

Nadere informatie

De correcte bewering aankruisen: WAAR FOUT

De correcte bewering aankruisen: WAAR FOUT Warmte en straling De correcte bewering aankruisen: WAAR FOUT - Lichtgolven noemt men ook wel elektromagnetische golven. - Het zichtbaar lichtspectrum is een klein onderdeel van het E.M -spectrum - Rood

Nadere informatie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie

Bedrijfsinterne richtlijn. Fenneke Linker. Arbeidshygiëne & Toxicologie 0 Bedrijfsinterne richtlijn Risk Assessment Working with Nanomaterials Fenneke Linker Arbeidshygiëne & Toxicologie ARBOdienst DSM Kennis mbt veilig werken met nanomaterialen 1 Gezondheidsraad rapport (2006)

Nadere informatie

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten

A. de hersenen en het ruggenmerg B. het hersenvlies en de hersenstam C. het cerebrospinaal vocht en de gevoelszenuwen D. de klieren en de lymfevaten Hoofdstuk 1 Meerkeuzevraag 1.1 Meerkeuzevraag 1.2 Meerkeuzevraag 1.3 Meerkeuzevraag 1.4 Meerkeuzevraag 1.5 Meerkeuzevraag 1.6 Meerkeuzevraag 1.7 Waar ligt de lever in de buikholte? A. Boven rechts B. Boven

Nadere informatie

Rekenvaardigheden voor het vak natuurkunde

Rekenvaardigheden voor het vak natuurkunde Inhoud Formules uitrekenen... 2 Balansmethode... 2 Categorie eenvoudig... 3 Categorie moeilijker... 4 Categorie moeilijkst... 5 Uitgebreidere formules... 8 Balansmethode en abc-formule... 8 1/11 Formules

Nadere informatie

natuurkunde havo 2016-I

natuurkunde havo 2016-I Radiumbad In de eerste helft van de vorige eeuw was het gebruikelijk om bij sommige aandoeningen een behandeling met radioactief radium-6 te ondergaan. Een patiënt moest dan een warm bad nemen waarin radiumzout

Nadere informatie

Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 1

Stralingsbeschermingsdienst SBD-TU/e 1 Zwangerschap en Stralingsbescherming Zwangerschap en Stralingsbescherming inhoud Informatie over mogelijke biologische effecten door blootstelling aan ioniserende straling tijdens deterministische effecten

Nadere informatie

introductie fysische achtergronden ioniserende straling Sytze Brandenburg sb/radsaf2003/1

introductie fysische achtergronden ioniserende straling Sytze Brandenburg sb/radsaf2003/1 introductie fysische achtergronden ioniserende straling Sytze Brandenburg sb/radsaf2003/1 ioniserende straling wat is het atoomfysica elementaire deeltjes fysica waar komt het vandaan atoomfysica kernfysica

Nadere informatie

Technische Universiteit

Technische Universiteit SBD 9756a 98-0-28, niv 5 A/B REKENTECHNIEKEN Technische Universiteit Eindhoven Centrum Stralingsbescherming en Dosimetrie Stralingsbeschermingsdienst Inleiding Voor het uitvoeren van berekeningen in het

Nadere informatie

Rooster cursus stralingsbescherming niveau 4A en 4B (wijzigingen voorbehouden) Cursusjaar 2014-2015 9 juli 2014

Rooster cursus stralingsbescherming niveau 4A en 4B (wijzigingen voorbehouden) Cursusjaar 2014-2015 9 juli 2014 Rooster cursus stralingsbescherming niveau 4A en 4B (wijzigingen voorbehouden) Cursusjaar 2014-2015 9 juli 2014 Onderstaand rooster bevat alle colleges die in het seizoen 2014/2015 in het kader van de

Nadere informatie

Ioniserende straling - samenvatting

Ioniserende straling - samenvatting Ioniserende straling - samenvatting Maak eerst zélf een samenvatting van de theorie over ioniserende straling. Zorg dat je samenvatting de volgende elementen bevat: Over straling: o een definitie van het

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1-2 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde - havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Fietsdynamo uitkomst: f = 49 Hz (met een marge van Hz) Twee perioden duren 47 6 = 4 ms; voor één periode geldt: T = Dus f = = = 49 Hz. - T 0,5

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20426 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20426 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/17/20426 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Commandeur, Suzan Title: Organotypic in vitro models of human cutaneous squamous

Nadere informatie

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel.

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel. H7: Radioactiviteit Als een bepaalde kern van een element te veel of te weinig neutronen heeft is het onstabiel. Daardoor gaan ze na een zekere tijd uit elkaar vallen, op die manier bereiken ze een stabiele

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2016 tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

SPRITE CRUZER 460 SR ,- Standaarduitrusting o.a.:

SPRITE CRUZER 460 SR ,- Standaarduitrusting o.a.: SPRITE CRUZER 460 SR 20.395,- Aantal slaapplaatsen: 2 606 cm 440 cm 879 cm 1070 kg 1300 kg Maximaal gewicht te verhogen tot: 1500 kg SPRITE CRUZER 470 SR 21.245,- 639 cm 474 cm 913 cm 1145 kg 1400 kg Maximaal

Nadere informatie

HOOFDSTUK I : ALGEMENE BEPALINGEN

HOOFDSTUK I : ALGEMENE BEPALINGEN KONINKRIJK BELGIE MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN Koninklijk besluit van 20 juli 2001 houdende algemeen reglement op de bescherming van de bevolking, van de werknemers en het leefmilieu tegen het gevaar

Nadere informatie

Casus vergunningverlening

Casus vergunningverlening Casus vergunningverlening Hielke Freerk Boersma Arbo- en Milieudienst / SBE 24 maart 2009 Niveau 3-2009 2 Vraag 1 Uit Handboek Radionucliden: e(50,w) inh = 4,1 E-9 Sv/Bq (Klasse M) 1 A Re,inh = 1 / e(50)

Nadere informatie

Lees elke opgave in zijn geheel door voordat je met de uitwerking begint. Werk netjes en beknopt, en wees vooral duidelijk.

Lees elke opgave in zijn geheel door voordat je met de uitwerking begint. Werk netjes en beknopt, en wees vooral duidelijk. UNIVERSITEIT TWENTE CT-ST GESLOTEN-BOEK TOETS VAK: PROJECT PROCESTECHNOLOGIE DOCENT Prof. Dr. G. Mul e Dr. L. va der Ham DATUM: Vrijdag 22 November 2013 TIJD: 15:45 17:30 uur LAAT DUIDELIJK ZIEN HOE JE

Nadere informatie

DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER

DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER No. 2008/1364-15 DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Gezien de aanvraag d.d. 16 juni 2008 van de Belastingdienst/Douane

Nadere informatie

Ademhalingsorganen/luchtwegen. Ademhaling. De neus. De neus. De keelholte. De keelholte 16-9-2014. Bouw algemeen Van binnen naar buiten

Ademhalingsorganen/luchtwegen. Ademhaling. De neus. De neus. De keelholte. De keelholte 16-9-2014. Bouw algemeen Van binnen naar buiten Ademhaling Lesstof Beauty Level Basics 2 Blz. 132-141 Ademhalingsorganen/luchtwegen algemeen Van binnen naar buiten Slijmvlies en trilhaarepitheel Circulair verlopend glad spierweefsel Bindweefsel De neus

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II

Eindexamen natuurkunde 1 havo 2001-II Eindexamen natuurkunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Opgave Vliegen met menskracht uitkomst: t = 5,0 (uur) s Voor de gemiddelde snelheid geldt: v gem =. t De gemiddelde snelheid van het vliegtuig is 8,9 m/s

Nadere informatie

GLT-PLUS. Datum : 14-3-2014 INDEX

GLT-PLUS. Datum : 14-3-2014 INDEX Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 5 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 PROCEDURE 3.1 Rollen van betrokkenen 3.2 Monstername 3.3 Verpakking 3.4 Transport 3.4.1 Monsters tbv radiologische analyse. 3.4.2 Monsters tbv

Nadere informatie

D d U DN 180 LW 110 G S1

D d U DN 180 LW 110 G S1 D d U T R HZ S2 DN 180 W 110 TH HT S1 nhoud d D HT 1* 2* 3* 4* 5* 300 600 700 1334 55 220 280 548 720 755 1179 1060 1226 1,45 8,4 103 1472 530 500 600 700 1961 55 220 280 695 965 1040 1264 1690 1853 1,9

Nadere informatie

KONINKRIJK BELGIË MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN *******

KONINKRIJK BELGIË MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN ******* KONINKRIJK BELGIË MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN ******* KONINKLIJK BESLUIT VAN 20 JULI 2001 HOUDENDE ALGEMEEN REGLEMENT OP DE BESCHERMING VAN DE BEVOLKING, VAN DE WERKNEMERS EN HET LEEFMILIEU TEGEN

Nadere informatie

Blootstelling van apotheekmedewerkers aan cytostatica. Tot 60% positieve veegtesten voor omgevingsbesmetting

Blootstelling van apotheekmedewerkers aan cytostatica. Tot 60% positieve veegtesten voor omgevingsbesmetting Interpretatie van risico s van omgevingsbesmetting met cyclofosfamide en cisplatina in de apotheek Lindsey te Brake (BSc) Lindsey te Brake (BSc) (onder begeleiding van Paul Scheepers, Afdeling Epidemiologie,

Nadere informatie

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen.

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen. Gevelisolatie Dit verhaal bevat: een korte beschrijving van een aantal voor gevelisolatie belangrijke bouwfysische principes. een uitleg over de berekening van de warmteweerstand uitleg diverse soorten

Nadere informatie

De oudere huid De invloed van zon en ouderdom op de huid

De oudere huid De invloed van zon en ouderdom op de huid De oudere huid De invloed van zon en ouderdom op de huid Henri Post Verpleegkundig Specialist WEC Evean 25 mei 2016 1 Leeftijd en de huid Intrinsieke veroudering Extrinsieke veroudering Huid-oncologie

Nadere informatie

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling Huidkanker Melanoom Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom Diagnostiek en behandeling Is het huidkanker? Welke huidkanker? Hoe wordt de diagnose gesteld? Verhaal Hoe lang bestaat de afwijking? Verandering?

Nadere informatie

Jolanda Rijnkels NVT-CGC Symposium Voldoende stof tot nadenken 14 maart 2013

Jolanda Rijnkels NVT-CGC Symposium Voldoende stof tot nadenken 14 maart 2013 Jolanda Rijnkels NVT-CGC Symposium Voldoende stof tot nadenken 14 maart 2013 1964: introductie inert or nuisance particulates ; 15 mg/m 3 1968: introductie appendix nuisance particulate 1972: 10 mg/m 3,

Nadere informatie

Competenties en Beheer Niveau 3 Organisaties / gedragscode

Competenties en Beheer Niveau 3 Organisaties / gedragscode Competenties en Beheer Niveau 3 Organisaties / gedragscode Hielke Freerk Boersma Arbo- en Milieudienst / SBE 17 februari 2015 Cursus stralingsdeskundigheid Niveau 3-2015 2 Inhoud Vooraf: kerncompetenties

Nadere informatie

Radiosynoviorthese van het kniegewricht

Radiosynoviorthese van het kniegewricht Radiosynoviorthese van het kniegewricht Afdeling nucleaire geneeskunde en reumatologie Locatie Eindhoven 1 De radiosynoviorthese van het kniegewricht vindt plaats op: Datum: Melden:.. uur polikliniek reumatologie

Nadere informatie