Elektromobiliteit. De Volkswagen e-up!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Elektromobiliteit. De Volkswagen e-up!"

Transcriptie

1 Info Elektromobiliteit De Volkswagen e-up! December 2013 s.a. D Ieteren nv Maliestraat 50, rue du Mail Brussel 1050 Bruxelles Marketing, Training & Direct Sales Creation & Copywriting

2 2013: Het elektrische tijdperk is aangebroken bij Volkswagen! 2013 is voor Volkswagen een scharniermoment op het vlak van elektromobiliteit. Dit jaar begon voor het merk immers met de voorstelling van de XL1, het technologische hoogstandje van Volkswagen. Met een gemiddeld verbruik van 0,9 l/100 km en een CO 2 -uitstoot van nauwelijks 21 g/km is de XL1 de zuinigste in serie gebouwde wagen ter wereld. Hij wordt aangedreven door een plug-in hybride systeem, bestaande uit een tweecilinder TDI (35 kw/48 pk), een elektromotor (20 kw/27 pk), een DSGzevenversnellingsbak met dubbele koppeling en een lithium-ionaccu. Het tweede sleutelmoment dit jaar was de voorstelling van de gloednieuwe e-up! op het voorbije autosalon IAA in Frankfurt. Hij is de eerste volledig elektrisch aangedreven wagen van het merk die op grote schaal geproduceerd wordt, en wordt begin 2014 gecommercialiseerd. Korte tijd later is het de beurt aan de e-golf, die op zijn beurt gevolgd zal worden door de Golf met plug-in hybride aandrijving. Met die twee aandrijvingstechnologieën komt de elektrificatie van wagens op basis van het MQB-platform (met dwars voorin geplaatste motor) echt op gang en kan ze naar de mest uiteenlopende modelreeksen worden uitgebreid. In eerste instantie zullen de 100% elektrisch aangedreven wagens hun opwachting maken in de stad en in sterk verstedelijkte regio s, waar een up! met elektromotor zich het best kan bewijzen. Met de e-up! brengt Volkswagen de ideale stadsauto op de markt. Met zijn vier zitplaatsen en perfecte dagelijkse bruikbaarheid is hij niet alleen interessant voor de dagelijkse verplaatsingen van particulieren, maar ook van bedrijven. Aangezien een elektrische auto de energie die hij nodig heeft om te rijden opslaat in een hoogspanningsaccu en ieder meergewicht ten koste gaat van het rijbereik, heeft Volkswagen het gewicht van de e-up! beperkt tot net geen kg, inclusief accu. De e-up! werd ook geoptimaliseerd op het vlak van aerodynamica en wendbaarheid en onderscheidt zich door zijn energetische efficiëntie: gemiddeld verbruikt hij slechts 11,7 kwh elektriciteit per 100 km. Om die reden is de e-up, de nieuwe stadsmus uit de New Small Family van Volkswagen, de ideale elektrische auto. De elektrische aandrijving van de e-up! wordt gebouwd in de fabriek van Kassel-Braunatal. Daarvoor werd in deze versnellingsbakkenfabriek een compleet nieuwe productielijn voor de bouw van elektromotoren en versnellingsbakken geïnstalleerd. Volkswagen is uitstekend voorbereid op de uitdagingen die elektromobiliteit met zich meebrengt. Met de ontwikkeling en productie van energie-efficiënte aandrijvingen in eigen huis kon Volkswagen 2

3 de voorbije jaren heel wat vereiste kerncompetenties opbouwen, niet alleen in de ontwikkelingsafdelingen, maar ook in de onderdelenfabrieken van Kassel en Braunschweig. Ook de betrokken medewerkers verwierven zo een grondig inzicht in de complexe samenhang tussen deze innovatieve technologieën. Zo is Volkswagen op middellange en lange termijn opgewassen tegen de concurrentie. Voor Volkswagen is de ontwikkeling en productie van een elektromotor in eigen huis bijzonder zinvol, want behalve het design bepaalt de motor als geen andere component de band die de bestuurder heeft met zijn wagen. Talrijke klanten kopen een Volkswagen onder andere wegens de knowhow die het merk sinds vele tientallen jaren heeft op het vlak van motorenbouw. Om ervoor te zorgen dat ook de Volkswagens van de toekomst met hun alternatieve aandrijving in alle opzichten overtuigen, was het voor Volkswagen van belang om vanaf het begin zelf de ontwikkeling en productie van die alternatieve motoren te garanderen. De constructeur heeft zich daarom zeer intensief met de ontwikkeling van elektrische motoren en accusystemen beziggehouden en zich de nodige competenties toegeëigend in zijn fabrieken in Kassel en Braunschweig. De accusystemen voor de e-up! worden door Volksagen in serie gebouwd in de fabriek in Braunschweig. Veertig werknemers produceren er jaarlijks exemplaren. 3

4 De elektrische aandrijving Voor de aandrijving van een elektrische auto werken vier componenten nauw samen, nl. de elektromotor, de transmissie, de motorsturing en de vermogenselektronica. De elektromotor De Volkswagen e-up! wordt aangedreven door een zogenaamde permanent opgewekte driefasige synchroonmotor, met een maximumtoerental van t/min. - Synchroon : de rotor draait met een snelheid synchroon aan het cirkelvormig bewegende magnetische veld van de stator. Dat garandeert zelfs bij lage toerentallen een harmonische werking. Stator - Driefasig : de motor maakt gebruik van driefasige wisselstroom Rotor - Permanent opgewekt : hij werkt met Motorcarter permanente magneten. Het werkingsprincipe van deze motor is gebaseerd op drie spoelen, die als stator in een cirkel rond de rotor gepositioneerd zijn en afwisselend aan een van de drie fasen elektrisch zijn aangesloten. De rotor van deze synchroonmotor telt meerdere paren permanente magneten. Doordat de drie spoelen cyclisch na elkaar van stroom voorzien worden, wordt een elektrisch draaiveld gecreëerd, dat de rotor in beweging zet en zo de elektromotor als aandrijving doet functioneren. In een elektromotor ontstaat beweging door het wederzijdse aantrekken of afstoten van respectievelijk verschillend gepoolde en gelijkgepoolde magneten. Terwijl de magneten in de rotor permanent noordelijk of zuidelijk gepolariseerd zijn, worden de elektromagneten in de stator beurtelings in- en uitgeschakeld. stator rotor, noordelijk gepolariseerd rotor, zuidelijk gepolariseerd De rotor is een bewegend onderdeel dat rondom voorzien is van permanente magneten, die beurtelings noordelijk of zuidelijk gepolariseerd zijn. De stator bestaat uit meerdere componenten die ten opzichte van elkaar verspringen en met spoelen omwikkeld zijn. Die spoelen worden pas magnetisch indien er elektrische spanning door stroomt. Doordat de verschillende delen na elkaar onder stroom gezet worden, houden deze magneten de rotor permanent in beweging. De rotor functioneert dan zoals de krukas van een verbrandingsmotor, die door roterende bewegingen de wielen aandrijft. 4

5 De transmissie De motor drijft via de versnellingsbak en semi-cardanassen de voorwielen aan. De e-up! heeft een mechanische éénversnellingsbak (de snelheid van de auto is dus rechtstreeks gelinkt aan het motortoerental), geoptimaliseerd op het vlak van wrijving. Hoogspanningscontact Elektromotor Motorcarter Eénversnellingsbak Afdekking motorcarter De motorsturing Stator Rotor Aansluiting Versnellingsbakcarter koelvloeistof De motorsturing zorgt voor een centrale regeling van de aandrijving. Ze is voorzien van talrijke nieuwe functies, zoals een optimalisering van de motorrespons voor een meer comfortabele en harmonieuze reactie op lastwissels en bijgevolg een aangenamer rijgedrag. De sturing regelt eveneens het warmte- en energiebeheer van de motor en de nevenaggregaten, als garantie voor een maximaal elektrisch rijbereik, een comfortabele werking van de klimaatregeling en een efficiënte bescherming van de systeemcomponenten. Tot slot coördineert de sturing ook de aanvragen van bijstandssystemen zoals de snelheidsregelaar of de onderlinge afstandsregeling tussen voertuigen. De vermogenselektronica Als verbindingscomponent tussen de accu en de elektromotor zorgt de vermogenselektronica van de e-up! ervoor dat steeds de geschikte stroom ter beschikking staat. Hij is zowel met de elektromotor als de accu verbonden. In motormodus zet de vermogenselektronica de gelijkstroom van de accu om in driefasige wisselstroom. In recuperatiemodus, wanneer de motor dienstdoet als generator, wordt de zo geproduceerde wisselstroom omgezet in gelijkstroom om de accu op te laden. Een in de vermogenselektronica geïntegreerde gelijkstroomomvormer voedt het 12V-boordnet. Aansluiting voor de hoogspanningsaccu Aansluiting hoogspanningscompressor van de klimaatregeling Aansluiting koelvloeistof Aansluitingen driefasige stroom Aansluiting gelijkstroomomvormer 5

6 De accu De e-up! heeft een lithium-ionhoogspanningsaccu, bestaande uit 204 aparte cellen van 25Ah verdeeld over 17 elementen. (Voordeel: bij beschadiging is het niet nodig om de volledige accu te vervangen. Volkswagen is momenteel de enige die dit aanbiedt) Hij onderscheidt zich door een hoge energiedichtheid (Wh/kg, of de hoeveelheid energie die hij in één uur per kg gewicht kan leveren), een hoge vermogensdichtheid (W/kg, of de hoeveelheid opgeslagen energie per kg) en een hoog rendement. Door zijn compacte constructie kan de accu worden ondergebracht onder de zetels en de middentunnel, op de plaats waar zich klassiek de brandstoftank en de uitlaatlijn bevinden. Het resultaat is een licht verhoogde vloer (+4,7 cm) achterin en in de koffer. De accu heeft geen koeling nodig. Zelfs bij hoge buitentemperaturen wordt de accu nooit warmer dan toegelaten. De accusturing wisselt met de motorsturing en de vermogenselektronica informatie uit over de laadstatus van de accu, de prestatielimieten en eventuele storingen, en zorgt zo voor een efficiënte en veilige werking van het systeem. De accusturing regelt de verschillende werkingsmodi van de accu tijdens het rijden en bij uitgeschakelde motor en voorziet de auto van energie via zogenaamde beveiligingsschakelaars. Bij een belangrijke storing worden die schakelaars door de software van de accusturing geopend om de accu van de omgeving te isoleren. Daarnaast levert de accusturing ook informatie over de laadstatus van de accu en van de individuele cellen. Daardoor kan in normale werkingsmodus van de wagen een overlading of diepontlading van individuele cellen vermeden worden. Dat is van belang omdat de prestatielimieten van de accu, m.a.w. de laad- en ontlaadcapaciteit en de maximale tijd die nodig is voor het laden en ontladen van de accu, sterk afhankelijk zijn van de actuele laadstatus en de temperatuur ervan. Zoals bij alle accu s ontladen ook de cellen van de hoogspanningsaccu lichtjes van zichzelf. Dat leidt tot een verschil in de laadtoestand van de cellen onderling, wat een nadelige invloed kan hebben op het rijbereik van de auto en op de berekening van het resterende rijbereik. De accusturing lost dat probleem op doordat ze permanent de laadtoestand van de verschillende cellen vergelijkt en het evenwicht van het systeem herstelt door de cellen apart te behandelen. Het hoogspanningssysteem van de e-up! wordt eveneens bewaakt door een hoofdleiding, ook pilootleiding genoemd, die als stroomlus langs alle hoogspanningscomponenten loopt. Een onderbreking van de lus (bv. door beschadiging of breuk van de leiding, loskomen van een verbinding ) wordt beschouwd als storing, wat ervoor zorgt dat de accu preventief wordt losgekoppeld en er in de auto een rood waarschuwingslampje gaat branden. De interactie tussen koetswerk en hoogspanningsaccu vormt een extra veiligheidsfactor. Koetswerk en accu zijn zo op elkaar afgestemd dat de accu in tal van ongevalscenario s optimaal door het koetswerk wordt beschermd. Bovendien wordt bij een ongeval waarbij de airbags of gordelspanners geactiveerd worden, het systeem spanningsvrij gemaakt door de beveiligingsschakelaars van de accu. De accu is bovendien ook beveiligd tegen magnetische en elektromagnetische straling. 6

7 Componenten De lithium-ionhoogspanningsaccu wordt in de e-up! onder de vloer gemonteerd. Accusturing Contact voor gelijkstroomladen (DC) Rijrichting Hoogspanningsstekker Laagspanningsstekker Veiligheidsdwarsdrager (ter bescherming bij ongeval) Cellenpakket Technische fiche Lithium-ionaccu Gewicht: Capaciteit: Cellen: Spanning: Vermogen: 230 kg 18,7 kwh 204 (102 paar) 374 V 75 kw De Wallbox verhoogt het laadvermogen van het thuisnet tot 3,6 kw Opladen van de accu De e-up! kan als volgt worden opgeladen 1) thuis - via een klassiek stopcontact (AC) - via de Wallbox-oplaadinterface (AC) 2) aan een openbaar laadstation - via een klassiek stopcontact (AC) - via een oplaadpunt voor wisselstroom (AC) - via een oplaadpunt voor gelijkstroom (DC) De wagen wordt steeds geleverd met een kabel voorzien van een Mennekes-stekker (voertuigzijde) en een klassieke stekker, ook indien voor een van volgende opties gekozen wordt: - de Wallbox voor thuisinstallatie - een kabel met aan weerszijden een Mennekes-stekker voor het opladen met wisselstroom aan een openbaar laadstation - het Combined Charging System 1) dat snelladen met gelijkstroom 2) mogelijk maakt aan een speciaal daartoe voorzien openbaar oplaadpunt, maar ook met met wisselstroom via de Wallbox of een van de eerder genoemde kabels 1) De CCS vereist een aanpassing van het voertuig in de fabriek 2) Snelladen kan een negatieve impact hebben op de accu. De constructeur raadt maximaal één snellaadbeurt per twee langzame laadbeurten aan. 7

8 CCS De gecombineerde CCS-oplaadinterface doet tegelijk dienst als stekker en als communicatiesysteem. Via de twee onderste contactpunten kan tussen het voertuig en het oplaadpunt informatie worden uitgewisseld met het oog op het starten en aansturen van het laadproces. Het systeem maakt een maximale integratie in toekomstige intelligente netwerken (Smart Grid) mogelijk. De gecombineerde laadstekker maakt de ontwikkeling en infrastructuur minder complex, verhoogt de betrouwbaarheid van het oplaadproces, vermindert de totale kost voor de klant en garandeert een minimum aan onderhoud. Oplaadtijd De oplaadtijd is afhankelijk van de stroombron Laadvermogen Duur Klassiek stopcontact (AC) 2,3 kw 8-10 uur Wallbox (AC) 3,6 kw 5-6 uur Publiek oplaadpunt (AC) 3,6 kw 5-6 uur Publiek oplaadpunt (DC) tot 50 kw 0,5-1 uur 1) 1) 30 minuten volstaan om de accu tot 80% van zijn capaciteit op te laden Via de Mennekes-stekker kan de voertuigaccu met wisselstroom worden opgeladen. Via de Type 2 -combostekker kan de accu worden opgeladen met wisselstroom of gelijkstroom (snelladen). 8

9 Recuperatie Onder recuperatie verstaan we de omvorming van de kinetische energie van het voertuig in elektriciteit, die wordt opgeslagen in de accu. Daardoor kan het rijbereik van de wagen verhoogd en het verbruik geoptimaliseerd worden. De recuperatie vereist een speciale software voor het energiebeheer en een gewijzigde software van de motorsturing. De accu van een klassieke auto wordt permanent opgeladen door de alternator. Bij een elektrische auto zoals de e-up! doet de motor in bepaalde gevallen dienst als generator, bijvoorbeeld in decelaratiefases (telkens wanneer de bestuurder de voet van het gaspedaal licht) en tijdens het remmen. De zo gerecupereerde elektriciteit wordt gebruikt om secundaire en comfortverbruikers te voeden, de resterende energie wordt in de hoogspanningsaccu opgeslagen. De weerstand die bij deze elektriciteitsproductie ontstaat, wordt tegelijk gebruikt als elektromechanische rem om de wagen te doen vertragen. Zo is een vertraging tot 3,5 m/s 2 mogelijk en wordt de energie optimaal benut. Bovendien moeten op deze manier de mechanische remmen minder gebruikt worden, waardoor ze minder snel slijten. Dat zorgt op zijn beurt dan weer voor geringere onderhoudskosten en minder fijn stof. Bij lagere snelheden neemt het remkoppel af. Indien de accu maximaal is opgeladen, is recuperatie onmogelijk en wordt er dus evenmin elektromagnetisch geremd. In dit geval remt de bestuurder zoals met een conventionele auto. 9

10 Recuperatieniveaus Het recuperatiepotentieel wordt bepaald door de kinetische energie van het voertuig en is bijgevolg in alle recuperatieniveaus identiek. Het gekozen recuperatieniveau (D1 tot D3 en B) beïnvloedt ook het remeffect, dat afhangt van de weerstand bij de elektriciteitsproductie in generatormodus. Zo kan soepel worden ingespeeld op de rijomstandigheden. Het remeffect in deceleratiefases neemt stapsgewijs toe van niveau D1 tot B (zie afbeelding). In D-modus kan de kinetische energie maximaal benut worden om het voertuig zo ver mogelijk te laten rijden in vrijloop. In dat geval rolt de wagen gewoon verder indien de bestuurder geen gas geeft, een situatie die vergelijkbaar is met wanneer je ontkoppelt in een klassiek aangedreven wagen. De energierecuperatie is ook mogelijk indien het rempedaal wordt ingetrapt. In dat geval regelt de elektrische rembekrachtiger automatisch het evenwicht tussen de elektromagnetische en mechanische remwerking. Deze functie heet Brake Blending. De recuperatieniveaus in de e-up! Recuperatieniveaus D D1 Kenmerken Minimale vertraging, geen energierecuperatie D3 D2 D1 3x 2x 1x D + D D2 D3 B Intensiteit van de recuperatie Toenemende vertraging en energieterugwinning Maximale vertraging en energierecuperatie (40 kw bij 100 km/u) B 10

11 Rijbereik De e-up! kan met tot 160 km afleggen met één laadbeurt. Behalve door externe factoren wordt het rijbereik ook beïnvloed door de rijstijl. Genormaliseerd rijbereik, cataloguswaarde (NEDC) 120 tot 160 km * Rijbereik in kilometer * Bij koud weer, intensief gebruik van de verwarming of een groot aandeel autosnelweg in het traject kan het rijbereik aanzienlijk afnemen. Wat beïnvloedt het rijbereik? - rijstijl - snelheid - gebruik van secundaire en comfortverbruikers - buitentemperatuur - gewicht (aantal inzittenden en bagage) - gekozen rijprofiel - routeverloop, planning van de reisweg - optimaal gebruik van recuperatieniveaus 3 variaties op efficiënt rijden Met een eenvoudige druk op de knop kan de bestuurder van de e-up! kiezen tussen drie rijprofielen. Die beïnvloeden niet enkel de prestaties van de auto, maar ook in grote mate het verbruik en de recuperatie. Rijprofielen Klimaatregeling Acceleratie, s km/u 0-60 km/u Piekvermogen, kw normaal normaal beperkt uitgeschakeld 12,4 4,9 eco 14,6 6,1 eco+ - 7, Topsnelheid, km/u Maximum vertrekkoppel, Nm

12 De eco-modus is ideaal voor bestuurders die rijbereik belangrijk vinden maar tegelijk belang hechten aan een dynamisch rijgedrag. De werking van de klimaatregeling wordt aanzienlijk beperkt om energie te besparen. Het maximale rijbereik wordt gehaald in eco+-modus, dankzij een geringer acceleratiepotentieel, een aanzienlijk lagere topsnelheid en de klimaatregeling die enkel dienstdoet als ventilatiesysteem. Think Blue. Trainer De Think Blue. Trainer analyseert en evalueert permanent het rijgedrag op basis van acceleraties, remgedrag en snelheid. Die gegevens worden in de vorm van een zogenaamde iris (zie afbeelding) weergegeven. Deze rechtstreekse feedback helpt de bestuurder om zuiniger te rijden en zo het rijbereik te verhogen. De energetische efficiëntie van zijn rijstijl wordt beoordeeld met een score op 100 (Blue Score). Climatronic Door het gebrek aan een verbrandingsmotor die zijn warmte afgeeft, wordt voor de verwarming een hoogspannings-verwarmingselement gebruikt. Ook de compressor werkt met hoogspanning. Dankzij het elektrische verwarmingselement kan het interieur (voor) verwarmd worden (zelfs vanop afstand) zonder dat het contact moet worden ingeschakeld, en dat gedurende een half uur. Ook de verwarmde zetels en de voorruitverwarming worden via de klimaatregeling bediend. De voorruit wordt ontdooid door middel van geïntegreerde fijne draden, zodat daarvoor de ventilatie niet moet worden ingeschakeld. In tegenstelling tot de verwarming worden deze elementen gevoed door de 12V-accu van de wagen. Door de zetelverwarming te gebruiken in plaats van de verwarming kan dus eveneens rijbereik gewonnen worden. 12

13 AC-laadcircuit DC-laadcircuit Elektrische rembekrachtiger AC-lader (3,6 kw) CCS-laadinterface Vermogenselektronica Hoogspanningscompressor van de klimaatregeling Hoogspanningsaccu Elektromotor met geïntegreerde versnellingsbak Elektrisch verwarmingselement 13

14 Elektrische Glossarium stroom is het verplaatsen van elektrische-ladingdragers door een geleider. Die verplaatsing kan in één richting verlopen of met een regelmatige frequentie van richting wisselen. Wisselstroom (AC) is elektrische stroom waarvan de polariteit (de verplaatsingsrichting) met een constant interval wisselt van plus naar min. wisselstroom wordt gekenmerkt door zijn frequentie, uitgedrukt in hertz (Hz), wat staat voor het aantal keren dat de stroomrichting per seconde verandert. Gelijkstroom (DC): in tegenstelling tot wisselstroom verandert gelijkstroom niet van polariteit. Driefasige wisselstroom, ook wel krachtstroom of draaistroom genoemd, wordt gevormd door drie stromen (drie geleiders worden afwisselend onder spanning gezet) met eenzelfde frequentie en amplitude, die ten opzichte van elkaar 120 verschoven zijn. Driefasige stroom maakt bij eenzelfde stroomsterkte een hoger laadvermogen mogelijk (bv. bij 16A kan via een monofasig stopcontact met 3,5 kw geladen worden, via een driefasig stopcontact is dat 11 kw). Elektrische spanning (symbool = U) is de fysische grootheid die uitdrukt hoeveel arbeid of energie nodig is om een deeltje met een elektrische lading te verplaatsen in een elektrisch veld. Ze vormt dus de basis van elektrische stroom. De eenheid van elektrische spanning is volt (V). Stroomsterkte (symbool = I) is de fysische grootheid die het elektrische debiet in een geleider per seconde aangeeft. De eenheid van stroomsterkte is ampère (A). Vermogen (symbool = P) is de fysische grootheid die de hoeveelheid geleverde energie per seconde aangeeft. Het is het resultaat van de stroomsterkte (I) maal de spanning (U). De eenheid van vermogen is watt (W). Kinetische energie is de hoeveelheid energie die nodig is om beweging te produceren (bijvoorbeeld om een voertuig in beweging te zetten of het te doen versnellen). Deze door het voertuig verkregen energie zorgt ervoor dat het kan blijven rijden wanneer het gaspedaal gelost wordt. Ze neemt geleidelijk af als gevolg van de luchtweerstand en de mechanische wrijving. Kinetische energie (uitgedrukt in joule) hangt af van de massa en de snelheid van het voertuig. Dit dossier is gebaseerd op de uitgave ViaVision - Nachrichten aus der mobilen Zukunft van de Volkswagen-groep, Nr. 09/2013, Elektromobilität - Der e-up! made by Volkswagen. V13-53N D Ieteren nv Marketing, Training & Direct Sales Creation & Copywriting 14

e-mobility by Volkswagen Frequently Asked Questions Een selectie van vragen en antwoorden

e-mobility by Volkswagen Frequently Asked Questions Een selectie van vragen en antwoorden e-mobility by Volkswagen Frequently Asked Questions Een selectie van vragen en antwoorden 1 Volkswagen e-mobility - FAQ Een selectie van vragen en antwoorden Wat is een elektrische wagen? Vandaag beschouwt

Nadere informatie

S 500 PLUG-IN HYBRID.

S 500 PLUG-IN HYBRID. S 500 PLUG-IN HYBRID. Z n sterkste kracht: efficiëntie. Met de S 500 PLUG-IN HYBRID legt Mercedes-Benz wederom nieuwe maatstaven aan op technologiegebied. Daarbij zijn onovertroffen comfort, voortreffe

Nadere informatie

S 500 PLUG-IN HYBRID. 14% bijtelling

S 500 PLUG-IN HYBRID. 14% bijtelling S 500 PLUG-IN HYBRID. 4% bijtelling Z n sterkste kracht: efficiëntie. Met de S 500 PLUG-IN HYBRID legt Mercedes-Benz wederom nieuwe maatstaven aan op technologiegebied. Daarbij zijn onovertroffen comfort,

Nadere informatie

VOLT DE NIEUWE CHEVROLET

VOLT DE NIEUWE CHEVROLET VOLT DE NIEUWE CHEVROLET Chevrolet Volt De elektrische droom De nieuwe Chevrolet Volt is een unieke, multi-award winnende auto. Door het combineren van de voordelen van een elektrische auto met de actieradius

Nadere informatie

Automotive Center of Expertise. Concept. BMW C 650 GT Plug-in Hybrid

Automotive Center of Expertise. Concept. BMW C 650 GT Plug-in Hybrid Automotive Center of Expertise Concept BMW C 650 GT Plug-in Hybrid Noud Strous & Wilco van Harselaar 3 oktober 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Conceptkeuze... 2 1.1 Hybride vormen... 2 1.1.1 Serie hybride...

Nadere informatie

De elektrische wagen

De elektrische wagen Info De elektrische wagen Mei 2013 s.a. D Ieteren nv Maliestraat 50, Rue du Mail Brussel 1050 Bruxelles Marketing, Training & Direct Sales Creation & Copywriting De elektrische wagen Voornaamste componenten

Nadere informatie

Alternatieve aandrijfvormen

Alternatieve aandrijfvormen Alternatieve aandrijfvormen Als alternatief voor de klassieke benzine- en dieselmotor zijn er momenteel acht andere aandrijfvormen beschikbaar. We lijsten ze even op met telkens een definitie, de voor-

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

Tentamen Octrooigemachtigden

Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Verdedigen van een octrooiaanvrage (deel B) elektrotechniek/werktuigkunde 6 oktober 14 13.4 17.4 uur 1 TENTAMENOPGAVE VERDEDIGEN VAN EEN OCTROOIAANVRAGE (B) E/W 14

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014

Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014 Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014 Elektriciteitopslag. De opslag van grote hoeveelheden elektriciteit is tot nu nog een groot probleem. Elektriciteit wordt nu nog steeds in batterijen

Nadere informatie

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 1 Brochure ALD electric INLEIDING Ons ALD electric aanbod is bijzonder volledig, met zowel oplaadbare hybrides (plug-in), elektrische auto s met verlengde

Nadere informatie

Workshop EVSE and Charging

Workshop EVSE and Charging Workshop EVSE and Charging Wie ben ik? Wido den Hollander (1986) Mede-eigenaar van hosting bedrijf Fan van elektrisch rijden (Model S sinds 26 Sept) Ontwikkelaar van Open Source software Werk tegenwoordig

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Het interventievoertuig voor elektrische wagens. De VAB EV-Poly. Auto-Technisch Adviseur

Het interventievoertuig voor elektrische wagens. De VAB EV-Poly. Auto-Technisch Adviseur Het interventievoertuig voor elektrische wagens De VAB EV-Poly Koen Vanderheyden Auto-Technisch Adviseur VAB snellader EV Poly: Pechverhelping voor elektrische wagens 11 september 2012 De Elektrische wagen

Nadere informatie

P Als twee van de drie eenheden P, U of I bekend zijn, dan kan de derde worden berekend aan de hand van de volgende formule (zie de afbeelding):

P Als twee van de drie eenheden P, U of I bekend zijn, dan kan de derde worden berekend aan de hand van de volgende formule (zie de afbeelding): Algemene informatie over stroomverbruik Algemene informatie over stroomverbruik BELANGRIJK! Om beschadiging van de accu te voorkomen, moet de laadcapaciteit van de dynamo worden aangepast aan het stroomverbruik.

Nadere informatie

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet Energieomzetting We maken veel gebruik van elektrische energie. Aan elektrische energie hebben we niet zoveel. Elektrische energie is maar een tussenvorm van energie. Bij een elektrische verwarming, willen

Nadere informatie

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel.

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel. Concept Toyota Plug-In Hybrid R&D praktijktest techniek toekomstvisie Uitvoerige praktijktest Toyota test wereldwijd zeshonderd Concept Plug-in Hybrid Vehicles (Concept PHV) in een R&D praktijktest. Het

Nadere informatie

Deze Informatie is gratis en mag op geen enkele wijze tegen betaling aangeboden worden. Vraag 1

Deze Informatie is gratis en mag op geen enkele wijze tegen betaling aangeboden worden. Vraag 1 Vraag 1 Twee stenen van op dezelfde hoogte horizontaal weggeworpen in het punt A: steen 1 met een snelheid v 1 en steen 2 met snelheid v 2 Steen 1 komt neer op een afstand x 1 van het punt O en steen 2

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS

Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gebruikershandleiding Puch Radius, State of the Art, Boogy BMS Gefeliciteerd! U heeft gekozen voor een fiets met elektrische ondersteuning, de E-bike. Uw E-bike zal u door zijn elektrische ondersteuning

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! SMA Solar Technology AG

Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! SMA Solar Technology AG Energiebeheer en opslag: de kern van de energierevolutie! Inhoud 1 Motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag in het netwerk 3 Oplossingen van SMA 2 Inhoud 1 Motivatie 2 Lokaal energiebeheer en opslag

Nadere informatie

-uitstoot slechts 85 g/km. - Theoretisch rijbereik van meer dan 1.500 km met één tank van 50 l

-uitstoot slechts 85 g/km. - Theoretisch rijbereik van meer dan 1.500 km met één tank van 50 l Press info 2 juli 2013 V13/33N De nieuwe Golf TDI BlueMotion - 3,2 l/100 km, de zuinigste Golf aller tijden - Gemiddelde CO 2 -uitstoot slechts 85 g/km - Theoretisch rijbereik van meer dan 1.500 km met

Nadere informatie

Presentatie Twan van der Linden

Presentatie Twan van der Linden Presentatie Twan van der Linden Vraag: Iemand vergeet de autolichten s avonds uit te zetten en hierdoor blijven 2 koplampen van 20W en 2 achterlichten van 10W branden. (je hebt ruzie met de buren, dus

Nadere informatie

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit

Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit Fiche 7 (Analyse): Begrippen over elektriciteit 1. Gelijkstroomkringen (DC) De verschillende elektrische grootheden bij gelijkstroom zijn: Elektrische spanning (volt) definitie: verschillend potentiaal

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit vandaag Kristof Corthout Product Manager Sustainable Mobility

Duurzame mobiliteit vandaag Kristof Corthout Product Manager Sustainable Mobility Duurzame mobiliteit vandaag Kristof Corthout Product Manager Sustainable Mobility Groene mobiliteit: een complementair verhaal Aantal km 0 0 0 2 0 Complementariteit! Aantal km 0 0 1 5 0 Complementariteit!

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Buispomp pomp T250 Handleiding

Buispomp pomp T250 Handleiding Buispomp pomp T250 Handleiding Versie November 2013 Bom Aqua B.V. Tel. 078-6150402 Oosteind 47 Email: info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Pomp Opvoerhoogte van 0-150

Nadere informatie

De Caddy en Caddy Maxi

De Caddy en Caddy Maxi De Caddy en Caddy Maxi Naast de zuivere diesel- of benzinemodellen zijn de Caddy en de Caddy Maxi als optie ook verkrijgbaar als modelvarianten Caddy EcoFuel en Caddy BiFuel. Met deze alternatieve aandrijvingsvarianten

Nadere informatie

AC-inductiemotoren en BLDC-motoren lijken erg op elkaar. Het grootste verschil ligt in de constructie van de rotor.

AC-inductiemotoren en BLDC-motoren lijken erg op elkaar. Het grootste verschil ligt in de constructie van de rotor. Pneumatische pompen vormen al vele jaren de steunpilaar van de verfcirculatiewereld en daar zijn goede redenen voor. Ze zijn eenvoudig, betrouwbaar en dankzij de langzame heenen-weer gaande beweging beschadigen

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

OPEL Corsa Van. Technische specificaties juni 2012

OPEL Corsa Van. Technische specificaties juni 2012 OPEL Corsa Van. Technische specificaties juni 2012 Technische specificaties Opel Corsa Van. 3-deurs Buitenafmetingen in mm Lengte 3.999 Breedte met uitgeklapte / ingeklapte buitenspiegels 1.944 / 1.713

Nadere informatie

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting Newton - HAVO Elektromagnetisme Samenvatting Het magnetisch veld Een permanente magneet is een magneet waarvan de magnetische werking niet verandert Een draaibare kompasnaald draait met zijn noordpool

Nadere informatie

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten ELEKTRICITEIT THEORIE SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten versie:30/05/2005 1 SYNCHRONE MOTOREN...2 1.1 Bepaling...2 1.2 Samenstelling...2 1.3 Werkingsprincipe...2 1.4 Werkingsprincipe synchrone

Nadere informatie

Finnik Autorapport - Volkswagen Up!

Finnik Autorapport - Volkswagen Up! Finnik Autorapport - Volkswagen Up! Deze Volkswagen Up! komt uit 2014 en kostte toen 10.616. Deze originele Nederlandse auto staat sinds 2014 op kenteken en is voorzien van een benzine motor die 59 PK

Nadere informatie

SunTuk Taxi. SunTuk - OnVolts. Contact informatie

SunTuk Taxi. SunTuk - OnVolts. Contact informatie SunTuk Taxi Contact informatie Cees de Graaf +31651673755 ceesdegraaf@planet.nl Timothy van Beelen +31641307489 info@onvolts-onderdelen.nl Voor productinformatie en verkoop, neem contact op met Timothy

Nadere informatie

De elektrische auto die je verder brengt. Opel Ampera.

De elektrische auto die je verder brengt. Opel Ampera. De elektrische auto die je verder brengt. Opel Ampera. Onze toekomst vraagt om positieve energie. De aarde is altijd goed voor ons geweest. Eeuwenlang heeft ze ons voedsel gegeven en ons voorzien van de

Nadere informatie

12-1-2015: Persbericht: Mercedes-Benz C 350 PLUG-IN HYBRID - efficiency, dynamiek, comfort en 7% bijtelling

12-1-2015: Persbericht: Mercedes-Benz C 350 PLUG-IN HYBRID - efficiency, dynamiek, comfort en 7% bijtelling 12-1-2015: Persbericht: Mercedes-Benz C 350 PLUG-IN HYBRID - efficiency, dynamiek, comfort en 7% bijtelling Na de première ervan in de S-Klasse presenteert Mercedes-Benz nu zijn meest geavanceerde hybride

Nadere informatie

natuurkunde havo 2016-I

natuurkunde havo 2016-I Radiumbad In de eerste helft van de vorige eeuw was het gebruikelijk om bij sommige aandoeningen een behandeling met radioactief radium-6 te ondergaan. Een patiënt moest dan een warm bad nemen waarin radiumzout

Nadere informatie

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit.

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. VTI Aalst: een school van techniek en toegepaste wetenschappen. De Beer Gino, http://users.telenet.be/laboee/

Nadere informatie

Elektrische voertuigen Schone spitstechnologie: beter voor het milieu EN uw autofiscaliteit!

Elektrische voertuigen Schone spitstechnologie: beter voor het milieu EN uw autofiscaliteit! Elektrische voertuigen Schone spitstechnologie: beter voor het milieu EN uw autofiscaliteit! Met het Kyoto-akkoord in het achterhoofd hecht de overheid steeds meer belang aan de milieu-effecten van voertuigen.

Nadere informatie

vario Efficiëntie wordt betaalbaar! De revolutionaire circulatiepomp Efficiëntie tegen een lage prijs:

vario Efficiëntie wordt betaalbaar! De revolutionaire circulatiepomp Efficiëntie tegen een lage prijs: Efficiëntie wordt betaalbaar! De revolutionaire circulatiepomp ecocirc vario Ecocirc E4vario Ecocirc E6vario Efficiëntie tegen een lage prijs: De revolutionaire ecocirc vario. met efficiënte electronische

Nadere informatie

Wereldpremière van de Jetta Hybrid in Detroit

Wereldpremière van de Jetta Hybrid in Detroit Press info 10 januari 2012 V12/03N Wereldpremière van de Jetta Hybrid in Detroit - Eerste hybride model met 1.4 TSI viercilinder en DSG-zevenversnellingsbak - Volkswagen Jetta Hybrid kan met een druk op

Nadere informatie

SXG 216 /323 /326. Krachtige en betrouwbare dieselzitmaaiers

SXG 216 /323 /326. Krachtige en betrouwbare dieselzitmaaiers SXG 216 /323 /326 Krachtige en betrouwbare dieselzitmaaiers Krachtig & betrouwbaar Bij de zitmaaiers van Iseki zit al het vakmanschap in één enkele machine: uitmuntende wereldvermaarde technologie van

Nadere informatie

FIAT NATURAL POWER INHOUD

FIAT NATURAL POWER INHOUD FIAT NATURAL POWER INHOUD 1. DE SCHOONSTE BRANDSTOF VAN HET MOMENT P.02 2. DE VOORDELEN P.03 3. FIAT PANDA P.04 4. FIAT PUNTO P.06 5. FIAT QUBO P.08 6. FIAT DOBLO P.10 7. FIAT FIORINO CARGO P.12 8. FIAT

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT Wanneer loopt er stroom? Elektrische apparaten werken alleen als er een stroom door loopt. Om de stroom te laten lopen is er altijd een spanningsbron nodig. Dat kan een

Nadere informatie

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN ALD FAQ WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN INHOUD 1. Is elektrisch rijden iets voor mij? 3 2. Welke soorten elektrische auto s zijn er? 3 3. Welke auto is voor mij geschikt? 4 4. Hoe ver kan ik rijden

Nadere informatie

Opel Corsa: nieuw hart, nieuwe spieren onderhuids is alles nieuw

Opel Corsa: nieuw hart, nieuwe spieren onderhuids is alles nieuw Opel Corsa: nieuw hart, nieuwe spieren onderhuids is alles nieuw Compleet motorgamma met betere prestaties en lagere verbruiks- en CO 2 -cijfers Nieuwe 95 pk sterke ecoflex-motoren met 98 g/km CO 2, topdiesel

Nadere informatie

INHOUD. Plug-in Hybrid EV Systeem... 4. EV Systeem/Drive Selector... 6. Aandrijfaccu opladen... 8. Rond het stuurwiel... 10

INHOUD. Plug-in Hybrid EV Systeem... 4. EV Systeem/Drive Selector... 6. Aandrijfaccu opladen... 8. Rond het stuurwiel... 10 verkorte handleiding Deze handleiding behandelt de diverse specificaties en voertuigopties van de Outlander PHEV. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen wij u naar de gebruikershandleiding. 2 INHOUD

Nadere informatie

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rob van der Sluis 1 Van fossiel naar duurzaam Andere brandstof / energiedrager Andere infrastructuur

Nadere informatie

Prestaties (Quality) De veiligheid van de auto met een hybride aandrijving moet minimaal even goed zijn als de veiligheid van de benzine variant.

Prestaties (Quality) De veiligheid van de auto met een hybride aandrijving moet minimaal even goed zijn als de veiligheid van de benzine variant. Programma van eisen Binnen dit hoofdstuk wordt het pakket van eisen uitgewerkt. De uitdaging zit in het goed definiëren van alle eisen. Zo is het belangrijk om naar het complete plaatje te kijken en de

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting branders luchttoevoer brandstoftoevoer koelwater condensator stoomturbine generator transformator regelkamer stoom water ketel branders 1 Energiesoort Omschrijving

Nadere informatie

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. natuurkunde. tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2016 tijdvak 1 donderdag 12 mei 13.30-16.30 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave. - 2 - De condensator

Inhoudsopgave.  - 2 - De condensator Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Capaciteit...3 Complexe impedantie...4 De condensator in serie of parallel schakeling...4 Parallelschakeling...4 Serieschakeling...4 Aflezen van de capaciteit...5

Nadere informatie

Changing winds. Windmills.

Changing winds. Windmills. Changing winds Windmills. Changing winds 10Kw Changing winds is de merknaam van windmolens gebouwd door: metaalconstructie Van Vlaenderen. Onze windmolens zijn er van superieure kwaliteit. We maken enkel

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

Een radiotoestel met bakelieten behuizing (zie figuur 11). Bakeliet kent talloze toepassingen, zoals:

Een radiotoestel met bakelieten behuizing (zie figuur 11). Bakeliet kent talloze toepassingen, zoals: Toepassingen Fig 11 Radiotoestel Fig 12 Lampen Een radiotoestel met bakelieten behuizing (zie figuur 11) Bakeliet kent talloze toepassingen zoals: A Tussenlaag in geleiders als elektrische isolatie bijvoorbeeld

Nadere informatie

y Verwarming op brandstof 87

y Verwarming op brandstof 87 Klimat 5 1 y Verwarming op brandstof 87 912-B, 912-D Op. no. 87516 01- Benzine 30618 095-1 Diesel 3730 340-1 20000 excl. automaat Benzine 30618 095-1 Er is een nieuwe generatie verwarming geïntroduceerd

Nadere informatie

Efficiëntie ontmoet performance. MAN TGX met nieuwe D38-motoren.

Efficiëntie ontmoet performance. MAN TGX met nieuwe D38-motoren. Efficiëntie ontmoet performance. MAN TGX met nieuwe D38-motoren. Performance in een nieuwe dimensie. In deze brochure zijn deels uitvoeringen afgebeeld die niet tot de standaarduitvoering behoren. 2. Fahrerhaus

Nadere informatie

De Caddy Van en Maxi Van

De Caddy Van en Maxi Van De Caddy Van en Maxi Van De Caddy Van en Maxi Van De Caddy EcoFuel en Caddy BiFuel. Kostenbewuste ondernemers zoeken doorgaans een bedrijfsvoertuig dat niet alleen op korte termijn maar ook op lange termijn

Nadere informatie

- Gemiddeld verbruik van 2,9 kg aardgas per 100 km, CO 2. - De nieuwe eco up! rijdt 100 km voor 3 euro

- Gemiddeld verbruik van 2,9 kg aardgas per 100 km, CO 2. - De nieuwe eco up! rijdt 100 km voor 3 euro Press info 26 december 2012 V12/51N De nieuwe eco up! - Gemiddeld verbruik van 2,9 kg aardgas per 100 km, CO 2 -uitstoot van 79 g/km - De nieuwe eco up! rijdt 100 km voor 3 euro Volkswagen breidt de reeks

Nadere informatie

E-cambio. Een introductie in het gebruik van de elektrische cambio-wagens

E-cambio. Een introductie in het gebruik van de elektrische cambio-wagens E-cambio Een introductie in het gebruik van de elektrische cambio-wagens 100% elektrisch rijden - Max. 4 personen! Ideaal voor kortere ritten.. Hoewel de wagens zelf een grotere actieradius hebben, reserveren

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen VOORSTELLING VAN HET CHARTER " "EV EVOLUTION TO ELECTRICAL VEHICLES" ( EV. TO E.V. ). ) INLEIDING Het vervoer over de weg is momenteel een bron van vervuiling wegens uitstoot in de lucht en geluidshinder.

Nadere informatie

Zelf Duurzaam Stroom opwekken

Zelf Duurzaam Stroom opwekken Zelf Duurzaam Stroom opwekken De meest efficiënte thuiscentrale ter wereld Gas wordt stroom Innovatieve Brandstofcel-technologie De BlueGEN wordt op uw gasaansluiting aangesloten en wekt vervolgens stroom

Nadere informatie

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Simpelweg mobiel. Elektrische hulpaandrijving Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Weer meer dingen samen doen, daar hebben we naar uitgekeken. Geniet van meer mobiliteit Van handbewogen naar elektrisch

Nadere informatie

Zie het auto-overzicht van Athlon Car Lease.

Zie het auto-overzicht van Athlon Car Lease. VEELGESTELDE VRAGEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN A. Voertuigen en mogelijkheden 1. Met welke voertuigen kun je elektrisch rijden? Elektrisch rijden op de weg kun je met een fiets, scooter of auto. Om met een

Nadere informatie

dagen stroom zonder stopcontact! De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE

dagen stroom zonder stopcontact! De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE 365 dagen stroom zonder stopcontact! De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE De EFOY COMFORT laadt de accu voor uw elektrische apparaten volautomatisch op. Zo heeft u altijd voldoende stroom

Nadere informatie

Tentamen Octrooigemachtigden

Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Opstellen van een octrooiaanvrage (deel A) elektrotechniek/werktuigkunde 6 oktober 2014 09.00 13.00 uur 1 TENTAMENOPGAVE OPSTELLEN VAN EEN OCTROOIAANVRAGE (A) E/W

Nadere informatie

Eén slimme box voor stroom zoals thuis

Eén slimme box voor stroom zoals thuis GPX-5 Eén slimme box voor stroom zoals thuis Revolutionaire hybride oplossing Geïntegreerde generator, lader en omvormer Extreem stabiel; stroom zoals thuis Compact formaat = minder volume & gewicht Makkelijk

Nadere informatie

Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013

Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013 Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013 Drie fasen spanning zijn drie gelijktijdig opgewekte wisselspanningen die ten opzichte van elkaar 120 in fase verschoven zijn. De spanningen

Nadere informatie

H2. Concept keuze Audi A3 Cabriolet Plug-In Hybrid

H2. Concept keuze Audi A3 Cabriolet Plug-In Hybrid H2. Concept keuze Audi A3 Cabriolet Plug-In Hybrid 2.1 Prestaties Hier wordt een toelichting gegeven van de gestelde eisen voor de prestaties van de plug-in hybrid. In Excel zijn een aantal berekeningen

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

Tandwielen. Katrollen

Tandwielen. Katrollen Met tandwielen kun je beweging van het ene apparaat overbrengen op een ander. Er zijn veel verschillende soorten tandwielen en de meeste apparaten maken er gebruik van. Met het aantal tandwielen kun je

Nadere informatie

Technische specificaties

Technische specificaties Technische specificaties OPEL Astra. Januari 2015 Buitenafmetingen in mm 5-deurs Sports Sedan Sports Tourer Lengte 4.419 4.658 4.698 Breedte met uitgeklapte / ingeklapte buitenspiegels 2.013 / 1.831 2.013

Nadere informatie

Inleiding kracht en energie 3hv

Inleiding kracht en energie 3hv Inleiding kracht en energie 3hv Opdracht 1. Wat doen krachten? Leg uit wat krachten kunnen doen. Opdracht 2. Grootheden en eenheden. Vul in: Grootheid Eenheid Andere eenheid Naam Symbool Naam Symbool Naam

Nadere informatie

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Exergie eenvoudig uitgelegd In opdracht van AgentschapNL Divisie NL Energie en Klimaat CCS B.V. Welle 36 7411 CC Deventer The Netherlands

Nadere informatie

Finnik Autorapport - Ford Focus

Finnik Autorapport - Ford Focus Finnik Autorapport - Ford Focus Personenauto 29-GVR-7 Kentekenstatus (Geldig, gedemonteerd, geëxporteerd of ongeldig) Geëxporteerd Kleur Zwart Brandstof (bijv. benzine, diesel, electrisch) Diesel G3 (is

Nadere informatie

Technische specificaties

Technische specificaties Technische specificaties OPEL Mokka. November 2014 Technische specificaties Opel Mokka. Buitenafmetingen in mm Lengte 4.278 Breedte met uitgeklapte / ingeklapte buitenspiegels 2.038 / 1.802 Hoogte (leeggewicht)

Nadere informatie

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen)

Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Repetitie magnetisme voor 3HAVO (opgavenblad met waar/niet waar vragen) Ga na of de onderstaande beweringen waar of niet waar zijn (invullen op antwoordblad). 1) De krachtwerking van een magneet is bij

Nadere informatie

NEW TCD-A New Holland Serie TCD-A tractoren Modellen TC27DA, TC40DA en TC45DA

NEW TCD-A New Holland Serie TCD-A tractoren Modellen TC27DA, TC40DA en TC45DA NEW TCD-A New Holland Serie TCD-A tractoren Modellen TC27DA, TC40DA en TC45DA NEW TCD-A Stijlvolle werkpaarden die de bestaande normen verleggen. Er zijn weinig compacte tractoren die zowel de sterke prestaties

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Spanning, Stroom en Vermogen Augustus 2015 Theaterschool OTT-1 1 Lichtketen - Spanning Controle (bijv. via DMX) S p a n n i n g s b r o n n e n S t r o o m v e r d e l i n g Dimmerpack 1 Dimmer 1 Dimmer

Nadere informatie

NIEUW. De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE

NIEUW. De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE NIEUW De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE De EFOY COMFORT laadt de accu voor uw elektrische apparaten volautomatisch op. Zo heeft u altijd voldoende stroom voor uw wensen het hele jaar

Nadere informatie

Duurzaam rijden, samen met ECOdrive

Duurzaam rijden, samen met ECOdrive Duurzaam rijden, samen met ECOdrive Beknopte gebruiksaanwijzing Algemene versie 07-2014 Introductie Het duurzaam ondernemen wordt steeds belangrijker. Veel bedrijven zijn verplicht CO 2 -doelstellingen

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

De meest gehoorde vraag is ; hoe lang de WhisperGen wel niet moet draaien om voldoende energie te leveren voor een gehele installatie.

De meest gehoorde vraag is ; hoe lang de WhisperGen wel niet moet draaien om voldoende energie te leveren voor een gehele installatie. Veel gestelde vragen Er worden ons veelvuldig vragen gesteld over de werking en toepassing van de WhisperGen in scheeps- en woning installaties. De meest voorkomende ze zullen hieronder behandeld worden.

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde / scheikunde 1 vmbo gl/tl 2010 - I

Eindexamen natuurkunde / scheikunde 1 vmbo gl/tl 2010 - I Leven van zon en wind op Curaçao Op Curaçao wordt op verschillende manieren elektrische energie opgewekt. Het merendeel van de energie wordt opgewekt met aardolie. De verbrandingsgassen die daarbij ontstaan

Nadere informatie

PERSBERICHT INNOVATIE VOOR IEDEREEN: SIMPELWEG REVOLUTIONAIR MET ZOE: TOONAANGEVENDE MOTORBOUWER

PERSBERICHT INNOVATIE VOOR IEDEREEN: SIMPELWEG REVOLUTIONAIR MET ZOE: TOONAANGEVENDE MOTORBOUWER PERSBERICHT INNOVATIE VOOR IEDEREEN: SIMPELWEG REVOLUTIONAIR MET ZOE: TOONAANGEVENDE MOTORBOUWER ZOE OPENT HET TIJDPERK VAN DE BETAALBARE ELEKTRISCHE MOBILITEIT Met ZOE brengt Renault de emissievrije mobiliteit

Nadere informatie