WINDENERGIE : GENERATOREN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WINDENERGIE : GENERATOREN"

Transcriptie

1

2 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

3 Het werkingsprincipe van een windturbine is bekend: De wind valt loodrecht in op het rotatievlak van de wieken. De wieken roteren en drijven zo de rotor aan van een elektrische generator. De generator zet de mechanische energie om in elektrische energie.

4 In de huidige sessie zullen we ons richten op de generatoren. Welke types generatoren worden er gebruikt? Wat is het werkingsprincipe? Wat zijn de belangrijkste eigenschappen? Voordelen en nadelen?

5 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

6 Belangrijkste types generatoren welke gebruikt worden in windturbines zijn: Asynchrone generator Asynchrone generator met grote slip Dubbel gevoede inductiemachine Synchrone generator Permanent magneet generator

7 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Gebruik tandwielkast Inductiemachine Koppel-toerental-karakteristiek Omschakelbaar poolpaartal Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

8 Bekijken we eerst eens die turbine met een asynchrone generator

9 De wieken zijn meestal via een tandwielkast verbonden met de asynchrone generator. Het toerental van de wieken (bijvoorbeeld 20 tpm) is een stuk lager dan het toerental van de generator (1000 of 1500 tpm). Het lage toerental van de wieken wordt door de tandwielkast verhoogd. Het opdrijven van het toerental betekent uiteraard een evenredige verlaging van het koppel. Tandwielkast moet hier de snelheid opdrijven (de tandwielkasten in de meeste aandrijvingen met verbrandingsmotoren en elektrische motoren doen net het omgekeerde)

10 Het gebruik van een tandwielkast: Een tandwielkast neemt natuurlijk plaats in. Een tandwielkast kost geld (investering) en vergt het nodige onderhoud. Een tandwielkast zorgt voor lawaai. Tandwielkast is verbonden met de wieken die blootstaan aan windstoten, veranderingen windrichting, Het rendement van een tandwielkast is hoog (> 99%), doch geen 100%. Dit betekent verliezen en opwarming.

11 Het gebruik van een tandwielkast: Stel dat een tandwielkast een rendement van 99% heeft bij een 2 MW turbine die op volle vermogen werkt. Dit betekent een verlies van 20 kw omgezet naar warmte. Dat is niet niks!! Het is uiteraard wel een grote markt. Flink wat windturbines zijn met tandwielkasten uitgerust. Er is dan ook flink wat research verricht speciaal naar windturbines toe.

12 Het gebruik van een tandwielkast: Zie bijvoorbeeld de website van Hansen Transmissions Er zit een tandwielkast tussen de wieken en de generator. Dit laat wel toe de asynchrone generator rechtstreeks op het net te schakelen.

13 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Gebruik tandwielkast Inductiemachine Koppel-toerental-karakteristiek Omschakelbaar poolpaartal Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

14 Als generator wordt hier een inductiemachine = asynchrone machine gebruikt: Kan als motor en als generator gebruikt worden. Inductiemotoren zijn de werkpaarden van de elektrotechniek. Inductiemachines bestaan in 2 uitvoeringsvormen Met bewikkelde rotor: duurder, voorlopig niet van toepassing Met kooirotor: goedkoper, hier gebruikt Het zijn dus de kooiankermotoren die als werkpaarden van de elektrotechniek dienst doen.

15 Inductiemachines met kooirotor zijn: Goedkoop (geen wikkelingen in rotor, geen borstels, geen sleepringen) Leverbaar in zowat alle vermogenklassen Vergen weinig of geen onderhoud Robuust Hebben lange levensduur

16 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Gebruik tandwielkast Inductiemachine Koppel-toerental-karakteristiek Omschakelbaar poolpaartal Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

17 Bekijken we nu eens het gedrag van de asynchrone machine die hier als generator zal moeten werken.

18 De inductiemachine heeft een synchroon toerental Dit synchroon toerental 60 f N S = p (f is de netfrequentie en p is het poolpaartal) p = 1 geeft 3000 toeren per minuut bij 50 Hz Hier is p meestal hoger dan 1 om toerental te beperken en zo snelheidsverhouding van de tandwielkast te beperken. Onder dit synchroon toerental werkt de machine als motor. Kan nuttig zijn om de rotor op snelheid te brengen indien dit niet aërodynamisch gebeurt via de wieken en de wind. Dit lukt natuurlijk enkel als er niet in eilandbedrijf gewerkt wordt.

19 De koppel-snelheids-karakteristiek vermeldt de de pulsatie ωs = 2π N S De koppel-snelheids-karakteristiek vermeldt ook de slip ωs ω s = ω S Onder het synchroon toerental: motorwerking, slip > 0 Boven het synchroon toerental: generatorwerking, slip < 0

20 In regime wordt er bij motorwerking gewerkt met een slip tussen 0 en s m In regime wordt er bij generatorwerking gewerkt met een slip tussen 0 en -s m Bij een inductiemachine met kooirotor is s m klein. Stel dat de windturbine de generator aandrijft. Omwille van de kleine s m varieert de snelheid weinig. Generator draait een weinig oversynchroon. Bij benadering is de snelheid constant en gelijk aan de synchrone snelheid.

21 De generator draait dus een weinig oversynchroon. De snelheid is in eerste benadering constant. Het feit dat de snelheid een weinig kan variëren is wel nuttig om bijvoorbeeld een plotse windstoot op te vangen. De extra energie kan tijdelijk opgeslagen worden als kinetische energie doordat het toerental een klein beetje toeneemt. De generator zet mechanisch vermogen om in elektrisch vermogen en levert dus (bij verwaarlozing van verliezen) een actief elektrisch vermogen P = ω T. Maar een inductiemachine (zowel motor als generator) verbruikt reactief vermogen. Dit laat toe het magnetisch veld in de machine op te bouwen.

22 De asynchrone generator verbruikt reactief vermogen Q. Dit reactief vermogen moet geleverd worden door het net. Dit is een nadeel. Er kunnen condensatorbatterijen geplaatst worden om de arbeidsfactor te verbeteren. Deze condensatoren leveren dus het reactief vermogen aan de generator zodat het net dit niet meer moet doen. Wanneer de generator in eilandbedrijf werkt, is er geen net om het reactief vermogen te leveren. Condensatoren zijn onmisbaar.

23 Bekijken we terug de algemene opbouw van de windturbine: We weten dus al waarom er op de figuur gesproken wordt van fixed speed. Maar waarom wordt er ook gesproken over dual speed?

24

25 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Gebruik tandwielkast Inductiemachine Koppel-toerental-karakteristiek Omschakelbaar poolpaartal Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

26 Het is uiteraard de bedoeling zoveel mogelijk energie uit de wind te halen. Dit betekent dat een zo groot mogelijke rotorefficiëntie C P gewenst is.

27 Bij een driebladige turbine van de voorgaande figuur is de TSR = stip speed ratio best ergens tussen 3 en 5. Bij een andere vorm van aërofoil kan dit bijvoorbeeld variëren tussen 4 en 6. Maar de TSR mag niet te veel buiten een bepaald gebied liggen. Stel dat de C P -curve vastligt, de pitch-hoek van de wieken kan niet gewijzigd worden. Maar de windsnelheid varieert. Bij een (nagenoeg) constante rotatiesnelheid betekent dit een variatie van de tip speed ratio. C P kan te laag worden.

28 Stel dat de windsnelheid halveert. Is het mogelijk de rotatiesnelheid ook te halveren zodat de tip speed ratio onveranderd blijft? JA! een hoge C P behouden blijft? JA! Herinner dat de synchrone snelheid van de generator bepaald wordt door het poolpaartal. Door een generator te gebruiken met een omschakelbaar poolpaartal, kan het toerental van de generator en dus van de wieken anders gekozen worden. DUS OMSCHAKELBAAR POOLPAARTAL!

29 Onderstaande figuur toont de rotorefficiëntie C P in functie van de windsnelheid bij verschillende toerentallen van de rotor.

30 Dus betekent in het huidige voorbeeld: Voor lage windsnelheden best 20 omwentelingen per minuut Voor middelmatige windsnelheden best 30 omwentelingen per minuut Voor hoge windsnelheden best 40 omwentelingen per minuut Maar wat geeft dat nu voor het uiteindelijk gegenereerde vermogen? Uiteindelijk blijft de energie in de wind evenredig met de windsnelheid tot de derde macht.

31 Gegenereerd vermogen in functie van de windsnelheid bij diverse rotatiesnelheden. Zelfde conclusies. Bij hogere windsnelheid is hoger toerental vereist.

32 Het bepalen van de rotatiesnelheid van de wieken kan gebeuren door het poolpaartal van de generator te wijzigen. kan gebeuren via de tandwielkast. Sommige turbines hebben 2 tandwielkasten met een verschillende snelheidsverhouding. Afhankelijk van de windsnelheid wordt de ene of de andere gebruikt. kan eventueel gebeuren door toe te laten dat de generator een frequentie verschillend van 50 Hz opwekt. In eilandbedrijf bestaat die mogelijkheid. De opgewekte spanning wordt mogelijks gelijkgericht.

33 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Principe Bewikkelde rotor Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

34 Bij gebruik van een asynchrone generator met kooirotor is de rotorweerstand beperkt wat een kleine kipslip s m geeft. De mogelijke snelheidsvariaties zijn dus erg beperkt. De mogelijkheid om tijdelijk wat extra kinetische energie op te slaan na een windstoot is dus beperkt. Door de rotorweerstand te verhogen, verhoogt de kipslip. De snelheid van de generator kan binnen een breder gebied variëren. De energie in windstoten kan meer opgevangen worden in een snelheidsstijging. Het geleverde koppel blijft beter constant.

35 Als het koppel van de generator beter constant blijft. Dan is het geleverde actief vermogen aan het net meer constant. De netoperator heeft graag dat het geleverde vermogen weinig varieert. MAAR Maar bij een kooirotor is de rotor niet bereikbaar. De rotorweerstand kan dus niet bijgeregeld worden.

36 De oplossing kan er in bestaan een asynchrone machine met bewikkelde rotor te gebruiken. Via sleepringen kunnen weerstanden in serie geschakeld worden met de rotorwikkelingen.

37 Via een grotere rotorweerstand kan een grotere kipslip bekomen worden.

38 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Principe Bewikkelde rotor Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

39 Enkele voordelen die we hadden bij een kooirotor vallen nu achterwege.

40 Een dergelijke bewikkelde rotor is duurder: grotere investering. De rotorweerstanden betekenen ook een investering. De warmte ontwikkeld in de rotorweerstanden is verlies. Elektrisch contact tussen draaiende rotor en stilstaande weerstanden via borstels en sleepringen Meteen meer onderhoud nodig en meer kans op defecten.

41 Vermeldenswaardig is hier: Het OptiSlip systeem van Vestas (1997). Laat snelheidsvariaties tot 10% toe. Via optische weg communiceren tussen stilstaande en draaiende onderdelen. Zo opdracht geven rotorweerstanden in of uit te schakelen.

42 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Principe en situering Machinetheorie Voordelen en nadelen Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

43 Herinner u wat we al besproken hebben: Constante snelheid: inductiegenerator met kooirotor Semi-constante snelheid: inductiegenerator met bewikkelde rotor (grotere slip, 10% snelheidsvariaties) Variabele snelheid: dubbel gevoede inductiegenerator Laat snelheidsvariaties toe van 20% en zelfs 30%. Daar zullen we hier nu op ingaan.

44 Hier wordt net zoals bij het systeem met grote slip een inductiegenerator met bewikkelde rotor gebruikt.

45 De wind valt loodrecht in op het rotatievlak van de wieken. Via een tandwielkast drijven de wieken de inductiegenerator aan. De stator van de inductiegenerator is verbonden met het 50 Hz net. Via een transformator en een wisselrichter kan energie vanuit de rotor naar het net gestuurd worden energie vanuit het net naar de rotor gestuurd worden

46 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Principe en situering Machinetheorie Voordelen en nadelen Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

47 Beschouw een inductiemachine: Er kan aangetoond worden dat: P R = s P δ Hierbij is P δ het elektromagnetisch vermogen welke via de luchtspleet overgedragen wordt van de stator naar de rotor of omgekeerd. P R is het rotorvermogen. s is de slip.

48 Indien de verliezen in de stator verwaarloosd worden, dan is het statorvermogen P S = P δ geldt dat P R = s P S Wat is de klassieke situatie met rotorweerstanden? P R > 0, warmte gedissipeerd in die weerstanden motorwerking: s > 0, P S > 0 opgenomen uit het net generatorwerking: s < 0, P S 0, vermogen geleverd aan het net

49 Dankzij de vermogenelektronica kan P R zowel positief als negatief zijn. Er zijn dus 4 in plaats van 2 mogelijke werkingstoestanden.

50 Dus zowel onder als boven de synchrone snelheid kan als generator gewerkt worden. Is bepaald door het teken van het rotorvermogen. Belangrijk is hoe groot P R kan zijn. De maximum grootte van P R wordt bepaald door het ontwerp van de vermogenelektronica. Een grotere P R laat (P R = s P S ) een grotere slipvariatie, snelheidsvariatie toe. Doch de vermogenelektronische omvormer is dan wel duurder. Als omvormer gedimensioneerd is op 30% van het generatorvermogen. Snelheid kan variëren tussen 70% en 130% van de synchrone snelheid.

51 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Principe en situering Machinetheorie Voordelen en nadelen Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

52 Voordelen van dubbel gevoede asynchrone generator: Snelheid kan binnen breed gebied variëren (bvb. 70% tot 130% van de synchrone snelheid) De vermogenelektronica is berekend op het rotorvermogen en niet op het grotere statorvermogen. Belangrijk qua kostprijs. De asynchrone generator verbruikt niet zomaar reactief vermogen zoals we tot nu steeds vermeld hebben. Door de rotorstromen gepast te sturen, kan de generator reactief vermogen leveren aan het net.

53 Voordelen van dubbel gevoede asynchrone generator: De stator kan naar keuze reactief vermogen leveren aan het net of reactief vermogen opnemen uit het net. De vermogenelektronische omvormer verbonden met de rotor kan ook een geregelde hoeveelheid reactief vermogen leveren aan het net of opnemen uit het net. De reactieve vermogens van de stator en de rotor kunnen onafhankelijk van elkaar geregeld worden.

54 Is dat reactief vermogen belangrijk? Uiteraard! In een net moeten 2 voorwaarden voldaan zijn: Het gegenereerd actief vermogen moet gelijk zijn aan het verbruikte actief vermogen. Het gegenereerd reactief vermogen moet gelijk zijn aan het verbruikte reactief vermogen. Dus als er teveel reactief vermogen is, verbruik je reactief vermogen via de windturbine. Als er te weinig reactief vermogen is (komt vaker voor), dan lever je reactief vermogen via de windturbine.

55 Nadelen dubbel gevoede asynchrone generator: Er is nog steeds een tandwielkast nodig. Een elektrische verbinding nodig tussen de roterende rotor en de vermogenelektronica die niet ronddraait. Borstels en sleepringen zijn nodig. De vermogenelektronica is niet goedkoop en is bovendien kwetsbaar.

56 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Principe De generator Voordelen en nadelen Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

57 In plaats van een asynchrone generator, wordt nu een synchrone generator gebruikt.

58 Bemerk hierbij dat: Er is geen tandwielkast meer nodig. Men spreekt dan ook van een direct drive systeem. Tussen het net en de stator van de synchrone generator is een frequentie omvormer geplaatst. Dus de generator is niet direct met het net verbonden, de naam direct drive slaat daar NIET op. Typisch voor een synchrone generator is dat de rotor met een DC-spanning gevoed wordt.

59 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Principe De generator Voordelen en nadelen Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

60 De generator en werkingsprincipe geheel: Door de rotor met een DC-stroom te bekrachtigen, gedraagt deze zich als een elektromagneet. Deze elektromagneet draait rond, aangedreven door de wieken. Zo wordt in het anker (= de stator) een driefasige spanning opgewekt met dezelfde frequentie als het toerental. Als de wieken en dus de rotor met een ander toerental draaien, wordt een andere frequentie opgewekt. Die wordt gelijkgericht. Een wisselrichter zet deze DC dan om naar een gepaste 50 Hz spanning die op het net gezet wordt.

61 De generator: De generator heeft gewoonlijk een groot aantal poolparen zodat ook bij een lage rotatiesnelheid een normale ACfrequentie opgewekt wordt. Hierdoor is geen tandwielkast vereist. De generator kan bij verschillende snelheden roteren en wekt afhankelijk hiervan een verschillende AC-frequentie op. Deze wordt toch gelijkgericht.

62 De generator: De generator is speciaal ontworpen met een groot aantal poolparen. Dit betekent een lage rotatiesnelheid, maar een groot koppel. Enercon E kw Zedelgem

63 De generator heeft dan ook een grote rotordiameter: Bijvoorbeeld bij de Enercon E-112 direct drive 4,5 MW turbine is de rotordiameter 12 meter! Film: bemerk de traag draaiende rotor met een grote diameter. (Enercon E66)

64 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Principe De generator Voordelen en nadelen Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

65 Voordelen: Geen tandwielkast. Dit biedt meerdere voordelen, waaronder: het wegwerken van de wrijving laat toe een lagere cut-in snelheid te bekomen. Kan werken binnen een breed snelheidsgebied. Is windturbine met variabele snelheid. Een synchrone generator kan reactief vermogen leveren bij overbekrachtiging. Bij onderbekrachtiging verbruikt de generator reactief vermogen. Het reactief vermogen van de generator is dan ook regelbaar.

66 Nadelen: Een synchrone generator is duurder dan een inductiegenerator met kooirotor. Een DC-bron nodig om de rotor te bekrachtigen. Het volledige statorvermogen moet gelijkgericht worden en daarna via een wisselrichter naar 50 Hz omgezet worden. Het niet zoals bij de dubbel gevoede inductiegenerator dat enkel het rotorvermogen omgevormd moet worden. (bvb. 30% van het statorvermogen) De wisselrichter is dan ook een flinke investering. Ook hier is het rendement geen 100% en is koeling vereist.

67 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Principe Voordelen en nadelen t.o.v. uitvoering met synchrone generator Nut van een variabel toerental

68 Is een windturbine met variabele snelheid:

69 In feite trekt de manier van werken erg goed op het direct drive systeem met een synchrone generator. Een generator met permanente magneten is dan ook een synchrone generator. In de rotor zitten permanente magneten en geen elektromagneten. Veel voordelen en nadelen kunnen dan ook gewoon overgenomen worden van wat we gezegd hebben bij de synchrone generator.

70 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Principe Voordelen en nadelen t.o.v. uitvoering met synchrone generator Nut van een variabel toerental

71 De elektromagneten in de rotor zijn vervangen door permanente magneten. Dit betekent dat: Geen DC-voeding meer voorzien moet worden. Een compacter ontwerp mogelijk is. Er zijn geen bekrachtigingswikkelingen nodig.

72 WINDENERGIE: GENERATOREN Maar langs de andere kant hebben dergelijke permanente magneten ook nadelen. De sterkte van de permanente magneet kan niet geregeld worden. Bij een elektromagneet kan dat wel. Permanente magneten zijn niet goedkoop. De montage van de permanente magneten en de rotor met permanente magneten is moeilijker. Permanente magneet is eerder kwetsbaar (breekbaar ). Zeker in ruwere offshoreomstandigheden is dat belangrijk.

73 Flink wat micro-windturbines hebben een rotor met permanente magneten. Ampair Pacific 100 Micro windturbine Rotor met permanente magneten Evolutie is naar windturbines voor grotere vermogens toe. Evolutie en ontwikkeling naar het MW-gebied toe. Misschien hebben turbines met permanente magneten in de rotor nog een grote toekomst. Ook bij de grotere vermogens.

74 Windturbine met permanente magneten

75 INHOUD: Inleiding Overzicht types generatoren Turbine met asynchrone generator Turbine met asynchrone generator met grote slip Turbine met dubbel gevoede inductiemachine Turbine met synchrone generator Turbine met permanent magneet generator Nut van een variabel toerental

76 We hebben windturbines gezien met diverse types generatoren. Sommigen werken steeds bij dezelfde rotatiesnelheid van de wieken, anderen laten diverse rotatiesnelheden toe. Wat zijn de voordelen van een windturbine die met variabele snelheid kan werken? De maximale rotorefficiëntie C P kan behouden blijven over een brede range van windsnelheden. Zeker in combinatie met verstelbare pitch hoek, kan een lagere cut-in windsnelheid bekomen worden.

77 Wat zijn de voordelen van een windturbine die met variabele snelheid kan werken? Windstoten en dergelijke kunnen opgevangen worden door snelheidsveranderingen. De generator zal niet plots meer elektrisch vermogen leveren. Het geleverde vermogen is constanter. Dit is goed voor de netbeheerder. Is een vorm van power quality. Bij lage windsnelheden de wieken trager doen draaien zodat minder geluid geproduceerd wordt.

78 Wat zijn de voordelen van een windturbine die met variabele snelheid kan werken? De mogelijkheid om de turbine bijvoorbeeld s nachts trager te laten draaien en zo geluid te beperken. Zo vermijden dat de turbine omwille van het geluid stilgelegd moet worden. De mogelijkheid om het geproduceerde/verbruikte reactief vermogen bij te regelen. Is nuttig vanuit het standpunt van de netbeheerder.

79 Natuurlijk, de installaties die een variabele snelheid van de wieken toelaten hebben niet enkel voordelen. De frequentie omvormers hebben verliezen, dit verlaagt het geleverde vermogen aan het net. De warmteverliezen moeten afgevoerd worden. De frequentie omvormer levert geen perfecte sinusvormige spanning. De spanning is bijvoorbeeld een PWM-signaal. Er is een filter nodig. De vermogenelektronica en de generator is niet goedkoop.

80

Modellering windturbines met Vision

Modellering windturbines met Vision Modellering windturbines met Vision 06-078 pmo 11 mei 2006 Phase to Phase BV Utrechtseweg 310 Postbus 100 6800 AC Arnhem T: 026 352 3700 F: 026 352 3709 www.phasetophase.nl 2 06-078 pmo Phase to Phase

Nadere informatie

Katholieke Hogeschool Kempen Campus HIKempen Geel Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek 4 EM ET. Labo Elektrotechniek

Katholieke Hogeschool Kempen Campus HIKempen Geel Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek 4 EM ET. Labo Elektrotechniek Katholieke Hogeschool Kempen Campus HIKempen Geel Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek 4 EM ET Marijn Roels 3 November 2005 Labo Elektrotechniek Driefasige ASM C A M P U S Geel Docent: Segers

Nadere informatie

Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013

Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013 Draaistroom en frequentie regelaars.. ZX ronde 8 september 2013 Drie fasen spanning zijn drie gelijktijdig opgewekte wisselspanningen die ten opzichte van elkaar 120 in fase verschoven zijn. De spanningen

Nadere informatie

Microwindturbines TECHNISCHE FICHES. Dit document maakt deel uit van 4 fiches

Microwindturbines TECHNISCHE FICHES. Dit document maakt deel uit van 4 fiches TECHNISCHE FICHES Dit document maakt deel uit van 4 fiches Microwindturbines 1. Het gebruik van windenergie: een veelheid aan mogelijkheden 2. De elektrische installatie 3. Netkoppeling, eilandbedrijf

Nadere informatie

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten

SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten ELEKTRICITEIT THEORIE SYNCHRONE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten versie:30/05/2005 1 SYNCHRONE MOTOREN...2 1.1 Bepaling...2 1.2 Samenstelling...2 1.3 Werkingsprincipe...2 1.4 Werkingsprincipe synchrone

Nadere informatie

Power quality: een breed domein

Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein Power quality: een breed domein - Inleiding - Harmonischen in stroom en spanning - Amplitude van de netspanningen - Driefasige netspanningen - De netfrequentie - Alles behandeld?

Nadere informatie

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet Energieomzetting We maken veel gebruik van elektrische energie. Aan elektrische energie hebben we niet zoveel. Elektrische energie is maar een tussenvorm van energie. Bij een elektrische verwarming, willen

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive Hoe werkt een windturbine? Het basisprincipe is eenvoudig. De rotorbladen (wieken) zitten gemonteerd op een as. Als het waait draaien de rotorbladen en gaat de as draaien. De as laat vervolgens een generator

Nadere informatie

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit.

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. VTI Aalst: een school van techniek en toegepaste wetenschappen. De Beer Gino, http://users.telenet.be/laboee/

Nadere informatie

5. HOOFDSTUK 5 SYNCHRONE MACHINES

5. HOOFDSTUK 5 SYNCHRONE MACHINES 5. HOOFDSTK 5 SYNCHRON MACHNS 5.1 quivalent schema, fasordiagram Zoals bij de inductiemachine heeft men ook hier te doen met een draaiveld. De rotor wordt gevoed met gelijkstroom. De spanningsvergelijkingen

Nadere informatie

Niet-symmetrisch driefasig systeem

Niet-symmetrisch driefasig systeem Niet-symmetrisch driefasig systeem Niet-symmetrisch driefasig systeem - Situering - Symmetrische componenten - Gevolgen - Conclusie Situering In het ideale geval is een driefasig net volledig symmetrisch:

Nadere informatie

Harmonischen: gevolgen

Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen Harmonischen: gevolgen - Spanning- en stroomharmonischen - Geleiders: skin en proximiteitseffect - De nulgeleider - Transformatoren - Inductiemotoren - Diversen Spanning en stroomharmonischen

Nadere informatie

Tentamen Octrooigemachtigden

Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Opstellen van een octrooiaanvrage (deel A) elektrotechniek/werktuigkunde 6 oktober 2014 09.00 13.00 uur 1 TENTAMENOPGAVE OPSTELLEN VAN EEN OCTROOIAANVRAGE (A) E/W

Nadere informatie

Windenergie:krachtontwikkeling en pitch-controle

Windenergie:krachtontwikkeling en pitch-controle Joan Peuteman KHBO februari 007 Windenergie:krachtontwikkeling en pitch-controle : Het Betz-optimum.: Energie aanwezig in de wind Een massa m met een snelheid heeft een kinetische energie E m. Beschouw

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 10 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Onderzoek werking T-verter.

Onderzoek werking T-verter. Onderzoek werking T-verter. De Beer Gino Page 1 02/10/2007 Inhoudstabel: 1. Doelstellingen. 2. Benodigd materiaal. 3. Bespreking van de frequentieregelaar. 4. Instellingen en gebruik van de frequentieregelaar.

Nadere informatie

Harmonischen in de netstroom

Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom Harmonischen in de netstroom - Inleiding - Lineaire en niet-lineaire belastingen - Fourieranalyse en THD - Bronnen van stroomharmonischen Inleiding We bekeken al eerder als

Nadere informatie

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning

Cursus/Handleiding/Naslagwerk. Driefase wisselspanning Cursus/Handleiding/Naslagwerk Driefase wisselspanning INHOUDSTAFEL Inhoudstafel Inleiding 3 Doelstellingen 4 Driefasespanning 5. Opwekken van een driefasespanning 5.. Aanduiding van de fasen 6.. Driefasestroom

Nadere informatie

* Bereken de uitdrukking voor koppel, vermogen en energiestroom voor synchrone generator. * Bespreek in 't algemeen de invertorschakelingen met 180

* Bereken de uitdrukking voor koppel, vermogen en energiestroom voor synchrone generator. * Bespreek in 't algemeen de invertorschakelingen met 180 * Bereken de uitdrukking voor koppel, vermogen en energiestroom voor synchrone generator. * Bespreek in 't algemeen de invertorschakelingen met 180 schakelperiode (zowel voor Vbron als voor I- bron). *

Nadere informatie

Actieve filters. - Inleiding. - Actieve filters. - Hybride filters. - Interne bouw en werkingsprincipes. - Stuurstrategieën

Actieve filters. - Inleiding. - Actieve filters. - Hybride filters. - Interne bouw en werkingsprincipes. - Stuurstrategieën Actieve filters Actieve filters - Inleiding - Actieve filters - Hybride filters - Interne bouw en werkingsprincipes - Stuurstrategieën Inleiding We zagen al eerder dat een passieve RLC-filter in staat

Nadere informatie

Inhoudsopgave. www.freewebs.com/nick_electronics - 2 -

Inhoudsopgave. www.freewebs.com/nick_electronics - 2 - Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 Generatoren... 3 Project:... 4 Werking...4 Berekeningen...4...4...4 Schema... 4 Tip... 4 Componentenlijst... 5...5...5 Datasheets...5...5...5 Afbeeldingen...

Nadere informatie

Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014

Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014 Energieopslag d.m.v. vliegwiel ZX ronde 17 augustus 2014 Elektriciteitopslag. De opslag van grote hoeveelheden elektriciteit is tot nu nog een groot probleem. Elektriciteit wordt nu nog steeds in batterijen

Nadere informatie

Verschillende normen voor de bepaling van het rendement van een inductiemachine

Verschillende normen voor de bepaling van het rendement van een inductiemachine Verschillende normen voor de bepaling van het rendement van een inductiemachine Focus Voor elke motor die op de markt gebracht wordt, dienen enkele kengetallen te worden gegeven als maat voor de performantie

Nadere informatie

Leereenheid 4. Driefasige synchrone motoren

Leereenheid 4. Driefasige synchrone motoren Leereenheid 4 Driefasige synchrone motoren Wegwijzer Na de studie van de asynchrone motor, toegepast voor de aandrijving van verschillende werktuigmachines via het driefasenet, bespreken we in deze leereenheid

Nadere informatie

Vermogen Elektronica : Stappenmotor

Vermogen Elektronica : Stappenmotor Naam : Sven Martens / Rob Nijs Nr : 07 /09 Datum : 8/12/04 Vermogen Elektronica : Stappenmotor 1 1 De stappenmotor De stator bevat een aantal spoelen en om de rotor te laten draaien moeten deze spoelen

Nadere informatie

LESMODULE OVER WINDENERGIE

LESMODULE OVER WINDENERGIE YOUNG ENERGY PROJECT - STUDENTEN LESMODULE OVER WINDENERGIE Inhoudsopgave Instructiebladen Les 1 Module windenergie, Instructieblad 1.1 4 Les 1 Ontdek, Instructieblad 1.2 5 Les 2 Onderzoek, Instructieblad

Nadere informatie

6. HOOFDSTUK 6 GEBRUIK EN CONSTRUCTIE VAN SYNCHRONE MACHINES

6. HOOFDSTUK 6 GEBRUIK EN CONSTRUCTIE VAN SYNCHRONE MACHINES 6. HOOFDSTUK 6 GEBRUIK EN CONSTRUCTIE VAN SYNCHRONE MACHINES Alhoewel elke elektrische machine in principe kan werken als generator en als motor, worden heel wat (synchrone) machines gebouwd om uitsluitend

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel Wind 07 : Windturbines met meer dan dubbele opbrengst door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie

Nadere informatie

U niversiteit Twente - Faculteit der Elektrotechniek. Ten tam en INLEIDING ELEKTRISCHE ENERGIETECHNIEK (191241770)

U niversiteit Twente - Faculteit der Elektrotechniek. Ten tam en INLEIDING ELEKTRISCHE ENERGIETECHNIEK (191241770) U niversiteit Twente - Faculteit der Elektrotechniek Ten tam en NLEDNG ELEKTRSCHE ENERGETECHNEK (191241770) te houden op woensdag 19 januari 2011 van 13.30 tot 17.00 uur Dit tentamen bestaat uit 6 bladzijden

Nadere informatie

Tentamen Elektriciteitsvoorziening i. (ee2611/et2105d3-t)

Tentamen Elektriciteitsvoorziening i. (ee2611/et2105d3-t) Tentamen Elektriciteitsvoorziening i (ee2611/et2105d3-t) Datum: 30 januari 2012 Tijd: 14:00-17:00 Schrijf op ell< blad uw naam en studienummer. Begin elke nieuwe opgave op een nieuw blad. De uitwerkingen

Nadere informatie

Tent. Elektriciteitsvoorziening I / ET 2105

Tent. Elektriciteitsvoorziening I / ET 2105 Tent. Elektriciteitsvoorziening I / ET 2105 Datum: 24 januari 2011 Tijd: Schrijf op elk blad uw naam en studienummer Begin elke nieuwe opgave op een nieuw blad De uitwerkingen van het tentamen worden na

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT THEORIE versie:9/05/2004 EENFAZE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten

ELEKTRICITEIT THEORIE versie:9/05/2004 EENFAZE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten ELEKTRICITEIT THEORIE versie:9/05/2004 EENFAZE MOTOREN I. Claesen / R. Slechten 1 Eenfaze motoren... 2 1.1 Bepaling... 2 1.2 Eenfaze inductiemotoren... 2 1.2.1 Eenfaze statorwikkeling... 2 1.3 De spleetpoolmotor...

Nadere informatie

Kolmer Elektromotoren B.V. Presentatie 09/10/2014 1

Kolmer Elektromotoren B.V. Presentatie 09/10/2014 1 Kolmer Elektromotoren B.V. Presentatie 2 0 14 1 2 De Kolmer Groep Onderneming Kolmer Hoofdkantoor in Nederland opgericht in 1983 Verkoopkantoren in Nederland, Engeland en Rusland 16 Dealers in Nederland,

Nadere informatie

Changing winds. Windmills.

Changing winds. Windmills. Changing winds Windmills. Changing winds 10Kw Changing winds is de merknaam van windmolens gebouwd door: metaalconstructie Van Vlaenderen. Onze windmolens zijn er van superieure kwaliteit. We maken enkel

Nadere informatie

Besparing elektrische energie door ketenoptimalisatie. 26-4-2012 Kennisdag voor technici.

Besparing elektrische energie door ketenoptimalisatie. 26-4-2012 Kennisdag voor technici. Besparing elektrische energie door ketenoptimalisatie. 26-4-2012 Kennisdag voor technici. Besparing elektrische energie door ketenoptimalisatie. Agenda: 1) Lezing door Jo Huppertz ca. 45 minuten 2) Vragen

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT-Stappenmotoren

ELEKTRICITEIT-Stappenmotoren ELEKTRICITEIT-Stappenmotoren 1 Stappenmotoren...1 1.1 Inleiding....1 1.2 Wat is nu juist een stappenmotor?... 2 1.3 Waar vinden we stappenmotoren?... 3 1.4 Soorten stappenmotoren?... 3 1.5 Permanente magneet

Nadere informatie

AC-inductiemotoren en BLDC-motoren lijken erg op elkaar. Het grootste verschil ligt in de constructie van de rotor.

AC-inductiemotoren en BLDC-motoren lijken erg op elkaar. Het grootste verschil ligt in de constructie van de rotor. Pneumatische pompen vormen al vele jaren de steunpilaar van de verfcirculatiewereld en daar zijn goede redenen voor. Ze zijn eenvoudig, betrouwbaar en dankzij de langzame heenen-weer gaande beweging beschadigen

Nadere informatie

Tentamen Octrooigemachtigden

Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Octrooigemachtigden Tentamen Verdedigen van een octrooiaanvrage (deel B) elektrotechniek/werktuigkunde 6 oktober 14 13.4 17.4 uur 1 TENTAMENOPGAVE VERDEDIGEN VAN EEN OCTROOIAANVRAGE (B) E/W 14

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel Wind 03 : Windturbines met flexibeler opbrengst door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een

Nadere informatie

Zilvertron B.V. Achterwetering 7b 2871 RK Schoonhoven 0182-305045 www.zilvertron.com info@zilvertron.com. René Jansen

Zilvertron B.V. Achterwetering 7b 2871 RK Schoonhoven 0182-305045 www.zilvertron.com info@zilvertron.com. René Jansen Missie : Het leveren en creëren van Mechatronica oplossingen in de business to business markt, zowel in het LOW-TECH als in het HIGH-TECH bereik van klein aandrijftechniek. Zilvertron B.V. Achterwetering

Nadere informatie

AANDRIJVINGEN MET VARIABELE FREQUENTIE (VFD s)

AANDRIJVINGEN MET VARIABELE FREQUENTIE (VFD s) BEWAKING EN BESTURING AANDRIJVINGEN MET VARIABELE FREQUENTIE (VFD s) ook wel genoemd OMZETTERS MET VARIABELE FREQUENTIE Uniformiteit bij irrigatie Als het gaat om het behalen van rendement bij irrigatie,

Nadere informatie

Hoeveel energie steekt U in uw pompsystemen??????? Consulting & Sales Engineer Drives & Controls. Bij voorkeur de juiste!!!!

Hoeveel energie steekt U in uw pompsystemen??????? Consulting & Sales Engineer Drives & Controls. Bij voorkeur de juiste!!!! Hoeveel energie steekt U in uw pompsystemen??????? Consulting & Sales Engineer Drives & Controls Bij voorkeur de juiste!!!! ELEKTRICITEITSVERBRUIK Onderzochte en bewezen stellingen: Besparingen op het

Nadere informatie

Opgaven elektrische machines ACE 2013

Opgaven elektrische machines ACE 2013 Opgaven elektrische machines ACE 2013 1a. Geef de relatie tussen koppel en stroom bij een gelijkstroommachine 1b. Geef de relatie tussen hoeksnelheid en geïnduceerde spanning van een gelijkstroommachine

Nadere informatie

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult Kleine windturbines Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur Filip Arnou Green Energy Consult Windenergie De wind is een onuitputtelijke en natuurlijke bron om elektriciteit

Nadere informatie

P ow er Quality metingen: Harmonischen

P ow er Quality metingen: Harmonischen P ow er Quality metingen: n Focus Power Quality is een begrip dat de laatste decennia enorm aan belangstelling heeft gewonnen. Power Quality behelst het garanderen van een sinusvormige spannings en stroomgolfvorm,

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Leereenheid 6. Aanvullingen

Leereenheid 6. Aanvullingen Leereenheid 6 Aanvullingen Wegwijzer Zoals uit de titel van deze leereenheid blijkt, betreft het hier een aantal items die volle digheidshalve aan dit boek worden toegevoegd omdat die items als leerstofelementen

Nadere informatie

De motor heeft 6 spoelen en dus ... omw/min.

De motor heeft 6 spoelen en dus ... omw/min. 8 150 OPDRACHT 2 Vul in: Een elektromotor wordt aangesloten op een driefasenwisselspanning met een frequentie van 50 Hz. De motor heeft 6 spoelen en dus 6 poolparen. 60 f n = p 60 50...... = 6 500... =

Nadere informatie

HELICON GREEN THEMA WINDENERGIE ENGINEERING Green Engineering, Helicon Opleidingen MBO Boxtel Auteur: Maarten Stassen Eindredactie: Antoinette Brugman

HELICON GREEN THEMA WINDENERGIE ENGINEERING Green Engineering, Helicon Opleidingen MBO Boxtel Auteur: Maarten Stassen Eindredactie: Antoinette Brugman HELICON GREEN ENGINEERING THEMA WINDENERGIE Green Engineering, Helicon Opleidingen MBO Boxtel Auteur: Maarten Stassen Eindredactie: Antoinette Brugman Inhoud Inleiding... 3 Windenergie als duurzame energie

Nadere informatie

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie?

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie? Windenergie ECN-facts 1. Wat is windenergie? Windenergie is de verzamelnaam voor technieken waarbij de bewegingsenergie die in wind zit, wordt omgezet in andere bewegingsenergie of in elektrische energie.

Nadere informatie

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting

Newton - HAVO. Elektromagnetisme. Samenvatting Newton - HAVO Elektromagnetisme Samenvatting Het magnetisch veld Een permanente magneet is een magneet waarvan de magnetische werking niet verandert Een draaibare kompasnaald draait met zijn noordpool

Nadere informatie

Inhoud. Inhoud 1. Voorwoord 2. Hoe haalt een windmolen zijn energie uit de wind 3. Bij welke invalshoek van de wind is de energieopbrengst maximaal?

Inhoud. Inhoud 1. Voorwoord 2. Hoe haalt een windmolen zijn energie uit de wind 3. Bij welke invalshoek van de wind is de energieopbrengst maximaal? Inhoud Inhoud 1 Voorwoord 2 Hoe haalt een windmolen zijn energie uit de wind 3 Bij welke invalshoek van de wind is de energieopbrengst maximaal? 5 Wat is de invloed van het toerental op de energieopbrengst?

Nadere informatie

BLIX Consultancy BV. Hoe kies je de juiste windturbine voor je project

BLIX Consultancy BV. Hoe kies je de juiste windturbine voor je project BLIX Consultancy BV Hoe kies je de juiste windturbine voor je project In deze presentatie Introductie BLIX Hoe kies je de juiste windturbine voor je project Techniek Turbinevermogen en powercurve Aandachtspunten

Nadere informatie

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek Verantwoordelijke docent: R. Hoogendoorn, H.J. Wimmenhoven Cursus Analoge- en Elektrotechniek Code MAMAET01 Cursusjaar: 2014 Datum: 2-6-2014 Tijdsduur: 90 min. Modulehouder: R. Hoogendoorn Aantal bladen:

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

Actieve filters. 1 Power Quality

Actieve filters. 1 Power Quality Actieve filters De ontwikkeling van elektronica zorgt ervoor dat compensatietechnieken steeds intelligenter worden. Sinds een aantal jaren zien we dat een actief dynamisch filter (ADF) steeds vaker wordt

Nadere informatie

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016

Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 Kleine generatoren ZX ronde 24 april 2016 De tijd van velddagen en festiviteiten breekt weer aan. Voor het aansluiten van elektrische apparatuur wordt vaak een klein aggregaat gebruikt. Maar ook zijn er

Nadere informatie

Het reken- en meetvoorschrift voor windturbines 2010 (concept)

Het reken- en meetvoorschrift voor windturbines 2010 (concept) M+P - raadgevende ingenieurs Müller-BBM groep geluid trillingen lucht bouwfysica Het reken- en meetvoorschrift voor windturbines 2010 (concept) E. Nieuwenhuizen Met dank aan: M. v.d. Berg (VROM) G. Geertsema

Nadere informatie

SEW-EURODRIVE Driving the world. Servomotoren. Dynamiek binnen handbereik

SEW-EURODRIVE Driving the world. Servomotoren. Dynamiek binnen handbereik SEW-EURODRIVE Driving the world Servomotoren Dynamiek binnen handbereik Servomotoren CMP Precisie, dynamiek en kracht in een bijzonder compacte constructie - daarvoor staan de krachtige servomotoren van

Nadere informatie

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T?

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? www.limburgwindt.be v.u.: Rik Van de Walle - nv - Trichterheideweg 8-3500 Hasselt WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? onderzoeken waar er in Limburg wind- molenparken kunnen komen bouwen en exploiteren van windenergie-

Nadere informatie

Permanente-magneetmotoren worden steeds meer toegepast. Dit artikel geeft een

Permanente-magneetmotoren worden steeds meer toegepast. Dit artikel geeft een PERMANENTE-MAGNEETMOTOREN Populair dankzij Permanente-magneetmotoren worden steeds meer toegepast. Dit artikel geeft een overzicht van hun belangrijkste karakteristieken en de ontwikkelingen daarin. Dat

Nadere informatie

Postbus 579 7550 AN Hengelo. S11091 V WNW Hoek van Holland

Postbus 579 7550 AN Hengelo. S11091 V WNW Hoek van Holland Postbus 579 7550 AV Hengelo (Ov.) tel: 073-534 10 53 fax: 073-534 10 28 info@ponderaservices.nl www.ponderaservices.nl Opdrachtgever: Pondera Consult BV. Postbus 579 7550 AN Hengelo Kenmerk: S11091 V WNW

Nadere informatie

Kleine windturbines. Stand van zaken. infoavond KWT 23 september 2014. Karel Van Wyngene

Kleine windturbines. Stand van zaken. infoavond KWT 23 september 2014. Karel Van Wyngene Kleine windturbines Stand van zaken Karel Van Wyngene Universiteit Gent, Power-Link Windkracht 13, Demo-disseminatieproject (NIB/FvT) Overzicht - Onderscheid KMWT - Types windturbines - Invloed locatie

Nadere informatie

http://techniline.sirris.be/s/p.exe/wservice=wo/webextra/prg/olarticleprint?vwebse...

http://techniline.sirris.be/s/p.exe/wservice=wo/webextra/prg/olarticleprint?vwebse... Page 1 of 5 Techniline v3 27-08-2010 Mechatronics Machines verbruiken minder energie door slimme keuze elektrische aandrijving (27-08-2010) Nr. 0 Ecologische en economische motieven, zoals nieuwe machinenormen

Nadere informatie

ELEKTRICITEIT GELIJKSTROOMMOTOREN - LABO

ELEKTRICITEIT GELIJKSTROOMMOTOREN - LABO ELEKTRICITEIT GELIJKSTROOMMOTOREN - LABO Technisch Instituut Sint-Jozef Wijerstraat 28, B -3740 Bilzen Cursus: I. Claesen/R.Slechten Versie:18/11/2004 1 PROEVEN OP GELIJKSTROOMMOTOREN...2 1.1 Inleiding...2

Nadere informatie

Alg. informatiebrochure 11-10-2014 1

Alg. informatiebrochure 11-10-2014 1 Alg. informatiebrochure 11-10-2014 1 WindInvenT windmolens en modulaire windenenergiesystemen 2 Verschil in energieopwekking door windenergie en zonne-energie 11-10-2014 3 Verschil in energieopwekking

Nadere informatie

WINDTURBINES (HE 11)

WINDTURBINES (HE 11) WINDTURBINES (HE 11) De wind benutten om elektriciteit op te wekken en het broeikaseffect te bestrijden. 1 INLEIDING Gebruik maken van de wind voor energiedoeleinden is geen nieuw gegeven. De mens verplaatste

Nadere informatie

Studiewijzer (ECTS-fiche)

Studiewijzer (ECTS-fiche) Studiewijzer (ECTS-fiche) Opzet van de studiewijzer is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één studiewijzer voor elke module. 1. Identificatie

Nadere informatie

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l

Opgave 1. Voor de grootte van de magnetische veldsterkte in de spoel geldt: = l Opgave 1 Een kompasnaald staat horizontaal opgesteld en geeft de richting aan van de horizontale r component Bh van de magnetische veldsterkte van het aardmagnetische veld. Een spoel wordt r evenwijdig

Nadere informatie

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator

Alternator 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator 2. De werking/ basisprincipe van de wisselstroomgenerator Alternator In dit hoofdstuk zal ik het vooral hebben over de functie is van de alternator in de wagen. En hoe het basisprincipe is van deze generator. 1. De functie van de wisselstroomgenerator of de alternator

Nadere informatie

1.1 De juiste versnelling

1.1 De juiste versnelling 1.1 De juiste versnelling Fietsversnellingen zijn een mooi voorbeeld van een kettingoverbrenging. De ene versnelling is ideaal om een berg op te rijden, de andere is perfect om razendsnel te sprinten.

Nadere informatie

3.3 Straddle Carriers

3.3 Straddle Carriers 3.3 Straddle Carriers 3.3.1 Inleiding Straddle carriers worden aangedreven door dieselmotoren (6 of 8 cilindermotoren). Deze motoren voldoen allen aan de Tier 3 standaard, de nieuwere uitvoeringen aan

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Aanwijzingen. Figuur 1 LDR (NORP12) Weerstand - lichtsterkte grafiek (Let op: Logaritmische schaal) Nakijkmodel

Aanwijzingen. Figuur 1 LDR (NORP12) Weerstand - lichtsterkte grafiek (Let op: Logaritmische schaal) Nakijkmodel Rotterdam Academy Tentamenvoorblad Naam: Studentnr.: Groep/klas: Tentamen voor de: Arts en Crafts Officemanagement Opleiding(en): Engineering Maintenance & Mechanic Ondernemen Pedagogisch-Educatief Mw

Nadere informatie

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld!

(On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! (On)voldoende spanningskwaliteit kost geld! De verantwoordelijkheid voor een voldoende kwaliteit van de spanning en de stroom is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van netbeheerders, fabrikanten en

Nadere informatie

Profielwerkstuk Windturbines

Profielwerkstuk Windturbines 1 Inhoudsopgave Onderwerp: pagina: Titelpagina 1 Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Functies van een windturbine 4 1.1 De onderdelen van de turbine 4 1.2 Typen windturbines 4 1.3 Opbrengst van de

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

De elektromotor Hart van het systeem

De elektromotor Hart van het systeem De elektromotor Hart van het systeem Martijn Brinks WEG Netherlands Feda sectie EMMS Mondiale blik op efficiency Lokale (EU) regelgeving Werking van hoog rendement motoren Waar gaat het heen? Groei mondiaal

Nadere informatie

SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN

SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN TECHNOLOGIEWACHT: ENERGIE SECTIE NULGELEIDER BIJ ASYMMETRISCH BELASTE EN VERVUILDE NETTEN FOCUS: In een driefasig symmetrisch belast net leveren alle fasen even grote sinusvormige stromen die onderling

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Elektro-akoestische omzetters

Hoofdstuk 5: Elektro-akoestische omzetters Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 5: Elektro-akoestische omzetters In dit korte hoofdstuk is het enkel de bedoeling enkele elektro-akoestische basisprincipes aan bod te

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS

Harmonischen: een virus op het net? FOCUS Amplitude Harmonischen: een virus op het net? FOCUS In het kader van rationale energieverbruik (REG) wordt steeds gezocht om verbruikers energie efficiënter te maken. Hierdoor gaan verbruikers steeds meer

Nadere informatie

De meest efficiënte motor volgens Zweeds onderzoek. Auke Jellema Account Manager

De meest efficiënte motor volgens Zweeds onderzoek. Auke Jellema Account Manager De meest efficiënte motor volgens Zweeds onderzoek Auke Jellema Account Manager Stand van zaken Sinds 1-1-2015 minimaal: IE3 of IE2 met frequentieregelaar Voor P 7,5 kw Maar er is ook regelgeving voor

Nadere informatie

3. HOOFDSTUK 3 GEBRUIK VAN DE INDUCTIEMACHINE

3. HOOFDSTUK 3 GEBRUIK VAN DE INDUCTIEMACHINE 3. HOOFDSTUK 3 GEBRUIK VAN DE INDUCTIEMACHINE 3.1 Starten Bij het starten van een inductiemotor vloeit een stroom die veel groter is dan de nominale. Als gevolg van de inwendige impedantie van het net

Nadere informatie

Handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Nederlands bij gebruik van de originele Engelse handleiding

Handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Nederlands bij gebruik van de originele Engelse handleiding Teknatool houtdraaibank Nova DVRxp Artikelnummer: 24207 Besturingssysteem software versie: 4.54x Interface software versie: s03 Teknatool International, 13 juli 2006 1.0 Introductie 1.1 Algemeen Deze handleiding

Nadere informatie

Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur

Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur Tentamen Blijvende Energiebronnen (4P510) Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur N.B. Aangezien de vraagstukken van dit tentamen door verschillende docenten worden beoordeeld, dient u elk vraagstuk

Nadere informatie

Vermogenelektronica, propere technologie! Of toch niet zo evident?

Vermogenelektronica, propere technologie! Of toch niet zo evident? Vermogenelektronica, propere technologie! Of toch niet zo evident? Inhoudsopgave - De Frequentie Omvormer (FO) - Opbouw Frequentie Omvormer - Voordelen - Nadelen + oplossingen Inhoudsopgave - De Frequentie

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

Jabsco Lobben - en impellerpompen. Verdringerpompen

Jabsco Lobben - en impellerpompen. Verdringerpompen Jabsco Lobben - en impellerpompen Verdringerpompen 175 Jabsco Lobbenpompen De lobbenpomp is van oorsprong ontwikkeld als sanitaire verdringerpomp voor het verpompen van voedingsmiddelen. Door het hygiënische

Nadere informatie

Waterstofwindturbine experimenteerkit ASSEMBLAGEGIDS

Waterstofwindturbine experimenteerkit ASSEMBLAGEGIDS Waterstofwindturbine experimenteerkit ASSEMBLAGEGIDS Modelnummer: FCJJ-26 Waarschuwing Om schade of kwetsuren te vermijden: Deze kit is niet geschikt voor kinderen onder de 12 jaar uitgenomen indien onder

Nadere informatie

Windenergie; werking en perspectief

Windenergie; werking en perspectief Windenergie; werking en perspectief Jos Beurskens Den Haag 30 mei 2012 www.ecn.nl Energiedichtheid van wind P wind = ½..V 3 [W/m 2 ] Windsnelheid (m/s) Windsnelhed (Watt/m²) 3 16 V (m/s) 6 130 12 1035

Nadere informatie

Introductie windenergiesector

Introductie windenergiesector Introductie windenergiesector Blok 2 Sander Lagerveld Dag 10 Windenergie 1 Duurzaam werken op Zee Toepassing van windenergie in Nederland Duurzaam werken op zee 2 Windmolens verschijnen vanaf 12e eeuw

Nadere informatie

Meting zonnepaneel. Voorbeeld berekening diodefactor: ( ) Als voorbeeld wordt deze formule uitgewerkt bij een spanning van 7 V en 0,76 A:

Meting zonnepaneel. Voorbeeld berekening diodefactor: ( ) Als voorbeeld wordt deze formule uitgewerkt bij een spanning van 7 V en 0,76 A: Meting zonnepaneel Om de beste overbrengingsverhouding te berekenen, moet de diodefactor van het zonnepaneel gekend zijn. Deze wordt bepaald door het zonnepaneel te schakelen aan een weerstand. Een multimeter

Nadere informatie

Passieve filters. - Inleiding - Zelfinductie - Parallel LC-kring. - De serie RLC-kring. - Het gebruik van de serie RLC-kring

Passieve filters. - Inleiding - Zelfinductie - Parallel LC-kring. - De serie RLC-kring. - Het gebruik van de serie RLC-kring Passieve filters Passieve filters - Inleiding - Zelfinductie - Parallel LC-kring - De serie RLC-kring - Het gebruik van de serie RLC-kring - Het ontwerp van de serie RLC-kring - Passieve hoogdoorlaatfilter

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Karakteristieken van synchrone generatoren. Remediering: Datum van opgave: Datum van afgifte: Verslag nr. : 06.

LABO. Elektriciteit OPGAVE: Karakteristieken van synchrone generatoren. Remediering: Datum van opgave: Datum van afgifte: Verslag nr. : 06. LABO Elektriciteit OPGAVE: Datum van opgave:.../ /... Datum van afgifte:.../ /... Verslag nr. : 06 Leerling: Karakteristieken van synchrone generatoren Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Totaal :.../100

Nadere informatie

Arbeid, vermogen en rendement

Arbeid, vermogen en rendement Arbeid, vermogen en rendement Formules Arbeid Arbeid is een maat van het werk dat geleverd wordt door een krachtbron om een voorwerp te verplaatsen. Als een kracht een verplaatsing tot gevolg heeft dan

Nadere informatie

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3.

Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. Opgave 5 Een verwarmingselement heeft een weerstand van 14,0 Ω en is opgenomen in de schakeling van figuur 3. figuur 3 De schuifweerstand is zo ingesteld dat de stroomsterkte 0,50 A is. a) Bereken het

Nadere informatie

Windturbine. Bouwplan

Windturbine. Bouwplan Windturbine Bouwplan Bouwplan Om onderstaande windturbine te maken kun je de aanwijzingen volgen die op deze pagina s staan. Deze turbine wordt een Savonius windturbine genoemd. Natuurlijk kan je bij elke

Nadere informatie