AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw WERKBOEK

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw WERKBOEK"

Transcriptie

1 1 bk AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw WERKBOEK

2 2 Bevolking en cultuur Op de wereld wonen heel veel mensen. De bevolking op de wereld groeit snel. India is het land waar de bevolking het snelst groeit. Daarom start elke paragraaf met India. Daarna onderzoek je de bevolking en cultuur in de rest van de wereld. Planner Oriëntatie Te doen Datum klaar Score oefentoets Score toets 1 India Topografie India e Computerles oriëntatie Kern 2 Waar woont de bevolking? De wereldbevolking groeit 4 Waarom verhuizen mensen? 5 Botsing van culturen Topografie Azië e Computerles kern Onderzoek 6 Nederland e Computerles onderzoek e Computerles onderzoek Afsluiting 7 Oefenen met begrippen e Adviestoets hoofdstuk 2 Eindtoets hoofdstuk 2 21

3 oriëntatie 1 India 1 De kaart van India 1 A Gebruik figuur 1 en je atlas. India ligt in het werelddeel Azië. Kleur India donkerrood in figuur 1. 2 A Kleur Azië lichtrood in figuur 1. Gebruik de bladwijzer van de atlas. A Kleur Europa lichtgroen in figuur 1. 4 A Kleur Nederland donkergroen in figuur 1. 5 Bij 1 in het handboek zie je een kaartje van India. Leer de topografie van India van bron 1. 6 Gebruik nog een keer figuur 1. Ken je de topografie van India? De steden zijn: 1 = 2 = = 4 = De wateren zijn: A = B = C = Het hoogste gebergte van de wereld is: Deze heilige rivier mondt uit in De grootste godsdienst is het Ga naar 2 in je handboek op bladzijde Beeld van India 8 Kleur de heilige dieren van het hindoeïsme bruin in figuur 2. Figuur 2 7 A Maak de volgende zinnen goed af. De hoofdstad van India is De Ganges begint in het hoogste gebergte van de wereld: de Figuur 1 Topografie India. 1 4 I C 2 A B 22

4 Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur 9 Een hindoe heeft respect voor het leven en de natuur. Waarom eten veel Indiërs geen vlees? 10 Vul in: veel weinig. In India wonen mensen, zij werken in de landbouw. De economie groeit, er komen nieuwe banen bij. Toch zijn mensen arm, daarom werken ook kinderen. Wel 65 miljoen kinderen verdienen geld. Zij leven van minder dan 1 euro per dag. 11 Kijk naar de foto bij 4 in het handboek. Op deze foto zie je de Taj Mahal, de toeristische trekpleister van India. Ik zou de Taj Mahal wel niet willen bezoeken, want 12 Blader in je handboek door het hele hoofdstuk. Welke plek op de foto s uit dit hoofdstuk zou je zeker willen bezoeken? De foto van bron. Waarom? Ga naar in je handboek op bladzijde 25. India in de atlas 1 A Gebruik het zaakregister in je atlas. Op welke bladzijde staan de kaarten Klimaat, de aarde? 14 A Gebruik kaart 114D. In welke plaats valt de meeste jaarlijkse neerslag in India? 15 A In de maanden en valt de meeste neerslag in deze plaats. (Dan valt er meer neerslag dan bij ons in het hele jaar.) 16 Stel je voor: je gaat op vakantie naar India. Waarom is het niet slim om in onze zomervakantie te gaan? Ga naar 4 in je handboek op bladzijde Om te controleren 17 Hieronder staan vijf uitspraken. Streep het foute woord door en maak de uitspraak goed af. De hoofdstad van India is Mumbai New Delhi. De belangrijkste godsdienst is de islam het hindoeïsme. Het hoogste gebergte van de wereld is de Alpen Himalaya. De heilige rivier is de Taj Mahal Ganges. India heeft een zeeklimaat tropisch klimaat. Maak eventueel Stapje verder. 5 Stapje verder 18 Kijk naar figuur. Figuur India Nederland Hoofdstad Oppervlakte in km 2 Bevolkingsaantal in miljoen Bevolkingsdichtheid per km 2 Godsdienst New Delhi % hindoe 1% moslim 6% overig Amsterdam.88 16, % katholiek 20% protestant 6% moslim Lezen en schrijven Levensverwachting Kindersterfte per 1000 geboorten Inkomen per hoofd per jaar Beroepsbevolking 61% 69 jaar landbouw 60% industrie 12% diensten 6% 99% 79 jaar landbouw 2% industrie 19% diensten 79% Tussen Nederland en India zijn veel verschillen. Zet voor elke uitspraak een I (= India) of N (= Nederland). De meeste mensen zijn katholiek. De meeste mensen zijn hindoe. Het land is 88 keer zo groot als Nederland. Het land met de grootste bevolking. De meeste mensen werken in de landbouw. Gemiddeld verdienen mensen euro per jaar. Gemiddeld verdienen mensen euro per jaar. Ga naar 2 van je handboek op bladzijde 26. 2

5 kern 2 Waar woont de bevolking? 1 Op de wereld zijn dichtbevolkte gebieden 1 In de vallei van de Ganges wonen veel mensen. De Gangesvallei is dichtbevolkt dunbevolkt. 2 Zet een streep onder de dichtbevolkte gebieden. Kies uit: stad platteland kustvlakten woestijnen hooggebergte vruchtbaar gebied. Ik woon in een dichtbevolkt dunbevolkt gebied, want 4 A De volgende gebieden zijn dichtbevolkt: Gangesvallei noordoosten van de Verenigde Staten West-Europa Middellandse Zeegebied. Zet deze vier gebieden op de goede plek in de tabel. Gangesvallei In de vruchtbare vallei wonen heel veel mensen. Het is een vlak gebied. Tharwoestijn Dit gebied is erg droog, er groeit bijna niets. In deze woestijn kan weinig in leven blijven. Kustvlakten Hier wonen veel mensen. Ook zijn hier veel steden ontstaan. Vanuit de kuststeden wordt handel gedreven met andere landen. Figuur 4 Dichtbevolkte en dunbevolkte gebieden in India. Dichtbevolkte gebieden Voorbeeld Vlakke gebieden Gebieden met vruchtbare bodems Gebieden met een aantrekkelijk klimaat Gebieden met belangrijke grondstoffen Ga naar 2 in je handboek op bladzijde Op de wereld zijn dunbevolkte gebieden 5 Vul in: Himalaya Gangesvallei. In de wonen weinig mensen. Dit gebied is dunbevolkt. In de wonen veel mensen. Dit gebied is dichtbevolkt. 6 Gebruik figuur 4. Kleur de dichtbevolkte gebieden rood. Kleur de dunbevolkte gebieden geel. Kijk goed naar de legenda. 7 Zet de naam van de vetgedrukte gebieden op de goede plaats in de kaart (figuur 4). Himalaya In het hooggebergte in het noorden wonen weinig mensen. Het gebied is te koud en te steil. 8 Op de wereld zijn ook dunbevolkte gebieden. Kleur eerst de erg droge gebieden geel in de kaart van figuur 5. Kleur ook de andere gebieden in de kaart. Dunbevolkte gebieden Kleur Voorbeeld erg droog erg koud erg hoog niet toegankelijk geel blauw bruin groen 24

6 Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur Figuur 5 Dunbevolkte gebieden op de wereld. Figuur 6 Cirkelgrafieken. Dunbevolkt erg koud erg droog erg hoog niet toegankelijk stad platteland 9 A Zoek in de atlas van elk gebied een voorbeeld. Gebruik het zaakregister de kaart Klimaatgebieden en zeestromen. Schrijf het gebied in de laatste kolom van de tabel bij vraag 8. Ga naar in je handboek op bladzijde 27. Waar woont de bevolking op de wereld? 10 A Kijk goed naar de kaart in het handboek. Als je een gebied niet kent, zoek het dan op in de atlas. Schrijf de volgende gebieden op de juiste plaats in de tabel. Kies uit: Sahara Australië Europa Zuidoost-Azië Canada India kustvlakten Siberië. Dichtbevolkt Dunbevolkt 11 Gebruik figuur 6. In India woont maar 25% van de bevolking in de stad. Op de wereld woont meer dan de helft van de bevolking in de stad. Zet India wereld onder de goede cirkelgrafiek. Ga naar 4 in je handboek op bladzijde Om te controleren 12 De klinkers (a e i o u) zijn weggevallen. Kun jij de goede woorden terugvinden? bvlkng dchtbvlkt dnbvlkt En welke gebieden zijn dit? nd shr rp Maak eventueel Stapje verder. 5 Stapje verder 1 De bevolkingsdichtheid is het gemiddelde aantal inwoners per km 2. Een vierkante kilometer is een gebied van 1 km lang en 1 km breed. In dichtbevolkte gebieden is de bevolkingsdichtheid hoog laag. In dunbevolkte gebieden is de bevolkingsdichtheid hoog laag. 14 Wat is de bevolkingsdichtheid van jouw gemeente? Zoek deze op met internet of bij de Grote Bosatlas-statistiek. In is de bevolkingsdichtheid inwoners per km De bevolkingsdichtheid van Nederland is 487 inwoners per km 2. In mijn gemeente is de bevolkingsdichtheid hoger lager. Ga naar van je handboek op bladzijde

7 kern De wereldbevolking groeit 1 Bevolkingsgroei in arme landen 2 Bevolkingsgroei in rijke landen 1 Op de wereld worden meer mensen geboren dan dat er sterven. De wereld heeft een geboorteoverschot sterfteoverschot. 8 9 Kijk in je handboek goed naar de grafiek bij 2. Op de wereld leven de meeste mensen in de landen. Kijk nog eens naar de grafiek. 2 Kruis aan. Al die nieuwe mensen moeten: Zet achter elke uitspraak: goed fout. eten een auto In de rijke landen leven nu meer mensen dan in wonen naar de wc de arme landen. met de trein eigenlijk naar school In 2050 zijn er bijna 10 miljard mensen op de Als er meer mensen op de wereld komen, ontstaat er meer minder ruimte. wereld. De bevolking groeit het snelst in de rijke landen. 4 Figuur 7 is een grafiek met de bevolkingsgroei van India. Kleur de staaf van 1950 lichtgroen. In de toekomst neemt de bevolking in de rijke landen af. 10 In rijke landen leven de mensen langer korter. Figuur 7 Bevolkingsgroei in India. x mln inwoners Hoeveel inwoners had India in 1950? miljoen keer één miljoen is één miljard. In het jaar had India voor het eerst meer dan 1 miljard inwoners. Kleur deze staaf rood. 7 Vul de goede getallen in. In 2000 had India inwoners. In 2008 had India inwoners. De bevolking van India is gegroeid met miljoen mensen! Ga naar 2 in je handboek op bladzijde 28. De mensen worden ouder, de levensverwachting stijgt. 11 Vul in: stijgt daalt. Als mensen in een land ouder worden, dan: het aantal geboorten. het aantal sterfgevallen. Soms sterven er meer mensen dan dat er geboren worden. 12 In sommige rijke landen ontstaat een geboorteoverschot sterfteoverschot. Ga naar in je handboek op bladzijde 29. Bevolkingsgroei in kaart 1 Kijk naar de kaart bij. Vul de goede werelddelen in. In is het geboorteoverschot het grootst. In en is ook een flink geboorteoverschot. In sommige delen van, en is een sterfteoverschot. 14 Maak de volgende zinnen goed af. In arme landen: worden veel kinderen. minder mensen door een betere gezondheidszorg. is een overschot. groeit de bevolking. 26

8 Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur 15 Ook in arme landen ontstaat soms een sterfteoverschot, door: honger beter voedsel oorlog aids geen voorbehoedsmiddelen overstromingen 16 In arme landen met een sterfteoverschot daalt stijgt de levensverwachting. 17 In rijke arme landen is de bevolkingsgroei het kleinst. In sommige landen ontstaat zelfs een sterfteoverschot. Een voorbeeld is 18 In rijke landen ontstaat soms een sterfteoverschot doordat: A er veel verkeersongelukken zijn. B het aantal ouderen toeneemt. C het aantal jongeren toeneemt. 20 e Maak de oefentoets van paragraaf 2 en. Maak eventueel Stapje verder. 5 Stapje verder 21 De opbouw van een bevolking kun je weergeven in leeftijdsgrafieken. Kleur in figuur 9: de leeftijdsgroepen 0 20 jaar groen. de leeftijdsgroepen jaar blauw. de leeftijdsgroepen 60 jaar en ouder grijs. Figuur 9 Ga naar 4 in je handboek op bladzijde Om te controleren 19 Als je de puzzel van figuur 8 goed invult, vind je een woord. Welk woord heb je gevonden? 1 Als iemand op de wereld komt wordt hij. 2 Wij leven in. Er komen veel weinig mensen bij op de wereld. 4 In een land met is een sterfteoverschot. 5 In rijke landen is het geboorteoverschot. 6 Niet arm, maar. 7 De wereldbevolking groeit neemt af. 8 In arme landen is de bevolkingsgroei snel langzaam. 9 In rijke landen stijgt daalt het sterftecijfer. Figuur Zet boven de juiste leeftijdsgrafiek van figuur 9: India Nederland. 2 Vul achter de landen in: arm land rijk land. 24 G Werk samen met een klasgenoot. Tussen landen zijn grote verschillen in de bevolking. Vraag aan jullie docent de opdracht Waar hoort dat bij?. Onderzoek welke verschillen er zijn tussen de rijke en de arme landen. 9 Ga naar 4 van je handboek op bladzijde 0. 27

9 kern 4 Waarom verhuizen mensen? 1 Verhuizen doe je niet zomaar 1 Deepak verhuist van Goa naar Dubai. Zet de volgende gebeurtenissen in de juiste volgorde. Schrijf de cijfers 1, 2 en op de juiste plaats. Deepak verlaat India, hij gaat werken in Dubai. Daar krijgt hij elke maand veel meer geld. Deepak begint zijn eigen hotel in Dubai. Hij vraagt vrienden uit zijn dorp om hier te komen werken. Zijn vrouw en kinderen verhuizen ook naar Dubai. Gelukkig zijn ze weer bij elkaar. 2 Kleur de uitspraken die over geld gaan rood in vraag 1. Mensen verhuizen niet zomaar; daar zijn goede redenen voor. Gebruik de tabel onderaan. Geef de combinaties die bij elkaar horen dezelfde kleur. Ga naar 2 in je handboek op bladzijde 0. 7 Kijk nog een keer naar vraag 6. De groene woorden zijn pluspunten minpunten van een gebied. De rode woorden zijn pluspunten minpunten van een gebied. 8 In aantrekkingsgebieden vestigen zich vertrekken veel mensen. Uit afstotingsgebieden vestigen zich vertrekken veel mensen. Ga naar in je handboek op bladzijde 1. Emigratie en immigratie 9 Emigratie is je land verlaten om in een ander land te gaan wonen. Kijk maar naar Deepak! Zet in figuur 10 (kaart van India) het woord emigratie bij de goede pijl. 2 Aantrekking en afstoting 4 Ik woon het liefst in het gebied van de bovenste onderste foto, want Figuur 10 5 Een gebied waar de mensen graag wonen, is een aantrekkingsgebied. Kleur de woorden die bij een aantrekkingsgebied horen groen. veel vervuiling mooie huizen werk oorlog rust veilig honger vervolgingen. 6 Een gebied waar de mensen niet graag wonen, is een afstotingsgebied. Kleur de woorden die bij een afstotingsgebied horen rood in vraag Immigratie is als mensen een land inkomen om er te gaan wonen. Zet in figuur 10 het woord immigratie bij de goede pijl. Tip: Bij immigratie kom je het land in. Voorbeeld Omschrijving Soort reden Moestad wordt vervolgd in Iran, omdat hij een christen is. Jan is verliefd op Chantal. Hij verhuist naar Frankrijk om in haar buurt te zijn. Ahmed verlaat Turkije om in Nederland in een fabriek te gaan werken. tabel bij vraag Familiebanden, huwelijk of gezin. Werk en inkomen. Vluchten vanwege godsdienst, ras of politieke ideeën. Economische reden. Politieke reden. Sociale reden. 28

10 11 A Kijk goed naar de kaart in het handboek. Schrijf voor elk land een + of een. Als je het land niet weet, zoek je het op in de atlas. India Marokko Canada Australië Turkije Nederland 12 In landen met een + vestigen zich vertrekken veel mensen. Uit landen met een vestigen zich vertrekken veel mensen. 1 Uit de landen India, Marokko en Turkije is meer emigratie immigratie. In de landen Nederland, Canada en Australië is meer emigratie immigratie. 5 Stapje verder Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur 15 Een ander woord voor migratie is verhuizen. Mustaf verhuist van Nederland naar Turkije. Voor is hij een immigrant, voor is hij een emigrant. 16 Vroeger woonde Mustaf ook al in Turkije. Hij gaat terug naar het land waar hij eerst woonde. Los de rebus (figuur 12) op en ontdek hoe dit genoemd wordt! Schrijf dit woord op de goede plaats in figuur 10. Figuur Ga naar 4 in je handboek op bladzijde 1. -gen -n -at -n 4 Om te controleren 14 Vanuit Turkije zijn veel mensen naar Nederland gekomen om hier te werken. Schrijf de volgende woorden op de goede plaats in figuur 11: Nederland Turkije afstotingsgebied aantrekkingsgebied emigratie immigratie. 17 Minpunten worden ook wel pushfactoren genoemd. Schrijf twee pushfactoren uit figuur 11 op. 18 Pluspunten worden ook wel pullfactoren genoemd. Schrijf twee pullfactoren uit figuur 11 op. Ga naar 5 van je handboek op bladzijde 2. Figuur 11 Maak eventueel Stapje verder. 29

11 kern 5 Botsing van culturen 1 2 De cultuur van India 1 In de intro staat dat de Dalits in een volgend leven in een hogere kaste worden geboren. Vraag aan je docent om uitleg over het kastenstelsel in India. 2 Welk werk doen de Dalits in India? Dalits (en andere hindoes) geloven in een volgend leven. Waarom leven ze hier op aarde om goed te doen? 4 Cultuur heeft te maken met de manier waarop je leeft. Zet de volgende woorden op de goede plaats: Taj Mahal de Beemster Divali (het lichtjesfeest) hindoeïsme Sinterklaas cricket christendom voetbal. Cultuur van India Cultuur van Nederland Apart of samen 7 India heeft een lange geschiedenis. Zet de volgende gebeurtenissen in de juiste volgorde. Welke naam van een beroemde Indiër ontstaat zo? G G 000 jaar geleden ontstond het hindoeïsme in India. Nog steeds is dit de grootste godsdienst. H Foto bij 2. I N A D In 2008 is een vrouw president van India. Het hoofd van de regering is een Sikh, dat is een andere godsdienst in India. In 1947 werd India onafhankelijk. De moslims wilden niet bij India horen. Zij gingen wonen in Pakistan en het latere Bangladesh. Tot 1947 behoorde India tot het Engelse rijk. Daarom wordt er nu nog steeds veel Engels gesproken. In 1984 wordt Indira Gandhi door haar Sikh-lijfwachten gedood. In dat jaar heeft ze de gouden tempel van de Sikhs laten bestormen. 5 Voor een cultuur is godsdienst vaak belangrijk. In India zijn verschillende godsdiensten. Maak de cirkelgrafiek Godsdiensten in India af. Gebruik figuur op blz. 2. Figuur 1 Godsdiensten in India. 8 Soms leven culturen vreedzaam naast elkaar. Soms maken ze ruzie, dan botsen de culturen. Kleur de cultuurbotsingen rood in de tabel van vraag 7. 9 Zijn er in Nederland ook wel eens cultuurbotsingen? Ja Nee. Voorbeeld 10 Op de wereld verhuizen veel mensen. Daardoor komen er meer minder culturen in een land wonen. 11 Een autochtoon is iemand die al heel lang in een land woont. De Dalits zijn wel geen autochtonen. 12 Een allochtoon is iemand die in het buitenland geboren is of zijn ouders. Ik ben een autochtoon allochtoon, want 6 G In jullie klas zijn misschien ook verschillende culturen. Vorm groepjes van drie personen van één cultuur. Verzamel foto s, tekeningen, artikelen over jouw cultuur. Maak een poster van jullie cultuur. Ga naar in je handboek op bladzijde. Een multicultureel land 1 Gandhi zei: Je kunt geen hand schudden met een gebalde vuist. Wat bedoelde hij daarmee? Ga naar 2 in je handboek op bladzijde 2. 0

12 14 Multi betekent veel. Wat is een multicultureel land? 15 In India leven veel culturen samen in een multi cultureel land. Welke uitspraken horen daarbij? In de wijk staat een moskee en een hindoetempel. De moslims krijgen een eigen staat. Een Sikh vervoert een moslim in zijn taxi. Op Indiaas geld staat de waarde in zestien verschillende talen. 16 A India ligt in het grootste werelddeel: Azië. Zoek de topografie van Azië op in figuur 14. Leer deze topografie. Ga naar 4 in je handboek op bladzijde. 4 Om te controleren 17 Nederland is (ook) een multicultureel land. Maak op een apart blaadje een tekening om dit duidelijk te maken. Verzin zelf een mooie titel. 18 e Maak de oefentoets van paragraaf 4 en 5. 5 Stapje verder Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur 19 In figuur 15 staan uitspraken die niet juist zijn. Vaak praten mensen elkaar alleen maar na. Het zijn vooroordelen. Kleur de vooroordelen in figuur 15 rood. Figuur 15 - Alle Amerikanen zijn superrijk. - Vrouwen worden ouder dan mannen. - Op het platteland wonen allemaal boeren. - Nederlanders zijn gierig. - Iemand met een piercing is niet te vertrouwen. 20 Wat is een vooroordeel? In arme landen is veel analfabetisme, omdat de mensen dommer armer zijn. De mensen zijn niet ; dat is een Maak eventueel Stapje verder. Ga naar 6 van je handboek op bladzijde 4. Figuur 14 De topografie van Azië. c 1 B C 6 d D 4 A 2 f e a g b 5 1

13 onderzoek 6 Nederland In Nederland wonen mensen met verschillende culturen. Vind je dat wel of niet prettig? De klas gaat praten over Nederland als multicultureel land. Voordat je aan de echte discussie begint, geef je eerst je eigen mening. Is Nederland een multicultureel land? 1 Kun jij deze woorden vertalen: doekoe, skotoe, nakken? Ja Nee. De woorden betekenen Als je de vertaling kent, spreek je straattaal. Dat is een mengelmoes van talen die veel jongeren in de grote steden spreken. 2 Waarom wordt juist in de grote steden veel straattaal gesproken? In een stad zijn gewoon meer straten dan in een dorp. In een stad wonen meer mensen uit verschillende landen. Anders kunnen de mensen elkaar niet verstaan. In de tabel onderaan staan zes uitspraken. Lees de uitspraken over Nederland als multicultureel land. Zet in de derde kolom een cirkel om je eigen mening. 4 Jij hebt net bij elke uitspraak je mening gegeven. Een mening is iets wat je ergens van vindt. Voor een mening heb je goede redenen nodig. Ga per uitspraak op zoek naar de verklaring waarom je die mening hebt. Gebruik de bronnen in het handboek, de atlaskaarten 28 (41) en andere informatie (bijvoorbeeld internet). Schrijf per uitspraak in de laatste kolom van de tabel op waarom je die mening hebt. Tabel bij vraag Uitspraak Eigen mening Leg uit waarom je die mening hebt 1 Veel buitenlanders is goed voor een land. Zo komen we in aanraking met andere culturen. mee eens oneens neutraal 2 Een rijk land als Nederland moet vluchtelingen opnemen. mee eens oneens neutraal Buitenlanders die hier langer dan een jaar wonen, moeten onze taal leren. mee eens oneens neutraal 4 Buitenlandse jongeren die in Nederland wonen, moeten hun man of vrouw naar Nederland kunnen halen. 5 Bedrijven moeten verplicht worden om ook buitenlanders in dienst te nemen. mee eens oneens neutraal mee eens oneens neutraal 6 De gemeente moet zorgen dat buiten landers niet allemaal bij elkaar gaan wonen. Zij moet ze spreiden over de stad. mee eens oneens neutraal Bron: NIDI, MOAB. 2

14 Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur Discussie in de klas 5 Je gaat de discussiewerkvorm Hoeken doen. Je docent zal je daarbij helpen. Door te discussiëren krijg je een betere mening. Je kunt meer redenen geven voor je mening. Eerst even voorbereiden 1 De leerlingen: Zet de stoelen en tafels in het lokaal aan de kant. 2 De leerlingen: Zorg dat er in het midden van de klas een lege ruimte ontstaat. De leerlingen: Schrijf op drie aparte vellen EENS, NEUTRAAL, ONEENS. 4 De leerlingen: Hang elk vel in een andere hoek. 5 De leraar: Schrijf de uitspraken op het bord. Discussiëren maar! 1 De leraar: Lees de eerste uitspraak op het bord voor. 2 De leerlingen: Loop naar de hoek die bij je mening past. De leerlingen: Bespreek waarom jullie voor deze hoek hebben gekozen. 4 De leerlingen: Schrijf de redenen voor jullie mening op. 5 De leraar: Vraag aan alle groepen de redenen voor te lezen. 6 De leerlingen: Vraag waarom andere leerlingen voor een andere hoek hebben gekozen. De leraar bepaalt wie dit mag. 7 De leraar: Vraag of sommige leerlingen van mening zijn veranderd. 8 De leerlingen: Ga, als je wilt, naar een andere hoek. 9 De leraar: Lees de tweede uitspraak voor. De discussie begint opnieuw. Ga naar 7 van dit werkboek op bladzijde 4.fsluiting Figuur 16 Waar komt wat vandaan in Nederland?

15 afsluiting 7 Oefenen met begrippen 1 Leer de begrippen op bladzijde 6 en 7 van je handboek. Je hoeft de begrippen niet letterlijk van buiten te kennen. Het is wel belangrijk dat je de begrippen meteen herkent. Dat je weet waar het over gaat! 2 Blader nog eens door het hoofdstuk en bekijk de foto s. Trek lijntjes tussen het begrip en de juiste foto. Dichtbevolkt Stap 2 paragraaf 5 Afstotingsgebied Stap 1 paragraaf 2 Bevolkingsgroei Stap 2 paragraaf 4 Botsing van culturen Stap paragraaf Zet achter elk woord de juiste tegenstelling. dichtbevolkt emigratie aantrekkingsgebied allochtoon sterfteoverschot 4 Zet de volgende woorden op de goede plaats bij de foto s in figuur 17: aantrekkingsgebied afstotingsgebied emigratie immigratie. Figuur 17 5 Geef wat bij elkaar hoort dezelfde kleur. Als er veel mensen bij elkaar wonen Hoe oud je gemiddeld wordt In een land komen De manier waarop je leeft Iemand die al lang in een land woont immigratie cultuur dichtbevolkt autochtoon levensverwachting 4

16 Hoofdstuk 2 Bevolking en cultuur 6 De begrippen in figuur 18 zijn uit elkaar gevallen. Schrijf alle begrippen op die je kunt vinden. Figuur 18 aan ge ver al ge te le wach boor bied vens over ting schot loch toon trek kings 7 Tussen arme en rijke landen zijn verschillen. Maak de tabel af door de juiste begrippen in te vullen. Kies uit: geboorteoverschot sterfteoverschot aantrekkingsgebied afstotingsgebied emigratie immigratie. Arme landen Rijke landen Aantekeningen 5

17 6 Aantekeningen

AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK

AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK 1bk AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK India Bevolking en cultuur Op de wereld wonen bijna zeven miljard mensen. Dat zijn er veel, heel veel. Waar wonen ze en waarom wonen ze juist daar? Hoe snel

Nadere informatie

Eindtoets hoofdstuk 1

Eindtoets hoofdstuk 1 WERELDWIJS 1 VMBO-BK 1 DE WERELD ONTDEKKEN MET DE ATLAS EINDTOETS Eindtoets hoofdstuk 1 1 Hoe zoek je in de atlas? Noteer het juiste hulpmiddel. Kies uit: het namenregister de bladwijzer het zaakregister.

Nadere informatie

2 Over bevolking en cultuur

2 Over bevolking en cultuur t g k 1 NDE SKUo u w K J I R AARDr d e o n d e r b K vo o E O B WERK 2 Over bevolking en cultuur Op de wereld wonen heel veel mensen en het worden er alleen maar meer. Elke paragraaf van dit hoofdstuk

Nadere informatie

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist

Bevolkingsspreiding. Waar zit iedereen? Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist. B. Onjuist Bevolking Waar zit iedereen? Waar zit iedereen? Bevolkingsspreiding Vraag 1 van 9 Juist of onjuist: China is het grootste land ter wereld. A. Juist B. Onjuist De manier waarop de bevolking over een gebied

Nadere informatie

Eindtoets hoofdstuk 1

Eindtoets hoofdstuk 1 WERELDWIJS 1 VMBO-KGT 1 DE WERELD ONTDEKKEN MET DE ATLAS EINDTOETS Eindtoets hoofdstuk 1 1 Hoe zoek je in de atlas? Noteer het juiste hulpmiddel. Kies uit: het namenregister de bladwijzer het zaakregister.

Nadere informatie

2 Over bevolking en cultuur

2 Over bevolking en cultuur 1 t/h DE N U K IJKS w u R AARDr d e o n d e r b o K vo o E O B WERK 2 Over bevolking en cultuur Dit hoofdstuk gaat over bevolking, cultuur en migratie. Je bekijkt steeds eerst de situatie in India. Daarna

Nadere informatie

1kgt. AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK

1kgt. AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK 1kgt AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK 90 India 2 Over bevolking en cultuur Binnenkort wonen op de wereld 7 000 000 000 (zeven miljard!) mensen. Dat zijn er veel, heel veel. Waar wonen ze en waarom

Nadere informatie

Een deel van het onderzoek doe je met z n tweeën, het andere deel doe je zelfstandig. Dit onderzoek telt als repetitie A en B.

Een deel van het onderzoek doe je met z n tweeën, het andere deel doe je zelfstandig. Dit onderzoek telt als repetitie A en B. In jouw stad of dorp zijn er vast wel wijken waar mensen met wat hogere inkomens wonen en wijken waar mensen met wat lagere inkomens wonen. Er wordt beweerd dat mensen met een hoger inkomen meer en verder

Nadere informatie

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd.

Het onderdeel van aardrijkskunde dat zich bezighoudt met de bevolkingsomvang en de bevolkingssamenstelling wordt demografie genoemd. Rekenen aan bevolkingscijfers Introductie Het aantal mensen in een gebied is niet steeds gelijk. De bevolkingsomvang verandert voortdurend. Er worden kinderen geboren en er gaan mensen dood. Ook kunnen

Nadere informatie

Landengids voor: Landengids

Landengids voor: Landengids We gaan een reisgids maken voor een land dat je zelf mag uitkiezen. Dat is een boekje waarin allemaal dingen staan die met dat land te maken hebben en die je zou willen weten als je op vakantie zou gaan

Nadere informatie

Lesbrief: Reis rond de wereld Thema: Hoe kom ik daar?

Lesbrief: Reis rond de wereld Thema: Hoe kom ik daar? Lesbrief: Reis rond de wereld Thema: Hoe kom ik daar? Copyright Vakcollege Groep B.V. 2015. Alle rechten voorbehouden. Reis rond de wereld Inleiding In Nederland leven veel culturen naast elkaar. Op school,

Nadere informatie

1t/h. AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK

1t/h. AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK 1t/h AARDRIJKSKUNDE voor de onderbouw HANDBOEK 22 India 2 Over bevolking en cultuur Dit hoofdstuk gaat over bevolking en cultuur. Waar wonen mensen en waarom wonen ze daar? Hoe snel groeit de bevolking

Nadere informatie

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Handleiding Naam opdracht De horizon in je eigen omgeving Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen Pen en papier Opdrachtbladen

Nadere informatie

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt.

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Grote klus van : Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Laat de opdrachten aftekenen door een juf. Je mag natuurlijk

Nadere informatie

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad.

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. 5 Lastige woorden Blad De trek naar de stad Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. Uitkering Geld dat je krijgt van de regering, bijvoorbeeld als je niet kunt werken. Voorbehoedsmiddel

Nadere informatie

Naam: INDIA EN ARMOEDE

Naam: INDIA EN ARMOEDE Naam: INDIA EN ARMOEDE In India is het verschil tussen arme en rijke mensen erg groot. Een klein deel van de Indiërs is heel rijk. Maar de meeste mensen zijn er erg arm. Ze werken hard voor weinig geld

Nadere informatie

1. Geef de titels van de kaarten die horen bij de bladzijden van de Grote Bosatlas.

1. Geef de titels van de kaarten die horen bij de bladzijden van de Grote Bosatlas. Atlasvaardigheden Kaarten en gegevens over landen zoek je op in een atlas. Maar hoe gebruik je ook alweer een atlas? Hoe vind je snel de juiste gegevens en informatie? De ster-vragen zijn iets moeilijker.

Nadere informatie

KWT opdracht Atlas gebruik

KWT opdracht Atlas gebruik Auteur Erik van Wijngaarden Laatst gewijzigd 22 September 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/65793 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Hoogteverschillen in Europa

Hoogteverschillen in Europa Hoogteverschillen in Europa 1 1 2 3 4 Europa kent veel verschillende landschappen. Dat komt door: a. Grote verschillen in reliëf b. Verschil in afstand tot zee c. Verschil in afstand tot evenaar Benoem

Nadere informatie

Scholengroep Amnesty International Nijmegen WERKBLADEN - 2

Scholengroep Amnesty International Nijmegen WERKBLADEN - 2 VREEMDELINGEN IN NEDERLAND ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS VREEMDELINGEN Waaraan denken we bij het woord vreemdeling? We beginnen deze les direct met een opdracht. 1. We schrijven op het bord in een grote

Nadere informatie

1 Landschap en klimaat in Turkije

1 Landschap en klimaat in Turkije 1 Landschap en klimaat in Turkije 1 landschap, klimaat, Turkije, Europa, Azië, Azië 2a 2b 2c 3a 3b Istanbul door twee bruggen De Bosporus eigen antwoord (verschilt per atlas) zee 4a 1 Istanbul 2 Ankara

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het hindoeïsme. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het hindoeïsme. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het hindoeïsme Naam: Het hindoeïsme Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld

1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld Hoofdstuk 3 Socio- economische verscheidenheid 1. De bevolkingsspreiding en -groei in de wereld 1.1 De wereldblokken Noteer per reeks welk gemeenschappelijk thema je kan herkennen. REEKS 1 Thema:.. REEKS

Nadere informatie

AK hoofdstuk 3 paragraaf 1

AK hoofdstuk 3 paragraaf 1 AK hoofdstuk 3 paragraaf 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Renee Cools 03 February 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/49135 Dit lesmateriaal is gemaakt met

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

Aardrijkskunde hoofdstuk 3 paragraaf 1

Aardrijkskunde hoofdstuk 3 paragraaf 1 Aardrijkskunde hoofdstuk 3 paragraaf 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Irene van Hensbergen 31 January 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/48842 Dit lesmateriaal

Nadere informatie

H2: Europa, verenigd of versnipperd?

H2: Europa, verenigd of versnipperd? H2: Europa, verenigd of versnipperd? Klas 2 Geo Vragen 5 1. Europa is te herkennen aan een aantal natuurkenmerken. Noem er drie. 6 2. Het aantal inwoners verandert door natuurlijk bevolkingsgroei (geboorte

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

Overal Nederlanders vmbo12

Overal Nederlanders vmbo12 banner Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 20 juni 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62203 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Overal Nederlanders vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Overal Nederlanders vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 06 September 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62203 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Wijs Worden. werkboek. deel 1 DAMON

Wijs Worden. werkboek. deel 1 DAMON Wijs Worden werkboek deel 1 DAMON WW wb deel 1 mei2009.indd 1 5/25/09 10:33:45 AM Hoofdstuk 1 Over wat echt belangrijk is Paragraaf 1 Inleiding Opdracht 1, p.8 Hieronder staan twaalf standpunten over wat

Nadere informatie

Atlas. Mens en Maatschappij GG. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Atlas. Mens en Maatschappij GG. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Mens en Maatschappij GG Laatst gewijzigd 05 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/66448 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Voorbeeld toetsen aardrijkskunde

Voorbeeld toetsen aardrijkskunde Voorbeeld toetsen aardrijkskunde Afbuigers havo Gebieden en schaalniveaus 1. Uit een toespraak van de minister van financiën a. Welke schaalniveaus kun je uit de tekst van de minister halen? "Het gaat

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 27 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 27 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2010 tijdvak 1 donderdag 27 mei 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

De Geo. 1 hv Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 hv Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 hv Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van hv - Docentenhandleiding 1 HV 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

Diversiteit hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Diversiteit hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/52440 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Instructie. Werkstuk. Bovenbouw 10 e Montessori de Meidoorn Schooljaar 2013-2014

Instructie. Werkstuk. Bovenbouw 10 e Montessori de Meidoorn Schooljaar 2013-2014 Instructie Werkstuk Bovenbouw 10 e Montessori de Meidoorn Schooljaar 2013-2014 Instructie werkstuk Vanaf schooljaar 2013-14 is de invulling van het werkstuk en je spreekbeurt veranderd. Iedereen maakt

Nadere informatie

Atlasgebruik 53e hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Atlasgebruik 53e hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 18 August 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/76064 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

4 Gedrag. 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? 4.1 Opdrachten 1-24. 4.2 Opdrachten 1-20. 4.

4 Gedrag. 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? 4.1 Opdrachten 1-24. 4.2 Opdrachten 1-20. 4. 4 Gedrag DO-IT Datum 4.2 Aapt een aap echt na? 4.4 Hoe leven dieren samen in een groep? PARAGRAFEN Datum 4.1 Opdrachten 1-24 4.2 Opdrachten 1-20 4.3 Opdrachten 1-16 4.4 Opdrachten 1-16 Samenvatten Test

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE

1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE Bewoning en bevolking 1 1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE 1. Bebouwingsvormen Mensen wonen in een bebouwde ruimte. Naast gebouwen om in te wonen staan er ook gebouwen om in te werken, gebouwen voor

Nadere informatie

Ontwerp Paper 2 Bijlage 4

Ontwerp Paper 2 Bijlage 4 Ontwerp Paper 2 Bijlage 4 Gijs Bos - 10137157 Utrecht, 130404 De volgende pagina s bevatten de opdrachten waarmee de leerlingen tijdens de workshops aan de slag gaan. Workshop atlasvaardigheden 1: Kaartselectie

Nadere informatie

Barack? Het is voor jou. In 1982 studeert Barack Obama in New York. Hij is net 21 jaar geworden. Hij krijgt een telefoontje.

Barack? Het is voor jou. In 1982 studeert Barack Obama in New York. Hij is net 21 jaar geworden. Hij krijgt een telefoontje. BARACK OBAMA 3 Barack Obama is de president van Amerika. Hij heeft op veel plekken in de wereld gewoond. Hij heeft ook veel mensen ontmoet. Toch is zijn leven niet gemakkelijk geweest. Barack? Het is voor

Nadere informatie

Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden

Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden Eindexamen vwo aardrijkskunde 214-I Aarde Opgave 3 Opbouw en afbraak van de Schotse Hooglanden Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 3a en de

Nadere informatie

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam: Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren

Nadere informatie

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen Voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film Jerusalem. Een film die gaat over Jeruzalem, een van de oudste steden ter wereld. Ontdek waarom

Nadere informatie

Opdracht bevolkingsgroei

Opdracht bevolkingsgroei Opdracht bevolkingsgroei Soms moet je bij het vak Aardrijkskunde een beetje kunnen rekenen. In de eerste klas heb je schaalberekeningen gemaakt. In de tweede klas komen bevolkingsberekeningen aan de orde.

Nadere informatie

In deze les werk je in groepen van drie of vier personen. Vul hier de namen van de groepsleden in:

In deze les werk je in groepen van drie of vier personen. Vul hier de namen van de groepsleden in: Congo De Democratische Republiek Congo is nu vaak in het nieuws. Er is een verschrikkelijke burgeroorlog aan de gang. Verschillende groepen in het land vechten met elkaar. De Europese Unie wil misschien

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

Bevolkingsontwikkeling vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Bevolkingsontwikkeling vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 21 October 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/82645 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

1. Luisteren. 2. Luisteren

1. Luisteren. 2. Luisteren 1. Luisteren Lees eerst de zinnen 1 t/m 5. 1. Maria komt uit het zuiden van Brazilië. 2. Maria heeft twee zussen en een broer. 3. De vriendin van Maria heet Jaap. 4. Den Haag ligt in de provincie Zuid-Holland.

Nadere informatie

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 04 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63721 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE CSE BB

AARDRIJKSKUNDE CSE BB Examen VMBO-BB 2005 tijdvak 2 maandag 20 juni 14.00 15.30 uur AARDRIJKSKUNDE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit

Nadere informatie

WERKBLADEN & HANDLEIDING Maak samen een glossy voor groep 8

WERKBLADEN & HANDLEIDING Maak samen een glossy voor groep 8 EN & HANDLEIDING Maak samen een glossy voor groep 8 Verlaten jouw leerlingen groep 8? Maak samen een afscheidstijdschrift of jaarboek als blijvende herinnering. Naast het kamp en de musical kunnen de leerlingen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot. Herhaling Ω groep 5 Ω Aardrijkskunde (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

Nadere informatie

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van th - Docentenhandleiding 1 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus

Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Kritisch kijken op verschillende schaalniveaus Inleiding In het eerste jaar van Geogenie ben je begonnen vanuit België naar de wereld te kijken. In het tweede jaar heb je veel geleerd over Europa en in

Nadere informatie

DE WERELD VAN DE GROTE STAD

DE WERELD VAN DE GROTE STAD DE WERELD VAN DE GROTE STAD VIER KENMERKEN VAN HET BEGRIP STAD Een bepaalde omvang, per land verschillend Een hoge bebouwingsdichtheid in vergelijking met het omringende gebied Een beroepsbevolking die

Nadere informatie

Toets_Hfdst6_BevolkingEnRuimtelijkeInrichting

Toets_Hfdst6_BevolkingEnRuimtelijkeInrichting Toets_Hfdst6_BevolkingEnRuimtelijkeInrichting Vragen Samengesteld door: visign@hetnet.nl Datum: 31-1-2017 Tijd: 11:07 Samenstelling: Geowijzer Vraag: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15,

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 6 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 6 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Meie Kiel, Dianne Manders, Jacques van der Pijl

Nadere informatie

deeultûrele grens de natuurlijke grens onafhankelijk de open grens de $~aatkundi "" ~...de 't-aalg(ens Kijkles Hoofdstuk 8 Les 1

deeultûrele grens de natuurlijke grens onafhankelijk de open grens de $~aatkundi  ~...de 't-aalg(ens Kijkles Hoofdstuk 8 Les 1 Kijkles Hoofdstuk 8 Les 1 Grenzen verdwijnen De schutting in jouw tuin is de grens tussen jouw tuin en die van de buren. Tussen woonwijken, gemeenten, provincies en landen zijn ook grenzen. Die grenzen

Nadere informatie

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade Chris Oxlade Chris Oxlade Anita Ganeri Anita Ganeri Boeken in deze serie e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 e-book: 978-94-6175-822-4 gebonden versie: 978-94-6175-285-7 e-book:

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Hoe maak ik een Spreekbeurt?

Hoe maak ik een Spreekbeurt? Hoe maak ik een Spreekbeurt? Stap 1: Kies een onderwerp. Voordat je kunt beginnen met het maken van een spreekbeurt, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Het hoeft niet perse een hobby van je te zijn,

Nadere informatie

Samenvatting Aardrijkskunde 4 en 5. Inhoudsopgave. Tekstsamenvatting Pagina 2 t/m 5 Basisboek Pagina 6 t/m 7. 1 P a g e

Samenvatting Aardrijkskunde 4 en 5. Inhoudsopgave. Tekstsamenvatting Pagina 2 t/m 5 Basisboek Pagina 6 t/m 7. 1 P a g e Samenvatting Aardrijkskunde 4 en 5 Inhoudsopgave Tekstsamenvatting Pagina 2 t/m 5 Basisboek Pagina 6 t/m 7 1 P a g e Tekstsamenvatting People on the move Verenigde staten: 4 Regio s - Noord-Oosten - Midwesten

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Ontdek het verborgen verleden van Schokland

Ontdek het verborgen verleden van Schokland Ontdek het verborgen verleden van Schokland Methodelink bij het lespakket Archeoroute Schokland De culturen en landschappen op Schokland vormen een veelzijdig onderwerp voor uw les in de groepen 6, 7 en

Nadere informatie

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal

25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal 25 april 2015: aardbeving verwoest Nepal Land Inwoners: 30.430.267 (België: 10.449.361) Oppervlakte: 147.181 km² (België: 30 528 km²) BNP/capita: $ 2 400 (België: $41 700) Bevolking Levensverwachting bij

Nadere informatie

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van:

LEREN LEREN LEREN. een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden. Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: LEREN LEREN LEREN een overzicht met leerhulpjes voor de diverse vakgebieden Hieronder kun je lezen over het leren/maken van: 1. DICTEE 2. TAFELS 3. VRAGEN EN OPDRACHTEN 4. STUKKEN TEKST (bijv. hoofdstuk

Nadere informatie

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Info: Enkele reis Afrika Afrika is het (w)armste werelddeel. De evenaar loopt ongeveer midden over Afrika. Bij de evenaar staat de zon recht boven de aarde.

Nadere informatie

VERSCHIL ZAL ER ZIJN AARDRIJKSKUNDE VMBO BOVENBOUW. tussen buurten, wijken en regio s in Nederland

VERSCHIL ZAL ER ZIJN AARDRIJKSKUNDE VMBO BOVENBOUW. tussen buurten, wijken en regio s in Nederland AARDRIJKSKUNDE VMBO BOVENBOUW VERSCHIL ZAL ER ZIJN tussen buurten, wijken en regio s in Nederland 1. Inleiding... 1 2. Verschillen lokaal... 2 3. Verschillen regionaal... 5 Limburg loopt leeg... 5 Verandering

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

Eindtoets hoofdstuk 1

Eindtoets hoofdstuk 1 WERELDWIJS 1 VMBO-TH 1 WERELDEN ONTDEKKEN MET DE ATLAS EINDTOETS Eindtoets hoofdstuk 1 1 Hoe zoek je in de atlas? Noteer het juiste hulpmiddel. Kies uit: register van topografische namen [namenregister]

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Inhoudsopgave hoofdstuk 2

Inhoudsopgave hoofdstuk 2 -46- Inhoudsopgave hoofdstuk 2 Samenvatting hoofdstuk 2 Tabellen: 2.1 Loop van de bevolking 2.2 Loop van de bevolking in Haaglanden per gemeente, Zuid-Holland en Nederland in 2013 2.3 Loop van de bevolking

Nadere informatie

Leren als een expert!

Leren als een expert! Leren als een expert! Welk vak vind jij lastig? Wiskunde, of juist Frans? Ken je iemand die heel goed is in dat vak? En heb je wel eens aan diegene gevraagd hoe hij/zij voor dat vak leert? Als je dat weet,

Nadere informatie

10+ verbindt jongeren. Dit Kompas is van: OKTOBER 2017 NUMMER 3B

10+ verbindt jongeren. Dit Kompas is van: OKTOBER 2017 NUMMER 3B 10+ Dit Kompas is van: OKTOBER 2017 NUMMER 3B verbindt jongeren Stefan Stefan zit op een christelijke school. Hij hoort elke dag vertellen uit de Bijbel. Zijn meester is een christen. Dat kan Stefan merken.

Nadere informatie

Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1

Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1 Paragraaf 1: Griekse beschaving - TL 1 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Floris Sieffers 07 October 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/65623 Dit

Nadere informatie

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 18 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63721 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

2 Over bevolking en cultuur

2 Over bevolking en cultuur o w v 1 NDE KU w S K J I u R AARDr d e o n d e r b o vo o EK O B K WER 2 Over bevolking en cultuur In dit hoofdstuk ga je je verdiepen in de bevolking van India en de wereldbevolking. Bevol kings groei

Nadere informatie

De Islamitische wereld

De Islamitische wereld AK H 6.1 Een cultuurgebied De Islamitische wereld A) De islamietische wereld is een cultuurgebied > gebaseerd op: overheersende cultuur geschiedenis ligging islamietische > voorbeeld: overheersende cultuur

Nadere informatie

Eindtoets hoofdstuk 1

Eindtoets hoofdstuk 1 WERELDWIJS 1 HAVO/VWO 1 DE WERELD ONTDEKKEN MET DE ATLAS EINDTOETS Eindtoets hoofdstuk 1 1 a Wat zijn de belangrijkste onderdelen die een cartograaf op een kaart tekent? windrichting, 1..., 2..., 3. b

Nadere informatie

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de

Nadere informatie

De Geo 2 TH Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1

De Geo 2 TH Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 De Geo 2 TH Aardrijkskunde voor de onderouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderouw van th - Docentenhandleiding 2 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. Eindverslag 86. Extra opdrachten 90. Tips voor op school 94

Inhoud. Inleiding 7. Eindverslag 86. Extra opdrachten 90. Tips voor op school 94 Inhoud Inleiding 7 deel 1 lees- en kijkbio Hoofdstuk 1 Verhalen vertellen 10 Hoofdstuk 2 Zelf verhalen vertellen 12 Hoofdstuk 3 Voorlezen 16 Hoofdstuk 4 Verhalen lezen 18 Hoofdstuk 5 Verhalen in boeken

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Ecuador ligt in het werelddeel. Het grenst aan de landen. Waar komt de naam Ecuador vandaan? De hoofdstad van Ecuador is

Ecuador ligt in het werelddeel. Het grenst aan de landen. Waar komt de naam Ecuador vandaan? De hoofdstad van Ecuador is Landen Groep 5 t/m 8 ZENDING IN ECUADOR Waar ligt Ecuador? Deze lesbrief gaat over Ecuador. Zoek het land maar eens op in de atlas. Ecuador ligt in het werelddeel Het grenst aan de landen en Waar komt

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Stad en Land hv onderbouw WERKBLAD

Stad en Land hv onderbouw WERKBLAD kenmerken Stad en Land hv onderbouw WERKBLAD Opdracht 1 Bekijk de foto. Wat zie je? Schrijf je eerste indruk op: Streep nu door wat NIET van toepassing is op deze foto: platteland stad nieuw oud centrum

Nadere informatie

2 Landschapszones op aarde SO 1

2 Landschapszones op aarde SO 1 Aardrijkskunde 1 havo/vwo 2 Landschapszones op aarde SO 1 Deze toets bestaat uit tien vragen: open vragen en meerkeuzevragen. Ook zijn er vragen waarbij de atlas (Grote Bosatlas, editie 54) nodig is. Bij

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Meie Kiel, Jacques van der Pijl, Maril Rijks THEMA 4 thema 4 les 1 Volop

Nadere informatie

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 2 www.degeo-online.nl 1ste druk 2 De toekomst van Nederland Start 1 a Onbereikbaarheid Randstad; vergrijzing; waterberging op de

Nadere informatie

HOE MAAK IK EEN WERKSTUK?

HOE MAAK IK EEN WERKSTUK? HOE MAAK IK EEN WERKSTUK? 1 Inhoudsopgave Stap 1: Kies een onderwerp. Stap 2: Schrijf de inleiding. Stap 3: Verzamel informatie. a) Zoek informatiebronnen b) Noteer de informatiebronnen op je bronnenblad

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 1 dinsdag 26 mei 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Atlasgebruik 53e vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/77321

Atlasgebruik 53e vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/77321 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 25 juli 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/77321 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie