Jaarbericht NFC Index

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarbericht NFC Index"

Transcriptie

1 Jaarbericht NFC Index De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in exclusief btw 2009 Netherlands Facility Costs Index Coöperatie u.a.

2 Voorwoord Op 15 juni 2009 presenteerden we de zesde NFC Index kantoren NFC Index kantoren, 2008 = /werkplek/jaar, excl. BTW NFC Index kantoren, 2008 = 91 In 2008 stegen de facilitaire kosten met 4% ten opzichte van die in 2007 De rubriek Huisvesting, goed voor bijna de helft van de index, steeg in 2008 het meest, met maar liefst 9%. Daarvan vormt sinds de start van de index (2003) de huurprijs de drijvende kracht. In 2008 ging de mediane huurprijs per m² verhuurbaar vloeroppervlak met 15 euro omhoog. De afname van het verhuurbaar vloeroppervlak per werkplek is vrijwel tot stilstand gekomen. Na eerder fors te zijn afgenomen heeft de mediane kantoorwerkplek in Nederland voor het tweede jaar een omvang van rond de 18,5 m². Goed voor bijna een kwart van de index zijn de kosten voor Diensten en middelen, zoals catering, bewaking, schoonmaak en het maken en beheren van documenten. De kosten in deze rubriek stegen gemiddeld met 4%. Ook betrouwbare informatie over ict-kosten is van belang voor het general management van onze leden. Deze kosten vormen immers ook bijna een kwart van het totaal aan facilitaire kosten. Die kosten zijn sinds 2004 dalende, in 2008 met 7%. Deze daling werd in 2008 vooral veroorzaakt door de dalende kosten voor mobiele telefonie en data transmissie via vaste verbindingen binnen de post telematica. ict managers van onze leden kunnen op een meer gedetailleerd niveau hun kosten afzetten tegen de actuele mediaan en de marktconforme bandbreedte. Zonder de invloed van ict zou de NFC Index in 2008 met ruim 7% zijn gestegen. Door de kostenverlagende invloed van ict bleef de stijging beperkt tot 4%. De NFC Index is de maat voor de jaarlijkse kostenontwikkeling van facilitaire voorzieningen in Nederland, die we als Netherlands Facility Cost Index Coöperatie u.a. jaarlijks publiceren. De index heeft zich in de achterliggende zes jaar voor kantoorhoudende organisaties ontwikkeld tot een ijkpunt bij de vaststelling van kaders voor facilitaire kosten en prestaties voor het volgende begrotingsjaar. Het is daarmee in de sector dé referentie bij het vergelijken van de gerealiseerde kosten per werkplek voor bedrijven, instellingen en overheden die actief willen sturen op de kosten van de ondersteunende processen in kantoren. Ook organisaties met andere dan kantoorgebouwen zijn geïnteresseerd. Zo worden momenteel de facilitaire kosten bestudeerd van ruim 4 miljoen m² onderwijsgebouwen in Nederland. Wellicht dat dit binnenkort leidt tot NFC Index onderwijs. Ook onderzoeken we met de beroepsverenigingen, ziekenhuizen en instellingen in de zorg de mogelijkheden om vanaf volgend jaar te voorzien in NFC Index zorg. De basis voor de definitie en rubricering en kostensoorten is de Nederlandse Norm 2748 en nen 2580 voor de definities van vloeroppervlak. Die normen worden binnenkort vervangen door een serie Europese normen. Als bestuur zijn we daar volop bij betrokken. We zijn dan ook in staat de consequenties ervan voor onze leden te duiden en hen te faciliteren met een totaal vernieuwde website. Deze site is tevens een geautomatiseerd instrument om onze leden te faciliteren met het invoeren van hun data bij het benchmarken van hun facilitaire kosten. Inmiddels werken we aan een objectieve relatie tussen kosten en service niveau. Meer daarover op onze site Rinus Vader, Voorzitter Bestuur NFC Index PAGINA 2 Jaarbericht NFC Index 2008

3 Inhoud Voorwoord 2 Leeswijzer 3 1 NFC Index De Coöperatie, Leden en Kringen 6 3 Ontwikkeling indices onderwijs en zorg 8 4 Ontwikkeling in Europa 9 5 Verantwoording Methode 11 Bijlage A. Opbouw NEN Bijlage B. Datacollectie - Werkwijze 12 Bijlage C. Coöpererende Leden en Donateurs 13 Bijlage D. Comité van Aanbeveling en Bestuur 14 Bijlage E. 14 Colofon 15 Summary 16 Leeswijzer Het NFC Jaarbericht 2008 is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1 presenteert de NFC Index kantoren 2008 en licht deze toe. Hoofdstuk 2 bevat informatie over NFC Index Coöperatie, haar leden en haar kringen. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de ontwikkelingen van de NFC Index in de sectoren onderwijs en zorg. Hoofdstuk 4 beschrijft de weg naar de Europese normen ter vervanging van nen Hoofdstuk 5 ten slotte licht de gebruikte methode toe. In Bijlage a wordt de normalisatie van fm toegelicht aan de hand van de opbouw van nen In bijlage b wordt de manier van datacollectie en het vergelijk van de gegevens uitgewerkt. De bijlagen c en d geven een overzicht van de huidige coöpererende leden en de donateurs van de coöperatie, haar comité van aanbeveling en haar bestuur. Tot slot wordt een korte toelichting op de website van de NFC Index Coöperatie gegeven, evenals een Engelstalige samenvatting onder het kopje: Summary. PAGINA 3 JAArberIcht NFc INdex 2008

4 1 NFC Index % 22% 5% 1% De NFC Index kantoren wordt verkregen door de mediaan van de kosten per werkplek van alle verschillende sub(sub)zaken van de nen 2748 bij elkaar op te tellen. In 2008 bedroegen de mediane kosten per kantoorwerkplek excl. btw. De NFC Index kantoren 2008 bedraagt daarmee 91 (2003 = 100). De NFC Index kantoren 2008 vertoont een stijging van 4% ten opzichte van die van In figuur 1 zijn de mediane kosten per kantoorwerkplek in 2008 verdeeld naar de vijf verschillende functies die door de nen 2748 worden onderscheiden. 47% Huisvesting Diensten en middelen ICT Externe voorzieningen Facility management Figuur 1. Mediane werkplekkosten 2008, verdeeld naar functies Uit de ontwikkeling van de mediane kosten vanaf 2003 kan het volgende worden afgelezen: De totale facilitaire kosten zijn vanaf 2003 afgenomen en laten na enkele stabiele jaren weer een groei zien in 2008 De totale facilitaire kosten zijn in 2008 met maar liefst 432 per werkplek 4% toegenomen ten opzichte van 2007 De huisvestingskosten zijn met 9% t.o.v het sterkst van alle functies toegenomen. De mediane kosten van alle functies zijn gestegen met uitzondering van ict die met 3% is gedaald De kosten voor ict dalen voor het vierde opeenvolgende jaar en zijn t.o.v met ruim 20% gedaald Het aandeel van de externe voorzieningen blijft marginaal met 1% van het totaal en stabiliseert zich de laatste 4 jaar rond de 100 per werkplek Met uitzondering van huisvesting is de kostenindex van alle afzonderlijke functies nog steeds lager dan het basisjaar 2003 Sinds 2006 nemen de kosten voor de functie Facility management toe dat mogelijk wordt verklaard door meer uitbesteding van de operationele activiteiten en daardoor een toename van de regiefuncties. Op het ledendeel op de website van de coöperatie zijn mediane kengetallen op zaakniveau beschikbaar. Voor leden die hun eigen data aanleveren kent de NFC Database een specificatie inclusief de bandbreedte. Leden die in kringen participeren kunnen in onderling verband benchmarken en kennen een specificatie die in overleg met de begeleidende adviseur aanzienlijk verder gaat. De relatieve kosten van de functie Huisvesting blijven onveranderd hoog. De functie Huisvesting vertegenwoordigt bijna de helft van de werkplekkosten. De functies Diensten en middelen én ict nemen vervolgens ieder ongeveer een kwart van de werkplekkosten voor hun rekening. Trends Omdat vanaf 2003 de NFC Index kantoren wordt berekend, geeft de ontwikkeling van de index inmiddels een goed beeld van de trend van de kostenontwikkeling. Na enkele stabiele jaren is de index in 2008 weer gestegen, maar ligt met een index van 91 nog onder het niveau van Figuur 2 en 3 laten de ontwikkeling zien van de mediane kosten, verdeeld naar de verschillende functies. Gemiddeld vloeroppervlakte Het gemiddelde verhuurbare vloeroppervlak (vvo) per werkplek is een belangrijke variabele voor de kosten per werkplek. Immers, indien deze substantieel daalt, dalen de gebouwgerelateerde kosten (functie Huisvesting) naar rato. Het vvo per werkplek bedroeg 18,5 m 2 in 2008, vrijwel vergelijkbaar met de gemiddeldes in 2006 en Na enkele jaren van daling van maar liefst 18% blijft de omvang van de gemiddelde werkplek de afgelopen jaren gelijk. Vanzelfsprekend past een afnemend m 2 vloeroppervlakgebruik in de tendens van het efficiënter aanwenden van kantoren, het delen van werkplekken en teruggang van cellenkantoren ten behoeve van activiteitgerelateerde werkplekken. De daling van het gemiddelde vvo per werkplek staat haaks op de stijging van de huisvestingskosten in de index. Dit wijst op een significante kostprijsstijging PAGINA 4 Jaarbericht NFC Index 2008

5 van de vierkante meter: alleen in 2007 al vijftien euro per m 2 vvo Functie Huisvesting De mediane kosten voor Huisvesting zijn in 2008 met 9% toegenomen ten opzichte van Met uitzondering van de rubriek Muteren zijn alle huisvestingskosten op zaakniveau toegenomen. De stijging wordt met name veroorzaakt door een sterke toename van de rubriek Voorzien in gebouw (huren dan wel kapitaalslasten), met 244 per werkplek. Daarnaast, zij het in mindere mate, in een toename van de onderhoudskosten, die met 122 per werkplek toenemen. Een stijging van 27%! Huisvesting Diensten en middelen ICT Externe voorzieningen Facility management Functie Diensten en middelen De mediane kosten voor Diensten en middelen zijn 4% gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. De stijging deed zich over de gehele linie voor, met uitzondering van Risicobeheersing (-1%) en Documentmanagement (-7%). De groei wordt met name veroorzaakt door een toename van Consumptieve diensten met 60 per werkplek (13%), Schoonmaak met 39 per werkplek (11%) en Verhuizingen met 15 per werkplek (22%). Opvallend is dat sinds het bestaan van de index zowel de post Consumptieve diensten, als de post Schoonmaak na enkele jaren daling, sinds 2006 alweer drie achtereenvolgende jaren een stijging laten zien. Ten opzichte van het basisjaar 2003 (=100) zijn de schoonmaakkosten met 15% gestegen en zijn de kosten van Verstrekken van ruimte en middelen meer dan verdubbeld. Figuur 2. Ontwikkeling mediane kosten vanaf Huisvesting Diensten en middelen ICT Externe voorzieningen Facility management Totaal Index Figuur 3.Ontwikkeling mediane kosten naar functies (in euro s, excl. Btw) Functie ICT Net als voorgaande jaren zijn de ict kosten veelal nog geen integraal onderdeel van de facilitaire organisatie. De ict subindex is hierdoor grotendeels samengesteld uit data van het in ict benchmark gespecialiseerde bedrijf metri Sourcing & Benchmarking. De mediane kosten voor ict zijn ten opzichte van vorig jaar 3% gedaald. Al vier jaar op rij zijn de ict kosten dalende. Na de sterke daling van bijna 11% vorig jaar vlakt de daling van de ict werkplekkosten af. Na de grote wijzigingen van vorig jaar op de ict indeling heeft dit jaar een kleine wijziging op de indeling plaatsgevonden om de NFC Index aan te laten sluiten op het laatste voorstel van de nieuwe Europese indeling. Hierdoor zijn enkele posten van naam veranderd en is de post ict Management & advies uit de andere posten gehaald en als aparte component gepresenteerd. De daling van de ict Omvang werkplek in m² 18,5 18,6 18,7 19,4 20,5 22,6 Index vloeroppervlak Figuur 4. Gemiddeld verhuurbaar vloeroppervlak per werkplek sinds 2003 Jaarbericht NFC Index PAGINA 5

6 werkplekkosten heeft zich voorgedaan op alle zes de ict posten: ict Management & advies, Servicedesk, Werkplekbeheer, Centrale & gedistribueerde diensten, Telematica en Training eindgebruikers. De post Telematica heeft de grootste daling met 164 per werkplek (-15%). De dalende kosten voor de capaciteit van de vaste verbindingen en de mobiele telefonie zijn de hoofdoorzaken van deze daling. Functie Externe voorzieningen De functie Externe voorzieningen laat dit jaar een kleine toename zien van 3%. De stabiliteit van deze subindex blijft lastig omdat een belangrijk deel van de kosten voor externe voorzieningen niet via de facilitaire organisatie lopen maar op afdelingsniveau worden geboekt. Functie Facility management De overheadkosten van de facilitaire organisatie zijn 6% gestegen ten opzichte van vorig jaar. De kosten bedragen momenteel 479 per werkplek, oftewel 4,6% van de totale facilitaire kosten. Omdat de meeste facilitaire organisaties geen ict in hun portefeuille hebben is het ook interessant om te kijken wat het aandeel van de overheadkosten is indien we de ict kosten buiten beschouwing laten. In dat geval bedragen de overheadkosten 6,1 % van de totale kosten. Wat opvalt is dat de kosten Voorzien in facility management de afgelopen vijf jaren stabiel rond de 155 per werkplek schommelden, maar in 2008 echter een forse stijging laat zien tot 206 per werkplek (31% t.o.v. 2007). De post Uitvoeren van facility management is met 8% ten opzichte van 2007 gedaald. De toenemende transitie naar een regie organisatie waarbij de uitvoerende activiteiten zijn uitbesteed is mogelijk hier de oorzaak van. 2 De Coöperatie, Leden en Kringen Netherlands Facility Costs Index Coöperatie u.a. Netherlands Facility Costs Index Coöperatie u.a., kortweg NFC Index, opgericht in 2001, is een onafhankelijke organisatie. Zij voorziet de Nederlandse markt van het objectieve en actuele ijkpunt (benchmark) voor de facilitaire kostenontwikkeling. Er is bewust gekozen voor de coöperatievorm. Wezenlijk hierbij is dat de leden informatie actief delen: een samenwerkingsverband waarbij brengen en halen de rode draad vormt. De gegevens waarop de index jaarlijks wordt gebaseerd, zijn beschikbaar voor benchmarks waaraan leden van de coöperatie deel kunnen nemen. Het is een bewuste keuze om in coöperatieverband wèl de index en de daarvoor noodzakelijke database te ontwikkelen, en niet als coöperatie zelf te benchmarken. Voor dat laatste wil het bestuur van de coöperatie de markt, waaronder de (adviseur)leden, alle ruimte geven. Doel NFC Index is een autoriteit op het terrein van facility management in Nederland wanneer het gaat om het aanbieden van kengetallen en het jaarlijks presenteren van de NFC Index. NFC Index is de referentie voor de kostenontwikkeling van facilitaire voorzieningen voor kantoorhoudende Nederlandse overheidsinstanties en het bedrijfsleven. Deze inzichten leveren relevante informatie voor mogelijkheden in kosten efficiëntie aan het management. Scope NFC Index Coöperatie geeft met de NFC Index kantoren inzicht in de kosten van de facilitaire voorzieningen van de kantoorhoudende organisaties in Nederland. De index is gebaseerd op de nen npr 2744 geeft praktijk richtlijnen hoe de nen 2748 moet worden toegepast. De rubricering is in theorie algemeen toepasbaar voor faciliteiten in alle sectoren. Een andere dimensie van de scope is de geografische begrenzing. Kostengegevens van ver buiten onze landsgrenzen vergroten voor binnenlands gebruik niet de waarde van NFC Index. Daarom faciliteert NFC Index binnen Europa vergelijkbare initiatieven in andere regio s met separate indices. Leden en adviseursleden Steeds meer bedrijven en organisaties vinden hun weg naar de NFC Index. Hiermee voorziet ze dus duidelijk in een behoefte. Belangrijke beslissingen in kostenefficiëntie worden meer en meer getoetst aan de NFC Index. De ontwikkeling van een onafhankelijk portal, waardoor een directe en adequate communicatie kan plaatsvinden, is een voorbeeld van haar meerwaarde. Daarnaast moet voor de leden vooral de coöperatieve gedachte een drijfveer zijn hun bijdrage te leveren. Een coöperatie kan tenslotte alleen maar succesvol zijn bij actieve deelname van haar leden. PAGINA 6 JAArberIcht NFc INdex 2008

7 NFC Kringen NFC Index is gebaseerd op de gegevens van de individuele leden. De kracht van de coöperatie is dat de leden actief informatie delen. Hiervoor bestaat de NFC Kring, een platform, waarin jaarlijks de benchmarks worden opgeleverd, besproken en geanalyseerd. Ook worden gemeenschappelijke onderwerpen besproken om bij elkaar een ingang te creëren om vragen van de kringleden onderling op te pakken en uit te werken. Zo wordt voorkomen dat elke organisatie voor alle onderwerpen zelf het wiel moet uitvinden. Om een juiste vergelijking te kunnen doen, is het vooral belangrijk dat men zich kan vergelijken met bedrijven met gelijksoortige panden. Zo heeft met de NFC Index Coöperatie in samenwerking AOS Studley in 2008 het initiatief genomen voor het opzetten van een gemeenschappelijke benchmark binnen een platform voor industrie en logistiek. Gezien het feit dat in deze sector een toenemende professionaliseringsslag op facilitair vlak plaatsvindt, is er meer behoefte aan het in kaart brengen, vergelijken en onder controle houden van de kosten. Voor de industrie en logistiek gaat het veelal om panden met gecombineerde kantoor-, logistieke-, en industriële functies, die doorgaans buiten stadskernen liggen, waardoor de kostenopbouw uiteraard verschilt van traditionele kantoorpanden. NFC Index kent de volgende NFC Kringen NFC Kring Financiële instellingen ABN AMRO, Achmea, Aegon, De Belastingdienst, Fortis, ING, Rabobank en SNS Reaal Contactpersoon NFC Bestuur: Bas Stam. NFC Kring Grote Gemeenten De gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Zaanstad. Contactpersoon NFC Bestuur: Werner Toele. NFC Kring Multibedrijven I ANWB, Ballast Nedam, Luchtverkeersleiding Nederland, Nederlands Normalisatie Instituut en ProRail Contactpersoon NFC Bestuur: Bas Stam. NFC Kring Multibedrijven II Cordares, Facility Force (A.P. Muller-Maersk), IBM, KPN, Logica, Rabo Vastgoedgroep, Siemens en Randstad Contactpersoon NFC Bestuur: Wim Munter NFC Kring Industrie & Logistiek Albert Heijn, DSM, Heijmans, Medtronic en TNT Post Contactpersoon NFC Bestuur: Bas Stam. Interdepartementale benchmark Het netwerk voor facilitair management van de Rijksoverheid. Contactpersoon NFC Bestuur: Ellen Viergever. JAArberIcht NFc INdex PAGINA 7

8 3 Ontwikkeling indices onderwijs en zorg NFC Index onderwijs In 2008 is een initiatief gestart om de NFC Index onderwijs op te zetten met drie typen onderwijs instellingen: regionale/agrarische opleidingscentra (roc/aoc), hoger beroepsonderwijs (hbo) en universiteiten. Dit initiatief past in het beleid van de NFC Index Coöperatie om meerdere sectoren te faciliteren met indices voor ontwikkeling en vergelijk van facilitaire kosten. Binnen de onderwijssector wordt de toenemende behoefte om onderling kosten te kunnen vergelijken gestimuleerd door de professionalisering van de facilitaire functie in het onderwijs en de groei ten gevolge van fusies en samenwerkingsverbanden. De mbo-raad en de hboraad steunen deze initiatieven. Samen met haar partners voor onderwijs Capgemini Consulting en AOS Studley hoopt de NFC Index binnen afzienbare tijd de NFC Index onderwijs te kunnen presenteren. Het Cluster Facility Management van Capgemini Consulting benchmarkt jaarlijks de facilitaire kosten en kwaliteit van een groot aantal mboen hbo instellingen. AOS Studley is verantwoordelijk voor het benchmark onderzoek van de universiteiten dat vorig jaar voor het eerst is uitgevoerd en in 2009 een vervolg krijgt. Momenteel zijn de gerealiseerde facilitaire kosten verzameld van 42 onderwijsinstellingen: 24 hoge scholen, 10 roc s en 8 universiteiten. Het mediane vloeroppervlak per onderwijsdeelnemer blijkt iets boven de 6,5 m² vvo te liggen. NFC Index zorg Binnen de sector zorg is al geruime tijd de behoefte een onafhankelijke vergelijking te kunnen maken op de facilitaire kosten. Vanuit de FM Verenigd heeft de NFC Index Coöperatie haar kennis en methodiek aangeboden om te komen tot een onafhankelijke NFC Index zorg. Uiteraard zijn hiervoor deelnemende instellingen nodig. Daarnaast dient gekozen te worden voor een betekenisvolle ratio: waar dienen de facilitaire kosten in uitgedrukt te worden? Zo is het nog geen uitgemaakte zaak of het mogelijk is voor de gehele zorgsector één kengetal te genereren dat voldoende duiding biedt aan de gerealiseerde kosten. Ten behoeve van de ontwikkeling van NFC Index zorg hebben een aantal oriënterende gesprek kenen/of presentaties plaatsgevonden met de vertegenwoordigers uit de zorg. Maart 2008 is daartoe een bijeenkomst belegd waarbij aan de orde kwamen een uitleg van het systeem, de voordelen voor de sector, het benodigd commitment, de bereidheid tot investeren en een voorgesteld plan van aanpak. Die aanpak bestaat uit afspraken met branche- en beroepsverenigingen, inventarisatie van potentiële leden, inventarisatie van adviseurs binnen de zorg sector, afbakenen van een pilot groep en de ontwikkeling van NFC Index zorg. Geconcludeerd kan worden dat veel organisaties de voordelen inzien van een NFC Index zorg. Drie organisaties hebben te kennen gegeven verder te willen gaan met de ontwikkeling. Dit zijn FMN Zorg, NVTG en VHVG. Samen met deze drie participanten wordt nu nagegaan welke organisaties en adviseurs een bijdrage willen gaan leveren aan een pilot groep. Hiertoe neemt NFC Index het initiatief. PAGINA 8 Jaarbericht NFC Index 2008

9 4 Ontwikkelingen in Europa Van NEN naar CEN Bij kostenvergelijk en berekening van een index om de trend van de kostenontwikkeling vast te stellen zijn eenduidige ratio s nodig. Een ratio is de verhouding tussen twee grootheden, bijvoorbeeld schoonmaakkosten per m² vloeroppervlak of ict-kosten per werkplek. Sinds haar start in 2003 maakt NFC Index voor definitie en ordening, of taxonomie, van facilitaire begrippen gebruik van Nederlandse normen. De belangrijkste zijn nen 2748 voor taxonomie van facility management, en NEN 2580 voor vaststelling van vloeroppervlakten. Sinds de vaststelling van nen 2580 is gewerkt aan de Europese werking ervan. Daarbij is gekozen voor het in Europees verband opnieuw doordenken van de te normeren onderwerpen. Dat zal waarschijnlijk leiden tot de invoering van een zevental normen, die door het Comité Européen de Normalisation (cen) worden uitgegeven en door 29 nationale normalisatieinstituten zullen worden overgenomen, waaronder nen. Europese normen vervangen nationale normen wanneer zij over hetzelfde onderwerp gaan. NEN-EN :2006 Termen en definities, een tweetalige duiding van het vakgebied facility management die overeenkomt met wat we in Nederland vinden en deels verwoord is in de eerste hoofdstukken van nen NEN-EN :2006 Leidraad voor het opstellen van facility management overeenkomsten, een tweetalige leidraad voor het opstellen van service niveau overeenkomsten en contracten met leveranciers van facilitaire diensten. Iets dat in Nederland niet eerder in een norm was vastgelegd. pren :2009 Facility Management Part 3 - Guidance how to achieve/ensure quality in Facility Management, een leidraad voor het bereiken en borgen van kwaliteit. Iets dat in Nederland nog niet is geregeld. Deze norm biedt een kader voor het duiden van service niveaus, wat elders in dit Jaarbericht wordt beschreven. pren :2009 Facility Management Part 4 - Classification and Structures, de norm ter definitie en ordening van facilitaire begrippen. Deze norm zal in haar definitieve versie medio 2010 nen 2748 vervangen, alsook haar evenknie nen 2745, toegespitst op de gezondheidszorg, en nta 8101, toegespitst op het onderwijs. Belangrijk hierin is de beschrijving van Classified products, zie figuur 5. pren :2009 Facility Management Part 5 - Guidance on the development and improvement of processes, een leidraad voor het ontwikkelen en verbeteren van facility management processen. Iets dat we in Nederland niet kennen of wellicht vanzelfsprekend doen. pren :2008 Facility Management Part 6 - Area and Space Management, een norm waarin twaalf onderscheiden duidingen van vloeroppervlaktes in hun onderlinge samenhang worden gedefinieerd, evenals een manier om deze te meten. Deze norm zal in haar definitieve versie naar verwachting nen 2580 vervangen, hetgeen ondermeer van invloed zal zijn op de omvang van het verhuurde vloeroppervlak. PrEN :2011 Facility Mangement Part 7 Guidance on benchmarking, een norm waarvoor een aanvraag tot opstelling in behandeling is bij Technical Committee 348 van het Europese normalisatie instituut cen. Deze norm maakt het mogelijk om pan-europees eenduidig te benchmarken, door afspraken te maken over ratio s, het vertalen van uitgaven in kosten, alsook inkomsten naar opbrengsten. Dit is in Nederland beschreven in de nen 2780 en de Nederlandse Praktijkrichtlijn npr 2744, die daarmee vervallen. Uiteraard van eminent belang voor het functioneren van NFC Index Coöperatie. Betrokkenheid NFC Index Als NFC Index Coöperatie zijn we volop betrokken bij de ontwikkeling en beoordeling van voornoemde normen. Zo is Remco Oosterwijk van adviseurlid Capgemini voorzitter van tc 348, die verantwoordelijk is voor de totstandkoming van deze normen. In deze commissie zit tevens bestuurslid Werner Toele. In de werkgroep Part 3 is Jacqueline Bakker van adviseurlid hc actief. In de werkgroep Part 4 zijn bestuursleden Rinus Vader en Werner Toele actief. In werkgroep Part 6 is Albert Timmerman van npc dhv actief. In het Nederlandse mirror committee, dat de Europese voorstellen beoordeelt vanuit nationaal perspectief, zitten de bestuursleden Rinus Vader, Frits-Jan Edelijn en Sander ten Have. Daarmee wordt binnen het bestuur kennis opgebouwd van de komende normen, die wordt omgezet in keuzes rond de inrichting van het portal, de duiding van de ict-gerelateerde werkplekkosten binnen de index en de duiding van service niveaus. Ook zullen de leden tijdig worden gefaciliteerd in de overgang naar een nieuwe rubricering van hun facilitaire kosten. Duiding serviceniveaus NFC Index is in februari 2008 gestart met het duiden van de serviceniveaus; een methode om serviceniveaus van bovengenoemde in pren :2009 geclassificeerde producten vast te stellen in relatie tot de (kosten) index. Jaarbericht NFC Index PAGINA 9

10 Figuur 5. Product, cost and cost allocation structure pren :2009 Een serviceniveau bestaat daarbij uit objectief meetbare indicatoren op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Indicatoren zoals volumes, hoeveelheden, toepasbare (technische) normen, competenties, rapportages, frequenties, doorlooptijden en procedures. Voor de definitie van een serviceniveau wordt gebruikgemaakt van het Gap-model, waarin pren :2009 als uitgangspunt is gehanteerd. Bij het duiden van de serviceniveaus gaat het daarbij om de objectieve meetbare eenheid. Gap 5 in dit model verbeeldt de waardering van de eindgebruiker van de service. Zie figuur 6. Het serviceniveau van de vijftien in pren :2009 geclassificeerde producten zal gemeten worden door een beperkt aantal vragen met antwoordcategorieën inclusief een wegingsfactor vast te stellen. Op basis van de antwoorden en de weging wordt het serviceniveau objectief bepaald. Deze niveaus zullen variëren van 1 tot en met 5, waarbij niveau 1 het wettelijke minimum is en niveau 5 het hoogst haalbare. Personal needs, past experience Real demand for primary activity Service fulfilled Perception of Consumer Expectations Gap 1 - not measurable, fuzzy Demand Gap 2 - translation, conversion Service Level Gap 3 - measurable, objektive Delivered Service Gap 4 - not measurable, fuzzy Perceived Service Gap 5 Customer satisfaction - measurable In de Nederlandse facility-managementsector zijn voornamelijk vier adviseurleden van NFC Index de laatste jaren actief bezig met het duiden van kwaliteitsaspecten van facilitaire voorzieningen. Deze adviesbureaus AOS Studley, Twynstra Gudde, CapGemini en Hospitality Consultants zijn bereid hun expertise in te brengen om een objectieve duiding van de serviceniveaus in relatie tot de kosten te bepalen. Ellen Viergever is opdrachtgever namens de NFC Index, Corinna van Diepen-Knegjens van Twynstra Gudde is contactpersoon namens genoemde adviesbureaus voor de projectleider Patty Janszen (NFC index). Doelstelling van het project is in 2009 genoemde duiding gereed te hebben zodat in de toekomst een, aan serviceniveaus gerelateerde, NFC Index kan worden gepubliceerd. Figuur 6. - Gap-model pren : Guidance how to achieve/ensure quality PAGINA 10 Jaarbericht NFC Index 2008

11 5 Verantwoording Methode Weging & stabilisatie NFC Index De NFC Index wordt vastgesteld op basis van jaarlijks ingebrachte data van de leden. Hierbij wordt stabilisatie en weging toegepast om grote schommelingen in de index te voorkomen. Alle data wordt gewogen op basis van de verdeling bedrijfstakken zoals vermeld in figuur 7. Financiële index NFC Index kantoren beperkt zich nog tot kosten (exclusief omzetbelasting) die betrekking hebben op het betreffende boekjaar. Vooralsnog betreft NFC Index kantoren alleen organisaties of onderdelen van organisaties die gehuisvest zijn in kantoorgebouwen en derhalve een overwegend administratief karakter hebben. Aard van de database NFC Index kantoren 2008 is gebaseerd op 190 gebouwen of gebouwcomplexen met een totaal oppervlakte van m 2 vvo. 1 Industrie / Logistiek / Bouw 19% Industrie 11% Bouwnijverheid 3% Handel en reparatie 4% Transport 1% 2 Zakelijke dienstverlening 16% Communicatie 1% Overige zakelijke dienstverlening 11% Automatisering 4% 3 Financiële zakelijke dienstverlening 18% Bank en verzekeringswezen 10% Financiële zakelijke dienstverlening 8% 4 Openbaar bestuur 22% 5 Onderwijs en gezondheidzorg 8% 6 Overig 17% figuur 7. verdeling voor weging bedrijfstakken in de NFC Index en vierde kwartiel vallen buiten de marktconforme bandbreedte bij de bepaling van NFC Index (zie figuur 8) met andere woorden: deze waarnemingen zijn relatief duur of juist goedkoper dan gemiddeld. Gegevensverzameling en validatie Ten behoeve van het bepalen van subindices die ten grondslag liggen aan de index, is het van groot belang dat de data waarmee is gerekend, betrouwbaar zijn. Het hanteren van de nen 2748 alleen, biedt hiervoor een solide basis. De data wordt tweemaal gevalideerd voor deze wordt toegelaten in de index calculatie. Eerste validatie vindt plaats door een gecertificeerd (adviseur)lid en vervolgens wordt deze nogmaals gecontroleerd en gevalideerd door de poortwachter van NFC Database. Die voert een tweede validatie uit door de ontvangen data te vergelijken met de data die reeds in NFC Database zijn opgenomen, en door realiteitstoetsen uit te voeren. Grote, niet-verklaarbare en verrassende afwijkingen, worden direct gesignaleerd en teruggekoppeld. Afwijkende data, waarvoor geen of onvoldoende verklaring kan worden gegeven, wordt niet opgenomen in NFC Database. De middelste waarneming De mediaan is de waarde die voor een (sub)zaak wordt gevormd door de bovenkant van het tweede kwartiel, de middelste waarneming dus. De totalen van de medianen voor alle (sub)zaken vormen NFC Index. De marktconforme bandbreedte in combinatie met de mediaan vormen de basis voor een vergelijking van kosten (benchmark) met NFC Index. Statistische opbouw benchmark Referentiegroep 25% DUUR Methodiek bandbreedte en mediaan NFC Index drukt de kostenindices op (sub) zaakniveau, zoals beschreven in nen 2748, uit in marktconforme bandbreedten, die jaarlijks per faciliteit worden bepaald op basis van een kwartiel berekening. Daarbij is 25% van de gegevens kleiner dan het eerste kwartiel en 25% groter dan het derde kwartiel. De marktconforme bandbreedte wordt gevormd door het tweede en derde kwartiel. Waarnemingen in het eerste 50% MARKT CONFORM 25% GOEDKOOP figuur 8. Bandbreedten subindices op (sub) zaakniveau Kosten Mediaan Jaarbericht NFC Index PAGINA 11

12 Bijlage A. Opbouw NEN 2748 Facility management genormaliseerd In 2001 is facility management uniform gedefinieerd in de Nederlandse Norm nen nen 2748 geeft een indeling om facilitaire activiteiten eenduidig te definiëren en te rubriceren om ze daarmee te registreren. Deze norm beoogt een grondslag te zijn voor het genereren van relevante informatie en cijfermateriaal op basis waarvan facilitaire kosten kunnen worden vergeleken. In nen 2748 worden de facilitaire activiteiten, processen en diensten gerubriceerd naar de volgende vijf functies. i. Huisvesting zoals voorzien in gebouw en terreinen, verzekeringen, onderhoud, verbouwingen, energie en water, beheer (in termen van huur, koop en lease, exclusief compensatie niet-opteerbare btw) en rente van vastgoed. ii. Diensten en middelen zoals voorzien in consumptieve diensten (bedrijfsrestaurant, catering, drankenautomaten), risicobeheersing, (bewaking, beveiliging en receptie), schoonmaak, verhuizingen, het managen van documenten (creatie, verwerking in de postkamer, reproductie, beheer en archivering), het managen van reststoffen, het verstrekken van ruimte, kantoorartikelen, groenvoorziening, kunst en bewegwijzering, als ook bedrijfskleding. iii. Informatie- en communicatietechnologie In afwijking van de nen, hanteert de NFC Index hier een voor de ict sector herkenbare kostenstructuur. Dit jaar is een kleine wijziging doorgevoerd, zodat de indeling direct aansluit op de beoogde Europese indeling. Hierdoor zijn enkele posten van naam veranderd en is de post ict Management & advies uit de andere posten gehaald en een apart component geworden. De volgende indeling is voorzien: ict management en advies, servicedesk ict, werkplekbeheer, centrale en gedistribueerde diensten, telematica (voorheen connectivity it en telecommunicatie) en training eindgebruikers. iv. Externe voorzieningen zoals voorzien in extern verblijf (zoals vergaderaccommodaties en thuiswerkplekken) en personenvervoer (dienstreizen en woonwerkverkeer, per vliegtuig, openbaar vervoer; exclusief lease-auto s). v. Facility management integrale sturing van voornoemde rubrieken zoals voorzien in facilitair beleid, marketing en innovatie van facility management, het voorzien in een bedrijfsbureau voor administratie, planning en control, secretariële ondersteuning en de personeelszaken van de facilitaire functie, het voorzien in een helpdesk, c.q. bewonersservice, het voorzien in beleid inzake het milieu en de arbeidsomstandigheden, als ook het managen van risico s, inkoop, informatie en kwaliteit. Voor (vragen over) de nen 2748, nen 2745 en npr 2744 en en 15221: NEN, Nederlands Normalisatie Instituut Postbus gb Delft Telefoon +31 (0) Bijlage B. Datacollectie werkwijze Aanleveren data voor NFC Index Wanneer een organisatie zich heeft aangemeld bij NFC Index Coöperatie, dienen de gegevens, afkomstig van de organisatie, geschikt te worden gemaakt voor toegang tot, en vergelijking met NFC Database. De aanlevering van de data gebeurt via de online portal van de coöperatie of in overleg met de adviseur c.q. kringbegeleider. Routes datacollectie De coöperatie kent verschillende categorieën leden: gebruikerleden, adviseurleden en maincontractorleden. Deze leden kunnen zich al dan niet laten certificeren. Voor elke categorie is een eigen route uitgestippeld voor het aanleveren van de gegevens voor, en het vergelijk met NFC Database. Maincontractorleden dienen een bevestiging van herkenning van kosten door hun opdrachtgever te overleggen. Validatie van de gegevens Zodra de data is aangeboden aan de NFC Database, wordt deze door een zelf gekozen gecertificeerd adviseurlid gevalideerd. Na deze eerste validatie wordt de data door de poortwachter gecontroleerd en opgenomen in de database. NFC Index kan zowel gebruikerleden, adviseurleden, als NFC Kringen certificeren. Daarvoor dient men over aantoonbare PAGINA 12 Jaarbericht NFC Index 2008

13 ervaring met benchmarking te beschikken. De criteria zijn op te vragen bij het secretariaat van de coöperatie. Voor alle categorieën leden geldt dat de data dienen te worden gevalideerd, alvorens in NFC Database te worden opgenomen. Deze validatie geschiedt namens NFC Index door AOS Studley als poortwachter van NFC Database. Kosten datacollectie De kosten, van de poortwachtervalidatie van de aangeleverde gegevens en het inclusief benchmarkrapport, zijn opgenomen in de flatfee van de coöperatie. De uitgangspunten daarvoor zijn: een intakegesprek, een datacontrole bij aanlevering, een concept- en definitieve standaardrapportage. Bijlage C. Coöpererende leden en donateurs Gebruikerleden ABN AMRO Bank NV* Accenture Achmea Facilitair Bedrijf Aegon Nederland NV Ahold AKN APG Algemene Pensioen Groep NV Heerlen ANWB BV Ballast Nedam Services BV Belastingdienst CFD Centraal Bureau voor de Statistiek Chemelot BV Cordares Diensten BV D.W.I. De Nederlandsche Bank DHV Services BV Equens SE Essent Support Group BV Facilities Facilicom Facility Solutions Facility Force (A.P. Moller - Maersk Group) Fortis Facility Management GasTerra BV Gemeente Almere Gemeente Amsterdam - Facilitair Bedrijf Gemeente Amsterdam - Dienst Milieu & Bouwtoezicht Gemeente Amsterdam - Dienst Ruimtelijke Ordening Gemeente Arnhem Gemeente Den Haag Facilitaire Dienst Gemeente Haarlem Gemeente Utrecht Secretarie Heijmans Facilitair Bedrijf IBM Nederland BV ING Facility Management Kadaster Facilitair Bedrijf KLPD KPN Vastgoed & Facilities Logica Nederland BV Luchtverkeersleiding Nederland Ministerie van Algemene Zaken Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Buitenlandse Zaken Ministerie van Defensie Ministerie van Justitie Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ministerie van Verkeer en Waterstaat Ministerie van Financiën Ministerie van Economische Zaken Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Nike European Operations Netherlands BV NS Poort Politieacademie ProRail BV Rabo Vastgoedgroep Rabobank Nederland Randstad Nederland BV Regiopolitie Amsterdam-Amstelland Rijkswaterstaat Corporate Dienst Sanoma Uitgevers Servicedienst Rotterdam Shell International BV Siemens Nederland NV SNS Reaal Stichting Nederlands Normalisatie Instituut Tauw BV TNO Bouw en Ondergrond Erasmus Universiteit Rotterdam Open Universiteit Nederland Radboud Universiteit Nijmegen Technische Universiteit Eindhoven Universiteit Maastricht Universiteit van Tilburg Universiteit Twente Universiteit Utrecht Vrije Universiteit Amsterdam Univeristeit van Amsterdam Wageningen Universiteit en Researchcentrum >> Jaarbericht NFC Index PAGINA 13

14 Adviseurleden AOS Studley* Capgemini Nederland BV* Corporate Facility Partners BV* DTZ Zadelhoff CRES* Ernst & Young Fmh Hospitality Consultants BV* IPD Occupiers Twynstra Gudde* Maincontractorleden Arcadis Aqumen Facility Management Strukton Worksphere BV Donateurs Facility Management Nederland (FMN) ISS Facility Services Planon BV Toornend & Partners BV * NFC Index gecertificeerd Bijlage D. Comité van aanbeveling en bestuur Comité van Aanbeveling Dhr. drs. F. Azarkan, Sectorhoofd Bedrijfsvoering Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (OWC) Dhr. ir. H.F.C. van den Berg, Directeur DTZ Zadelhoff Corporate Real Estate Services Dhr. ing. P.A.J. Guelen, Algemeen Directeur Planon BV Mw. A. Jorritsma-Lebbink, Burgemeester Gemeente Almere Dhr. J.G. Pot, Lid van de Raad van de Rechtspraak Dhr. dr. J.C.M.M. Siemons, Partner Ernst & Young en Ernst & Young LLP Dhr. R.M.G. Verbeek, Directeur Facilicom Facility Solutions Dhr. ir. J.A. Wesseldijk, Algemeen directeur NEN Bestuur Dhr. ing. M.C. Vader MFM CFM, Voorzitter, werkzaam bij NPC DHV Dhr. F.J. Edelijn MVA, Vice-voorzitter, werkzaam bij Shell Dhr. ing. M. Schuringa, Secretaris, werkzaam bij Randstad Nederland Dhr. W.I. Toele MPM, Penningmeester, werkzaam bij Gemeente Amsterdam Dhr. B. Stam MM, Bestuurslid, werkzaam bij UMC St Radboud Dhr. ing. W. Munter, Bestuurslid, werkzaam bij Facility Force (A.P. Muller Maersk) Mw. drs. E. Viergever, Bestuurslid, werkzaam bij Ministerie van BZK Dhr. ir. S.P. ten Have, Bestuurslid, werkzaam bij ABN-AMRO Bijlage E. is de relevante portal in de financiële en facilitaire sector voor facilitaire kengetallen. Hier vindt u onafhankelijke en adequate informatie over facilitaire kosten ontwikkelingen, bijeengebracht door gebruikers en toonaangevende adviseurs in het vakgebied. Daarom een korte toelichting op de toegankelijkheid en informatie die deze website biedt. Algemeen toegankelijk deel Naast relevante algemene informatie over onder meer normen en statuten wordt in dit gedeelte de jaarlijkse index getoond, met opbouw naar mediaan per functie zoals aangegeven in bijlage a van dit jaarbericht. Voor leden toegankelijke deel Naast notulen en presentaties van algemene ledenvergaderingen, interne overeenkomsten en certificering wordt hier onder meer de opbouw van de mediane jaarlijkse index per functie op zaakniveau getoond Informatie op maat De website is interactief en middels portal techniek is gegevensoverdracht met de database en/of andere leden mogelijk. Het invoeren van de dataset en het terugkoppelen van het lid specifieke referentierapport is hiermee sneller, eenvoudiger en gebruikersvriendelijker geworden. PAGINA 14 Jaarbericht NFC Index 2008

15 Summary NFC Index is a collaboration of industrial and governmental organizations, as well as advisory agencies and providers of Integrated Facilities Services, who share their data about their realised annual facility costs in order to compute an annual Facility Cost Index, which is mentioned as an authoritative reference. NFC Index started with the median annual costs, realised in the annum of 2003 as a reference (NFC Index offices, 2003 = 100). The references developed as follows: 2004 = 93; 2005 = 85; 2006 = 87, 2007 = 87, 2008 = 91 ( pro work place pro annum, excluding Value Added Tax and lease cars). Facilities are categorised according to function by the Dutch Standard nen 2748 as follows: Housing ( 4.922): e.g. rent, utilities, maintenance and renovation of real estate. Internal services and means ( 2.247): e.g. catering, risk management, cleaning, waste management, moving, management of documents, design of workplaces and office supplies. Information and communication technology ( 2.627): e.g. Management & Advisement, Service Desk, End User Services IT (Client Hardware Devices IT, Client Software, On Site Support, Managed Client Service, IMAC, Packaging and Distribution, Client Hardware Special Devices), Central and Distributed Services (File Services, Services, Print Services, Directory Services), Connectivity & Telecommunications (Connectivity Services IT, Connectivity Services CT, Client Hardware Devices CT) and Training End Users. External services ( 103): e.g. stay in external conference accommodation, working places at home, business trips, excluding cars and other company transport. Facility management ( 479): integral management of aforementioned categories, a/o in the field of environment and health & safety at work, plus quality and purchase aspects. NFC Index established a member friendly portal to facilitate its members by exchanging data in a remote and proper way - ultimately in several languages. This portal also will facilitate the migration from Dutch to European Standards en15221, which will be in place For more information or considering a membership or partnership look at Jaarbericht NFC Index PAGINA 15

16 Colofon NFC Index Jaarbericht is een uitgave van NFC Index Coöperatie u.a., 6e jaargang, juni 2009, onder verantwoording van: NFC Index, AOS Studley, METRI en Twynstra Gudde Informatie, contact We nodigen u uit contact op te nemen met ons secretariaat voor informatie over ontwikkelingen rond kosten, service niveaus, klanttevredenheid, impact Europese normering, lidmaatschap, kringen, portal, database, indices voor onderwijs of zorg: NFC Index Cooperatie u.a. Postbus dc Naarden Telefoon +31 (0) (Dhr. Jurjen Kor) Vormgeving en lay-out Plan C Visuele Communicatie, s-hertogenbosch, Sjors Obbens Druk Drukkerij Biblo van Gerwen, s-hertogenbosch Auteursrechten Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het bestuur van de NFC Index Coöperatie u.a. mag niets uit deze uitgave openbaar worden gemaakt of op welke wijze dan ook worden vermenigvuldigd.

NFC Jaarbericht Onderwijs 2011

NFC Jaarbericht Onderwijs 2011 NFC Jaarbericht Onderwijs 2011 De NFC Index voor het Onderwijs 2011 is 169 per m 2 bvo per jaar, inclusief btw. Voorwoord NFC Index ONDERWIJS 2011 In september 2012 presenteerden we onze derde NFC Index

Nadere informatie

NFC Jaarbericht 2009. De mediane kosten per werkplek van facilitaire. voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen

NFC Jaarbericht 2009. De mediane kosten per werkplek van facilitaire. voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen NFC Jaarbericht 2009 De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in 2009 h 10.280 exclusief btw 2010 Netherlands Facility Costs Index Coöperatie

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Kantoren 2014

NFC Jaarbericht Kantoren 2014 VOOR PRESTATIEVERGELIJK NFC Jaarbericht Kantoren 2014 De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in 2014 h 8.786 exclusief btw. 2015 Netherlands

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Kantoren 2011

NFC Jaarbericht Kantoren 2011 voor prestatie vergelijk NFC Jaarbericht Kantoren 2011 De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in 2011 h 9.689 exclusief btw 2012 Netherlands

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Kantoren 2012

NFC Jaarbericht Kantoren 2012 voor prestatievergelijk NFC Jaarbericht Kantoren 2012 De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in 2012 h 9.537 exclusief btw 2013 Netherlands

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Onderwijs 2012

NFC Jaarbericht Onderwijs 2012 VOOR PRESTATIEVERGELIJK NFC Jaarbericht Onderwijs 2012 De NFC Index voor het Onderwijs 2012 is 173 per m 2 bvo per jaar, inclusief btw, 1. 516 per student per jaar, inclusief btw. Voorwoord NFC Index ONDERWIJS

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Kantoren 2010

NFC Jaarbericht Kantoren 2010 voor prestatie vergelijk NFC Jaarbericht Kantoren 2010 De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in 2010 h 9.990 exclusief btw 2011 Netherlands

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Onderwijs 2013

NFC Jaarbericht Onderwijs 2013 VOOR PRESTATIEVERGELIJK NFC Jaarbericht Onderwijs 2013 De NFC Index voor het Onderwijs 2013 is 1. 556 per student per jaar, inclusief btw, 179 per m 2 bvo per jaar, inclusief btw. NFC Index ONDERWIJS,

Nadere informatie

NFC Jaarbericht Kantoren 2013

NFC Jaarbericht Kantoren 2013 VOOR PRESTATIEVERGELIJK NFC Jaarbericht Kantoren 2013 De mediane kosten per werkplek van facilitaire voorzieningen in Nederlandse kantoorgebouwen bedroegen in 2013 h 9.035 exclusief btw 2014 Netherlands

Nadere informatie

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein 31 oktober 2013 2 Inhoud 1. Introductie & Onderzoeksopzet 3 2. Conclusies 6 3. Resultaten Uurtarieven 10 4. Resultaten Algemene Vragen 16

Nadere informatie

Willem van Ansem, Manager Consulting AOS Studley

Willem van Ansem, Manager Consulting AOS Studley AOS Studley en NFC organiseren een bijzonder evenement voor alle benchmarkklanten! Bij BENCHMARK XL staan kennis delen, leren van elkaar en verbeteren centraal - op veler verzoek nu met een brede groep

Nadere informatie

Fier.fm. Bedrijfspresentatie. Fier.fm: dichtbij de klant, dichtbij onszelf

Fier.fm. Bedrijfspresentatie. Fier.fm: dichtbij de klant, dichtbij onszelf Fier.fm Bedrijfspresentatie Fier.fm: dichtbij de klant, dichtbij onszelf ROUTEKAART Kennismaking Fier.fm 6-4-2010 / 2 Over ons ROUTEKAART Kennismaking Fier.fm 6-4-2010 / 3 Over ons: Fier.fm in het kort

Nadere informatie

Facilitair benchmarken met behulp van NEN 2748... en het nut van de NFC Index

Facilitair benchmarken met behulp van NEN 2748... en het nut van de NFC Index pag.: 1 van 5 Facilitair benchmarken met behulp van NEN 2748... en het nut van de NFC Index Bron: Facility Management Magazine, maart 2004 Auteur(s): A.J. Daamen Binnenkort zal de Netherlands Facility

Nadere informatie

INTERVIEW: MARION VISSER-DE BOER FOTO S: MICHAEL KOOREN

INTERVIEW: MARION VISSER-DE BOER FOTO S: MICHAEL KOOREN INTERVIEW BAKKER VIERGEVER Serviceduidingmethodiek en Kwaliteit facilitaire In een markt waarin de broekriem strakker moet worden aangehaald en tegelijkertijd wordt gestreefd naar een grotere klanttevredenheid,

Nadere informatie

Het normenkader bevat verschillende uitgangspunten waarop genormeerd wordt. De belangrijkste worden hierna kort uitgelicht.

Het normenkader bevat verschillende uitgangspunten waarop genormeerd wordt. De belangrijkste worden hierna kort uitgelicht. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Normenkader overhead bij regionale samenwerking Programma / Programmanummer Bestuur & Middelen / 1042 Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting In het regionale portefeuillehouders

Nadere informatie

Beste Benchmark deelnemer,

Beste Benchmark deelnemer, Wij nodigen u van harte uit voor Benchmark XL! Bij Benchmark XL staan kennis delen, leren van elkaar en verbeteren centraal - op veler verzoek nu ook buiten uw eigen vertrouwde benchmarkkring om. Alle

Nadere informatie

Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht. juni 2008

Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht. juni 2008 Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht juni 2008 Incompany 500 Blauw Research heeft voor het derde jaar op rij het onderzoek uitgevoerd dat ten grondslag ligt aan de Incompany 500.

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

BUILDING G100. donderdag 19 juni 2014 Ministerie van Defensie Lunettenkazerne Vught

BUILDING G100. donderdag 19 juni 2014 Ministerie van Defensie Lunettenkazerne Vught BUILDING G100 donderdag 19 juni 2014 Ministerie van Defensie Lunettenkazerne Vught Uw gastheer ing. Roelof Schoonebeek teamleider werktuigbouwkunde Ministerie van Defensie Dienst Vastgoed Defensie Eerst

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Impressie resultaten ICT Benchmark GGZ 2014 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN

Impressie resultaten ICT Benchmark GGZ 2014 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN Impressie resultaten ICT Benchmark GGZ 2014 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN Project 113333 Versie 00-01 / 12 januari 2015 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GGZ 2014 Voor u ligt de impressie van de ICT Benchmark GGZ

Nadere informatie

Programma informatiebijeenkomst

Programma informatiebijeenkomst Programma informatiebijeenkomst 09.45 uur - 10.00 uur Ontvangst bij de Universiteit Utrecht 10.00 uur 10.15 uur Welkomstwoord door Ineke van Oosten, bestuurslid FPS en Directeur Facilitair Service Centrum

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Huisvestingskosten en facility management 1

Huisvestingskosten en facility management 1 Huisvestingskosten en facility management 1 Huisvestingskosten en facility management Wat kost mijn kantoorruimte? Wat betalen met ons vergelijkbare organisaties voor hun huisvesting? Wat valt daaronder

Nadere informatie

Proces. n Compacte inspanning en gevalideerde cijfers: Financieel. Organisatie. Dienstverlening. Klanttevredenheid. Verklarende factoren

Proces. n Compacte inspanning en gevalideerde cijfers: Financieel. Organisatie. Dienstverlening. Klanttevredenheid. Verklarende factoren Proces Financieel Organisatie Dienstverlening Klanttevredenheid n Compacte inspanning en gevalideerde cijfers: p minder tijd besteden aan het invullen van vragenlijsten p geen vragenlijsten op afstand

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

Impressie resultaten ICT Benchmark GGZ 2013 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN

Impressie resultaten ICT Benchmark GGZ 2013 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN Impressie resultaten ICT Benchmark GGZ 2013 VERBETEREN DOOR TE VERGELIJKEN Project 112315 Versie 01 / 13 november 2013 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GGZ 2013 Voor u ligt de impressie van de ICT Benchmark GGZ

Nadere informatie

Contractmanagement volgens CATS CM

Contractmanagement volgens CATS CM Contractmanagement volgens CATS CM Een introductie in het wat, waarom en hoe van contractmanagement 2 Agenda Even voorstellen.. Wat is contractmanagement? Waarom contractmanagement? Hoe contractmanagement:

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Besparen op huisvestingskosten

Besparen op huisvestingskosten Besparen op huisvestingskosten 10 strategieën www.dtz.nl www.dtz.com Het is een turbulente tijd. Recente economische ontwikkelingen zoals de fluctuerende inflatie, de dalende koersen op verschillende (internationale)

Nadere informatie

CO 2 Footprint 2014 1 e half jaar Goudappel Groep

CO 2 Footprint 2014 1 e half jaar Goudappel Groep CO 2 Footprint 2014 1 e half jaar Goudappel Groep Zienergie BV Dokter Stolteweg 2 8025 AV Zwolle Postbus 10055 8000 GB Zwolle Tel: 038-8531395 E-mail: d.vandewoestijne@zienergie.nl Versie Datum Opgesteld

Nadere informatie

Kennismiddag: Demand Management

Kennismiddag: Demand Management Kennismiddag: Demand Management Agenda Agenda Even voorstellen Inleiding FM FM en uitbesteden Een praktijkvoorbeeld Pauze Wat is Demand management? Borrel 9-10-2014 Kennismiddag: Demand Management Even

Nadere informatie

Milieubarometer 2010-2011

Milieubarometer 2010-2011 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N005 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2010-2011 Datum : 6 januari 2012 Milieubarometer 2010-2011 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus FM in de zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer UMC Utrecht, GGZ ingeest en Domus Medica.

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten

Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten Impressie ICT Benchmark BVE 2010 Vergelijken en leren door benchmarking van ICT-kosten Deze impressie is geschreven

Nadere informatie

Added value van een groot, internationaal Total FM-contract Peter Jansen en Henk Driessen

Added value van een groot, internationaal Total FM-contract Peter Jansen en Henk Driessen Added value van een groot, internationaal Total FM-contract Peter Jansen en Henk Driessen Congres 2011 Samenwerken aan FM www.factomagazine.nl Mei 2011 Peter Jansen (Philips) / Henk Driessen (JCI) Presentatie

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1 Public Briefing / februari 2014 The chain gang: Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden Maurice van der Woude 1 Ketensturing is niets nieuws, echter waar met meer Cloud oplossingen tegelijk

Nadere informatie

Corporatie in Perspectief

Corporatie in Perspectief Samenvatting CFV 2010 Corporatie in Perspectief L0278 Zaanstad Samenvatting Corporatie in Perspectief Ter introductie In Corporatie in Perspectief is te zien hoe de volkshuisvestelijke en financiële kengetallen

Nadere informatie

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015 Concept development Haga Hospital 17 september 2015 Marije Talstra 2015 Healthcare consultant at fluent 2003-2015 Healthcare consultant at Twynstra Gudde TUDelft, real estate & housing, urban planning

Nadere informatie

Sander Donkers. Profiel. Opleiding Training. Kerncompetenties. 3 december 1979, woonachtig te Rotterdam 06 28 25 10 42 s.donkers@facilityestate.

Sander Donkers. Profiel. Opleiding Training. Kerncompetenties. 3 december 1979, woonachtig te Rotterdam 06 28 25 10 42 s.donkers@facilityestate. CURRICULUM VITAE Sander Donkers 3 december 1979, woonachtig te Rotterdam 06 28 25 10 42 s.donkers@facilityestate.nl Profiel Sander Donkers is een gedreven professional die zijn ervaring heeft opgedaan

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid BIJLAGE 5 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Rapportage niet gebouwgebonden inrichtingskosten UWV Hoofdkantoor 31 oktober 2003 Stationsplein 1 Postbus 907 3800 AX Amersfoort Telefoon 033 467

Nadere informatie

Milieubarometer 2009-2010

Milieubarometer 2009-2010 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N004 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2009-2010 Datum : 26 juli 2011 Milieubarometer 2009-2010 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011

IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 IMPRESSIE ICT BENCHMARK GEMEENTEN 2011 Sparrenheuvel, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 offertebureau@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Zevende ronde ICT Benchmark Gemeenten 2011 3 1.2 Waarom

Nadere informatie

6 Zeven jaar ICT Benchmark Woningcorporaties

6 Zeven jaar ICT Benchmark Woningcorporaties 6 Zeven jaar ICT Benchmark Woningcorporaties Een aanzet tot trendanalyse Ies van Rij en Patrick van Eekeren In 2008 is voor de zevende keer de jaarlijkse ICT Benchmark Woningcorporaties (wtco) uitgevoerd.

Nadere informatie

Raadsvergadering. Inleiding In 2012 is door het cluster Facilitaire Zaken onderzoek gedaan naar de huisvestingskosten in Bunnik;

Raadsvergadering. Inleiding In 2012 is door het cluster Facilitaire Zaken onderzoek gedaan naar de huisvestingskosten in Bunnik; RAADSVOORSTEL Raadsvergadering Nummer 17-07-2014 14-068 Onderwerp krediet t.b.v. realisatie bezuinigingen door Het Nieuwe Werken Aan de raad, Onderwerp Krediet voor de realisatie bezuinigingen door Het

Nadere informatie

Partnership en duurzame samenwerking

Partnership en duurzame samenwerking Siemens Healthcare Partnership en duurzame samenwerking Kees Smaling CEO Siemens Healthcare Nederland Restricted Siemens 2013 All rights reserved. Partnership is een hot Page 2 Managed Equipment Service

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede kwartaal van 2012.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede kwartaal van 2012. 2 2012 2012 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Check je Kamer 2010/2011 Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) Check je kamer 2010/2011 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt

Check je Kamer 2010/2011 Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) Check je kamer 2010/2011 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt Check je kamer Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt 1 Dit is een uitgave van het Onderzoeksbureau van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE]

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] 4 2010 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2010. Arbeidsmarktrapportage

Nadere informatie

Corporatie in Perspectief

Corporatie in Perspectief Samenvatting CFV 2011 Corporatie in Perspectief L0151 Eindhoven Samenvatting Corporatie in Perspectief Ter introductie In Corporatie in Perspectief is te zien hoe de volkshuisvestelijke en financiële

Nadere informatie

CIRM & SSC. Meerwaarde creëren met Corporate Infrastructure Resources Management en Shared Service Centeres

CIRM & SSC. Meerwaarde creëren met Corporate Infrastructure Resources Management en Shared Service Centeres CIRM & SSC Meerwaarde creëren met Corporate Infrastructure Resources Management en Shared Service Centeres Inhoud Voorwoord Corporate Infrastructure Resource Management 1. People, Process, Place 2. Veranderingen

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten BENCHMARK BVE 2011. Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi.

Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten BENCHMARK BVE 2011. Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi. Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met IMPRESSIE andere instellingen ICT BENCHMARK BVE 2011 Sparrenheuvel 32, 3708 JE Zeist (030) 2 270 500 info@mxi.nl www.mxi.nl Inhoudsopgave 1 Managementsamenvatting

Nadere informatie

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar Notitie Project DGMR Duurzaam Betreft Milieubarometer 2011-2012 Ons kenmerk A.2007.5221.01.N006 Versie 001 Datum 7 oktober 2013 Verwerkt door VI GA Contactpersoon drs. ing. B.E.A. (Bianca) van Osch E-mail

Nadere informatie

ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie

ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie ICT Benchmark Gemeenten 2009 Een impressie Deze rapportage is bedoeld om de lezer een indruk te geven van de resultaten die de ICT Benchmark Gemeenten oplevert

Nadere informatie

DUTCH INNOVATION FACTORY

DUTCH INNOVATION FACTORY DUTCH INNOVATION FACTORY WAAROM DIF? (Door-)startende IT-bedrijven hebben voorkeur voor industriëel erfgoed Relatie HBO Bedrijfsleven versterken / Verankeren HBO in Zoetermeer Behoefte aan Ontmoeten Aantrekkelijker

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Durf de leverancier het vertrouwen te geven! Welkom! AAFM Facility Management

Durf de leverancier het vertrouwen te geven! Welkom! AAFM Facility Management Durf de leverancier het vertrouwen te geven! Welkom! David Verberne Manager Corporate Facility Management en Real Estate Management bij Van Lanschot Bankiers 8 jaar ervaring in facilitaire omgeving Ervaring

Nadere informatie

FM bij de overheid. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

FM bij de overheid. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus FM bij de overheid Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief een vierdelige artikelenreeks over de transformatie naar een nieuwe

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1

CobiT. Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 CobiT Drs. Rob M.J. Christiaanse RA PI themabijeenkomst Utrecht 29 juni 2005 9/2/2005 1 Control objectives for information and related Technology Lezenswaardig: 1. CobiT, Opkomst, ondergang en opleving

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Lenneke Noorlander. Profiel. Opleiding Training. Kerncompetenties. 4 april 1986, woonachtig te Rotterdam 06 43 97 29 46 l.noorlander@facilityestate.

Lenneke Noorlander. Profiel. Opleiding Training. Kerncompetenties. 4 april 1986, woonachtig te Rotterdam 06 43 97 29 46 l.noorlander@facilityestate. CURRICULUM VITAE Lenneke Noorlander 4 april 1986, woonachtig te Rotterdam 06 43 97 29 46 l.noorlander@facilityestate.nl Profiel Lenneke is een gedreven facilitair professional, die energie haalt uit het

Nadere informatie

CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN

CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN Q2 2015 Q2 2015 1 Voorwoord Dit is de tweede van 2015, het kwartaalonderzoek van Brookz, platform voor bedrijfsovername. Hierin

Nadere informatie

Impressie ICT Benchmark Gemeenten 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met andere gemeenten

Impressie ICT Benchmark Gemeenten 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met andere gemeenten Impressie ICT Benchmark Gemeenten 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten met andere gemeenten Impressie ICT Benchmark Gemeenten 2012 Inzicht in prestaties door benchmarking van ICT-kosten

Nadere informatie

WHAT S THE CASE? CLIENT CASE PROVINCIE UTRECHT

WHAT S THE CASE? CLIENT CASE PROVINCIE UTRECHT WHAT S THE CASE? CLIENT CASE PROVINCIE UTRECHT Sinds 1981 verzorgt Sodexo de cateringservices bij de Provincie Utrecht. Vanaf 2010 is deze dienstverlening geleidelijk uitgebreid. Sodexo werd toen aangenomen

Nadere informatie

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients

IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Persbericht IGEL; Cloud Sourcing Een nieuw werkterrein voor Thin Clients Igel beschouwt cloud computing als een kernelement in een nieuwe golf van outsourcing, een golf waarvan vooral het MKB zal gaan

Nadere informatie

Vastgoeddata woningcorporaties beperkt

Vastgoeddata woningcorporaties beperkt IV WONINGCORPORATIES Vastgoeddata woningcorporaties beperkt Geen inzicht in effectiviteit maatschappelijke doelen Jan Veuger Minister Blok van Wonen heeft de woningcorporaties gevraagd met een plan van

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Profiel. Opleiding Training. Kennis Vaardigheden. Nevenactiviteiten

Curriculum Vitae. Profiel. Opleiding Training. Kennis Vaardigheden. Nevenactiviteiten Curriculum Vitae Jaap Bregman MSc 17 september 1985, woonachtig te Rotterdam 06 14 05 58 43 j.bregman@facilityestate.nl Enthousiast Sociaal Onderzoekend Nuchter Eigenwijs Profiel Door zijn studie en werkervaring

Nadere informatie

Praktijkcase de ervaringen van Koenen en Co met de transitie naar de cloud. Koenen en Co en Valid

Praktijkcase de ervaringen van Koenen en Co met de transitie naar de cloud. Koenen en Co en Valid Praktijkcase de ervaringen van Koenen en Co met de transitie naar de cloud Koenen en Co en Valid Koenen en Co is de vooruitstrevende totaaladviseur voor zakelijk Zuid- Nederland. Met vestigingen in Maastricht

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2011.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2011. 4 2011 2011 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde

Nadere informatie

Duurzaam contractmanagement

Duurzaam contractmanagement Duurzaam contractmanagement Samenvatting Hoe wordt de duurzaamheid van de ingekochte producten en diensten ondergebracht in facilitaire contracten en wat betekent dat voor het contractmanagement? Inleiding

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

Financieel Jaarverslag 2013. Stichting Suvadra

Financieel Jaarverslag 2013. Stichting Suvadra Financieel Jaarverslag 2013 Stichting Suvadra 1 Algemeen De Stichting Suvadra is actief voor lichamelijk gehandicapte kinderen in Nepal. De doelstelling van de stichting is: helpen om lichamelijk gehandicapte

Nadere informatie

Naar een nieuwe inkoopstrategie

Naar een nieuwe inkoopstrategie Naar een nieuwe inkoopstrategie Rijksleveranciersdag 29 november 2013 Mark Bressers Coen Schreiner Professioneel Inkopen door het Rijk Publieke waarden Maatschappelijke impact Rijksinkoop Ca 10 miljard

Nadere informatie

VGM NL/ IPD Vastgoedmanagement. benchmark 2010. Marktpresentatie. mr Arnoud Vlak, directeur IPD Nederland. Provada, Amsterdam 7 juni 2011

VGM NL/ IPD Vastgoedmanagement. benchmark 2010. Marktpresentatie. mr Arnoud Vlak, directeur IPD Nederland. Provada, Amsterdam 7 juni 2011 On the pulse of the property world Marktpresentatie VGM NL/ IPD Vastgoedmanagement benchmark 2010 Provada, Amsterdam 7 juni 2011 mr Arnoud Vlak, directeur IPD Nederland Agenda 1. Even voorstellen: a. Vastgoedmanagement

Nadere informatie

EEN VAN ONZE EXPERTS

EEN VAN ONZE EXPERTS EEN VAN ONZE EXPERTS Live begins at the end of your comfort zone Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden

Nadere informatie

Bijlage I: Woningmarktcijfers 1 e kwartaal 2009

Bijlage I: Woningmarktcijfers 1 e kwartaal 2009 Bijlage I: Woningmarktcijfers 1 e kwartaal 2009 De prijs van de gemiddelde verkochte woning daalt met -3,1% in het 1e kwartaal van 2009. De prijs per m2 daalt met -2,6%. De definitieve cijfers komen voor

Nadere informatie

De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm. Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038

De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm. Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038 De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038 1 Even voorstellen Jaap van der Marel Secretaris Normcommissie Tolk- en vertaaldiensten en aanverwante

Nadere informatie

Begroting Huurdersvereniging BRES. Maart 2015. Huurdersvereniging BRES. Pelikaanhof 136. 2312 EH Leiden. info@huurdersverenigingbres.

Begroting Huurdersvereniging BRES. Maart 2015. Huurdersvereniging BRES. Pelikaanhof 136. 2312 EH Leiden. info@huurdersverenigingbres. Begroting Huurdersvereniging BRES Maart 2015 Huurdersvereniging BRES Pelikaanhof 136 2312 EH Leiden info@huurdersverenigingbres.nl 1 Inleiding In dit document treft u de begroting van 2014, de realisatie

Nadere informatie

Voortgang CO 2 emissie reductie H2-2012

Voortgang CO 2 emissie reductie H2-2012 Voortgang CO 2 emissie reductie H2-2012 ICT staat voor groen! 2012 ICT - Alle rechten voorbehouden - WWW.ICT.NL pagina 1 Historie Versie Datum Auteur Omschrijving 0.1 13-8-2012 F. Wuts Initiële versie

Nadere informatie

Kosten besparen op huisvesting, Door te werken waar je wilt, wanneer je wilt, met wie je wilt

Kosten besparen op huisvesting, Door te werken waar je wilt, wanneer je wilt, met wie je wilt Kosten besparen op huisvesting, Door te werken waar je wilt, wanneer je wilt, met wie je wilt Breukelen 11 november 2009 Ir. Herman van den Berg Partner DTZ Zadelhoff Inhoud: 1. Inleiding 2. Praktijk voorbeeld

Nadere informatie

Overhead en Ontwikkelingen personele kosten Informatieavond Gemeenteraad 27 september 2011

Overhead en Ontwikkelingen personele kosten Informatieavond Gemeenteraad 27 september 2011 Overhead en Ontwikkelingen personele kosten Informatieavond Gemeenteraad 27 september 2011 Overhead Opbouw kosten van overhead Benchmark Berenschot Verdeling van overhead Hoe om te gaan met overhead uitbesteding

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte Maart 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie