Columns door Louise O. Fresco in Folia,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Columns door Louise O. Fresco in Folia, 2008-2011"

Transcriptie

1 Columns door Louise O. Fresco in Folia, Dagelijkse terreur Folia 24 Stufi en Plufi Folia 22 Kiss kiss Folia 20 IJzeren monsters Folia 18 De universiteit als Folia De wereld, een dorp Folia 13 Gelijktijdigheid Folia A(B)C Folia 09 Oefenen met energie Folia 07 Kleine beetjes Folia 05 Studentenhaver Folia 03 Het onverwachte Folia 01 Het gesproken woord Folia 34 Van oude boeken Folia 32 Een dag uit het leven van Italië Folia 30 De universiteit als moeder Folia 28 Fossielen die blijven Folia 26 Het Mozarteffect Folia 24 Schrijven is schrappen Folia 21 Levenslang leren Folia 19 Het Maagdenplein Folia Quota of niet? Folia 14 Welkom in Nederland! Folia 12 Studie en inspanning Folia 10 Stadsleven Folia 08 Zomaar, in een collegezaal Folia 06 Meisjes zoals Laura Folia 04 La Rentrée Folia 02 Hete zomers, dikke boeken Folia 36 Oude gebouwen 2009 Folia 34 Alles onder controle? 2009 Folia 32 Reizen en toeren 2009 Folia 30 Studentenkamerplanten 2009 Folia 28 Dierbare Huisgenoten 2009 Folia 26 Kennis van het groen 2009 Folia 24 Prijseten 2009 Folia 21 Het jaar van de rat 2009 Folia 19 De nare smaak van water 2009 Folia Trots op onszelf 2008 Folia 14 Tour d'amsterdam 2008 Folia 12 Sorbonissimo 2008 Folia 10 English Spoken 2008 Folia 06 Sleepless in Amsterdam 2008 Folia 04 Remember September 2008 Folia 02

2 Dagelijkse terreur Zucht. Ik ben naar een andere tijdszone gereisd, en heb een halve dag achterstand op Europa. Een paar uur slapen tijdens Nederlandse werktijd en voor je het weet zit je inbox weer vol. En dat terwijl je net tot vlak voor het slapengaan àlle lees: alle vierenvijftig openstaande s hebt beantwoord. Je doet je ogen dicht, wordt op een onmogelijk uur wakker met een jetlag, besluit toch maar even te kijken, en verdorie: weer zevenendertig s. Je gaat in arren moede eerst maar even onder de douche, en bingo: weer tien erbij. Even ontbijten en je hebt ogenblikkelijk recht op nog een stel dringende boodschappen, niet in de laatste plaats van mensen die je eraan herinneren dat je hun vorige mail nog steeds niet beantwoord hebt. Zucht. Als je gewoon op je werkplek zit, is het niet zoveel anders. s Ochtends vroeg eerst maar eens de uit de VS en Azië beantwoorden, en die van de Nederlandse vroege vogels. Tegen de tijd dat je dat hebt gedaan, stroomt de Europese mail binnen, plus de reacties op jouw eerdere mail. En al die berichten die je op zijn minst moet scannen van mensen die volautomatisch op de reply to all knop drukken. Weer een uurtje zoet. Tijdens telefoongesprekken en vergaderingen kun je gelukkig wat inhalen door half onder tafel op je telefoon te koekeloeren en het hoogst noodzakelijke in haiku stijl te beantwoorden. Belangrijk inderdaad/kom hopelijk/morgenavond doe mijn best Kan het anders? Ja natuurlijk: niet de dag met de beginnen, niet alles beantwoorden, niet meteen reageren, geen onnodige attachments meesturen. Sommige dingen gaan vanzelf over, al doe je er niets aan. Maar het is net als met al die andere goede voornemens: het vlees is zwak, de verleiding groot en de bevrediging van een schone inbox kan bijna niemand weerstaan. 18 maart 2011 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

3 Stufi en plufi Meestal gaan deze stukjes over frivole zaken als plantenbakken, die slechts zijdelings raken aan het universitaire bestaan. Zo moet het ook, want de achterpagina heeft tot doel de lezer, die dan al de hele Folia heeft gespeld, te verpozen. Maar af en toe moet hier wat ernstigs aan de orde komen, al is het maar vanuit het perspectief van het domme-blondje-op-de-bank-met-poes. Dit keer maar gelijk het hete hangijzer, de bezuinigingen op de studiefinanciering (stufi) en de universiteiten en hogescholen. Als ik dat aan buitenlanders probeer uit te leggen, is de verbazing altijd groot. Dan beland ik steevast in een debat over hoe het beter kan. Uitgangspunt: afgestudeerden hebben gemiddeld een hoger salaris gemeten over hun hele werkzame leven en een langere levensverwachting, dan mensen die niet hebben gestudeerd. Een eigen bijdrage is dus logisch, mits op een manier dat iedereen evenveel kans houdt om naar de universiteit te gaan. Basis: iedere student heeft recht op een redelijke studielening (waarvan je goed kan leven, zij het wellicht zonder modieuze elektronica). De hoogte en de duur van de lening en de hoogte van de rente zijn een functie van prestatie. Dus wie hoge cijfers haalt en snel studeert hoeft weinig terug te betalen uiteraard met de nodige coulance voor bestuursfuncties, dubbele studies en een ruime terugbetalingstermijn vanaf de eerste baan. Iedere instelling krijgt de vrijheid dit naar goeddunken te beheren en selectiecriteria toe te passen, waardoor differentiatie ontstaat. Onderwijsinstellingen worden dus ook niet per aantal afgestudeerden betaald, maar op basis van vooraf zelf vastgestelde kwaliteits- en kwantiteitscriteria. Dit is het plufi-systeem: pluriforme financiering van universiteiten en studenten. Of ben ik nu toch het dommerdje dat er niets van begrepen heeft? 25 februari 2011 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

4 Kiss kiss Ik weet niet precies hoe, maar ergens in de laatste twintig jaar is de kus in het Nederlandse begroetingsritueel geslopen. En niet zomaar een kus, geen vluchtig strijken langs een wang, maar de demonstratieve kus, driemaal nog wel. Smak! Smak! Smak! Hier ben ik, zegt de kusser, kijk mij eens kussen en waag het niet mijn kus te ontwijken. Waar komt die neiging tot kussen vandaan in een calvinistisch volk, behalve uit een overcompensatie van eerdere preutsheid? Is het omdat we massaal op vakantie zijn gegaan naar zuidelijke landen en onbewust iets van die mediterrane exuberantie willen meenemen? Is het de invloed van de modellen of de filmsterren met hun glamour en savoir vivre? Het kan natuurlijk anders: Fransen en Spanjaarden kussen meestal slechts één of hoogstens twee keer. Maar ook in Frankrijk wordt, althans in mijn waarneming, nu vaker gekust dan vroeger, in de zin van meer keren per persoon, en meer personen per dag. Hoewel handen geven echt bij de Franse cultuur hoort. Ik heb verschillende keren in mijn leven een Franse baas gehad, en die begroette me altijd met een ferme handdruk en Bonjour!, dat wil zeggen elke keer als hij me zag, ook al was dat tien keer op een ochtend. Je kunt je afvragen of de kus zal blijven bestaan, nu een tijd lijkt aan te breken van naar binnen gekeerdheid en afstand tot anderen. Zal de kus als al te intiem gebaar van de werkvloer verdwijnen? Misschien.Maar ik verwacht eerder dat de handdruk uit de gratie zal raken, gegeven onze groeiende bezorgdheid over griepvirussen en andere infectiebronnen. Van kussen op de wang raak je minder snel besmet dan van handen schudden. De toekomst, op het werk, is dus aan de wai, de Thaise groet met gevouwen handen en een lichte buiging. Zonder aanraken. 11 februari 2011 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

5 IJzeren monsters Amsterdam wordt geteisterd door een onafzienbaar leger van ijzeren monsters die zich aan alles vastklauwen dat op hun weg komt. Ze strekken hun armen over bruggen en hekken, ze verstrooien hun logge ijzeren lichamen alsof een reusachtige hand een zak kopspijkers leegschudt. Als mieren stapelen zij hun grillige vormen op elkaar. Ze leunen in dikke rijen tegen muren en palen, op zoek naar territorium. Ze versperren massaal de weg voor auto s en voetgangers, ze hangen dwars op de loop- en rijrichting en steken wraakzuchtig hun ledematen uit om ons ten val te brengen. Ik heb het natuurlijk over fietsen, die ooit zo pittoreske medebewoners van de stad: nu een plaag die zijn weerga niet kent. Niet door ratten worden wij geteisterd, maar door lukraak neergekwakte fietsen. In Amsterdam parkeert men zijn fiets niet, men smijt hem neer en ketent hem vast aan het eerste vindbare uitsteeksel. De fietsenstallingen zijn overvol en niet aangepast aan de haastige eenhandige fietsparkeerder (in de andere hand houdt hij/zij immers het mobieltje). De UvA-populatie doet hier vrolijk aan mee. Universiteitsgebouwen herken je aan de dichtheid van fietsen op het trottoir en aangrenzende bruggen. En de gemeente? Die heeft vast ergens een commissie, maar geen ondernemende ambtenaren met betonscharen om te waken over de openbare fietsenorde. Bijna zou je verlangen naar een fietsenquotum. Eén fiets per inwoner, netjes geparkeerd op toegestane plekken. Maar geef toe: wat is er charmanter dan een fietsstuur met plastic bloemen, roze omafietsen, gehaakte zadeldekjes waarop poezen kunnen doezelen, fietsmandjes met boodschappen of boeken? En wat is Amsterdam zonder zijn hightech designfietsen, matzwart of glanzend wit met stralende velgen, door het verkeer schietend als forellen in een bergbeek? Ach, was de fiets maar weer een sieraad voor de stad!! 28 januari 2011 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

6 De universiteit als. De moderne wetenschap is meestal niet gediend van metaforen, maar kan niet altijd zonder en het publiek is er dol op. Iedere formule is in strikte zin een metafoor, maar meestal is een metafoor een beeld: het hart als pomp, het geheugen als hard disk, eiwitten als bouwstenen. Metaforen geven geen causale verbanden aan dus verklaren niets, maar ze verduidelijken wel door een goede vergelijking. Nogal wat metaforen gaan mank of worden achterhaald door groeiend inzicht. Zo beseffen we nu dat het geheugen niet meer vergelijkbaar is met een computer, net zo min als ons DNA een tekst van letters vormt. En ook Dawkins zelfzuchtige gen is niet zelfzuchtig, reageerbuisbaby s groeien niet in reageerbuizen, religie is geen opium voor het volk. Toch zijn dat sterke beelden, we weten onmiddellijk wat er bedoeld wordt. Net als bij uitspraken die ooit letterlijk zijn bedoeld door de auteurs, maar uit hun context zijn gelicht en nu te pas en te onpas als metaforen worden gebruikt. Natuurlijke selectie, relativiteit, de wet van de remmende voorsprong allemaal termen om dankbaar te misbruiken. Een goede metafoor is als een goede wijn, met mate geconsumeerd in een gezelschap van gelijkgestemden. Het wetenschapsbedrijf zelf leent zich heel goed voor metaforen: onderzoek als jungle waar hoogleraren, onderling gewikkeld in een gevecht op leven en dood, op zoek zijn naar lekkere hapjes (geld en aio s); studeren als bezigheidstherapie; besturen als op de winkel passen; het onderwijs als fabriek of lopendebandwerk; het kennislandschap met zijn pieken en dalen. Vooruit nog eentje dan: de column als zout in de pap, de columnist: niet de luis in de pels, maar de zwarte kat op het dak die zich nog net staande houdt door hard te blazen. U ziet het, metaforen slijten snel. Wie bedenkt de beste metafoor voor de UvA? 14 januari 2011 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

7 De wereld, een dorp Als Facebook een land was, zou het met zijn 500 miljoen gebruikers het derde land ter wereld zijn. Als Blogoland bestond, zou het met zijn tweehonderd miljoen blogs groter zijn dan Brazilië. In India worden per jaar drie keer meer internetaansluitingen geactiveerd dan er kinderen geboren worden. Er zijn al applicaties op iphone en Android. Het zijn verbijsterende getallen. En de veranderingen gaan nog veel verder dan.dat. Een op de acht stellen in de Verenigde Staten heeft elkaar via het internet ontmoet. 82 procent van de baby s in Europa is al vanaf de geboorte aanwezig op het internet via foto s en door de ouders verstrekte informatie. Over het aantal poezen en honden met een eigen internetpagina zwijg ik maar. Ik internet, dus ik ben. Ook overheden en bedrijven zoeken steeds meer reacties van burgers en klanten op hun diensten en producten, niet alleen achteraf, maar vooral van tevoren, bij het bedenken en ontwerpen van vernieuwingen die aansluiten bij de leefwereld van wie zij willen bereiken. De top-downwereld is aan het verdwijnen. Daarvoor in de plaats komt een onoverzichtelijke kluwen aan ideeën en netwerken waarbij collectieve meningen en meninkjes snel gevormd worden en weer vervangen worden. Snelheid is de munteenheid van internetland. Als alles leesbaar is voor iedereen, heeft iedereen potentieel een wereldwijd effect. De schaal van ons leven is zo gelijk heel klein en heel groot. In zijn beroemde boek The Gutenberg Galaxy noemde de Canadese hoogleraar Marshall McLuhan dat al in 1962 een global village. Dankzij de media verspreidt het nieuws zich over de wereld als in een dorp. Nooit had hij kunnen vermoeden hoe zeer de dorpelingen niet alleen zelf de bronnen van het nieuws zijn geworden, maar ook de autoriteit waarmee alle informatie wordt beoordeeld op waarheid en aantrekkelijkheid. 3 december 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

8 Gelijktijdigheid Dat de digitale media onze levens verregaand hebben veranderd, is een open deur. En zoals bij alle grote vernieuwingen staan de doemdenkers te trappelen om ons te waarschuwen. Pas toch op, roepen ze: jullie worden gecorrumpeerd door een veelheid aan informatie van een dubieus allooi, jullie hangen als zoutzakken in je stoel, jullie worden steeds dommer en zo asociaal dat je alleen nog tegen de poes op het toetsenbord kunt spreken. Maar ja, iets vergelijkbaars hoorden we vroeger ook over auto en radio. De grote vernieuwing van de informatietechnologie vind ik niet zozeer de hoeveelheid en diversiteit van de informatie, maar de gelijktijdigheid ervan: je kunt naar de radio luisteren, de krant lezen, een blog doorbladeren, een boek bestellen en een filmfragment bekijken terwijl je ook nog je beantwoordt en Skypet. Goed, de krant lezen voor de tv kon altijd wel, of telefoneren voor het fornuis, maar nu kan er zo oneindig veel meer en veel sneller. En we stellen ons daarop in. Multitasking noemen we dat, naar het Windowsprogramma met zijn open vensters. Ook daarop richt zich de kritiek. Multitasking zou leiden tot concentratieverlies en lagere productiviteit. De mens zou erop gebouwd zijn om maar één ding tegelijk goed te doen (overigens zou dat meer voor mannen dan voor vrouwen gelden). Tja, dat zal wel, maar in een universitaire omgeving ligt dat toch anders. Heel vaak voel ik me, in volle tevredenheid, een soort wandelend Windowsprogramma, waarbij bijna alles wat ik lees en zie relevant en inspirerend is, juist omdat het tegelijkertijd langskomt en in ongeplande combinaties. Dan blijken de genetica van de appel, Kazachstan, klimaatverandering en Rubens ineens meer de som der delen, dan maak ik een PowerPoint, neem de telefoon op en schrijf een column voor Folia, en bedenk alvast de volgende. Tegelijkertijd. 19 november 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

9 A(B)C Ooit beschreef W.F. Hermans ze als delen van de laatste resten tropisch Nederland. Op 10 oktober zijn Curaçao en Sint Maarten net als Aruba zelfstandige landen binnen het Koninkrijk geworden, en Bonaire, Saba en Sint Eustatius Nederlandse gemeenten. Al lang bestaan er allerlei relaties tussen staf en studenten van de UvA en de Antillen. Ondanks de vaak ingewikkelde bureaucratie, mede het resultaat van historische afspraken, lonkt voor velen het tropische paradijs. Net als voor de roodverbrande toeristen in korte broek of mini-jurk, vergezeld van schoothondjes en -katten, die door cruiseschepen voor enige uren de pittoreske straten van Willemsstad of Oranjestad onveilig maken. Er zijn prachtige stranden en kwetsbare koraalriffen, plus, voor de liefhebber, de nodige fiscale voordelen. Met de verzelfstandiging breekt een nieuw tijdperk aan, ook voor de universitaire samenwerking. In dit deel van de wereld liggen de onderwerpen voor het oprapen. De economie van de eilanden draait voornamelijk op toerisme en dat is een te wankele basis. Met name de Benedenwindse AC-eilanden (voor B als gemeente gelden straks de Nederlandse spelregels) zouden een etalage kunnen worden van ecologisch verantwoord toerisme, zonne-energie, afval- en waterbeheer en duurzaam landgebruik. Gelukkig begint er hierover al een discussie op gang te komen (full disclosure: daar doe ik af en toe aan mee op uitnodiging van Curaçaose collega s). Een eiland biedt een schaalmodel voor een nieuwe aanpak. Het zou een mooi cadeautje bij de verzelfstandiging zijn als de UvA het initiatief nam om met de universiteiten van Aruba en Curaçao te bespreken hoe er op deze terreinen in onderzoek en onderwijs samengewerkt kan worden. Dat moet dan echt een wederkerige relatie worden: niet alleen de UvA naar de tropische campus, maar ook docenten en studenten van A+C naar Amsterdam 29 oktober 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

10 Oefenen met energie Laatst hoorde ik de opmerking dat er nu eenmaal mensen zijn die energie hebben, en andere die dat niet hebben. Voor de spreker was energie blijkbaar zoiets als rood of zwart haar, een discrete eigenschap waar je mee geboren wordt. Je kunt ook vinden dat er mensen zijn met meer of minder energie. Dat suggereert het bestaan van een glijdende schaal, zoiets als intelligentie. Je hebt energiekere mensen en minder energieke. Die eersten hebben.dan een hoog EQ of Energie- Quotiënt (niet te verwarren met de EQ die emotionele intelligentie aangeeft). Het EQ is vergelijkbaar met het IQ als (relatieve) maat voor intelligentie. Maar eigenlijk ligt het nog anders. Ik denk dat we allemaal een talent voor energie bezitten, dat, net als alle andere talenten, zichzelf versterkt. Wie veel doet, krijgt ook veel gedaan. Wie te weinig omhanden heeft, doet langer over iedere.taak. Zoals de Amerikanen zeggen, als je iets snel geregeld wilt krijgen: Always ask a busy man. Zoals economen praten.over inkomenselasticiteit, zo zou je kunnen spreken over tijdselasticiteit. In een mensenleven (om maar over de fysica te zwijgen) is tijd immers geen vaste grootheid. Als je een kleuter bent lijkt het jaar een eeuwigheid te duren, maar als je tien keer zo oud bent, is een jaar zo voorbij. Energie, in de persoonlijke zin, is de input/outputverhouding in een gegeven tijdspanne. Als je veel tijd hebt, is tijd minder kostbaar en verdoe je die ook.meer in de krant bladeren, op internet surfen, voor de tv met poes op schoot en dus komt er minder uit je handen. Energie is een spier die je kunt oefenen. Hoe meer oefening, hoe beter de resultaten. Dus observeer eens hoe je eigen input/outputverhouding ligt en probeer die te verbeteren (wat iets anders is dan multitasking, waarover een andere keer). De conclusie? Wie meer energie wil hebben, moet gewoon meer doen! 15 oktober 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

11 Kleine beetjes Wie duurzaam wil leven heeft het moeilijk. Sterker nog, dat is eigenlijk een contradictio in terminis. Je bent het duurzaamst als je dood bent, dan wordt je lichaam weer gerecycled en consumeer je niets. Maar aan die gedachte ontleent de levende niet veel troost. Consumeren is gebruik van grondstoffen is leven. Daarom doen we allerlei pogingen om duurzaam te consumeren, of althans minder onduurzaam. Dus zoeken we naar alternatieven. Spaarlampen in plaats van gloeilampen, tassen en truien van petflessen, afbreekbare koffiebekers, biologisch afwasmiddel en afwassen met de hand, enzovoort. Maar zo eenvoudig is dat niet. Als je kijkt naar de hele levenscyclus van de spaarlamp of het koffiebekertje, dan is het nog niet eens zo duidelijk wat de meest milieuvriendelijke optie is. Goed, een fiets is duurzamer dan een auto of een vliegtuig, maar ze hebben niet dezelfde functie, dus de vergelijking gaat mank. Maar tussen de plastic en de papieren koffiebeker en de permanente mok is de afweging al veel moeilijker. Geen wonder dat de meeste mensen er de brui aangeven, omdat duurzaam leven gewoon te moeilijk is. Dat is echter onzin, want er is één ding dat iedereen kan doen en dat echt zoden aan de dijk zet. Dat is gewoon minder consumeren: minder lang onder de douche, niet meer water opzetten voor de thee dan nodig, planten met spoelwater begieten, ramen dicht als de verwarming aan staat, de verwarming niet hoog zetten als je ook een trui aan kunt doen (tenzij je kleine kinderen of poezen hebt die anders kou vatten), en vooral geen nieuwe spullen aanschaffen computers, telefoons, meubels en kleren - als de oude nog voldoen. Toegegeven, het zijn kleine beetjes, en ze gaan in tegen het heersende paradigma dat er meer geconsumeerd moet worden om de crisis te overwinnen, maar ze helpen wel. Meer consumeren is geen oplossing voor de lange termijn, zoeken naar kwaliteit en duurzaamheid wel. 1 oktober 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

12 Studentenhaver Laatst kreeg ik bezoek van een medische studente die terloops zei dat ze zo dik was geworden sinds ze vorig jaar was gaan studeren. Ze lachte er wat bij, niet alsof ze zich schaamde, maar alsof het een onvermijdelijk gevolg was van het studentenleven, zoiets als een lekke band. Studeren is hard werken, laat naar bed, onregelmatig eten en allerlei dingen op voedingsgebied waar het Voedingscentrum, het geweten van etend Nederland, zijn bedenkingen bij heeft. Ik hoorde zelfs laatst van iemand die samen met zijn poes blikjes luxe kattenvoer at. Bij wijze van experiment. Trouwens, docenten en onderzoekers doen het niet veel beter. Ondanks manmoedige (en vrouwmoedige moet ik zeggen want de dames van de kantines staan hun mannetje) van Sorbon en het grenzeloze aanbod aan voedsel in de stad, vermoed ik dat de voedingspatronen van de meerderheid staf en studenten van de UvA niet altijd de strenge toets kunnen doorstaan. Wie eet er bijvoorbeeld elke dag 200 gram groenten en fruit? Wie ontbijt er nog rustig met voldoende koolhydraten? Wie let er op de samenstelling van de producten? Is dat erg? Ach, af en toe zondigen is niet zo vreselijk. Eten moet geen plicht worden, of een bron van schuldgevoel, maar een plezier blijven. Het is gewoon moeilijk om alle verleidingen te weerstaan van het 24/7 aanbod dat ons omringt. Gelukkig is een alternatief dat ik in het kader van de retro-look wel even wil aanprijzen: studentenhaver, dat onvolprezen mengsel van noten en rozijnen waar generaties studenten hun bul op hebben gehaald. Verstandiger, en goedkoper, dan de valkuil van de zoete en vette swirls, shakes, wraps en energizing drinks. Op een handvol studentenhaver kun je makkelijk een uur achter de pc zitten. En als je dat te weinig trendy is, dan bestaat er ook nog Elitehaver. Met extra noten. 17 september 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

13 Het onverwachte Daar sta je dan, in Amsterdam, een van de meest begeerlijke steden in de wereld. Studeren is een voorrecht, inderdaad. Je mooiste jaren, de echte vrijheid, jezelf ontdekken, vriendschap, en de wetenschap erbij - het kan niet op. Als je dat voorrecht misschien nog niet besefte, dan is een blik op het minder bedeelde deel van de wereld genoeg om te weten dat wie studeert, straks meer verdient, gelukkiger wordt en gezonder blijft. En als je nog niet had bedacht dat studenten in Nederland tot de meest bevoorrechte behoorden, denk dan even aan landen waar je wel mag studeren als je goed bent, maar vaak niet je vak mag kiezen en niets anders kan doen dan de hele dag studeren, om de lening te betalen die je familie heeft afgesloten. Amsterdam herbergt tientallen musea en theaters met een veelzijdig programma dat zich kan meten met Parijs, Londen en New York (waarvoor je als student nog korting krijgt ook). Ook dat is een voorrecht, want hoeveel mensen studeren er niet in grauwe industriesteden waar niets te beleven valt. Dus buit je voorrechten uit. Doe meer dan colleges en praktika lopen, een vakantiebaantje, gezellig uit en de krant op het internet scannen - dat doet iedereen al. Doe het andere, het onverwachte. Ga naar concerten en musea, doe mee aan discussiegroepen, doe vrijwilligerswerk. En bovenal: lees! Doe dingen die je verplaatsen naar een andere wereld: luister naar klassieke muziek juist als je daar niet van houdt, neem een poes als je een hekel hebt aan huiselijkheid, lees over mensen en landen die op geen enkele manier op jou lijken, ga naar de Bijlmer als je daar tegenop ziet en ga naar een museum ook al denk je dat het niets voor jou is. Zoek het onverwachte, datgene dat je dwingt tot nadenken. Van het verkennen van het onverwachte zul je net zoveel van het leven leren als van studeren. 1 september 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

14 Het gesproken woord Voor wie van taal houdt, zijn weinig dingen zo aangenaam als het luisteren naar een goedopgeleide Engelse spreker (m/v). De recente Britse verkiezingen gaven de liefhebber weer de kans om gekluisterd voor de televisie te zitten met poes op schoot en thee onder handbereik. Allemaal kwamen ze voorbij, de politici zelf natuurlijk, de ex-politici, de aspirant-politici, maar ook de commentatoren uit de wetenschap en literatuur, de historici en noem maar op. De interviewers waren al even bespraakt en geestig als de sprekers zelf. Je moest goed opletten om de kwaliteit van de volzinnen te onderscheiden van politieke kleur of zelfs van de kwaliteit van de ideeën. Naar wie je ook luistert, op het moment zelf dat zij spreken, lijkt het erop dat ze niet anders dan gelijk kunnen hebben. Het gelijk komt pas met de daden, dat wel. Er is geen natie waarvoor dat zo sterk over de hele linie geldt als de Britse. Ze zijn er bovendien in geslaagd deze taalvaardige cultuur over te brengen op een van hun voormalige kolonies, India. Een land dat natuurlijk een lange eigen traditie van taligheid kent, een noodzakelijk maar niet voldoende voorwaarde voor dergelijke welsprekendheid (vergelijk maar met Frankrijk). Ik ontmoette laatst de baas van een van de grootste Indiase IT-bedrijven dat per jaar meer dan 200,000 afgestudeerden gedurende zes weken test, om er maximaal 10% van aan te nemen. Het belangrijkste criterium? Kunnen spreken in het openbaar. Dat wordt getest met oefeningen als: in vijf minuten een probleem presenteren, in tien minuten drie tegenstanders overtuigen, in een minuut een nieuw idee lanceren, uit een lange voordracht twee kerngedachtes distilleren. De conclusie: hoge cijfers zijn geen garantie voor verbale overtuigingskracht, alleen oefening baart kunst. En luisteren dus, want wie niet kan luisteren, kan ook niet spreken. 4 juni 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

15 Van oude boeken Als we de tekenen mogen geloven, dan heeft het boek zijn langste tijd gehad. Weg met die overblijfselen van voorbije tijden die vergelen en verbrokkelen, waarvan de lijm en zelfs het stiksel loslaten, die onnodige plankruimte in beslag nemen met hun nooit bij elkaar passende bont gekleurde ruggen (tenzij je goed voor de dag wil komen met de voor een habbekrats aangeschafte Bibliotheek der Klassieken in bruin en blauw kunstleer met gouden opdruk). Weg met die stofnesten, waar de zilvervisjes en ander ongedierte in schuilen, nu we geen dienstmeisjes meer hebben om de planken te poetsen, de kaften uit te kloppen en zorgvuldig het stof van de bovenkanten te blazen. Weg met die zware boeken waarvan je armen moe worden, die niet in een tas passen en die je plat op tafel moet lezen. Weg met het ongericht zoeken naar die ene passage die je je nog net herinnert, ergens op een linkerpagina bovenaan, maar waar ook al weer Weg met dit alles, want een nieuwe rijkdom komt ons tegemoet: 200 boeken op een usb-stick, plus honderd duizenden op het internet allemaal leesbaar en raadpleegbaar op een elektronisch apparaat zo groot als een blocnote dat een paar honderd gram weegt en te bedienen valt met een aanraking zo licht als van een poezenvoetje. Eerlijk is eerlijk, de mogelijkheden zijn fantastisch, en ik wil ze zeker niet bagatelliseren. Alleen af en toe, dan denk ik met een lichte droefheid aan die floppies van verschillende formaten, die videobanden en cassettes die nu allemaal in de kelder zijn beland, voor eeuwig ontoegankelijk. Dan kan ik niet anders dan me verwonderen over het feit dat er om de hoek twee bibliotheken zijn met boeken van honderden jaren oud die we nog even makkelijk kunnen lezen als alle generaties voor ons. 1 mei 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

16 Een dag uit het leven van Italië De zon komt op boven het Toscaanse platteland en kust de slanke cypressen, de roze stadsmuren van de bergdorpen, de klaprozen in de olijfgaarden. In de verte luiden de kerkklokken en de vogels zingen alsof Sint Franciscus zelf weer gewekt moet worden. Een boerenwagen rijdt ratelend naar de markt, beladen met tomaten en artisjokken. De toeristen rekken zich verzaligd uit, verlangend naar de koele wijn die binnenkort op hen wacht, als beloning voor het cultureel verantwoorde bezoek aan de zestiende eeuwse schilderingen in de nabij gelegen kerk. De zon gaat op boven de rand van de Vesuvius en schijnt medogenloos over de uitgestrekte buitenwijken van Napels, die zinderen in de vroege hitte. Walmende vrachtwagens en lawaaiige brommers rijden af en aan zonder de mooiste baai ter wereld een blik waardig te keuren. Op de vuilnisbelt net buiten de stad vechten straatkatten en meeuwen om de laatste etensresten. In het gerechtshof begint het zoveelste proces tegen een corrupte stadsbestuurder. In de overvolle universiteitsgebouwen worden vandaag opnieuw geen colleges gegeven. De zon gaat onder, een zachte nevel trekt over de Toscaanse heuvels. De vuurvliegjes verschijnen zo talrijk alsof ze de Melkweg willen evenaren. De glazen van de toeristen worden geheven: salute, gezondheid! In Napels rijden de brommers en de vrachtwagens nog steeds hun rondjes. Kinderen rennen bij de stoplichten de weg op om zakdoekjes te verkopen, jonge mannen hangen tegen de muren buiten de bars wachtend op de ene kans op werk die nooit komt. Vrouwen rijgen de was aan lijnen dwars over de nauwe straten, zoals ze het al eeuwen doen. In het hele land verschijnen op de televisie de eerste platinablonde, rimpelloze schoonheden om de kansspelletjes te leiden en het nieuws te verkondigen: de verkeersongelukken, de stakingen, de laatste avonturen van de politieke elite, de teruglopende economie. Dan valt eindelijk de nacht, rust zacht Italië. 30 april 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

17 De universiteit als moeder In het Engels is het heel gewoon als je over de universiteit waar je gestudeerd hebt, of gepromoveerd bent, zegt dat het je Alma Mater is. Als je zegt dat je op internet wilt opzoeken how my alma mater is doing kijkt niemand je gek aan, hoewel je het dan wel moet hebben over de sportresultaten, en natuurlijk niet over het aantal afgestudeerden, de decanen of de bedrijfsvoering. Dat Alma Mater verwijst naar Moeder, Mater, begrijpt iedereen, dat klinkt immers net zo als in de moeder in moedertaal of de vader in vaderland. Al kennen wij in het Nederlands geen woorden als Moederuniversiteit of Vaderfaculteit, we doen gelukkig wel aan Zusterinstellingen en Dochterondernemingen. Misschien komt dat doordat zoononderneming niet klinkt, en is het uiteindelijk een puur linguïstische kwestie. Alma Mater betekent oorspronkelijk Voedende Moeder. In het klassieke Rome was dat de bijnaam van de godin Ceres, godin van de landbouw. In de Christelijke cultuur van de Middeleeuwen werd de term later gebruikt voor de Maagd Maria. Sinds 1088 heeft de universiteit van Bologna, een van de oudste zo niet de oudste ter wereld, als motto Alma Mater Studiorum, en een zegel waarop we een moederfiguur zien in een gebouw met torens en mannen met perkamentrollen. Ceres was de Romeinse versie van de Griekse Demeter. Beide dames hadden een zware portefeuille als man mag je je voor minder terug trekken vandaag de dag. De godin van de landbouw was verantwoordelijk voor de granen, de vruchtbaarheid van bodem en mensen, het huwelijk, de seizoenen, de oogst, de cyclus van leven dood, en wie weet ook de poezen en honden op het erf. De UvA als alma mater, als voedende universiteit, die waakt over de cyclus van het leven, dat is wel een fraaie gedachte. In de Verenigde Staten verwijst Alma Mater ondertussen ook al naar het universiteitslied dat bij gelegenheden door de voltallige staf wordt aangeheven. Ook geen gek idee, wellicht. 16 april 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

18 Fossielen die blijven Dat het Maagdenhuis vol zit met geheimen, zal u niet verbazen. Stoffige hoekjes, duistere brandkasten, ontoegankelijke zolders, en zelfs hier en daar een paar fossielen. Met die laatste bedoel ik niet de bestuurlijke, administratieve en andere versteende fauna waar kwaadwilligen soms het woord fossielen voor bezigen. Of, erger nog, die ze betitelen als dinosaurussen, die monsterachtige disfunctionele hoogtepunten van een voorbije wereld. Het is treurig dat de term fossiel in het dagelijkse spraakgebruik zo een negatieve connotatie heeft, want weinig dingen prikkelen de fantasie meer dan fossielen. Ik heb het dus over de echte versteende overblijfselen die je op allerlei plekken in Amsterdam kunt vinden, met name in de stoepranden en de treden van de grachtenhuizen. De Amsterdamse ondiepe ondergrond, met veen en eolisch zand uit de IJstijden, bevat geen fossielen, op een paar schelpjes na, dus we moeten het vooral hebben van geïmporteerde steen uit bijvoorbeeld de Ardennen. De vloeren in het Maagdenhuis zijn niet rijk voorzien van fossielen, al zitten er hier en daar een paar in de drempels. Wie snel veel fossielen wil zien, moet naar buiten en bijvoorbeeld langs de blauwstenen tramhaltes in de Leidse straat speuren naar wit afstekende halfronde fossiele schelpen. Wat voor fossiele sporen zouden de paleontologen van de toekomst ooit vinden van het Maagdenhuis of van de UvA? Het grootste deel van ons werk is gevangen in papier dat snel vergaat, of elektronische dragers, die ook al niet fossiliseren. Een paar laboratoria, museacollecties, misschien de overblijfselen van een collegezaal en een paar stafleden. Verder heb ik mijn hoop gevestigd op studentenhuizen die heel wat toekomstige onderzoekers bezig zullen houden met hun fossiele potten pindakaas, onverteerbare sportschoenen, versteende stapels scripties en een enkele kleine afdruk van een poezenskelet. Laat ik niet speculeren. Het is in ieder geval een troostende gedachte dat die harde Amsterdamse stoepsteen ooit de modder is geweest, in een ondiepe zee, die langzaam een schelp bedekte en zo gedurende miljoenen jaren bewaarde. Het geeft, in het jachtige leven van vandaag, een diepte aan onze beleving van tijd en ruimte. 26 maart 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

19 Het Mozarteffect Enige jaren geleden werd de wereld verblijd met onderzoek waaruit blijkt dat als kinderen naar klassieke muziek luisteren, hun intellectuele, ruimtelijke (en soms hun motorische) capaciteiten verbeteren. Dat komt, simpel gezegd, doordat muziek neurale connecties in het brein versterkt. Mozart s muziek, met zijn metronoomritme van 60 slagen per minuut (de snelheid van de menselijke hartslag in rust), is daarvoor ideaal. Vandaar het Mozarteffect. In Amerika heeft dit geleid tot het draaien van Mozart bij zwangerschapgymnastiek, in creches en lagere scholen, onder het mom: hoe eerder, hoe beter. Wie als kind niet is blootgesteld aan veel Mozart, hoeft niet te wanhopen, want ook voor volwassenen geldt dat de activiteit van hersengolven toeneemt wanneer mensen muziek horen. Muziek, vooral klassieke muziek, helpt bij cognitieve taken. Ander onderzoek heeft aangetoond dat studenten die naar klassieke achtergrondmuziek luisterden betere resultaten in wiskunde hadden dan studenten die niet naar muziek luisterden. En nog spectaculairder, muziek kan ook ons gedrag verbeteren. Dat bleek uit onderzoek naar het effect van muziek in een sportschool waarbij de proefpersonen na hun work-out werden getest op hun bereidheid om iets bij te dragen aan een goed doel: degenen die naar mooie, vrolijke muziek hadden geluisterd waren daartoe meer bereid dan degenen die naar saaie en storende muziek geluisterd hadden. Kortom, van Mozart word je niet alleen slimmer maar ook aardiger. Het Mozarteffect treedt ook op bij muziek van andere componisten met vergelijkbare ritmes en harmonieen, en ook dieren zijn er gevoelig voor: poezen gaan harder spinnen bij Mozart, honden kwispelen in de maat enzovoorts. De blootstelling aan muziek kan zowel plaats vinden tijdens een taak als daarbuiten. Anders gezegd, naar klassieke muziek luisteren is altijd goed, voor iedereen. De betekenis hiervan voor de UvA moet niet onderschat worden. Enkele eenvoudige maatregelen zijn daarvoor noodzakelijk. Studenten moeten worden aangemoedigd om naar concerten te gaan (NB iedere student kan nu al goedkoop naar het Concertgebouw!). Mozart moet gedownload kunnen worden vanaf ieder Blackboard. In alle publieke ruimtes van universiteitsgebouwen moeten Mozart c.s gedraaid worden. En dan zal niets meer hetzelfde zijn. Stel je voor, je strompelt als decaan s ochtends het Maagdenhuis binnen voor een moeizame vergadering en daar klinkt het langzame deel uit zijn mooiste pianoconcert (KV 488)! 12 maart 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

20 Schrijven is schrappen Dit is een maand van veel colleges en dat betekent ook veel studentenwerkstukken nakijken. Dat is een bron van gemengde vreugde. Heel af en toe is er een briljant essay: helder, puntig, krachtig, met originele gedachten en zelfs een klein vleugje humor. Soms is het een hopeloze potpourri van aan elkaar geregen zinnen die duidelijk uit de elektronische grabbelton van wikipedia komen. Meestal is het werkstuk wel ongeveer ok, die standaarduitdrukking die studenten te pas en te onpas gebruiken om zichzelf, hun docenten en de wereld aan te duiden. I am ok, you are ok, my cat is ok - ja, daar zijn we het sinds de jaren zeventig nog steeds over eens. Maar daarvoor zijn wij niet op deze wereld. Ok schrijven bestaat dus niet. Schrijven betekent altijd heel erg kritisch zijn, voortdurend streven naar het overtuigen van je lezer door de scherpste formulering als het ware uit de taal te boetseren. Heldere zinnen schrijven is al geen sinecure, maar een helder betoog opbouwen, dat is pas werkelijk een kunst. Want schrijven doe je op verschillende schalen, als het ware: de schaal van de zin, de schaal van de alinea, en de schaal van het hele stuk (en wee u, als dat hele stuk een boek blijkt te zijn, want hoe langer hoe moeilijker, behalve als het stuk aforistisch kort is: de relatie tussen moeilijkheidsgraad van het schrijven en lengte is ongeveer een parabool). Schrijven leer je door te lezen, en bepaald niet door plak- en knipwerk van het internet, zoals een enkeling nog steeds schijnt te denken. Juist stukken die over iets gaan waar je zelf niet veel van weet, kunnen je helpen de techniek van de schrijver te doorzien. Dus is schrijven zoals schaatsen, je leert het door het veel te doen. Schrijven oefen je door voortdurend streng voor jezelf te zijn. Ieder woord telt, ieder woord moet je kunnen verdedigen. Verder: Kill your darlings, durf dingen die je mooi lijken weg te halen, want je tevredenheid daarover staat een kritisch oordeel in de weg. Wees geen slaaf van een mooi geprinte pagina. Vormgeving kan helpen om een stuk overzichtelijker te maken, maar een incoherent stuk wordt zo niet beter. Schrijven is schrappen, Godfried Bomans zei het al. 12 februari 2010 Columns door Louise O. Fresco in Folia,

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b

Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b Gemeenteviering rond Jesaja 9:5b 1 Verkondiging Enkele kinderen vragen in de kerk: waarom vieren we kerst? En wat betekent het voor u? Reactie op de antwoorden Ja, waarom vieren we kerst? En wat betekent

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

ontdek de kracht van het geven

ontdek de kracht van het geven ontdek de kracht van het geven Berghummerstraat 15 7591 GX Denekamp T 053 53 75 777 F 053-53 75 760 E gerardusmajella@zorggroepsintmaarten.nl ontdek de kracht van het geven 02 Welkom. Ontdek de kracht

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van ik kan me niet concentreren ik heb geen zin ik ben de helft weer vergeten ik snap er niets van Maar al te vaak hoor je dergelijke verzuchtingen van mensen die boven hun studieboeken gebogen zitten. Al

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 Vergeten... 7 Filosofie... 9 Een goed begin... 11 Hoofdbreker... 13 Zintuigen... 15 De hersenen... 17 Zien... 19 Geloof... 21 Empirie... 23 Ervaring...

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Tijd. Thijs Boom Groep 7

Tijd. Thijs Boom Groep 7 Tijd Thijs Boom Groep 7 Maart - April 2016 Voorwoord In 2014 was ik in Amerika, toen ben ik begonnen met nadenken over tijd. Ik werd om drie uur s nachts wakker, door een jetlag. Ik wou weten hoe dat kwam

Nadere informatie

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis?

Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? Kerstnachtdienst 2014 Is er iets met Kerst mis? In deze avond zijn we hier samengekomen, om met elkaar kerstmis te vieren. En we stellen ons de vraag: is er iets met Kerstmis? In deze avond zoeken we een

Nadere informatie

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp.

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp. Verblijf van Tautvydas Rindzevicius in Kabaya/RWANDA in het kader van het bezoek aan wezen en kwetsbare kinderen gesponsord door de Jyambere stichting. Inleiding Tijdens de periode van juli-augustus 2015,

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

WE MOETEN DE WERELD NIET LIEFHEBBEN. 1.om de liefde van onze Vader. 2.om het leven uit onze Vader. 3.om de toekomst met onze Vader.

WE MOETEN DE WERELD NIET LIEFHEBBEN. 1.om de liefde van onze Vader. 2.om het leven uit onze Vader. 3.om de toekomst met onze Vader. 1 Joh. 1:15-17 / Gehouden op 17-06-2007 / p.1 DE WERELD NIET LIEFHEBBEN Liturgie: Votum & groet Zi: Ps. 100:1.2 Lezing van Gods wet Zi: Ps. 1:1.2.3 Gebed Schriftlezing: 1 Joh 3:1-10 Zi: Gez. 22:1.2.4 (GKB)

Nadere informatie

Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen.

Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen. Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen. Een levenslijn Tijdens het kennismakingsgesprek of in het eerste themagesprek kunt u met iets bijzonders beginnen:

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers REDENEN OM Dankbaar TE ZIJN Dirkje Evers Er zijn vele kleine zegeningen die het leven de moeite waard maken. Leer de kleine dingen in het leven te waarderen. Het helpt je om een dankbaar hart te ontwikkelen

Nadere informatie

Inhoud. Thailand. 4 start 8 chang rai 28 chang mai 34 ayutthaya 44 ao nang 74 ko tao 88 bangkok 98 eind

Inhoud. Thailand. 4 start 8 chang rai 28 chang mai 34 ayutthaya 44 ao nang 74 ko tao 88 bangkok 98 eind Thailand 1 Thailand het verhaal over een reis een reis gemaakt door een gezin een gezin dat houdt van een avontuur een avontuur dat zij samen hebben beleefd een verhaal over: paul van kan conny coppen

Nadere informatie

Leren leren : geschiedenis

Leren leren : geschiedenis Leren leren : geschiedenis A. In klas 1) actief meewerken Als je actief meewerkt in de klas, spaar je thuis heel wat tijd uit! = nadenken over vragen, proberen te antwoorden, vragen stellen over onderdelen

Nadere informatie

Johanna van Burenlaan 4 7576 AV Oldenzaal T. 088-000 5232 E. zonnestraal@zorggroepsintmaarten.nl. verwarmt het leven

Johanna van Burenlaan 4 7576 AV Oldenzaal T. 088-000 5232 E. zonnestraal@zorggroepsintmaarten.nl. verwarmt het leven verwarmt het leven Johanna van Burenlaan 4 7576 AV Oldenzaal T. 088-000 5232 E. zonnestraal@zorggroepsintmaarten.nl verwarmt het leven 02 U kent dat vast wel dat gevoel. Je zit op een bankje in het park

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied.

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied. e Opstandingskerk - 15 maart 2015 4 zondag van de veertig dagen - Laetare Lezing: Johannes 6, 1-15 Gemeente van Christus, Het is kort voor het paasfeest. Jezus gaat naar de overkant van het Meer van Galilea.

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid In Nederland staan 40 asielzoekerscentra (AZC's). Dat zijn plekken waar asielzoekers wonen. Asielzoekers zijn mensen die naar Nederland zijn gevlucht. Omdat er in hun eigen land oorlog is bijvoorbeeld,

Nadere informatie

affirmaties voor een gelukshuis

affirmaties voor een gelukshuis affirmaties voor een gelukshuis affirmeer de verkoop van je huidige huis affirmeer de aankoop van je droomhuis Edith Hagenaar Affirmeren Weet je niet wat affirmaties zijn? Lees dan dit artikel: http://www.palaysia.com/affirmatie/index.html#aff

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem

Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Reflectie I Het is druk in Jeruzalem Vijftig dagen na de dood van Jezus, is het druk hier in Jeruzalem. Maar dat heeft met Jezus niets te maken. De meeste bezoekers van de stad weten niet eens dat hij

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:

Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van: Kies je route Trainingsmap voor de deelnemer Deze map is van:... Auteurs: Titia Boers en Anja Valk Projectleiding en eindredactie: Carola van der Voort cwh.vander.voort@let.vu.nl 020 5986575 Vrije Universiteit

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift -

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - I Oefenen met observeren 1. Het woordenschilderij A Kijk 60 seconden heel goed

Nadere informatie

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al Hoofdstuk 1 Echt? Saartjes mond viel open van verbazing. Maar dat is supergoed nieuws! Ze sloeg haar armen om haar vriendin heen. Waaah, helemaal te gek. We gaan naar Frankrijk. Zon, zee, strand, leuke

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 3. Leren in de bibliotheek Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren in de bibliotheek en op het internet Grammatica: voltooide tijd Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

De emotionele bankrekening

De emotionele bankrekening De emotionele bankrekening Een uiterst praktische, nuttige manier om dit hele idee van proactiviteit en de cirkel van invloed te begrijpen en toe te passen is via de metafoor van de emotionele bankrekening.

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden.

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden. Bidden met jongeren Voorbede Ben je teleurgesteld in het leven? Ben je gekwetst door anderen? Draag je vervelende herinneringen met je mee? A. God, wij bidden U voor alle mensen die hun leven graag anders

Nadere informatie

Actielessen. Lesbrief 4. Samen op pad. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Lesbrief 4. Samen op pad. Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Lesbrief 4. Samen op pad Wat leert u in deze les? Hoe je kunt leren op het internet Grammatica: werkwoorden met zich Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van:

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Staden voor de oorlog STA_07 De Speyhoek in Staden, voor de oorlog. Iedereen komt naar buiten voor de fotograaf. Moeders met lange rokken en grote schorten, vaders

Nadere informatie

Hoe maak ik een Spreekbeurt?

Hoe maak ik een Spreekbeurt? Hoe maak ik een Spreekbeurt? Stap 1: Kies een onderwerp. Voordat je kunt beginnen met het maken van een spreekbeurt, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Het hoeft niet perse een hobby van je te zijn,

Nadere informatie

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God?

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? 1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Nederlands CSE GL en TL. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Nederlands CSE GL en TL. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage. Examen VMBO-GL en TL 2016 tijdvak 1 dinsdag 17 mei 13.30-15.30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Nadere informatie

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn?

In dit gebouw vragen ze je: Kan je op je rug in slaap vallen? Ze vragen je: Zie je vaak iets vanuit je ooghoek dat er later niet blijkt te zijn? Loopdrang De gangen in dit gebouw beginnen alweer nog voordat ze zijn geëindigd. Het zijn cirkels. Dit gebouw was vroeger een opvanghuis voor demente bejaarden. En de gangen hier lopen rond, omdat sommige

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Leven vanuit Overvloed of Tekort?

Leven vanuit Overvloed of Tekort? Leven vanuit Overvloed of Tekort? Dank allereerst aan de Dijken van Wijven. Zonder jullie vrouwenhadden we hier nu niet met elkaar gestaan. Wat een prachtige traditie: om in het Zeeuwse landschap natuur

Nadere informatie

DÉ EENVOUDIG LEVEN CHECKLIST

DÉ EENVOUDIG LEVEN CHECKLIST 25 TIPS VOOR EEN EENVOUDIGER LEVEN MET MINDER STRESS 1 SCHRIJF JOUW PERSOONLIJKE MISSIE De nummer #1 reden dat mensen worstelen met stress is een gebrek aan richting. Zodra je jouw persoonlijke missie

Nadere informatie

NIZOZEMŠTINA ROZŘAZOVACÍ TEST

NIZOZEMŠTINA ROZŘAZOVACÍ TEST NIZOZEMŠTINA ROZŘAZOVACÍ TEST Úrovně A1 C2 1. Zij een zus. a. heb b.heeft c. hebt 2. Waarom je Nederlands? a. studeren b.studeert c. studeer 3. Waar ga je? a. vandaan b. - - - c. heen 4. Spreek je nog

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar

www.nexttalent.nl > Inkijkexemplaar > Inkijkexemplaar Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. De rol van werk in een leven 3. Wat ben je, wat kun je, wat wil je? 4. Waar vind je die baan? 5. Talentontwikkeling & Flow Copyright 2011, Martijn Leonard,

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen.

Van dezelfde auteur. Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. Marketing Reset Van dezelfde auteur Spreken is zilver. Overtuigen is goud. Waarschijnlijk de beste mediatraining die u zal krijgen. In minder dan 2 uur lezen. 2 Marketing Reset Uw reclame gerichter en

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

L E S B R I E F Onderweg, reisverhalen van Tommy Wieringa

L E S B R I E F Onderweg, reisverhalen van Tommy Wieringa L E S B R I E F Onderweg, reisverhalen van Tommy Wieringa Over het boek Bekijk en lees de voorkant, de achterkant en de inhoud.. Hoe heet het boek?................................................... Hoeveel

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie