Wiegwijs 1. Limburg. Geboorte. Hoe wordt je begeleid tijdens uw zwangerschap? Een belangrijke keuze: borstvoeding of flesvoeding?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wiegwijs 1. Limburg. Geboorte. Hoe wordt je begeleid tijdens uw zwangerschap? Een belangrijke keuze: borstvoeding of flesvoeding?"

Transcriptie

1 Wiegwijs 1 Geboorte Limburg Hoe wordt je begeleid tijdens uw zwangerschap? Een belangrijke keuze: borstvoeding of flesvoeding? De ontwikkeling van je baby. Aanmelden, hoe en wanneer? Maken allen onderdeel uit van Geboortezorg Limburg

2 Van harte gefeliciteerd! Je bent zwanger, daarom willen we jou dit boekje aanbieden: het geeft antwoorden op een heleboel vragen die nu of later bij je op komen. Dit boekje heeft ook nog een vervolg (Wiegwijs 2) met daarin informatie over kraamzorg, tarieven, voorwaarden etc. Dat krijg je toegestuurd wanneer je kraamzorg aanvraagt bij ons. Wij hopen dat de komende maanden heel plezierig en in goede gezondheid voor jou en je baby zullen verlopen! Met vriendelijke groet, Joke Verbugt Directeur/bestuurder Geboortezorg Limburg Waarom dit boekje en wat staat erin? De komende maanden zullen heel spannend zijn: langzaam leef je toe naar de geboorte van je kindje. Bovendien gebeurt er een heleboel met je lichaam. In dit boekje adviseren we je graag over hoe je het beste voor jezelf en voor je kindje kunt zorgen, tijdens en na de zwangerschap. Ook vindt je hier informatie over bijvoorbeeld de groei van de baby, medische begeleiding, regelzaken, de kraamzorg en de bevalling. De beste start voor ieder kind. Als het om je gezondheid gaat, of om die van je kind of iemand anders die je dierbaar is, dan neem je geen risico, dan is alleen het beste goed genoeg. Wij hebben ruim100 jaar ervaring met kraamzorg. Goed opgeleide en gemotiveerde mensen zorgen ervoor dat je de zorg krijgt die je nodig hebt. Dit in samenwerking met huisartsen, verloskundigen en ziekenhuizen in de regio s Maastricht, Heuvelland, Parkstad en Westelijke Mijnstreek. Daarbij strekt ons zorggebied zich uit tot 30 km over de grens in België en Duitsland. Professionaliteit, kwaliteit en zorgzaamheid staan bij ons hoog in het vaandel. Geboortezorg Limburg BV Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder schriftelijke toestemming vooraf van Geboortezorg Limburg.

3 Inhoud Van harte gefeliciteerd! 2 Waarom dit boekje en wat staat erin? 2 De beste start voor ieder kind. 2 Algemene informatie 5 Hoe wordt je begeleid tijdens je zwangerschap? 5 Gezonde voeding 6 Vocht 7 Het gebruik van geneesmiddelen 8 Foliumzuur 8 Roken, alcohol en drugs 8 Bloeddruk en gewicht 9 Gebitsverzorging 9 Lichaamsverzorging 10 Een belangrijke keuze: borst- of flesvoeding? 10 De lactatiekundige 11 Wat mag je wel en wat kun je beter niet meer doen? 12 Seksualiteit 13 Huisdieren 13 Wat kan er mis gaan? 13 De eerste drie maanden 15 De ontwikkeling van uw baby 15 Ongemakken 15 Waaraan moet je denken in de eerste drie maanden? 16 De vierde, vijfde en zesde maand 17 De ontwikkeling van je baby 17 Een baby in je buik 17 Een broertje of zusje erbij 18 De laatste drie maanden 19 Wiegwijs 1 3

4 De ontwikkeling van je baby 19 Ongemakken 19 Geboorteplan 20 Geboorteplan bespreken 21 Hoe begint de bevalling? 21 Tips voor de aanstaande vader 22 Vroegtijdige inzet partusondersteuning (VIP) 23 Wat moet er mee naar het ziekenhuis? 24 De geboorte 24 De baby is er! 25 Het pasgeboren kindje 25 Koortslip? Even niet knuffelen 26 Wat kun je van ons verwachten met betrekking tot borstvoeding? 27 Werken en borstvoeding geven 28 De baby in huis 29 Allergieën 29 Huisstofmijt 29 Advies bij allergieën 29 Algemene richtlijnen 30 Meer weten? 30 Aanmelden: hoe en wanneer? 31 Omdat we niet weten of je baby een jongen of een meisje zal zijn, en in het belang van de leesbaarheid, hebben we het in dit boekje over hij als het over de baby gaat. Om daar wat tegenwicht aan te bieden maken we van de verloskundige en de kraamverzorgende een zij. 4 Wiegwijs 1

5 Algemene informatie Hoe wordt je begeleid tijdens je zwangerschap? De meeste vrouwen in Nederland worden tijdens hun zwangerschap en bevalling begeleid door een verloskundige. Is er sprake van een medische indicatie voor je zwangerschap of bevalling, dan wordt je begeleid door een gynaecoloog. Na de bevalling verleent de verloskundige medische nazorg. Het doel van de prenatale zorg is dat er straks een zo gezond mogelijk kind ter wereld komt. Je gezondheidstoestand is daarbij erg belangrijk. Daarom kom je regelmatig op controle. In het begin is dat om de vier weken, maar dat wordt steeds vaker. Vanaf ± 36 weken wordt je doorgaans iedere week op het spreekuur verwacht. Bij de eerste bezoeken wordt je algemene gezondheidstoestand goed gecontroleerd. Zo wordt er wat bloed afgenomen om je bloedgroep en resusfactor te bepalen. Ook wordt er standaard nagegaan of je bloedarmoede hebt, een geslachtsziekte, hepatitis B of HIV. Soms wordt je bloed getest op antistoffen tegen rode hond. Bij elk bezoek worden bloeddruk, de groei en harttonen van het kindje gecontroleerd. Naast dit routine-onderzoek is het soms nodig om aanvullend onderzoek te doen. Zo kunnen Wiegwijs 1 5

6 met behulp van een echoscopie het embryo en de placenta zichtbaar gemaakt worden. Op die manier kan de zwangerschapstermijn worden vastgesteld en of je zwanger bent van meer dan één kind. Ook kan de ontwikkeling van het kindje worden gecontroleerd. Soms wordt je urine gecontroleerd op eiwit en/of suiker. Natuurlijk kun je tijdens elke zwangerschapscontrole vragen stellen over wat er in en met je lichaam gebeurt en over allerlei praktische zaken. Gezonde voeding Als je in verwachting bent, eet je niet alleen voor jezelf, maar ook voor je baby. Dit wil niet zeggen dat je nu twee keer zoveel moet gaan eten. Net als wanneer je niet zwanger bent, let je op wat je eet. Het is niet altijd gemakkelijk om gezond te eten. Er is veel te koop en soms krijg je allerhande tegenstrijdige adviezen. Daarom eerst wat algemene informatie over gezonde voeding en daarna een aantal voedingsadviezen voor zwangere vrouwen. Gezond eten betekent onder andere regelmatig eten: drie keer per dag en soms tussendoor. Sla vooral het ontbijt niet over. Je kunt de maaltijden samenstellen aan de hand van de schijf van vijf. Die vijf schijven bevatten: 1. groente en fruit; 2. zuivel, vlees(waren), vis en ei; 3. brood, (ontbijt)granen, aardappel, rijst, pasta of peulvruchten; 4. vetten en olie; 5. vocht. Daarnaast zijn er vijf regels voor een gezonde voeding: 1. eet veel groente en fruit; 2. eet gevarieerd; 3. eet niet te veel; 4. let op (ongezond) verzadigd vet; 5. bereid en bewaar het eten op een veilige manier. Als je zwanger bent, gelden de volgende voedingsadviezen: 1. Gebruik zout met mate. Zout houdt de hoeveelheid vocht in je lichaam op peil. Als het evenwicht tussen opname en uitscheiding van vocht verstoord raakt, kun je vocht vasthouden (oedeem). Eet ook niet teveel drop, kaasblokjes, stukjes worst, chips en andere zoutjes. In alle soorten drop, zowel in zoete als in zoute soorten, zit een bepaalde stof die bloeddrukverhogend kan werken. Bovendien kun je als je heel veel drop eet last krijgen van vermoeidheid, spierzwakte, hartkloppingen en diarree. 6 Wiegwijs 1

7 2. Snoep niet teveel. Veel vrouwen hebben tijdens hun zwangerschap veel zin in bijvoorbeeld chips, frites met mayonaise, gebak, haring, augurken. Omdat ze zwanger zijn, denken ze dat ze flink mogen eten. Dat is niet zo. Als je erg veel dikker wordt, brengt dat allerhande risico s met zich mee. Bovendien moeten al die extra kilo s er straks ook weer af. Daar komt bij dat als je veel snoept, je waarschijnlijk geen trek meer hebt in gezonde voeding. Maar zowel je lichaam als dat van je kindje hebben wél vitaminen, eiwitten e.d. nodig: stoffen die in een gezonde voeding zitten. 3. Sommige zwangere vrouwen slikken ijzertabletten. Vaak is dat niet nodig. Als je gevarieerd eet, krijg je voldoende ijzer binnen. Als je zwanger bent, heb je wel wat meer ijzer nodig dan wanneer je niet zwanger bent. Denk je extra ijzer nodig te hebben, overleg dat dan met je verloskundige of arts. Voedingsmiddelen die veel ijzer bevatten zijn: groente en fruit; volkoren graanproducten; peulvruchten; mager vlees; gedroogde abrikozen. Eet je voedingsmiddelen die veel ijzer bevatten dan is het verstandig om er wat vers fruit bij te eten of er vruchtensap (sinaasappelsap, grapefruitsap) bij te drinken. Je lichaam neemt het ijzer namelijk beter op als je tegelijkertijd vitamine C binnenkrijgt. 4. In de tweede helft van de zwangerschap kan een tekort ontstaan aan vitamine D. Vitamine D is belangrijk voor de opname van kalk. En kalk is weer nodig voor de opbouw van het beendergestel van de baby. Overleg met je verloskundige of (huis)arts hoe je een eventueel tekort aan vitamine D kunt aanvullen. 5. Eet geen rauw vlees of vlees dat niet goed gaar is (zoals filet americain en rosbief). Dit om toxoplasmose te voorkomen. Raakt een baby aan het begin van de zwangerschap besmet met deze infectieziekte, dan kan dat ernstige gevolgen hebben (zoals een miskraam, of ernstige aangeboren afwijkingen). Goed doorbakken of gestoofd vlees vormt geen enkel risico; rood vlees wel. Eet ook geen zachte rauwmelkse kazen. Ook rauwe vissoorten die vacuüm zijn verpakt (zoals gerookte zalm) worden afgeraden. Dit in verband met de listeria bacterie. Eet niet vaker dan één keer per dag lever of een leverproduct. Dit kan schadelijk zijn voor je kindje, want lever bevat veel vitamine A. 6. Probeer te zorgen voor een goede stoelgang, door voldoende vezels te eten en voldoende te drinken. Voor meer informatie kun je terecht op Vocht Als je in verwachting bent, heb je wat meer vocht nodig dan normaal. Je kunt het beste 2 liter per dag drinken; dat is ongeveer 12 kopjes, Wiegwijs 1 7

8 of 9 bekers of glazen. Daarbij kun je kiezen uit melk en melkproducten (bij voorkeur de halfvolle soorten), (mineraal)water, vruchten- of groentensap. Gebruik liever geen suiker in je koffie of thee en ga voor looizuur- en cafeïnevrij. Suiker is slecht voor je tanden. Bovendien kom je er ongemerkt veel van aan. Dat geldt ook voor frisdranken. Gedurende je zwangerschap is het verstandig om ongeveer 200 ml melk per dag te drinken (dat is ongeveer 1 à 2 glazen). Heb je hier moeite mee, probeer dan eens pap, vla, yoghurt, karnemelk. Het gebruik van geneesmiddelen Over het gebruik van geneesmiddelen tijdens de zwangerschap kunnen we heel kort zijn: overleg altijd vooraf met je verloskundige of arts. Een verloskundige kan slechts een beperkt aantal medicijnen voorschrijven; heb je andere middelen nodig, dan zal ze je doorsturen naar je huisarts. Stel de verloskundige vervolgens wel op de hoogte van je medicijngebruik. Slik nooit op eigen houtje medicijnen, ook geen aspirine of laxeermiddelen. Foliumzuur Foliumzuur is een natuurlijke vitamine die een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van het zenuwstelsel. Bij een tekort aan foliumzuur bestaat de kans op een open ruggetje. Een gezonde voeding bevat voldoende foliumzuur voor de moeder. Maar dat kan te weinig zijn voor het kindje dat zich in je lichaam ontwikkelt. Omdat het zenuwstelsel al in het begin van de zwangerschap wordt aangelegd, is het belangrijk dat er dan al voldoende foliumzuur aanwezig is. Daarom kun je het beste met extra foliumzuur beginnen vanaf het moment dat je zwanger wilt worden. Ga met het gebruik door tot en met de tiende week van de zwangerschap. Een aanvulling van 0,4 mg per dag is voldoende. Je kunt de tabletjes zonder recept kopen bij de apotheek of drogist. Let hierbij ook op visolie Omega 3. Je kunt het beste multivitaminen voor zwangeren gebruiken. Daar zit voldoende foliumzuur in. Roken, alcohol en drugs Tijdens hun zwangerschap zijn veel vrouwen heel bewust bezig met hun gezondheid. Ze willen alles zo goed mogelijk doen om een gezond kind op de wereld te zetten. In dat verband is er veel voor te zeggen om nu te stoppen met roken. Want als de moeder rookt, krijgt de baby rechtstreeks een gedeelte van de schadelijke stoffen binnen. Uit onderzoek is gebleken dat moeders die roken een grotere kans hebben op kinderen met een lager geboortegewicht (ongeveer gram lichter). Die kinderen hebben vaak een groeiachterstand en daardoor relatief minder levenskansen. Eigenlijk is het verstandig om al te stoppen met roken wanneer je gaat proberen zwanger te worden. Ook je partner kan beter stoppen. Want ook de rook van andermans sigaretten is slecht voor de gezondheid van je kind. Bovendien is stoppen gemakkelijker als je dat samen doet! 8 Wiegwijs 1

9 Als de baby eenmaal geboren is, dan moet in ieder geval de babykamer rookvrij worden gehouden. Anders bestaat er een verhoogde kans op wiegendood, heeft je baby minder weerstand tegen ziektes gedurende het eerste levensjaar en heeft hij meer kans op ontwikkeling van astma en bronchitis. Alcohol en drugs komen in je bloed terecht en zo ook in het bloed van je kind. Deze genotmiddelen tasten de zenuwcellen aan. Als je teveel drinkt en/of drugs gebruikt, bestaat de kans dat de baby een lager geboortegewicht heeft en eventueel last krijgt van onthoudingsverschijnselen. Ook is de kans op aangeboren afwijkingen groter. Het is dus het beste om alcohol en/of drugs achterwege te laten. Alcoholische dranken bevatten bovendien een flink aantal calorieën. Bloeddruk en gewicht Bij elk bezoek aan de verloskundige of gynaecoloog wordt je bloeddruk gecontroleerd. Veel vrouwen hebben tijdens de tweede helft van hun zwangerschap een lagere bloeddruk dan normaal. Deze lagere bloeddruk veroorzaakt vaak geen klachten. Heb je toch last van duizeligheid en val je snel flauw, eet dan kleine porties verspreid over de dag. Het bloedsuikergehalte blijft dan beter op peil en dat heeft weer een positieve uitwerking op de bloeddruk. Bij sommige vrouwen houdt het lichaam tijdens de zwangerschap meer vocht vast dan normaal. Dat kan samengaan met een verhoogde bloeddruk. Een gezonde voeding is niet alleen belangrijk voor het op peil houden van je bloeddruk, maar draagt er - zoals gezegd - ook aan bij dat je niet teveel aankomt. Overgewicht heeft namelijk vaak invloed op de hoogte van je bloeddruk. De arts of verloskundige houdt je bloeddruk en gewicht goed in de gaten. Als je plotseling teveel aankomt, last hebt van dikke enkels en opgezette vingers en van hoofdpijn, sterretjes zien, misselijkheid en braken, waarschuw dan je arts/verloskundige. Wacht niet tot de volgende controle, bel je verloskundige. De eerste 12 weken kom je niet of nauwelijks aan. Vanaf de derde tot en met de achtste maand is het normaal dat je 1 tot 2 kilo per maand aankomt. De meeste vrouwen worden in totaal 10 tot 15 kilo zwaarder. Vlak voor de bevalling wegen kinderen gemiddeld 3200 tot 3600 gram. De vruchtwaterzak en placenta wegen zo n 900 gram. De overige extra kilo s zijn vet- en vochtophopingen in de weefsels van de moeder. Je baarmoeder, maar ook andere organen worden groter. Gebitsverzorging Als je zwanger bent, is het belangrijk om extra zorg aan je gebit te besteden. Veel vrouwen hebben in deze periode namelijk sneller last van tandbederf en tandvleesontsteking. Dat heeft te maken met de bacteriën die zich op de tanden en langs het tandvlees vastzetten (tandplak). Het aantal bacteriën groeit heel snel als je regelmatig suiker tot je neemt. Moet je tijdens je zwangerschap vaak overgeven, dan is het verstandig om daarna je tanden te poetsen. Braaksel bevat namelijk een sterk zuur dat de tanden kan aantas- Wiegwijs 1 9

10 ten. Spoel in ieder geval je mond. Snel bloedend tandvlees is een normaal verschijnsel tijdens de zwangerschap. Lichaamsverzorging Het is volkomen veilig om tijdens de zwangerschap in bad of onder de douche te gaan. Bovendien is het lekker ontspannend. Omdat veel vrouwen nu last hebben van meer afscheiding, is het belangrijk dat ze de geslachtsdelen goed schoon houden. Dat geldt overigens ook voor hun partners. Was je met lauw water en gebruik geen zeep: zeep vernietigt de natuurlijke weerstand tegen bacteriën. Je hebt dan een grotere kans op infecties. Het is voldoende als je spoelt op een bidet of met een handdouche. Gebruik geen intiemspray of doekjes. Heb je last van veel afscheiding en/of jeuk, waarschuw dan je verloskundige of arts. Bij sommige vrouwen komt al vroeg tijdens de zwangerschap vocht uit de tepels. Dat is een heel normaal verschijnsel. Een gewassen en heet gestreken zakdoek (heet strijken doodt bacteriën) of zoogkompres in de beha voorkomt ongemakken. Wel dagelijks verschonen. De meeste vrouwen kunnen zonder problemen borstvoeding geven. Maak je je zorgen over de vorm van je tepels, praat daar dan over met je verloskundige. Er is een enorm aanbod aan kleding voor de aanstaande moeder. Je kunt natuurlijk ook wijde jurken, broeken met elastisch buikstuk en groeibeha s van familieleden of vriendinnen lenen. Zo n groeibeha is ook na de zwangerschap handig als je zelf voedt, omdat hij elastisch en verstelbaar is. Draag geen knellende kleding, die de bloedsomloop belemmert. Dat geldt ook voor strakke laarzen en schoenen. Waarschijnlijk zul je je het prettigst voelen in stoffen die goed ventileren, zoals katoen of linnen. Draag kleding van liefst zoveel mogelijk natuurlijke materialen. Ten slotte: loop niet op extreem hoge hakken. Dat is slecht voor je rug en enkelbanden. Een belangrijke keuze: borst- of flesvoeding? Al tijdens je zwangerschap zul je beslissen hoe je jouw kindje straks gaat voeden. Om weloverwogen te kunnen kiezen is het belangrijk dat je je goed voorbereidt, bijvoorbeeld door over borstvoeding geven te lezen, of door (samen met je partner) een voorlichtingsbijeenkomst bij te wonen. Deze bijeenkomst over borstvoeding is bestemd voor zwangere vrouwen en hun partner en vindt één keer per maand plaats. Tijdens de bijeenkomst, gegeven door de lactatiekundige, is er aandacht voor de betekenis van borstvoeding voor moeder en kind, het aanleggen van de baby aan de borst, het voorkomen van problemen en het stellen van vragen. Voor meer informatie over de bijeenkomst kun je contact opnemen met???????? Je kunt ook gebruik maken van de informatie van borstvoedingsorganisaties (zie adressen achterin) of advies vragen bij een van onze lactatiekundigen. Borstvoeding is de meest natuurlijke voeding voor een baby. De samenstelling van de voeding wijzigt in de loop van de voedingsperiode en is op die manier steeds aangepast aan de 10 Wiegwijs 1

11 ontwikkeling van de baby. Het beste voorbeeld is colostrum, de voeding van de eerste dagen. Colostrum voorziet de darmwand van een beschermend laagje. Bovendien wordt door de licht laxerende werking het meconium (de eerste ontlasting van een baby) snel geloosd. Dat verkleint de kans op geel zien. Moedermelk beschermt net als colostrum tegen infectieziekten, zoals maagdarminfecties, aandoeningen van de lucht- en urinewegen en midden-oorontsteking. Ook beschermt de melk tegen wiegendood. Daarnaast krijgt een baby met aanleg voor allergie minder snel klachten als hij de eerste zes maanden uitsluitend moedermelk krijgt. Ten slotte bevordert het drinken aan de borst een goede mond- en kaakontwikkeling. Ook voor de gezondheid van de moeder heeft borstvoeding voordelen. Zo trekt de baarmoeder sneller samen waardoor het vloeien na de bevalling korter duurt. De kans op het krijgen van eierstok- of borstkanker vermindert, en er ontstaat een vanzelfsprekend innig contact tussen moeder en kind. Een aantal ouders zal zich afvragen of de vader nu niet wat weinig gelegenheid krijgt om een band met zijn kindje op te bouwen. Maar voeden is natuurlijk niet het enige wat belangrijk is. De baby wil geknuffeld, gewiegd en getroost worden. Hij wil straks spelen, moet verschoond worden en in bad gedaan. Als je partner toch graag de baby eten wil geven, kan hij (bij voorkeur wanneer de voeding goed op gang is gekomen) de baby wat afgekolfde melk geven. Zo heb je even wat tijd voor jezelf. Geef je borstvoeding, dan is het belangrijk dat je in ieder geval een glas melk/plak kaas, een snee brood/portie aardappelen en een portie fruit extra eet. Je moet ook voldoende drinken; minstens 2 liter per dag. Wanneer je om welke reden dan ook geen borstvoeding geeft, is flesvoeding het alternatief. Door je baby tijdens het voeden op je blote huid te leggen, creëer je eenzelfde intimiteit als bij borstvoeding. Ook baby s die de fles krijgen, mogen hun eigen ritme bepalen. Maak je geen zorgen als je kind eens wat minder honger heeft en de voorgeschreven hoeveelheid niet opdrinkt. Kies je voor flesvoeding dan heb je de keuze uit verschillende merken volledige zuigelingenvoeding. De lactatiekundige Soms worden cliënten of kraamverzorgenden met moeilijk oplosbare problemen of vragen rondom de borstvoeding geconfronteerd. Dit gebeurt vaak tijdens het kraambed, na het kraambed of zelfs al in de zwangerschap. Zij kunnen een beroep doen op de lactatiekundigen van Geboortezorg Limburg. Een lacatiekundige IBCLC is een professioneel opgeleide borstvoedingsspecialist en aangesloten bij de Nederlandse vereniging van Lactatiekundigen. Bij Geboortezorg Limburg werken Gertie Roberts, Donate Gielissen en Karin Janssen als lactatiekundige. Er zijn verschillende situaties waarbij je onze lactatiekundige kunt inschakelen: Voorlichting en advies in de zwangerschap Aanlegproblemen Pijnklachten Onvoldoende melkproductie/overproductie Wiegwijs 1 11

12 Onzekerheid over drinkgedrag van de baby Gedrag van de baby, onrustig/sloom Borst weigeren Kolven, een kolf of andere hulpmiddelen aanschaffen Borstontstekingen Spruw Meerlingen Vroeggeboorte Ziekte/handicap van de baby en/of de moeder Allergieën Werken en borstvoeding Combinatie borstvoeding met andere voeding Afbouwen borstvoeding/kolven Voorlichting en advies bij borstoperatie/traumatische ervaring/medicijngebruik en borstvoeding Ouders die behoefte hebben aan specialistische begeleiding bij borstvoeding kunnen contact opnemen met onze lactiekundigen Gertie Roberts, Donate Gielissen en Karin Janssen. Wat mag je wel en wat kun je beter niet meer doen? Lichaamsbeweging is ook nu gezond. Blijf dus even actief als voor je zwangerschap. Je mag alleen geen zware dingen meer tillen of zwaar lichamelijk werk doen. Luister goed naar je lichaam. Je voelt zelf het beste of je je sport kunt blijven beoefenen. Wat in ieder geval leuk is om te weten is dat verschillende zwembaden speciale zwemuren voor zwangere vrouwen hebben. Het water is dan warmer en het is dan rustiger zodat je niet bang hoeft te zijn voor een trap in je buik. Belangrijk is natuurlijk dat je niks forceert. Verder kun je lekker sporten, zolang als je er plezier aan beleeft en je buik niet teveel in de weg zit. Als je reist, is het belangrijk om rustig aan te doen. Reis je per auto, zorg dan voor voldoende rustpauzes. Als je langer dan zeven maanden zwanger bent, kan het onhandig zijn om langere tijd weg te gaan. In die laatste maanden van je zwangerschap moet je immers vaker op controle. Houd er rekening mee dat je bij een aantal vliegmaatschappijen na zeven maanden niet meer mag vliegen. Gertie Roberts Donate Gielissen Karin Janssen Daarnaast kun je altijd gebruik maken van het lactatiekundig spreekuur. Je kunt hiervoor een afspraak maken via telefoonnummer???????? Neem als je op reis gaat voor de zekerheid een koffertje mee met spulletjes voor jou en de baby. Neem ook je zwangerschapskaart mee, zodat je alle gegevens betreffende de zwangerschap bij je hebt. Ga je naar de zon, dan is het verstandig om zoveel mogelijk in de schaduw te blijven. Anders kun je een zogenaamd zwangerschapsmasker krijgen: bruine vlekken in je gezicht. Ook de zonnebank is nu geen goed idee. 12 Wiegwijs 1

13 Seksualiteit Als de zwangerschap normaal verloopt, kun je zo vaak vrijen als je zelf wilt. Vrijen is heel gezond. In een klein aantal gevallen moet je wat voorzichtiger zijn. Het is heel normaal dat je vooral in het begin van je zwangerschap niet zo veel zin hebt om te vrijen. De hormonale toestand in je lichaam verandert sterk en daardoor kun je je lichamelijk en geestelijk wat minder lekker voelen. Na een week of 12 voel je je doorgaans weer beter; meestal komt die zin dan weer vanzelf. Het kan ook gebeuren dat je partner minder vaak wil vrijen dan voor de zwangerschap. Zo kunnen er problemen ontstaan tussen jou en je partner, waarmee je misschien niet zo snel naar een arts of familielid loopt. Probeer er met je partner over te praten en lees er eens wat over. Samen kom je er vaak wel achter wat er mis is, en samen bedenk je ook de beste oplossingen. Later in de zwangerschap kan je buik in de weg zitten. Velen lossen dat op door op de zij achter elkaar te gaan liggen. Na de bevalling kan de verloskundige je informeren over anti-conceptie. Huisdieren Je hoeft de hond of kat natuurlijk niet de deur uit te doen als je zwanger bent. Wel moet je wat meer op hygiëne letten. Maak niet zelf de kattenbak schoon, omdat je dan besmet kunt raken met parasieten die in kattenuitwerpselen voorkomen. Omdat je die uitwerpselen vaak ook in de tuin tegenkomt, is het verstandig om handschoenen te dragen als je gaat tuinieren. Wanneer de baby er eenmaal is, blijft een goede hygiëne met betrekking tot je huisdier belangrijk. Wees ook voorbereid op eventueel jaloers gedrag van je huisdier. Vooral bij de komst van de eerste baby moeten huisdieren eraan wennen dat ze niet meer alle aandacht krijgen. Je kunt dat ondervangen door het dier tijdens je zwangerschap en na de bevalling extra veel aandacht te geven. Laat een hond of kat in de babykamer rondsnuffelen, zodat hij al kan wennen aan de nieuwe spullen en geurtjes. Leer hem bovendien dat hij ook weg moet als je de babykamer uitgaat. Katten hebben de neiging om warme plekjes op te zoeken en kunnen bijvoorbeeld in de wieg gaan liggen. Maak er ook nu al een gewoonte van om altijd de deur van de babykamer dicht te doen. Bevestig een haakje aan de deur of zet de klink omhoog, zodat de hond of kat de deur niet kan openmaken. Wat kan er mis gaan? Bloedverlies Sommige vrouwen vloeien in het begin van de zwangerschap een beetje, bijvoorbeeld op de dagen dat ze anders ongesteld zouden zijn. Dat bloedverlies hoeft niets te betekenen, maar het Wiegwijs 1 13

14 kan ook duiden op een miskraam. Soms worden zwangerschappen vroegtijdig afgebroken. Meestal gebeurt dat in de eerste drie maanden. Dat komt bijna altijd doordat het embryo zich niet goed ontwikkelt. Het is dan een natuurlijke reactie van je lichaam om de vrucht af te stoten. Je voelt dan duidelijk krampen en je verliest bloed. Het is een natuurlijke selectie. Verlies je bloed tijdens de zwangerschap, waarschuw dan altijd je huisarts of verloskundige en vraag wat je moet doen. Bewaar de spullen waar bloed op zit, zodat ze kunnen zien hoeveel het is. Neem nooit op eigen houtje medicijnen, ook niet tegen de buikpijn. Als de zwangerschap gewoon doorgaat na de bloeding hoef je je geen zorgen te maken over je kindje. Je baby heeft géén grotere kans op aangeboren afwijkingen. Erfelijke ziektes Soms is het verstandig om al voor de zwangerschap onderzoek te laten doen naar erfelijke ziektes, als die in je familie voorkomen. Als je al zwanger bent, kan dat op verschillende manieren: met een echoscopie, een vlokkentest, een vruchtwaterpunctie en bloedonderzoek (serum screening). Voor meer informatie hierover kun je terecht bij je huisarts of verloskundige, bij een instituut voor erfelijkheidsvoorlichting, een centrum voor prenatale diagnostiek of de vereniging van Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties. Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes kan optreden als je aanleg hebt voor suikerziekte of als er suikerziekte in de familie voorkomt. Wordt zwangerschapsdiabetes met behulp van een speciaal bloedonderzoek vastgesteld, dan kunnen er maatregelen worden genomen om te voorkomen dat je kindje er schade van ondervindt. Een mogelijke maatregel is een dieet. Resusfactor Naast de bekende bloedgroepen A, B, AB en O bestaan er nog een aantal andere bloedgroepen. De zogenaamde resusfactor is hiervan de bekendste. Als resuspositief bloed in de bloedbaan komt van een resusnegatief persoon, zullen antistoffen gevormd worden, die het resuspositieve bloed afbreken. Zo n situatie kan zich voordoen als een resusnegatieve moeder in verwachting is van een resuspositief kind. Gelukkig gebeurt dit maar zelden, omdat de placenta de bloedsomloop van moeder en kind scheidt. Soms krijgt de moeder een anti-d prik. Deze maakt de binnengedrongen bloedcellen onschadelijk voordat antistoffen worden gevormd. Zo kan voorkomen worden dat dit bij een volgende zwangerschap problemen oplevert. Hepatitis B Als de verloskundige bloed afneemt om je bloedgroep te bepalen, zal ze ook op hepatitis B onderzoeken. Dat is een ziekte waarbij een ernstige en soms blijvende ontsteking van de lever kan optreden. De ontsteking wordt veroorzaakt door het hepatitis B virus. Ongeveer 0,5% van de zwangere vrouwen is draagster van dit virus. De hepatitis infectie heeft geen gevolgen voor de ontwikkeling van de baby. Maar je kindje kan wel besmet worden tijdens of direct na de geboorte. Om te voorkomen dat de baby leverontsteking krijgt, wordt hij direct na de geboorte en na 3, 4, 5 en 11 maanden gevaccineerd. 14 Wiegwijs 1

15 De eerste drie maanden De ontwikkeling van je baby De duur van de zwangerschap wordt berekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie. Wanneer je zelf net weet dat je zwanger bent (als je ongeveer 2 weken over tijd bent), ben je dus eigenlijk al zes weken zwanger. Je kindje heeft dan al een hart, een hoofd, hersenen, een ruggenmerg, een zenuwstelsel, longen en knopjes waar straks armen en benen zijn. Hij is ongeveer drie centimeter lang. Als de natuurlijke ontwikkeling van de organen in deze belangrijke eerste weken wordt verstoord, kunnen er aangeboren afwijkingen ontstaan. Rond de dertiende week is de eerste aanleg voltooid. Je kindje is dan ± vijf centimeter lang en weegt nog geen dertig gram. Als je voor de eerste keer zwanger bent, zie je die eerste twaalf weken nog niets aan je buik. De baarmoeder groeit in het bekken. Na de twaalfde week kun je het bovenste deel van de baarmoeder vlak boven je schaambeen voelen. Ongemakken Waarschijnlijk ben je heel erg blij dat je zwanger bent. Maar tegelijkertijd kun je je knap beroerd voelen, zowel lichamelijk als emotioneel. Dat is gemakkelijk te verklaren: je lichaam moet wennen aan de zwangerschap. De hormonen in je lijf nemen toe, en dat brengt vaak nogal wat ongemakken met zich mee (misselijkheid, vermoeidheid). De meeste vrouwen voelen zich na die eerste twaalf weken weer een stuk beter. Neem rust, geef hier gerust aan toe, je lichaam vraagt het van je. Door de hormonale veranderingen in je lichaam kunt je ook geestelijk uit evenwicht raken. Misschien maakt de nieuwe situatie je onzeker, en ben je daarom vaak chagrijnig en prikkelbaar. Die onzekerheid en je reactie daarop is heel normaal. Ook je partner kan daar trouwens last van hebben! De eerste drie maanden groeit de baarmoeder in het kleine bekken en drukt direct op de blaas. Je moet dan vaak plassen. Dat kan lastig zijn, maar er is verder niets aan te doen. Als je een pijnlijk of branderig gevoel hebt bij het plassen, bel dan je huisarts of verloskundige. Vooral als Wiegwijs 1 15

16 je daarbij koorts hebt. Je hebt dan misschien een urineweginfectie. Zwangere vrouwen zijn gevoeliger voor een blaasontsteking. Om de kans hierop te verkleinen kun je het beste veel drinken. Je lichaam verbruikt extra energie nu het zich aanpast aan een nieuwe situatie. Gevolg: je bent voortdurend doodmoe. Geef zoveel mogelijk toe aan je slaapbehoefte. Is dit niet je eerste zwangerschap en lopen er al een paar peuters rond, dan kun je niet zo gemakkelijk even gaan liggen. Ook als je werkt, zal dat niet zo gemakkelijk gaan. Toch is rust erg belangrijk voor je lichaam. Meestal is die slaperigheid na drie maanden over en voel je je weer fit. De meest voorkomende en misschien ook wel de vervelendste zwangerschapskwaal is misselijkheid (en moeten overgeven). Gelukkig gaat die misselijkheid bij ± 12 weken vanzelf over. Medicijnen worden er meestal niet voor gegeven. Alleen als je heel vaak overgeeft, kan de arts iets voorschrijven. Belangrijkste advies: zoek afleiding, zorg voor voldoende rust en eet waar je zin in hebt zonder iets te forceren. Waaraan moet je denken in de eerste drie maanden? Bezoek aan de verloskundige Tussen de achtste en de tiende week ga je voor het eerst naar de verloskundige, zodat ze zich een goed beeld van je zwangerschap kan vormen. Aanvragen kraamzorg Of je nou thuis of in het ziekenhuis gaat bevallen: voor de vierde maand dien je kraamzorg aan te vragen. Je kunt contact opnemen met Geboortezorg Limburg, telefoon??????????. Wij adviseren je graag, ook over zwangerschapsgymnastiek en cursussen voor aanstaande ouders. Informatieavond Als je in het ziekenhuis gaat bevallen (dus bij een poliklinische of klinische bevalling), kun je een informatieavond bezoeken. Je wordt dan vaak ook rondgeleid op de verloskamers. Informeer hiernaar bij het betreffende ziekenhuis. Nacontrole Als je zwangerschap door een gynaecoloog wordt begeleid, maar je gaat na de bevalling naar huis om daar te kramen, dan moet een verloskundige bij je thuis komen voor de nacontrole van jou en je baby. De gynaecoloog kan de informatie over de bevalling direct doorsturen naar de verloskundige. U dient al tijdens de zwangerschap contact op te nemen met een verloskundige om dat te regelen. Verzekering Het is ook verstandig om alvast na te denken op welke polis je jouw kindje wil laten bijschrijven. Dat moet voor de bevalling geregeld zijn. Erkennen Je kindje moet binnen 3 werkdagen na de geboorte worden aangegeven bij de gemeente. Als je niet getrouwd bent en je wilt de baby de achternaam van de vader geven, dan moet je dat tijdens de zwangerschap samen bij de gemeente regelen. Dat moet ook als de baby de achternaam van de moeder krijgt en de vader het kindje wil erkennen. 16 Wiegwijs 1

17 De vierde, vijfde en zesde maand De ontwikkeling van je baby De organen en lichaamssystemen die in de eerste drie maanden zijn aangelegd, groeien verder. Er groeit donzig haar over het hele lichaam (het meeste valt in de zevende maand weer uit), je kindje krijgt wenkbrauwen en wimpers, de oogleden kunnen open en dicht. De huid is nog heel dun en doorschijnend. Na acht weken beginnen de spieren zich te ontwikkelen. De foetus kan dan zijn armpjes en beentjes bewegen. In de loop van deze periode kun je het hartje al met een doptone horen. De baby groeit enorm, gaat ruim een kilo wegen en is aan het einde van deze periode ongeveer 35 centimeter lang. Een baby in je buik Zoals het kindje in je buik nog moet groeien, zo moeten ook je gevoelens voor je kindje groeien. Dat gaat geleidelijk. Weinig vrouwen hebben meteen al een band met hun ongeboren kind. Voor hun partners is het helemaal moeilijk, zolang ze het kind niet kunnen voelen bewegen. De eerste tijd van de zwangerschap zul je voor- Wiegwijs 1 17

18 al bezig zijn met allerhande praktische zaken. Zoals: hoe lang je kunt blijven werken en wat voor weerslag het krijgen van een kind zal hebben op je relatie. Wanneer je na ongeveer achttien tot vierentwintig weken je kindje voor het eerst voelt bewegen, is dat voor veel vrouwen en hun partners een belangrijk moment. Je gaat je nu steeds meer in verwachting voelen. Iedereen beleeft dat natuurlijk weer anders; er zijn geen regels voor. Doe het op je eigen manier en praat er zoveel mogelijk over, met je partner, met vrienden of familie. Die band met je kindje, daar kun je al tijdens de zwangerschap aan werken. Voor de ontwikkeling van het kind is dat belangrijk. Ook voor jou kan het goed zijn, als voorbereiding op het ouderschap. Vanaf 28 weken kun je met je handen voelen hoe de baby in je buik zit. Doe dat samen met je partner. Vertel het hem als je de baby voelt, laat hem meevoelen als de baby in je buik beweegt en trapt. Zo gaat jouw kindje voor jullie allebei nog meer leven. Je zult misschien ook merken dat je baby reageert op die aanrakingen. Als je de baby al vaak met je handen hebt gevoeld terwijl hij nog in je buik zit, dan voelt het na de geboorte heel vertrouwd wanneer hij in je armen ligt. Een broertje of zusje erbij Als er een broertje of zusje bij komt is dat een hele gebeurtenis. Het is dan ook belangrijk dat jij je oudste kind(eren) goed voorbereidt op wat er gaat gebeuren. Hoe je dat doet, is afhankelijk van de leeftijd van het kind. Een kind van een jaar of drie kan al helpen met het klaarmaken van de babykamer. Je kunt ook samen foto s bekijken van toen hij/zij nog een baby was. Vanaf een jaar of vier kun je uitleggen waarom je zo druk in de weer zult zijn met de baby. Omdat hij zo klein is en nog niets zelf kan, moet hij met alles geholpen worden. Vertel ook iets over de kraamverzorgende die in huis komt om jou en de baby te verzorgen. In de bibliotheek of boekhandel kun je allerhande leuke kinderboeken vinden over hoe een baby groeit in moeders buik, en over hoe het is om een broertje of zusje te krijgen. Hoe goed je jouw kind ook voorbereidt, houd er rekening mee dat hij/zij toch jaloers kan zijn. Je kunt die gevoelens niet wegnemen. Maar een goede voorbereiding maakt het voor je kind wel gemakkelijker om ermee om te gaan. Veroordeel jaloezie nooit; het is heel normaal. Als je je eerste kind verwacht, zul je bij twintig tot vierentwintig weken het kindje voelen bewegen. Bij volgende kinderen kan dat al eerder zijn. Voor veel vrouwen is dat een van de fijnste momenten van de hele zwangerschap. 18 Wiegwijs 1

19 De laatste drie maanden De ontwikkeling van je baby De baby gaat meestal flink spartelen en trappelen, zodat je duidelijk merkt dat hij er is. Vaak zijn zijn bewegingen afgestemd op jouw doen en laten; hij gaat bijvoorbeeld trappelen als je rust. In de zevende en in het begin van de achtste maand groeit je kindje geweldig hard. Zijn gewicht verdubbelt (tot ca. 3 kilo) en zijn lengte neemt toe tot bijna 50 cm. De baby hoort heel goed: hij is dan ook al gewend aan de geluiden die je maakt en aan die van de omgeving. Jouw stem en die van je partner zijn vertrouwd. In de achtste en de negende maand zijn de organen van de baby ver genoeg ontwikkeld om zelfstandig te kunnen functioneren. Vanaf de 37e week kun je thuis bevallen. In de laatste maand van de zwangerschap draait de baby zich geleidelijk aan om, zodat het hoofdje naar beneden komt te liggen. De baarmoeder zakt ongeveer 5 centimeter en het hoofdje daalt in. De baarmoederspieren kunnen zich dan gaan samentrekken: je hebt al wat voorweeën. Ongemakken De laatste loodjes wegen vaak het zwaarst. Veel vrouwen krijgen in de laatste twee maanden klachten. Wiegwijs 1 19

20 Vooral na de 20e week kun je last krijgen van zuurbranden. Eet of drink geen zware dingen (niet te vet, geen uien, geen scherpe specerijen, geen sterke koffie), kauw het eten goed, neem vaker kleinere porties op een dag en eet die langzaam op. Lauwe melk met een biscuitje kan helpen. Heb je vooral s nachts last van brandend maagzuur, eet of drink dan niks meer vlak voor het slapen gaan. Leg een extra kussen onder het hoofdeinde van de matras of stel het hoofdeinde van het bed iets hoger. Zo komen je schouders en hoofd hoger te liggen, waardoor het maagzuur minder gemakkelijk naar de slokdarm kan vloeien. Raadpleeg je arts of verloskundige als het zuurbranden aan blijft houden. Die kan eventueel medicijnen voorschrijven. Slik nooit op eigen houtje maagtabletten of zuiveringszout. De laatste weken van de zwangerschap drukt het indalende hoofdje van de baby op je blaas. Je moet dan vaak plassen. Dat is lastig, maar het hoort erbij. Obstipatie of verstopping kan samenhangen met de veranderde hormoonhuishouding. Je darmen werken nu langzamer. Soms wordt obstipatie veroorzaakt door het slikken van ijzertabletten. Maar het kan ook het gevolg zijn van minder bewegen (vooral gedurende de laatste drie maanden van de zwangerschap) of te weinig drinken. Witbrood, beschuit, banaan en witte rijst kunnen verstoppend werken. Om obstipatie te voorkomen moet je veel drinken. Vaak is dat al voldoende. Daarnaast kun je vezelrijk voedsel eten: volkoren brood, grove graanproducten zoals havermout, gort, muesli, zilvervliesrijst, peulvruchten, karnemelk, ontbijtkoek, rauwkost en fruit. Gebruik geen laxeermiddelen zonder overlegd te hebben met je arts of verloskundige. Niet alle middelen zijn onschuldig. Vooral in de laatste maanden kunnen aanstaande moeders last hebben van angstdromen: zal de bevalling wel goed gaan, zal mijn baby wel normaal zijn? Stop deze angstgevoelens niet weg, maar praat er zoveel mogelijk over met je partner, vrienden of familie. Zo raak je ze het snelst kwijt. Een paar andere vaak voorkomende ongemakken zijn duizeligheid, spierkrampen, rugpijn, hoofdpijn, slecht slapen (vanwege de dikke buik), vermoeide benen, spataderen, meer afscheiding en aambeien. Overleg met je arts of verloskundige wat je ertegen kunt doen. Geboorteplan In een geboorteplan beschrijf je jouw wensen rondom de bevalling. Het is bedoeld voor jezelf, je partner, je verloskundige of andere zorgverleners. Door het geboorteplan laat je zien wat voor jou belangrijk is. Degene die je bevalling begeleidt kan hier zoveel mogelijk rekening mee houden. Wat is een geboorteplan? Een geboorteplan is een beknopt document dat je digitaal of op papier kunt invullen. De lengte varieert tussen een paar regels tot maximaal twee A4 tjes. Zorgverleners moeten het namelijk snel kunnen lezen. 20 Wiegwijs 1

Wiegwijs 1. Limburg. Geboorte. Hoe word je begeleid tijdens jouw zwangerschap? Een belangrijke keuze: borstvoeding of flesvoeding?

Wiegwijs 1. Limburg. Geboorte. Hoe word je begeleid tijdens jouw zwangerschap? Een belangrijke keuze: borstvoeding of flesvoeding? Wiegwijs 1 Geboorte Limburg Hoe word je begeleid tijdens jouw zwangerschap? Een belangrijke keuze: borstvoeding of flesvoeding? De ontwikkeling van je baby. Aanmelden, hoe en wanneer? Maken onderdeel uit

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

Voedingsrichtlijnen zwangerschap Voedingsrichtlijnen zwangerschap Hoera! Je bent zwanger. Een nieuwe tijd breekt aan. Wat gaat deze zwangerschap brengen? Hoe zorg je dat je baby goed groeit? Hoe blijf je zelf fit tijdens je zwangerschap?

Nadere informatie

Weeënfolder Kring Verloskundigen WM

Weeënfolder Kring Verloskundigen WM Weeënfolder Kring Verloskundigen WM Beste zwangere en partner, Een spannende periode breekt nu voor jullie aan. Het zijn de laatste weken van de zwangerschap en de op handen zijnde bevalling. Er zullen

Nadere informatie

Welke voeding gaat u uw baby geven?

Welke voeding gaat u uw baby geven? Welke voeding gaat u uw baby geven? Inleiding Nu u zwanger bent, heeft u veel keuzes te maken. Zo gaat u bijvoorbeeld kiezen welke voeding u aan uw baby gaat geven. De beste voeding voor uw baby is borstvoeding.

Nadere informatie

Zwangerschapskalender

Zwangerschapskalender Zwangerschapskalender Week Wat gebeurt er? Datum huisbezoek Week 1 t/m 5 Je bent in verwachting! Je kan je moe gaan voelen. En misselijk. Het vruchtje in je buik begint vorm te krijgen. Er ontstaan kiembladen,

Nadere informatie

Gezond zwanger... 2. Medicijnen... 4 Orgaanvlees... 4 Rauwemelkse producten... 4 Rauwe eieren... 4 Rauw vlees en kattenontlasting...

Gezond zwanger... 2. Medicijnen... 4 Orgaanvlees... 4 Rauwemelkse producten... 4 Rauwe eieren... 4 Rauw vlees en kattenontlasting... Contents Gezond zwanger... 2 DOEN!... 2 Drink veel vocht.... 2 Eet elke dag verse groenten en fruit.... 2 Slik dagelijks foliumzuur.... 2 Slik een multivitamine speciaal voor zwangeren.... 2 Zorg voor

Nadere informatie

Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten

Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten Beter voor elkaar 2 Roken als je zwanger probeert te worden Minder vruchtbaar Roken maakt vrouwen en mannen minder vruchtbaar.

Nadere informatie

Voeding in de zwangerschap

Voeding in de zwangerschap Voeding in de zwangerschap Verloskunde Beter voor elkaar 1 2 Gezonde voeding Een gezonde leefstijl is belangrijk, vooral nu u in verwachting bent. Daarbij hoort gezonde voeding. Eten voor twee is niet

Nadere informatie

Patiëntenvoorlichting Verloskunde. Roken en zwangerschap. Inhoudsopgave. Als je zwanger probeert te worden 2. Als je zwanger bent 3

Patiëntenvoorlichting Verloskunde. Roken en zwangerschap. Inhoudsopgave. Als je zwanger probeert te worden 2. Als je zwanger bent 3 Patiëntenvoorlichting Verloskunde Roken en zwangerschap Inhoudsopgave Als je zwanger probeert te worden 2 Als je zwanger bent 3 Na de zwangerschap 5 Stoppen met roken 6 Tips om te stoppen 7 Hulp bij het

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Informatie voor zwangeren die in het ziekenhuis gaan bevallen

Informatie voor zwangeren die in het ziekenhuis gaan bevallen Informatie voor zwangeren die in het ziekenhuis gaan bevallen Inhoudsopgave Inleiding... 1 De aankondiging van de bevalling... 1 Het optreden van weeën... 1 Het verlies van vruchtwater... 4 Het 'tekenen'...

Nadere informatie

Zwangerschap. Wat kun je wel en niet eten?

Zwangerschap. Wat kun je wel en niet eten? Zwangerschap Wat kun je wel en niet eten? Gezond zwanger Tijdens je zwangerschap is goed eten belangrijk. Je baby gebruikt namelijk de voedingsstoffen uit jouw eten om te groeien. Jullie hebben dus samen

Nadere informatie

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL Verstopping WAT IS VERSTOPPING WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL VERSTOPPING

Nadere informatie

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening. Verstopping Regelmatig ontlasting hebben, is voor veel mensen een teken van goede gezondheid. De regelmaat verschilt van mens tot mens: de een heeft drie keer per dag ontlasting, de ander drie keer per

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Zwanger zijn en bevallen

Zwanger zijn en bevallen Zwanger zijn en bevallen PRAKTISCHE TIPS IN GEWONE TAAL MARJA VAN DEURSEN & WILMA VAN OS 6 ZWANGER ZIJN EN BEVALLEN Inleiding Gefeliciteerd. Je bent zwanger! Het is fi jn om zwanger te zijn. Maar je hebt

Nadere informatie

Wil je zwanger worden? In deze folder vind je tips en adviezen.

Wil je zwanger worden? In deze folder vind je tips en adviezen. Wil je zwanger worden? In deze folder vind je tips en adviezen. Dit zijn Kelly en Karim. Zij willen graag een kind. Kelly en Karim willen over een half jaar zwanger zijn. 1. Kelly en Karim willen over

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Bevallen bij St. Antonius Alnatal onder leiding van de verloskundige

Bevallen bij St. Antonius Alnatal onder leiding van de verloskundige Bevallen bij St. Antonius Alnatal onder leiding van de verloskundige Bevallen bij St. Antonius Alnatal onder leiding van de verloskundige Deze folder is bedoeld voor alle zwangeren die onder begeleiding

Nadere informatie

Dit zijn Kelly en Karim. Ze willen graag een kind.

Dit zijn Kelly en Karim. Ze willen graag een kind. Dit zijn Kelly en Karim. Ze willen graag een kind. 1. Kelly en Karim willen over een half jaar zwanger zijn. Kelly en Karim willen zwanger worden. Ze willen graag dat hun kindje straks gezond is. Het is

Nadere informatie

Leefregels en adviezen voor de kraamvrouw

Leefregels en adviezen voor de kraamvrouw Leefregels en adviezen voor de kraamvrouw 2 Van harte gefeliciteerd met de geboorte van uw dochter of zoon. Voor het optimaal genieten van uw kraamperiode en voor een goed herstel van uw lichaam na de

Nadere informatie

Borstvoeding geven aan een tweeling

Borstvoeding geven aan een tweeling Borstvoeding geven aan een tweeling Afdeling gynaecologie en verloskunde Het krijgen van een tweeling geeft vaak veel vreugde, maar tegelijkertijd dienen zich veel vragen aan. Veel praktische zaken zullen

Nadere informatie

Het maken van een keuze Wanneer is een vaginale bevalling bij een stuitligging mogelijk. Heeft u de keuze? Het maken van een keuze. Tot slot.

Het maken van een keuze Wanneer is een vaginale bevalling bij een stuitligging mogelijk. Heeft u de keuze? Het maken van een keuze. Tot slot. Een stuitligging Inhoud Algemeen Wat is een stuitligging? Hoe vaak komt een stuitligging voor? Waarom ligt de baby in stuitligging? Als de baby bij ongeveer 36 weken nog in stuitligging ligt Het draaien

Nadere informatie

Wilt U bij de eerste controle uw legitimatiebewijs en verzekeringsbewijs meebrengen?

Wilt U bij de eerste controle uw legitimatiebewijs en verzekeringsbewijs meebrengen? VERLOSKUNDIGEN ROTTERDAM WEST CENTRUM VOOR VERLOSKUNDE, ECHOGRAFIE EN PRECONCEPTIEZORG Heemraadssingel 152, 3021 DK Rotterdam, tel.: 010-4568369 www.verloskundigenrotterdamwest.nl - info@verloskundigenrotterdamwest.nl

Nadere informatie

Spoed, ook s nachts bellen... 5 Geen spoed, wel overdag bellen... 5. Vochtverlies uit de vagina:... 3. Buikpijn:... 3

Spoed, ook s nachts bellen... 5 Geen spoed, wel overdag bellen... 5. Vochtverlies uit de vagina:... 3. Buikpijn:... 3 Contents Spoed in je zwangerschap... 2 Volg je intuïtie, die stuurt je meestal de goede kant op.... 2 Lees meer over wat spoed is... 2 Bloedverlies uit de vagina:... 2 Bloedverlies in de eerste 3 maanden...

Nadere informatie

Na een keizersnede naar huis

Na een keizersnede naar huis Na een keizersnede naar huis Algemeen U bent twee tot vijf dagen geleden bevallen per keizersnede. In deze folder vindt u informatie over uw vertrek uit het ziekenhuis en kunt u de adviezen nalezen. Om

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet.

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet. DIARREE In het dagelijks leven noemen we het liever buikgriep of voedselvergiftiging. Voor het woord diarree schamen we ons een beetje. Toch heeft iedereen er wel eens last van. Op vakantie of gewoon thuis.

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een tekort aan ijzer. Diëtetiek

Voedingsadviezen bij een tekort aan ijzer. Diëtetiek Voedingsadviezen bij een tekort aan ijzer Diëtetiek 1 Afdeling Diëtetiek Telefoon: 0591-69 12 57 Email: dietetiek@sze.nl 2 Voedingsadviezen bij een tekort aan ijzer IJzer is een mineraal dat voorkomt in

Nadere informatie

Brandend maagzuur en andere maagklachten Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie

Brandend maagzuur en andere maagklachten Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie Brandend maagzuur en andere maagklachten Last van uw maag of een beetje misselijk? Vaak weet u meteen de oorzaak. Het eten was te vet, te veel koffie genomen of een glaasje te veel gedronken. Maar ook

Nadere informatie

Borstvoeding in het TweeSteden ziekenhuis

Borstvoeding in het TweeSteden ziekenhuis Borstvoeding in het TweeSteden ziekenhuis Het TweeSteden ziekenhuis wil kwalitatief goede zorg bieden ten aanzien van de borstvoeding. U kunt rekenen op de juiste begeleiding bij het aanleggen en het kolven.

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn.

Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Aambeien Helderrood bloed op de ontlasting of op het toiletpapier? Jeuk of pijn aan de anus? Dan kunnen er aambeien in het spel zijn. Zolang aambeien aan de binnenkant van de anus zitten, is er niets aan

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij darmklachten

Leefstijladviezen bij darmklachten Leefstijladviezen bij darmklachten Inleiding Deze folder geeft informatie over darmklachten, de oorzaak ervan en wat ertegen te doen is. Het is belangrijk om de informatie aandachtig door te lezen want

Nadere informatie

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte Kraamafdeling Vroegtijdige weeën gebroken vliezen en vroeggeboorte In deze folder leest u over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Je bent in verwachting! Een nieuwe periode in je leven begint. Je wilt het beste voor je kindje. Stoppen met roken hoort daarbij. Het is goed voor je eigen

Nadere informatie

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma

Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Dieetadviezen voor mensen met een colostoma Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. 1. Inleiding...

Nadere informatie

Contents Wat je moet weten over het geven van borstvoeding.

Contents Wat je moet weten over het geven van borstvoeding. Contents Wat je moet weten over het geven van borstvoeding.... 2 Moedermelk is niet alleen de beste voeding voor je kindje, het is ook altijd beschikbaar, kan niet bederven en geeft geen afval.... 2 De

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Informatie bij ontslag (kraamvrouwen)

Maatschap Gynaecologie. Informatie bij ontslag (kraamvrouwen) Maatschap Gynaecologie Informatie bij ontslag (kraamvrouwen) Algemeen U bent zojuist bevallen van een zoon of dochter en mag naar huis. Aangezien u de eerste uren geen kraamzorg heeft, krijgt u alvast

Nadere informatie

Langdurig gebroken vliezen

Langdurig gebroken vliezen Langdurig gebroken vliezen Albert Schweitzer ziekenhuis november 2014 pavo 0591 Inleiding In deze folder geven we u informatie over langdurig gebroken vliezen. Het hangt van de duur van uw zwangerschap

Nadere informatie

H.40025.0416. Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding

H.40025.0416. Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding H.40025.0416 Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding Inleiding Een gezond voedingspatroon is voor iedereen van belang. Gezonde voeding levert de energie en de voedingsstoffen die uw lichaam

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap 2 Bij de Glucose Tolerantie Test was uw bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) te hoog. Daarom ontvangt u deze informatie. Wat is glucose?

Nadere informatie

Wanneer té dik? Wat is gezonde voeding en wat niet?

Wanneer té dik? Wat is gezonde voeding en wat niet? Wanneer té dik? Iedereen weet dat je gezond moet eten om te leren, te sporten en gezond volwassen te worden. Sommige jongeren worden echter te dik. Dit kan een probleem zijn als je moeite hebt met sporten,

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een maagresectie

Voedingsadviezen na een maagresectie Voedingsadviezen na een maagresectie Afdeling diëtetiek U heeft een maagoperatie ondergaan. Hierbij is (een gedeelte van) uw maag weggenomen. Door deze ingreep is uw spijsverteringskanaal veranderd. Deze

Nadere informatie

Tips en adviezen voor de kraamperiode. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Tips en adviezen voor de kraamperiode. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Tips en adviezen voor de kraamperiode Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Herstel Thuis zult u geleidelijk verder gaan herstellen. De tijd die nodig is voor het herstel na een bevalling is voor ieder persoon

Nadere informatie

Eten en drinken voor uw blaas De beste adviezen voor u op een rijtje

Eten en drinken voor uw blaas De beste adviezen voor u op een rijtje Eten en drinken voor uw blaas De beste adviezen voor u op een rijtje Blijf jezelf. Zo zorgt u goed voor uzelf Als u te maken hebt met ongewenst urineverlies, is het goed om eens stil te staan bij wat u

Nadere informatie

voedingsvezel verrijkt dieet

voedingsvezel verrijkt dieet voedingsvezel verrijkt dieet inhoudsopgave Waarom deze brochure Wat zijn voedingsvezels? Algemene adviezen Wat zijn vezelrijke voedingsmiddelen? Hoeveel voedingsvezel is per dag nodig? Vochtadvies Werken

Nadere informatie

Als je wilt, kun je spelletjes, tijdschriften, boeken, CD s, een fototoestel of videocamera meenemen. 3 Poliklinische bevalling in het ziekenhuis

Als je wilt, kun je spelletjes, tijdschriften, boeken, CD s, een fototoestel of videocamera meenemen. 3 Poliklinische bevalling in het ziekenhuis Je bent zwanger en het moment van de bevalling komt dichterbij. In Nij Smellinghe kun je 'klinisch' of 'poliklinisch' bevallen. Poliklinisch houdt in dat je op eigen verzoek in het ziekenhuis bevalt. Klinisch

Nadere informatie

Voeding bij zwangerschaps diabetes. Diabetes Gravidarum

Voeding bij zwangerschaps diabetes. Diabetes Gravidarum Voeding bij zwangerschaps diabetes Diabetes Gravidarum Universitair Medisch Centrum Groningen Zwangerschapsdiabetes is een vorm van suikerziekte die kan optreden tijdens de zwangerschap. Deze brochure

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes U bent zwanger en halverwege de zwangerschap krijgt u te horen dat u diabetes heeft. Er komt dan veel op u af. U wilt weten wat zwangerschapsdiabetes precies

Nadere informatie

Gynaecologie. Bloedarmoede. www.catharinaziekenhuis.nl

Gynaecologie. Bloedarmoede. www.catharinaziekenhuis.nl Gynaecologie Bloedarmoede www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is bloedarmoede?... 3 Hoe kunt u bloedarmoede herkennen?... 4 Behandeling bloedarmoede... 4 Aandachtspunten... 5 Vragen?... 6 Patiëntenvoorlichting:

Nadere informatie

Langdurig gebroken vliezen

Langdurig gebroken vliezen Langdurig gebroken vliezen U bent naar Meander Medisch Centrum doorgestuurd omdat u langer dan 37 weken zwanger bent, uw vliezen zijn langer dan 24 uur gebroken en de bevalling is nog niet begonnen. Het

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

Welkom op onze informatieavond over de bevalling

Welkom op onze informatieavond over de bevalling Welkom op onze informatieavond over de bevalling Wie zijn wij? Praktijk assistente Erlijne Fischer Hoe ziet de avond eruit? Laatste weken De bevalling Rol verloskundige Wanneer bellen PAUZE Pijnbeleving

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

Het geboorteplan. Informatie voor zwangeren. April 2010. Wat is een geboorteplan?

Het geboorteplan. Informatie voor zwangeren. April 2010. Wat is een geboorteplan? Het geboorteplan Informatie voor zwangeren April 2010 Wat is een geboorteplan? In een geboorteplan beschrijf je jouw wensen rondom de bevalling. Sommige vrouwen vinden het fijn om zich zo alvast voor te

Nadere informatie

Bevallen bij Livive. Inhoudsopgave. Wanneer moet je bellen? (013) 539 10 20. Weeën

Bevallen bij Livive. Inhoudsopgave. Wanneer moet je bellen? (013) 539 10 20. Weeën Bevallen bij Livive Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wanneer moet je bellen? 1 Wat moet vanaf week 37 klaar staan? 2 Tekenen van het begin van een bevalling 3 Waar kun je bevallen?

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten 1 Van uw MDL-arts heeft u te horen gekregen dat u een (functionele) dyspepsie heeft. Om te begrijpen wat deze term precies inhoud en hoe hiermee om te

Nadere informatie

In deze folder leest u wanneer u zonder problemen voor uzelf kunt zorgen en wanneer u beter naar een huisarts kunt gaan.

In deze folder leest u wanneer u zonder problemen voor uzelf kunt zorgen en wanneer u beter naar een huisarts kunt gaan. Diarree In het dagelijks leven noemen we het liever buikgriep of voedselvergiftiging. Voor het woord diarree schamen we ons een beetje. Toch heeft iedereen er wel eens last van. Op vakantie of gewoon thuis.

Nadere informatie

Verstopping bij kinderen

Verstopping bij kinderen Verstopping bij kinderen VERSTOPPING BIJ KINDEREN Bij uw kind is verstopping (obstipatie) vastgesteld. Verstopping is het vasthouden van teveel ontlasting. Bij ongeveer 25% van de kinderen komt de ontlasting

Nadere informatie

Bijlage 2. Informatie over kunstmatige zuigelingenvoeding

Bijlage 2. Informatie over kunstmatige zuigelingenvoeding Verloskunde. Informatie over kunstmatige zuigelingenvoeding Inhoud Kunstmatige zuigelingenvoeding 3 Het geven van een flesvoeding 3 Het klaarmaken van een flesvoeding 3 Hoeveelheid voeding 4 De speen 5

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Met uw baby naar huis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Met uw baby naar huis Met uw baby naar huis MET UW BABY NAAR HUIS INLEIDING Deze informatiefolder is bedoeld als steuntje in de rug wanneer uw baby na een opnameperiode in het ziekenhuis thuis komt. Verschillende onderwerpen

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zwangerschapsdiabetes. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Zwangerschapsdiabetes. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis Zwangerschapsdiabetes Begeleiding in het Refaja ziekenhuis ZWANGERSCHAPSDIABETES BEGELEIDING IN HET REFAJA ZIEKENHUIS INLEIDING waar het ziekenhuis, omdat tijdens heeft ontwikkeld. Zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

KOMT OP BEZOEK BIJ NEELTJE

KOMT OP BEZOEK BIJ NEELTJE ZWANGER SCHAP VERLOSKUNDIGEN PRAKTIJK GOUDA Elizabeth Wolffstraat 1 2806 PJ Gouda www.verloskundigenpraktijkgouda.nl Bestaat uit drie kleine praktijken: Antje, Caatje en Neeltje NAAM KOMT OP BEZOEK BIJ

Nadere informatie

voedingsadvies bij hypoglykemie

voedingsadvies bij hypoglykemie voedingsadvies bij hypoglykemie (te laag bloedglucose) 1 2 Inleiding Mogelijke klachten Wanneer u last heeft van een te lage bloedglucose (hypoglykemie) kunnen de volgende klachten zich voordoen: trillen,

Nadere informatie

Leefstijladvies rondom zwangerschap

Leefstijladvies rondom zwangerschap Leefstijladvies rondom zwangerschap Goede voeding en een gezonde leefstijl zijn natuurlijk altijd belangrijk, maar zeker ook als u graag kinderen wilt. Het draagt in een belangrijke mate bij aan een succesvolle

Nadere informatie

Weer thuis na een keizersnede. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Weer thuis na een keizersnede. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Weer thuis na een keizersnede Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Thuis zult u geleidelijk verder moeten herstellen. De tijd die nodig is voor het herstel is na een keizersnede vaak langer dan na een bevalling

Nadere informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis In deze folder vindt u algemene informatie over ernstig braken tijdens de zwangerschap. Wat is zwangerschapsbraken?

Nadere informatie

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen Diabetes en uw apotheek Als bij u diabetes is vastgesteld, dan kunt u natuurlijk terecht bij uw apotheek. Het apotheekteam zorgt ervoor dat u: Op tijd het juiste medicijn krijgt. Medicijnen krijgt die

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Afdeling Diëtetiek Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Inleiding Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal na de bevalling

Nadere informatie

Zorg bij maagklachten en misselijkheid

Zorg bij maagklachten en misselijkheid Zorg bij maagklachten en misselijkheid Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 5 Voorkomen van maagklachten 6 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Darmproblemen bij acute buikpijn

Darmproblemen bij acute buikpijn Darmproblemen bij acute buikpijn U bent voor onderzoek op de spoedeisende hulp geweest omdat u buikklachten heeft. De arts heet bij u geen acute oorzaak kunnen vaststellen. De klachten kunnen vele oorzaken

Nadere informatie

Inleiding Soort voeding Starten met de voeding

Inleiding Soort voeding Starten met de voeding FLESVOEDING 1186 Inleiding In deze folder leest u informatie en adviezen over flesvoeding. Borstvoeding is de beste zuigelingenvoeding. Er kunnen echter verschillende redenen zijn waarom ouders kiezen

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik U heeft diabetes mellitus en gebruikt hiervoor twee maal daags insuline. Deze brochure geeft extra informatie over uw dieet in bijzondere situaties

Nadere informatie

Vragenlijst Verloskundigen Westelijke Mijnstreek

Vragenlijst Verloskundigen Westelijke Mijnstreek Van harte welkom in onze praktijk! U komt voor het eerste gesprek, het intakegesprek. Daarom willen wij graag wat meer weten over uw (medische) achtergrond en die van uw partner en beide families. Op sommige

Nadere informatie

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Maagklachten en misselijkheid. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Maagklachten en misselijkheid Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Maagklachten 3 Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer arts raadplegen 5 Voorkomen

Nadere informatie

Infobrochure. Laxerende voeding. Dienst: pediatrie Tel: 011 826 341. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Laxerende voeding. Dienst: pediatrie Tel: 011 826 341. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Laxerende voeding Dienst: pediatrie Tel: 011 826 341 mensen zorgen voor mensen Contactgegevens dieetafdeling: Sarah Timmers: 011 826 043 Evelien Truijen: 011 826 057 2 Titel Laxerende voeding:

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Kaliumverrijkt voedingsadvies

Kaliumverrijkt voedingsadvies Kaliumverrijkt voedingsadvies Wat doet kalium in het lichaam? Kalium heeft een belangrijke rol bij de bloeddruk en het doorgeven van prikkels naar het zenuwstelsel. Het zorgt tevens voor het samentrekken

Nadere informatie

Behandeling van aambeien

Behandeling van aambeien Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Behandeling van aambeien z 1 Met uw chirurg hebt u een afspraak gemaakt voor een behandeling van uw aambeien. Hierbij worden

Nadere informatie

De bevalling Tips voor de partner

De bevalling Tips voor de partner De bevalling Tips voor de partner Uw partner gaat bevallen in het Radboudumc. Voor u en uw partner een spannende gebeurtenis. In deze folder vindt u tips om u voor te bereiden op de bevalling. Voorbereiden

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek PATIËNTEN INFORMATIE Ondervoeding in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Ondervoeding door ziekte is in ziekenhuizen een veel voorkomend probleem. Ongeveer 1 op de 4 patiënten is

Nadere informatie

Regio Nijmegen. Een gezond gewicht. Informatie voor jongeren

Regio Nijmegen. Een gezond gewicht. Informatie voor jongeren Regio Nijmegen Een gezond gewicht Informatie voor jongeren Ben jij tevreden over je gewicht? Vind jij jezelf te dik of vind jij jezelf te dun? Wat betekent je gewicht voor hoe jij je voelt? Wil jij weten

Nadere informatie

Het inleiden van de bevalling

Het inleiden van de bevalling Het inleiden van de bevalling Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Waarom wordt een bevalling ingeleid?... 1 Over tijd zijn... 1 Langdurig gebroken vliezen... 1 Groeivertraging van de baby... 2 Achteruitgaan

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Geboorteplan Afdeling gynaecologie en verloskunde AZM November 2014

Geboorteplan Afdeling gynaecologie en verloskunde AZM November 2014 Geboorteplan Afdeling gynaecologie en verloskunde AZM November 2014 Inleiding bij dit document Wat is een geboorteplan Een geboorteplan is een schema waarin je beschrijft wat je verwachtingen en wensen

Nadere informatie

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens

Informatiefolder. Zwangerschap en kinderwens Informatiefolder en kinderwens Inhoudsopgave Algemeen 3 Kinderwens 3 Foliumzuur s- en ovulatietesten 5 Geneesmiddelen 6 Bostvoeding Medicatiebegeleiding Algemeen De vrouw maakt tijdens haar leven een aantal

Nadere informatie

Divertikels. Afdeling Diëtetiek

Divertikels. Afdeling Diëtetiek Divertikels Afdeling Diëtetiek Voedingsadvies bij divertikels Deze informatie is bedoeld als ondersteuning van het consult door een diëtist. De informatie in deze folder kan een persoonlijk dieetadvies

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Kinderen en een gezond gewicht

Kinderen en een gezond gewicht Kinderen en een gezond gewicht Gezond eten en bewegen Met de tips in deze folder werk je aan een gezond gewicht voor je kind. Onze adviezen richten zich op gezond eten en drinken, de juiste (eet)opvoeding

Nadere informatie