(Succesvolle) veranderaars in de grafische industrie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "(Succesvolle) veranderaars in de grafische industrie"

Transcriptie

1 (Succesvolle) veranderaars in de grafische industrie Masterthesis By making connections with one another, and keeping them going over time, people are able to work together to achieve things they either could not achieve by themselves, or could only achieve with great difficulty (John Field). Debby Vrijburg Amsterdam, juni 2014

2 Een onderzoek naar organisatieverandering binnen de grafische industrie vanuit cultureel oogpunt. Debby Vrijburg Amsterdam, 27 juni 2014 Vrije Universiteit, Amsterdam Faculteit Sociale Wetenschappen Master Beleid, Communicatie & Organisatie (BCO) Gecommitteerde: Dr. P.C. van er Sijde MSc. Suzanne Verhoog 2

3 Voorwoord Het doen van onderzoek is een vaardigheid die naar mijn inziens waardevol is, ook voor de periode na mijn studie. Het proces was iteratief, leerzaam, soms ook zwaar en ingewikkeld. Vooraf had ik mij op andere pijlers gericht, terwijl relationeel kapitaal als belangrijkste factor naar voren is gekomen. Uiteindelijk is alles op zijn plaats gevallen, met als eindresultaat deze masterthesis. Deze thesis is ontstaan vanuit persoonlijke interesse in organisatieverandering. In samenspraak met dr. Peter van der Sijde en Richard van Hoorn is het onderzoek vorm gegeven. Graag wil ik via deze weg dr. Peter van der Sijde bedanken voor zijn begeleiding en zeer goede feedback. Ook medestudenten Gunnar Oldenhof en Anneloes van Brummelen, dank voor jullie inzichten. Tenslotte wil ik Richard van Hoorn bedanken, die mij de kans heeft gegeven om af te studeren op een actueel vraagstuk uit de praktijk. Zonder zijn inzet en bereidheid om zijn netwerk en kennis van de grafische industrie te delen, was dit onderzoek niet mogelijk geweest. Debby Vrijburg Amsterdam, Juni

4 Inhoudsopgave Voorwoord Inleiding Aanleiding Doelstelling en vraagstelling Relevantie Wetenschappelijke relevantie Praktische relevantie.7 2. Theoretisch kader Organisatieverandering Organisatiecultuur Organisatiecultuur: Aanpassingsvermogen Organisatiecultuur: Missie Organisatiecultuur: Betrokkenheid Organisatiecultuur: Consistentie Het gebruik van theoretische inzichten in deze masterthesis Methode sectie Case selectie Operationalisatie Procedure en analyse Resultaten De cases Case Case Case Case Case Analyse Discussie Conclusie 5.1. Conclusie Wetenschappelijke en praktische implicaties voor het onderzoek Aanbevelingen voor verder onderzoek...44 Literatuurlijst 4

5 1. Inleiding De grafische sector is de laatste jaren onder druk komen te staan. De markt wordt steeds kleiner en ondergaat veranderingen. Veel bedrijven hebben moeite om te overleven, soms tot redelijk vaak met faillissement als gevolg (van Hoorn, 2012). De grafische industrie heeft te maken met veel veranderingen in een hoog tempo, zoals mooi weergegeven in onderstaand citaat: Wie denkt dat het nu wel mooi geweest is heeft het mis. Er staat ons meer te wachten: Cloudcomputing, samenwerken in gedeelde applicaties, mobiele communicatie, verspreiding van nieuws en informatie via tablets, sterk afgeprijsde toner printers, opkomst van facilitair printmanagement, hoog volume inkjet printen, efficiënt variabel drukken in grote aantallen (van Hoorn 2012, p. 6). Binnen de sector worden er verschillende strategieën gekozen om te kunnen omgaan met deze veranderingen. Enerzijds zijn er bedrijven die zich richten op schaalvergroting en die in staat zijn om zich te ontwikkelen tot grote, goed geautomatiseerde drukkerijen. Deze bedrijven zijn over het algemeen succesvol. Anderzijds zijn er midden- en kleinbedrijven die niet deze strategie volgen en moeite hebben om zich staande te houden in de markt. Een aantal van deze bedrijven heeft een veranderproces ondergaan, of zijn deze momenteel aan het ondergaan om te kunnen blijven bestaan. Ze schakelen om van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener. Zo wordt de drukkerij het verlengstuk van een communicatieafdeling of gaan bedrijven zich specialiseren door product en marktontwikkeling (van Hoorn, 2013). In deze thesis zal de (succesvolle) verandering van traditionele drukkerij naar printmedia dienstverlener onderzocht worden. Organisatiecultuur wordt omschreven als de essentie van organisatieverandering (Lewin & Grabbe, 1945; Schein, 1990; Kotter, 1995; van Nistelrooij & de Wilde, 2008). Er is daarom ervoor gekozen om vanuit dit perspectief te kijken naar de verandering van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener. Vanwege de complexiteit van de verandering is er voor gekozen om een multiple case-study onderzoek uit te voeren, om zo het veranderproces uit te diepen. 5

6 1.1. Aanleiding De situatie binnen de sector geeft direct aanleiding voor dit onderzoek. Sinds 2000 is het aantal grafische bedrijven aan het dalen. Sinds 2006 vind er continue omzetdaling plaats en ook voor 2014 wordt weer een omzetdaling verwacht van circa 2% (Rabobank, 2014). Het is daarom interessant om nu juist te kijken naar een aantal drukkerijen/printmedia dienstverleners waarbij er de aanname is dat ze wel succesvol zijn binnen de industrie en succesvol veranderen om zo te kunnen blijven bestaan. Hoe verloopt dit veranderproces en welke culturele factoren spelen een rol? Veranderingen binnen de industrie zijn niet nieuw. De industrie heeft al veel veranderingen doorgemaakt. De afschaffing van hoogdruk en de opkomst van offset druk, de opkomst van print en de opkomst van desk top publishing (DTP) zijn enkele voorbeelden (van Hoorn, 2009). Nu zal er dan worden gekeken naar de verandering van traditionele drukkerij naar printmedia dienstverlener, mogelijk een verandering gevolgd op velen. Dit onderzoek bouwt voort op eerder onderzoek binnen de grafische industrie, onder andere van Habets (2012), van Hoorn (2009, 2012, 2013) en van Wijk (2012). Onderzoek naar organisatieverandering ontbreekt Doelstelling en vraagstelling Het doel van dit onderzoek is om inzicht te verwerven in het veranderproces van grafimedia bedrijven die verschuiven van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener en eventueel succes te verklaren. De hoofdvraag van dit onderzoek luidt als volgt: Hoe verloopt het (succesvolle) veranderingsproces van traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener en welke factoren spelen hierin een rol? Vanwege de essentie van de organisatiecultuur in het veranderproces (Lewin & Grabbe, 1945; Schein, 1990; Kotter, 1995; van Nistelrooij & de Wilde, 2008) is dan ook gekozen om vanuit deze invalshoek te kijken naar het veranderproces van traditionele drukkerij naar printmedia dienstverlener. 6

7 1.3. Relevantie Wetenschappelijke relevantie Studie naar organisatieverandering focust zich voornamelijk op twee zaken. Enerzijds op de antecedenten en de gevolgen van verandering en anderzijds op het verloop van verandering, waaronder het ontstaan, ontwikkelen, groeien en eindigen van verandering vallen. Het meeste onderzoek is gedaan naar het eerste, terwijl de laatste jaren meer interesse is gekomen in de wetenschap voor het laatste. Proces studies zijn van belang om gevoel voor het dynamische organisatieleven te krijgen en voor het ontwikkelen of testen van theorieën over organisatie aanpassingsvermogen, verandering, innovatie en re-design. Het begrijpen van de dynamiek, content en context is van belang en nog te weinig wetenschappelijk onderbouwt (van de Ven & Huber, 1990; Pettigrew, Woodman & Cameron, 2001) Praktische relevantie De grafische branche maakt momenteel veel veranderingen door, waarbij niet alle bedrijven in staat zijn om te anticiperen op deze veranderingen. Enkele midden- en kleinbedrijven binnen de branche doen dit echter wel door de verandering door te maken van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener. Het is nu van belang om te kijken hoe dit veranderproces verloopt en welke mogelijke factoren hier van invloed zijn. Bedrijven binnen de branche kunnen dit mogelijk meenemen in hun eigen bedrijfsvoering. 7

8 2. Theoretisch kader Hieronder zal er een theoretisch kader geschetst worden waarin de kernbegrippen van het onderzoek uiteengezet worden. Het onderzoek staat in het teken van organisatieverandering. Verandering in de klassieke zin ontstaat wanneer een individu of groep niet meer in lijn is met de realiteit van het geheel en doordat het huidige systeem faalt (Lewin & Grabbe, 1945). Organisatieverandering wordt veelal weergegeven als een tegenstelling, waarbij verschillende type verandering tegenover elkaar staan. Episodische verandering versus continue verandering heeft betrekking tot het proces en zal daarom voor deze thesis gebruikt worden (Weick, 2000; Weick & Quinn, 1999, 2004). Organisatiecultuur is de kern van organisatieverandering, vandaar dat vanuit deze hoek gekeken zal worden naar de verandering van traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener. Organisatiecultuur wordt door Schein (1990) omschreven als A pattern of basic assumptions, invented, discovered, or developed by a given group, as it learns to cope with its problems of external adaptation and interal integration (Schein, 1990, p. 111). Voor dit onderzoek wordt het Denison Culture Model (2003) gebruikt, een model dat organisatiecultuur in het kader plaatst van succes voor een onderneming. Het model bouwt voort op een reeks aan onderzoeken naar cultuur en succes (Denison, 1984, 1990, 1996, 2000; Denison, Janovics, Yound & Cho, 2006; Denison & Mishra, 1995; Denison & Neale, 1996; Fey & Denison, 2003). De vier culturele dimensies van het Denison Culture Model (2003) zijn aanpassingsvermogen, missie, betrokkenheid en consistentie. Meerdere onderzoeken ondersteunen de keuze voor deze vier dimensies (Gordon & DiTomaso, 1992; Kotter & Heskett, 1992; Sorenson, 2002). In totaal worden binnen deze vier culturele dimensies twaalf factoren onderzocht. Alle vier de dimensies worden dieper uiteengezet in het kader van succes voor de onderneming. Onder andere met onderzoek van Gill (2010), Gulati & Kletter (2003) en Porter (1980; 1985; 1990). 8

9 2.1. Organisatieverandering Er zijn verschillende manieren waarop organisaties veranderen. In de theorie worden verschillende type veranderbenaderingen genoemd, waarbij ze vaak worden weergegeven als een tegenstelling. Twee veelvuldig gebruikte procestypes zijn episodische verandering en continue verandering (Carter, Armenakis, Feild & Mossholder, 2012; Feldman, 2000; Hakonsson, Klaas & Carrol, 2012; Weick, 2000; Weick & Quinn, 1999, 2004). Hieronder zal dieper in worden gegaan op deze twee veranderprocessen. Episodische verandering ontstaat in periodes van divergentie, wanneer een organisatie steeds verder afwijkt van zijn equilibrium. Divergentie ontwikkeld zich wanneer de structuur van de organisatie niet in staat is om zich aan te passen aan de veranderende omgeving, waaronder bijvoorbeeld technologische verandering. Episodische verandering is ingrijpend en een incidentele gebeurtenis. De verandering wordt vaak gecreëerd met een bepaalde intentie vooraf en is strategisch en formeel. Deze vorm van verandering vraagt om en interventie van buitenaf. Verandering verloopt volgens de volgende drie fases: unfreeze, transition, refreeze (Weick & Quinn, 1999, 2004). Continue verandering houdt in dat er continue kleine aanpassingen gedaan worden. Verandering wordt gedreven door instabiliteit van de organisatie en alerte reactie op dagelijkse gebeurtenissen. Bij een continue verandering wordt verandering niet van te voren gepland, maar ontstaat het uit zichzelf. De ideale organisatie is in staat om zich continue aan te passen. Het succes of falen van een organisatie zijn gerelateerd aan organisatieverandering en de mate waarin ze mee kunnen veranderen met de omgeving (Carter et.al., 2012; Feldman, 2000; Hakonsson et. al., 2012; Orlikowski, 1996; Weick, 2000; Weick & Quinn, 1999, 2004). De tegenstelling wordt verklaard aan de hand van de positie waaruit de organisatie bestudeerd wordt. Wanneer er op macro niveau naar het veranderproces gekeken zal worden, zal men voornamelijk episodische verandering waarnemen. Wanneer men de organisatie van dichtbij bestudeerd, op microniveau, zal voornamelijk continue verandering plaats vinden (Weick & Quinn, 1999, 2004). Continue verandering op micro niveau kan ervoor zorgen dat de episodische verandering faalt of slaagt. Continue verandering zorgt dan voor hercoördinatie van processen, flow en structurering binnen de organisatie (Weick, 2000). 9

10 2.2. Organisatiecultuur Cultuur is niet statisch, maar constant in ontwikkeling en aan verandering onderhevig. Het is een complex fenomeen en bestaat uit verschillende lagen. De verschillende lagen zijn van elkaar te onderscheiden in de mate waarop ze zichtbaar zijn van de observant. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen visible artifacts, espoused beliefs and values en underlying assumptions. Artifacts zijn zichtbare organisatiestructuren en processen. Espoused beliefs and values zijn uitgesproken strategieën en ideeën. Underlying assumptions zijn onbewuste percepties, gedachtes en gevoelens (Schein, 1990, 1996, 2010). De onderliggende laag van gedragsnormen en waardeoriëntaties wordt gezien als bepalend voor het succes van cultuurverandering (van Nistelrooij & de Wilde, 2008). In de literatuur zijn meerdere kaders ontwikkeld waar cultuur door bestudeerd kan worden. Het Denison Culture Model (2003) is een model waarbij culturele kenmerken van organisaties in het kader van succes voor de organisatie worden geplaatst. Het model suggereert dat sommige kenmerken meer bijdragen aan succes voor de organisatie dan anderen culturele kenmerken. Voor deze thesis zal dit model als uitgangspunt dienen. Het model bestaat uit twaalf culturele factoren die worden ingedeeld in vier dimensies: betrokkenheid, consistentie, aanpassingsvermogen en missie. Figuur 1: Denison Culture Model (Denison, Haaland & Goelzer, 2003). 10

11 Binnen dit model bevinden zich tegenstrijdigheden, externe focus tegenover interne focus en flexibiliteit tegenover stabiliteit. Naar verwachting zullen niet alle dimensies even sterk aanwezig zijn in een organisatie. Wanneer er bijvoorbeeld veel aanpassingsvermogen is, zal er naar waarschijnlijkheid weinig consistentie zijn. Alle vier de dimensies kunnen bijdragen aan succes voor de organisatie (Denison et. al., 2003). Hieronder zullen de vier kenmerken, aanpassingsvermogen, missie, betrokkenheid en consistentie uiteengezet worden in het kader van succes voor de organisatie Aanpassingsvermogen Aanpassingsvermogen houdt in dat organisaties zich aanpassen aan de omgeving en dat de organisatie zich aanpast aan factoren om zich heen, zoals klanten. Creëren van verandering, klantenfocus en de lerende organisatie zijn de drie factoren die samen de dimensie aanpassingsvermogen vormen. Wanneer een industrie veranderd, is het van belang om aan te passen als organisatie om competitief voordeel te halen (Denison et. al., 2003). Organisaties passen zich aan, omdat ze niet meer aansluiten bij de situatie waarin we ons nu bevinden. Technologische vernieuwingen en de economische crisis zijn van invloed. We zien nieuwe organisatievormen. Een organisatie en de omgeving worden in de klassieke definitie beschreven als een andere orde. Organisaties kunnen heden ten dage ook bestaan buiten de formele organisatie of tussen formele organisaties in (Ahrne & Brunsson, 2011). Klantenfocus als factor voor succes wordt ook omschreven door Gulatti & Kletter (2005). Ze omschrijven een losse organisatiestructuur gefocust op relaties, onder andere met klanten. Waar organisaties zich vroeger voornamelijk richten op het managen van afdelingen, gaan organisaties zich nu steeds meer richten op het managen van zowel interne als externe relaties. Samenwerking wordt volgens hen heden ten dage een essentieel onderdeel van bedrijfsvoering. Er worden vier verschillende dimensies van relationeel kapitaal genoemd: klanten, leveranciers, allianties en sub-units. Daarnaast worden er verschillende niveaus van relationeel kapitaal weergegeven: ownership, investment, enhancement en transaction. Hierbij is ownership het hoogst haalbare en transaction het laagst haalbare (Gulatti & Kletter, 2005). 11

12 Figuur 2: De relatie georiënteerde organisatie (Gulatti & Kletter, 2005) In figuur 3 wordt een van de vier dimensies uiteengezet, de relatie tussen het bedrijf en de klant. Wanneer men op het niveau van ownership zit neemt het bedrijf volledige eigenaarschap voor het oplossen van een probleem van de klant. Op het laagste niveau is er geen relatie tussen het bedrijf en zijn klant, maar besteld de klant alleen maar op basis van prijs. Op de een na laagste trede, enhancement, is er een relatie tussen de klant en het product/merk, niet tussen de klant en het bedrijf. Als het merk verkocht wordt naar een ander bedrijf zal de klant meegaan. Op de derde trede staat investment, hierbij is er wederzijdse loyaliteit tussen het bedrijf en de klant. Het bedrijf zal dan op maat gemaakte voorstellen doen wat betreffende producten of services (Gulatti & Kletter, 2005). Figuur 3: De klant-relatie ladder (Gulatti & Kletter, 2005) 12

13 Ook door anderen wordt het belang van relationeel kapitaal en in het specifiek de klantrelatie gezien. Het bieden van oplossingen voor de klant in plaats van alleen leveren van producten levert meerwaarde op (Kohtamaki, Partanen & Moller, 2013; Windahl and Lakemond, 2010). Doordat de organisatie zich meer richt op relaties, wordt de organisatie ansich veel omvattender. Door samenwerking met strategische partners is het bedrijf in staat om ook daadwerkelijk oplossingen aan te bieden aan de klant. Samenwerkingsverbanden hebben volgens Ellinger, Keller & Ellinger (2000) en volgens Provan &Wilward (2001) een positief effect op het succes van de onderneming. Naast creëren van verandering en klantenfocus, wordt de lerende organisatie genoemd onder de dimensie aanpassingsvermogen als mogelijke factor voor succes (Denison et. al., 2003). A learning organisation is a place where employees axcel at creating, acquiring, and transferring knowledge. There are three building blocks of such institutions: (1) a supportive learning environment, (20) concerete learning processes and practices, and (3) leadership behavior that reinforces learning (Garvin, Edmondson & Gino, 2008, p. 110). Wanneer een organisatie zich continue aanpast aan de omgeving en leert, zal dit bijdragen aan succes voor de onderneming (Garvin et. al., 2008; Schein, 1990, 1996, 2010; Senge 1990, 2014) Missie Missie is de tweede culturele dimensie en wordt gevormd door de factoren strategie, (concrete) organisatiedoelen en visie (Denison et. al., 2003). De begrippen missie, visie, strategie en doelen zijn overlappend. Een missie wordt bijvoorbeeld gezien als de eerste stap bij het vormen van een strategie, een planning voor het bedrijf. Het gaat over de vraag: What is our business, and what should it be (Campbell & Yeung, 1991, p. 145)? Een visie wordt omschreven als: A mental image of a possible and desirable future state of the organisation. The critical point is that a vision articulates a view of a realistic, credible, attractive future for the organisation (Campbell & Yeung, 1991, p. 145). 13

14 Het hebben van een strategie, een missie en een visie zorgt voor competitief voordeel en dus voor succes van de onderneming. De strateeg kan bepalen waar de zwaktes en sterktes van de organisatie zitten en zo ervoor zorgen dat het bedrijf een goede positie inneemt in de markt. Sustainable competitive advantage comes from strategic positioning, delivering unique value to customers by doing things differently than your competitiors (Porter, 1996, p. 1). Het hebben van een strategie, doelen en een lange termijn visie draagt tevens bij aan een succesvol veranderproces. Gill (2010) heeft een model uiteengezet, waarin verschillende kenmerken omschreven worden van leiderschap die van belang zijn voor een effectief veranderproces waaronder visie en strategie. Een visie zorgt voor dissatisfactie met de status quo en zorgt ervoor dat veranderen als noodzaak wordt gezien. Een strategie helpt om de missie en visie te bewerkstelligen en is daarom noodzakelijk voor een goed veranderproces (Gill, 2010) Betrokkenheid Betrokkenheid houdt in dat directeuren, managers en werknemers zich verbonden voelen met de organisatie en het gevoel hebben dat ze een stukje van de organisatie bezitten. Mensen van alle niveaus binnen de organisatie voelen zich betrokken bij beslissingen die te maken hebben met hun werk. Ze voelen dat hun werk direct verbonden is met de doelen van de organisatie. Drie factoren die samen de dimensie betrokkenheid vormen zijn empowerment, team oriëntatie en capaciteitsontwikkeling. Deze factoren kunnen alle drie op een eigen manier bijdragen aan succes voor de onderneming (Denison et. al., 2003). Empowerment betekend letterlijk mensen kracht geven. Team oriëntatie heeft te maken met de manier waarop de organisatie vorm wordt gegeven, in dit geval in teams. Capaciteitsontwikkeling heeft te maken met ontwikkelen van de werknemers op alle organisatieniveaus. Er is onderzoek gedaan naar de relatie tussen betrokkenheid en succes van de onderneming. Bij een hoge mate van betrokkenheid wordt er beter gepresteerd, al dan niet in een zwak verband. Verder worden veranderprocessen gezien als een bedreiging voor de mate van betrokkenheid bij de organisatie, omdat het vaak gepaard gaat met ontslag (Allen & Meyer, 1990; Klein, Becker & Meyer, 2009; Neininger, Lehmann-Willenbrock, Kauffeld & Henschel, 2010; Randall, 1990; Riketta, 2002). 14

15 In het model van Gill (2010) wordt empowerment genoemd als belangrijke factor voor een succesvol veranderproces. Mensen worden in staat gesteld te doen wat ze moeten doen tijdens het veranderproces. Mensen stimuleren, betrokken laten voelen bij het proces zorgt ervoor dat het veranderproces beter verloopt. Mensen moeten zich ook betrokken voelen bij de missie en visie om deze te kunnen bewerkstelligen (Gill, 2010). Het komt er dus op neer dat het lastig is om betrokkenheid vast te houden bij de organisatie tijdens het veranderproces en dat er leiderschap nodig is om dit te bewerkstelligen. Als er wel betrokkenheid is binnen de organisatie zou dit een verklarende factor kunnen zijn voor succes (Denison et. al., 2003) Consistentie Consistentie houdt in dat de cultuur goed gecoördineerd is en goed geïntegreerd in de organisatie. Gedrag komt voort uit een vaste set waardes en zowel werknemers als leidinggevenden hebben een gemeenschappelijke mindset. Er is een hoge mate van conformiteit. Kernwaarden, overeenkomstigheid en coördinatie/integratie zijn de factoren die samen de dimensie consistentie vormen (Denison et. al., 2003). Kernwaarden zijn de belangrijkste waarden voor een organisatie en bevinden zich in de diepere cultuurlaag (Schein, 1990, 1996, 2010; van Nistelrooij & de Wilde, 2008). Overeenkomstigheid is de mate waarin werknemers het met elkaar eens zijn en dezelfde ideeën delen over de organisatie. Coördinatie en integratie heeft betrekking op de manier van werken en hoe deze geïncorporeerd is in de organisatie. Als er veel consistentie is binnen en organisatie kan dit leiden tot succes voor de onderneming (Denison et. al., 2003). 15

16 2.3. Het gebruik van theoretische inzichten in deze masterthesis Voor deze thesis zal de aard van het veranderproces van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener onderzocht worden. Er wordt gekeken naar het proces, waarbij er naar verwachting episodische of continue verandering waarneembaar zal zijn (Weick, 2000; Weick & Quinn, 1999, 2004). Hoe verloopt het veranderproces van traditionele drukkerij naar printmedia dienstverlener? Vervolgens wordt er gekeken welke culturele factoren van invloed zijn op dit proces, waarbij het Denison Culture model (2003) en de twaalf factoren die daarin worden genoemd als uitgangspunt zijn genomen. Welke factoren zijn van invloed op het veranderproces? Het betreft een onderzoek naar organisatieverandering, waarbij naar verwachting de culturele dimensies met externe focus, naar voren zullen komen als relevante dimensies tijdens het veranderproces. Creëren van verandering past bij een externe focus, waaronder een groot aanpassingsvermogen en duidelijke missie. De factoren met interne focus zullen naar verwachting minder aanwezig zijn. 16

17 3. Methode Het onderzoek is een kwalitatieve multiple case studie, waarbij er vijf bedrijven onderzocht zijn die binnen de grafische branche de verandering van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener hebbend doorgemaakt of aan het doormaken zijn. Er zal ten eerste worden ingegaan op de cases en de case selectie waarna het de topics van het onderzoek geoperationaliseerd worden. Tenslotte zal de onderzoeksprocedure en de data analyse aan bod komen Cases en case selectie Vanwege de complexiteit van het veranderproces van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener is er voor een multiple case-study gekozen. Case study onderzoek kenmerkt zich als onderzoeksstrategie door de focus op het begrijpen van de dynamiek binnen een bepaalde setting (Eisenhardt, 1989; Swanborn, 2010). Het is daarom geschikt voor deze thesis om het proces van verandering, van traditionele drukkerij naar printmedia dienstverlener, te begrijpen. Er is gekozen voor een maximum van vijf cases, om zo de diepgang van het onderzoek te waarborgen. Er zijn vijf bedrijven geselecteerd binnen de grafische industrie die de verandering van een traditionele drukkerij naar een printmedia dienstverlener hebben doorgemaakt of aan het doormaken zijn. De vijf bedrijven zijn geselecteerd op basis van convenience sampling (nonprobability sampling). In samenspraak met een consultant binnen de grafische industrie zijn de bedrijven geselecteerd. Op basis van zijn kennis van de branche zijn de bedrijven gekozen. Naast het overeenkomstige kenmerk dat de bedrijven een veranderproces aan het doormaken zijn, doen ze het momenteel allemaal goed in de branche. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de vijf gekozen bedrijven. 17

18 Tabel 1: De cases C1: Drukkerij: Nog aanwezig, verdwijnt op korte termijn Dienstverlening: Groot aanbod aan diensten Positionering: Communicatiebureau Locatie: Noord-Holland (Randstad) Werknemers: 25 Begin veranderproces: 2004/2005 Bedrijf: Familiebedrijf sinds 1902 C2: Drukkerij: Nog aanwezig, verdwijnt op de lange termijn Dienstverlening: Groot aanbod aan diensten Positionering: Communicatiebureau Locatie: Overijssel Werknemers: 9 Begin veranderproces: 2004/2005 Bijzonderheden: 18 jaar geleden opgericht door huidige ondernemer C3: Drukkerij: Blijft aanwezig in afgeslankte vorm Dienstverlening: Groot aanbod aan diensten Positionering: Communicatiebureau Locatie: Brabant Werknemers: 12 Begin veranderproces: 2007 Bijzonderheden: Familiebedrijf C4: Drukkerij: Blijft aanwezig Dienstverlening: Groot aanbod aan diensten Positionering: Full-service bedrijf, drukkerij en vormgeving Locatie: Gelderland Werknemers: 8 Begin veranderproces: 2008 Bijzonderheden: Het bedrijf is ontstaan als grafisch ontwerpbureau, waarna de drukkerij als aparte tak erbij is gekomen om vervolgens in 2008 samen te gaan met de vormgeving. C5: Drukkerij: Blijft aanwezig Dienstverlening: Voornamelijk product complementering en uitbesteding Positionering: Drukkerij als one stop shop Locatie: Gelderland Werknemers: 9 Begin veranderproces: 2007 Bijzonderheden: Familiebedrijf, vrouwelijke ondernemer 18

19 3.2. Operationalisatie Aan de hand van Choguill (2005) is het onderzoeksontwerp geoperationaliseerd. De belangrijkste topics worden daarin uiteen gezet. Tijdens de interviews, document analyse en observaties zijn deze concepten en topics leidend geweest. Verder heeft de geïnterviewde in kwestie tijdens het interview zelf nog onderwerpen naar voren kunnen brengen die in zijn of haar ogen relevant zijn voor het veranderproces. Hoe verloopt het veranderproces van traditionele drukkerij naar printmedia dienstverlener? Welke factoren zijn van invloed tijdens het veranderproces? Episodische verandering (o.a. Weick, 2000; Weick & Quinn, 1999, 2004) Continue verandering (o.a. Weick, 2000; Weick & Quinn, 1999, 2004) Tabel 2: Operationalisatie Onderzoeksdoel Concept Subconcept Topics Dataverzameling Organisatieverandering Organisatiecultuur Aanpassingsvermogen (o.a. Denison, et. al., 2003; Gulati & Kletter, 2005; Senge, 2006) Divergentie Incidenteel Intentie Transitie Reactie op gebeurtenissen Doorlopend Zelf organiserend Rebalance Creëren van verandering Klantenfocus De lerende organisatie Semi gestructureerd diepte interview, observatie & documentatie analyse Semi gestructureerd diepte interview, observatie & documentatie analyse Semi gestructureerd diepte interview, observatie & documentatie analyse Interview vragen Kunt u de veranderingen die uw bedrijf heeft meegemaakt omschrijven? Waarom bent u gaan veranderen? Waren de veranderingen gepland en zo ja, door wie? Zijn er bepaalde mensen die de veranderingen hebben gestuurd en zo ja, wie dan? Zijn er aanpassingen gedaan aan de hand van interne/externe gebeurtenissen en zo ja, wat voor? Is er sprake van continue aanpassing door de organisatie zelf of juist niet? Hoe passen jullie je aan, aan de omgeving? Hoe is de relatie met de klant? Hoe gaan jullie om met fouten? Wat voor rol speelt kennis binnen jullie 19

20 Missie (o.a. Denison, et. al., 2003; Gill, 2010; Porter 1996) Betrokkenheid (o.a. Denison et. al., 2003; Gill, 2010) Consistentie (o.a. Denison et. al., 2003; Schein, 2006; van Nistelrooij & de Wilde, 2008) Strategie Visie Empowerment Team oriëntatie Organisatiedoelen Capaciteitsontwikkeling Kernwaarden Overeenkomstigheid Coördinatie/ integratie Semi gestructureerd diepte interview, observatie & documentatie analyse Semi gestructureerd diepte interview, observatie & documentatie analyse Semi gestructureerd diepte interview, observatie & documentatie analyse organisatie? Wat is jullie strategie? Wat zijn jullie doelen? Wat is jullie visie? Hebben jullie een missie en zo ja, hoe luidt deze missie? Hoe zou je de betrokkenheid van medewerkers omschrijven? Wordt er gebruik gemaakt van teams binnen jullie organisatie? Wordt er geïnvesteerd in de capaciteiten van medewerkers om concurrentievoordeel te behalen en zo ja, hoe dan? Wat zijn jullie kern waarden binnen jullie organisatie? Worden deze waarden ook gedeeld? Hoe is de samenwerking intern? Is de manier van werken geïntegreerd in de organisatie en zo ja, kunt u daar voorbeelden van noemen? 20

Concurreren op klantwaarde

Concurreren op klantwaarde Concurreren op klantwaarde Trendseminar 14 februari Albert Noppen Ontwikkeling grafische sector 6 4 2 0-2 2007 2008 2009 2010* 2011* Ontwikkeling productievolume in % -4-6 Ontwikkeling omzet in % -8-10

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

Presentatie onderzoek Richard van Hoorn. Nieuwegein 26 mei 2011

Presentatie onderzoek Richard van Hoorn. Nieuwegein 26 mei 2011 Presentatie onderzoek Richard van Hoorn Nieuwegein 26 mei 2011 Agenda Nieuwe Drukvormen, 2009 Actuele trends en ontwikkelingen Nieuwe structuur bedrijfstak 2009: Nieuwe Drukvormen Wat maakt drukkerijen

Nadere informatie

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans LEADERSHIP IN PROJECT-BASED ORGANIZATIONS Dealing with complex and paradoxical demands Leiderschap

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Hoe maak ik een succesvolle (over)stap van drukkerij naar printservice bedrijf. Albert Noppen

Hoe maak ik een succesvolle (over)stap van drukkerij naar printservice bedrijf. Albert Noppen Hoe maak ik een succesvolle (over)stap van drukkerij naar printservice bedrijf Albert Noppen Agenda Trends (analoog / digitaal) Klantbehoeften en klantfricties Strategie Praktische voorstellen voor aanpak

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

SAMENWERKEN MET CENTRALE PRINTSERVICES

SAMENWERKEN MET CENTRALE PRINTSERVICES SAMENWERKEN MET CENTRALE PRINTSERVICES Richard van Hoorn Trendseminar 4 februari0 Centrale printservices? Definitie: Centrale printservices (CPS) zetten productieprinters in voor andere afdelingen binnen

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Grip op verandering door het verbinden van cultuur en strategie

Grip op verandering door het verbinden van cultuur en strategie Grip op verandering door het verbinden van cultuur en strategie VNO-NCW 4 maart 2015 De heliumstick We zijn gestart met de oefening met de Heliumstick. De opdracht leek eenvoudig: breng de stick met zijn

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

DTPH. In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden.

DTPH. In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden. PANTONE 877C PANTONE 642C PANTONE 656C Beyond creativity In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden. DTPH. Sinds 2010 is #grafischespoed nooit

Nadere informatie

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN EEN NIEUW SOORT ONDERNEMERSCHAP RESULTAAT KOERS VISIE PERSOONLIJK LEIDERSCHAP MEERWAARDE & RENDEMENT WAARDEN BEWUST WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN ANNO 2013 Waarden Bewust Ondernemen

Nadere informatie

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen:

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Software voor het ontwikkelen en activeren van een sterk merk. Online Branding Software Wazokuu! Online Branding is software die de belangrijkste

Nadere informatie

Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching

Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching Adviesbureau nieuwe stijl Strategie leiderschap - coaching Samenvatting InmensGroeien is opgericht door Joop Egmond en Maarten Smits. Het bedrijf is ontstaan uit de wens om voor mensen binnen organisaties

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

Factsheet DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People

Factsheet DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People Factsheet DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People Onze experts brengen u digitale kennis en ervaring op locatie. Om voortdurend in te kunnen spelen op veranderende

Nadere informatie

door Josée van der Hoek Rotterdam, 13 april 2010 Between-us

door Josée van der Hoek Rotterdam, 13 april 2010 Between-us door Josée van der Hoek Rotterdam, 13 april 2010 Between-us Agenda 11:45 12:10: Inloop en ontvangst 12:10 12.30: De analyse & resultaten Josée van der Hoek Between-us 12.30 12.50: Web2Print Rob Wilders

Nadere informatie

Van beeldscherm tot output

Van beeldscherm tot output Van beeldscherm tot output Uw grafische specialist en partner Grafinex ondersteunt de grafimedia industrie met een breed spectrum aan diensten en producten. Met deskundig advies en oplossingen op maat.

Nadere informatie

NLP Practitioner: De weg naar succes!

NLP Practitioner: De weg naar succes! NLP Practitioner: De weg naar succes! Kracht ervaren en gebruiken Sneller en diepgaander communiceren Emoties leren beheersen Onderscheidend zijn Genieten van het leven Jouw eigen weg leren gaan Waarom

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Change. Making Change Happen!

Change. Making Change Happen! Change MANaGEMENT Making Change Happen! 2 Uw organisatie verandert. Vaak onder druk van de markt, aandeelhouders of belanghebbenden. Maar soms gewoon omdat u zelf gelooft dat het beter kan. Het merendeel

Nadere informatie

Directie. Vormgeving, Concept development. Administratie. Logistiek Sales Marketing

Directie. Vormgeving, Concept development. Administratie. Logistiek Sales Marketing Quickscan Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 26 augustus 2013 JH Business Promotions heeft

Nadere informatie

Passie 2.0. Teamgeest helpt bij scoren. Inkt door de aderen. Concurrenten op afstand

Passie 2.0. Teamgeest helpt bij scoren. Inkt door de aderen. Concurrenten op afstand Passie 2.0 Teamgeest helpt bij scoren Inkt door de aderen ZuidamUithof Drukkerijen spreekt met medewerkers over hun ambities, drijfveren en overtuigingen. Leidinggevenden spelen daar op in, zodat medewerkers

Nadere informatie

Goed management is noodzaak

Goed management is noodzaak Externe druk Interne druk afnemende marges grotere markten complexere klantenomgeving technologische verandering maatschappij wettelijke kaders partnerships aandeelhouders/ de beurs Goed management is

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- MADE IN HOLLAND De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ------------------------------------INHOUD------------------------------------

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

Over Performance Dialogue

Over Performance Dialogue Over Performance Dialogue Wij ondersteunen organisaties bij het versterken van de dialoog tussen de organisatie en haar medewerkers over functioneren en presteren. Dit doen wij door middel van training

Nadere informatie

Het beheersen van strategie in de Ouderenzorg. Afstudeeronderzoek E. Leemans

Het beheersen van strategie in de Ouderenzorg. Afstudeeronderzoek E. Leemans Het beheersen van strategie in de Ouderenzorg Afstudeeronderzoek E. Leemans Voorwoord 16 januari 2015 Beste lezer, Voor u ligt het onderzoeksrapport wat ik in het kader van de Extended Master Organisation

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Flexibel werken en organiseren

Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Inhoud Inhoud Inleiding De kracht van flexibiliteit Differentiatie in ontwikkeling en doorstroom gebaseerd op organisatieverschillen Aspecten

Nadere informatie

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN WHITEPAPER HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN..HET EFFECT VAN VREEMDE OGEN.. Copyright 2014 OPDIC W www.implementatie-erp.nl E info@implementatie-erp.nl Hoe de kans op een succesvolle

Nadere informatie

Selling software anno 2014, een vak apart? Reint Jan Holterman 14 mei 2014

Selling software anno 2014, een vak apart? Reint Jan Holterman 14 mei 2014 Selling software anno 2014, een vak apart? Reint Jan Holterman 14 mei 2014 Even voorstellen Marketingadvies voor softwarebedrijven Marketing strategie Product positionering Content creatie Interim marketing

Nadere informatie

Leiderschap bij verandering

Leiderschap bij verandering Leiderschap bij verandering Boek: John P. Kotter, 1998 ISBN-13: 9789052612317 ISBN-10: 9052612315 Samenvatting: Involve Inhoudsopgave Algemeen...2 De drijvende kracht achter geslaagde verandering...2 Stap

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5

Inhoudsopgave. Bladzijde 4/5 Bladzijde 4 Bladzijde 4 Bladzijde 5 Mediavormgeving Inhoudsopgave Wat doet een mediavormgever? - Waar werkt een mediavormgever - Welke taken verricht een mediavormgever? - Welke eigenschappen heeft een mediavormgever Typering beroepengroep

Nadere informatie

ORGANISATIEDISSONANTIE

ORGANISATIEDISSONANTIE ORGANISATIEDISSONANTIE Hebben wij dat? Marianne Kok 2015 Marianne Kok Titel Organisatiedissonantie Ondertitel Hebben wij dat? ISBN 978-90-823911-0-7 Druk Eerste druk, 2015 NUR 801 management algemeen Trefwoorden:

Nadere informatie

Groeien vanuit de innerlijke grondhouding

Groeien vanuit de innerlijke grondhouding Groeien vanuit de innerlijke grondhouding Succesvolle ondernemers maken bewust of onbewust gebruik van eeuwenoude universele spirituele wetmatigheden. Hierdoor beschikken ze over een transformationele

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

BeCube = B. Merkstrategie

BeCube = B. Merkstrategie BeCube, brand & communications BeCube = B 3 Oftewel: wees tot de derde macht. Tijd, ruimte en kansen laten zich afdwingen. Verleg grenzen Er is altijd een oplossing. Altijd een stap meer. Merkstrategie

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-Charter Buro Project.

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-Charter Buro Project. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-Charter Buro Project. De visie en missie van Buro Project over MVO Buro Project streeft via haar MVO-charter een strategie voorop te stellen waarbij iedere stakeholder

Nadere informatie

strategie concept creatie

strategie concept creatie strategie concept creatie Wij houden van competities, daag ons uit voor uw pitch?tip: Waarom wij? Innovatie in Design Een merk is de spiegel van uw creatie. Het vertegenwoordigt uw product en uw bedrijf.

Nadere informatie

strategie concept creatie

strategie concept creatie strategie concept creatie Wij houden van competities, daag ons uit voor uw pitch!?tip: Waarom wij? INNOVATIE IN DESIGN Een merk is de spiegel van uw creatie. Het vertegenwoordigt uw product en uw bedrijf.

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

Het Online Marketingplan. Het Social Media Plan als onderdeel van het Marketing Plan

Het Online Marketingplan. Het Social Media Plan als onderdeel van het Marketing Plan Het Online Marketingplan Het Social Media Plan als onderdeel van het Marketing Plan 1 Wil je een online marketingplan voor jouw organisatie beschrijven? In dit document vind je de opzet voor zo n plan.

Nadere informatie

Kennismiddag: Demand Management

Kennismiddag: Demand Management Kennismiddag: Demand Management Agenda Agenda Even voorstellen Inleiding FM FM en uitbesteden Een praktijkvoorbeeld Pauze Wat is Demand management? Borrel 9-10-2014 Kennismiddag: Demand Management Even

Nadere informatie

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE TOOLS VOOR MANAGERS 2 Vlerick Business School 1WAT IS STRATEGIE? WHAT IS STRATEGY? 4 Vlerick Business School Formulating Winning Business Strategies MISSIE,

Nadere informatie

2 1/2. digitale interne communicatie. Luc de Ruijter. Binnenkort verkrijgbaar!

2 1/2. digitale interne communicatie. Luc de Ruijter. Binnenkort verkrijgbaar! digitale interne communicatie Binnenkort verkrijgbaar! Inhoud als basis voor het verbeteren van dienstverlening en samenhang in digitale (interne) communicatie Luc de Ruijter Digitale interne communicatie

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT Exact Online CASE STUDY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT En daarna dat van ondernemers Onze branche staat

Nadere informatie

Effectief investeren in management

Effectief investeren in management Effectief investeren in management Veel organisaties zijn in verandering. Dat vraagt veel van de leidinggevenden/managers. Zij moeten hun medewerkers in beweging krijgen om mee te veranderen. En dat gaat

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Georges Dockx Lid Expert groep PME/KMO Onafhankelijk consultant voor KMO Georges.dockx@resulto.be,

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

The brand. Introductie.

The brand. Introductie. Brandmanual. The brand Introductie. NL Innovators. ontstaan vanuit Code 06 Business- en Conceptdevelopment, met het idee om op toegankelijke wijze mensen met innovatieve ideeën verder te helpen. Gestart

Nadere informatie

BENELUX RESEARCH PROJECT.

BENELUX RESEARCH PROJECT. BENELUX RESEARCH PROJECT INTRODUCTIE Ben jij een enthousiaste en ambitieuze student aan de RSM, ESE of een andere faculteit *? Ben jij op zoek naar een elective of extracurriculaire activiteit, en wil

Nadere informatie

De online bedrijfsanalysetool PARTNERPROGRAMMA

De online bedrijfsanalysetool PARTNERPROGRAMMA De online bedrijfsanalysetool PARTNERPROGRAMMA MKB ondernemer wil duiding cijfers & strategisch advies van zijn accountant Uitkomst wetenschappelijk onderzoek onder ondernemers Klantonderzoek SRA en Universiteit

Nadere informatie

EEN VAN ONZE EXPERTS. For every situation, there is a suitable line from a song

EEN VAN ONZE EXPERTS. For every situation, there is a suitable line from a song EEN VAN ONZE EXPERTS For every situation, there is a suitable line from a song Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn

Nadere informatie

DE CIO VAN DE TOEKOMST

DE CIO VAN DE TOEKOMST MIC 2015 DE CIO VAN DE TOEKOMST 30 oktober 2015 Mark van der Velden principal adviseur, interim manager EVEN VOORSTELLEN ONDERWERPEN De complexiteit van ICT in de zorg ICT ontwikkeling in drie stappen

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Handleiding (voor student) beroepsproducten en toetsing Periode 1 en 2 Communicatie Deeltijd

Handleiding (voor student) beroepsproducten en toetsing Periode 1 en 2 Communicatie Deeltijd Handleiding (voor student) beroepsproducten en toetsing Periode 1 en 2 Communicatie Deeltijd Inleiding In deze handleiding vind je de beschrijving van de beroepsproducten die je in de eerste twee periodes

Nadere informatie

Ready Business. Vodafone Power to you

Ready Business. Vodafone Power to you Ready Business Vodafone Power to you 1 Klaar voor verandering De wereld verandert in een steeds hoger tempo. Dat biedt kansen, maar ook uitdagingen. Alle bedrijven - groot en klein - moeten hierop voorbereid

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

COMMUNICATIE ONDERZOEK BIJ FERRO EXPLORE!

COMMUNICATIE ONDERZOEK BIJ FERRO EXPLORE! COMMUNICATIE ONDERZOEK BIJ FERRO EXPLORE! AUTEUR: FERRO EXPLORE/GERBEN BRUINS GEPUBLICEERD IN: PRODUCTBROCHURE COMMUNICATIEONDERZOEK INHOUD WAAROM ONDERZOEK? CONCEPTONDERZOEK DE PRETEST WANNEER? FERRO

Nadere informatie

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam

Profiel. Manager Bibliotheken. 20 maart 2015. Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Profiel Manager Bibliotheken 20 maart 2015 Opdrachtgever Stichting Bibliotheek Rotterdam Voor meer informatie over de functie Manon Min, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

Toekomstscenario s voor de centrale repro. Xerox kennissessie 16 april 2014

Toekomstscenario s voor de centrale repro. Xerox kennissessie 16 april 2014 Toekomstscenario s voor de centrale repro Xerox kennissessie 16 april 2014 Agenda Richard van Hoorn Zelfstandig Ooa organisatieadviseur Gespecialiseerd in printmedia ICT Projectleider Media Alliantie Agenda:

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

SRM College for Brand Management

SRM College for Brand Management SRM College for Brand Management Exameneisen Inleiding Zoals in het examenreglement is bepaald, wordt de strekking van de hierna geformuleerde eisen nader aangeduid door het studiemateriaal van de opleiding

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Customer Relationship Management De cursus Customer Relationship Management (CRM) duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van

Nadere informatie

Preview Performance Customer Interactions 2011

Preview Performance Customer Interactions 2011 Katja van Wel Senior consultant Katjavanwel@tote-m.com Preview Performance Customer Interactions 2011 12 Januari 2011, CRM Inspiration over Onderzoeken Agenda Introductie TOTE-M Customer Experience Preview

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Web2Print 25 jaar. Herman Hartman. Herman Hartman 29 maart 2012 - Web2Print 25 jaar + Herman Hartman. Herman Hartman Grafisch Advies

Web2Print 25 jaar. Herman Hartman. Herman Hartman 29 maart 2012 - Web2Print 25 jaar + Herman Hartman. Herman Hartman Grafisch Advies Web2Print 25 jaar + Herman Hartman + Web2Print 25 jaar Meer dan 25 jaar geleden zetten we in de grafische sector al de bulletinboards in waarop klanten met een modem konden inloggen en zo bestanden aanleveren

Nadere informatie

The Future: what s in it for us!

The Future: what s in it for us! The Future: what s in it for us! Tim Rook Marketing Republic! 16 juni 2010 Persoonlijke introductie: Chief Inspiration Officer: Marketing Republic! Ruim 20 jaar ervaring in Channel Marketing & Communicatie:

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Agenda Introductie Performance Management Stellingen Afsluiting Luciano

Nadere informatie

Het stappenplan. Inleiding

Het stappenplan. Inleiding Het stappenplan Inleiding Op de pagina instrumenten op Overstag.nu vind je instrumenten, informatie en inspiratie om binnen je eigen organisatie met het thema duurzame inzetbaarheid aan de slag te gaan.

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Nico Verbaan

Curriculum Vitae. Nico Verbaan Curriculum Vitae Nico Verbaan oog voor resultaat/hart voor mensen hr = mindset het nwe ontwikkelen talent management people & performance can do/will do Geboortedatum 18 januari 1964 Adres Groen-blauwlaan

Nadere informatie

Co-creatie. en haar toekomst. Tom Zeegers

Co-creatie. en haar toekomst. Tom Zeegers Co-creatie en haar toekomst. Tom Zeegers Tom Zeegers 16-10-2014 Nijmegen Anticiperen heeft de toekomst: weet wat de klant wil, voordat hij dat zelf weet is een artikel wat recentelijk op Frankwatching

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010

GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 Inspireren, creëren, organiseren GRIP OP MEER MET MINDER AMC SEMINAR AMSTERDAM 28 oktober 2010 1 Inleiding Enquete, SUTO 2010 De wereld In 2010 Trends, Scenario s en Prognoses Voor komende Jaren. Piet

Nadere informatie

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal?

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? White paper Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? Deze white paper wordt u gratis aangeboden door De Valk Leadership Company Datum: 1 januari 2013 Versie: 2.0 Auteur: Guido

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: Toekomst van het Communicatievak

Rapportage. Onderzoek: Toekomst van het Communicatievak Rapportage Onderzoek: Toekomst van het Communicatievak In opdracht van: DirectResearch & Logeion en d Associatie van hoofden Communicatie Datum: 15 september 2014 Projectnummer: 2013008 Auteur(s): John

Nadere informatie

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA LINCOLN STEFFENS I have seen the future and it works IiP = Meer dan Opleiden! (veel meer.) Recent Onderzoek Informeel Leren ( Research voor Onderwijs &

Nadere informatie

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen!

F reader. Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! F R I E N D S F reader Het nieuwe ondernemen. is gewoon durven te veranderen! Als we de berichtgeving van de laatste maanden mogen geloven staat de non food detailhandel voor een herstructureringsslag.

Nadere informatie

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Opkomst van Social Media verandert klant contact Trend Beschrijving Consequenties Gebruik Social Media Ruim 70% van de

Nadere informatie

Waarderend leidinggeven

Waarderend leidinggeven Waarderend leidinggeven Alleen ga je sneller, samen kom je verder Meerkat Rob van der Loo & Niels Tekke Woensdag 25 november Meerkat Snelheid geven aan wezenlijke verandering Begeleiding van team- en organisatiegroei:

Nadere informatie

Afstudeerprofiel MMP. Programma. Media Marketing Publishing Media: branche waarvoor we je opleiden 10-1-2011. MMP = Media Marketing Publishing

Afstudeerprofiel MMP. Programma. Media Marketing Publishing Media: branche waarvoor we je opleiden 10-1-2011. MMP = Media Marketing Publishing Afstudeerprofiel MMP Eric de Boer Werkervaring: Marketeer Docent marketing MMP MMP = Programma Rolf Stam Werkervaring: Marketeer Docent (internet)marketing Wat is MMP? Waarom MMP? Verschil MMP t.o.v. de

Nadere informatie