LEVENSEINDEKLINIEK HELPT MEER MENSEN IN 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LEVENSEINDEKLINIEK HELPT MEER MENSEN IN 2014"

Transcriptie

1 2014

2 LEVENSEINDEKLINIEK HELPT MEER MENSEN IN 2014 De Levenseindekliniek heeft in 2014 aan 232 mensen euthanasie gegeven. Dat waren er 98 meer dan in Het grootste deel betrof mensen met somatische aandoeningen, zoals ernstig longlijden, MS en ALS of de gevolgen van een beroerte. Bijna een kwart had kanker. Een vijfde leed aan een stapeling van ouderdomsklachten. Vier mensen waren boven de 100 jaar, onder wie twee van 103. In totaal meldden zich 1035 mensen met een euthanasieverzoek, 40 procent meer dan in 2013 (749). Iets meer dan één op de drie vroeg om euthanasie vanwege een psychiatrische aandoening. Uiteindelijk kregen 17 psychiatrische patiënten euthanasie. De Levenseindekliniek krijgt vooral de ingewikkelder euthanasieverzoeken, van psychiatrische patiënten, mensen met niet-terminale ziekten, dementie of een stapeling van ouderdomsklachten. Desondanks neemt ook het aantal terminale kankerpatiënten toe dat een beroep doet op de kliniek. In 2013 was dat nog 5 procent van het totaal aantal verzoeken, in 2014 al 16 procent. Directeur Steven Pleiter van de Levenseindekliniek noemt de toename van terminale patiënten zorgwekkend. De Levenseindekliniek vindt dat zij er primair is voor de complexere zaken, en dat kankerpatiënten bij de eigen arts of een vervanger daarvan terecht moeten kunnen. Van alle euthanasieverzoeken in Nederland is 75 procent afkomstig van kankerpatiënten. De mensen met een stapeling van ouderdomsklachten die zich aanmelden zijn in driekwart van de gevallen vrouw. Bij de andere aandoeningen zijn de verzoeken gelijkelijk verdeeld over mannen en vrouwen. Het merendeel van de mensen dat euthanasie krijgt is ouder dan 70. Bij de mensen onder de 50 gaat het in de meeste gevallen om psychiatrie. Naast de 232 mensen die euthanasie kregen via de Levenseindekliniek waren er nog 27 mensen die hun verzoek gehonoreerd zagen door de eigen arts, na bemiddeling of met steun van de kliniek. Van het totaal aantal verzoeken werd 30 procent gehonoreerd, een kwart werd afgewezen, dertig procent trok zijn verzoek in en het resterende deel overleed voordat het onderzoek kon worden afgerond.

3 Verzoeken gehonoreerd In 2014 waren de ambulante teams van de Levenseindekliniek in staat om het verzoek van 232 mensen in te willigen. Daarnaast werden nog eens 27 hulpvragen door de behandelend arts gehonoreerd. In totaal werden dit jaar 259 euthanasieverzoeken uitgevoerd. Het verder uitbreiden van het aantal teams is de reden van het toegenomen aantal gehonoreerde verzoeken. In 2013 waren dat er 191 (133 door SLK-team en 58 door de behandelend arts). In de grafiek hieronder wordt per maand het aantal gehonoreerde verzoeken weergegeven (voor de jaren ): In 2014 werden per maand gemiddeld 19 verzoeken gehonoreerd door een SLK team (2013: 11 gemiddeld per maand). Bij het honoreren (door een SLK team) van hun euthanasieverzoek werden de volgende aandoeningen vastgelegd: 44% (101x) Overige somatische aandoening (bijv. Ernstig longlijden, CVA, neurologische aandoeningen); 23% (53x) Oncologie 20% (47x) Multiple ouderdomsklachten; 7% (17x) Psychiatrie; 6% (14x) Dementie.

4 Er zijn belangrijke verschillen te zien als de verdeling van de aandoening bij overlijden van SLK patiënten vergeleken wordt met die in Nederland: Nederland: Jaarverslag Regionale Toetsingscommissies 2013 (*). Is in het algemeen 75% van de gehonoreerde euthanasieverzoeken een verzoek waarbij kanker de aanleiding is, dan is dat bij de Levenseindekliniek (in 2014) minder dan 25%. Bij de Levenseindekliniek vallen met name de percentages Multiple ouderdomsklachten (20% versus 5% in NL), Dementie (6% versus 2% in NL) en Psychiatrie (7% versus 1% in NL) op. Deze cijfers bevestigen dat er een plaats is voor de Levenseindekliniek: de hulp bij complexere euthanasieverzoeken. Doordat de teams van de Levenseindekliniek intensief samenwerken wordt in hoog tempo expertise opgebouwd omtrent deze complexe euthanasieverzoeken. Het is een gegeven dat veel artsen euthanasieverzoeken op grond van psychiatrie, dementie, multiple ouderdomsklachten en overige somatische aandoeningen in een niet-terminaal stadium als complex beschouwen. Dit is niet verwonderlijk, omdat er ervaring en expertise nodig zijn om deze hulpvragen goed te kunnen beoordelen. Ervaring en expertise die in een reguliere huisartsenpraktijk feitelijk niet zonder hulp opgebouwd kunnen worden. Nederland 2013 Jaarverslag Regionale Toetsingscommissies Euthanasie Levenseindekliniek 2014 SLK rapportage

5 Van de aangemelde hulpvragers is 53% 70 jaar of jonger. Als naar de gehonoreerde verzoeken gekeken wordt is die groep in 2014 nog 33% van het totaal. 67% is dus bij het uitvoeren van het verzoek 71 jaar of ouder. De jongste patiënt waarbij een SLK team het verzoek in 2014 honoreerde was 30 jaar oud. Vier patiënten waren ouder dan 100 jaar: 1x 101 jaar, 1x 102 jaar en 2x 103 jaar. Hieronder worden 2013 en 2014 nog vergeleken: Ten opzichte van 2013 nam de groep zeventig jarigen of jonger toe van 25% naar 33% van alle door de Levenseindekliniek geholpen patiënten.

6 Als de leeftijd bij overlijden vergeleken wordt met de aandoening bij overlijden is te zien dat de diagnose psychiatrie vooral bij de jongere leeftijden voorkomt. Oncologie in de midden leeftijden net als dementie. De multiple ouderdomsklachten komen natuurlijk bij de hoge leeftijden voor. De overige somatiek komt bij alle leeftijden voor. In 2014 was de verhouding mannen / vrouwen bij de gehonoreerde verzoeken licht anders dan in In 2014 was 37% man, terwijl dat percentage in % was. Verhouding mannen / vrouwen 2014 Verhouding mannen / vrouwen 2013

7 Euthanasie methode Wanneer euthanasie verleend wordt is er keuze uit een orale methode (wettelijk gezien Hulp bij zelfdoding) en een methode per injectie (IV). Omdat bij beide methoden de Wet Toetsing Levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding van toepassing is, spreken wij hier in beide gevallen over euthanasie. Al vanaf de start van de Levenseindekliniek wordt opvallend vaker voor de orale-methode gekozen dan dat dit landelijk gebeurt. Landelijke verdeling euthanasie methode Jaarverslag 2013 Regionale Toetsingscommissies Euthanasie Levenseindekliniek euthanasie methode SLK rapportage 2014

8 Toetsing door de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie Iedere keer als een team van de Levenseindekliniek euthanasie verleent wordt dit gemeld bij de gemeentelijk lijkschouwer, en komt een rapport terecht bij een regionale toetsingscommissie. In 2014 werd van 226 casus een oordeel ontvangen. In 223 gevallen werd in overeenstemming met de wettelijke zorgvuldigheidscriteria gehandeld. In drie casus was dat niet het geval. De eerste twee casus hebben in 2014 ruim aandacht in de media gekregen. De derde kwam in januari 2015 in de publiciteit. Het betreft hier twee casus waarbij de euthanasie in 2013 plaats vond en één in De Levenseindekliniek stelt alles in het werk om uiterst zorgvuldig te handelen. Wordt de werkwijze van een team niet als zorgvuldig beoordeeld dan wordt dit nauwkeurig bestudeerd en trekt de Levenseindekliniek daaruit lering. Zo worden procedures en protocollen verscherpt en worden extra zorgvuldigheidsstappen in de werkwijze toegevoegd. In de beide uit 2013 als onzorgvuldig beoordeelde casus is de Levenseindekliniek er volledig van overtuigd dat er gehandeld is volgens de wens van de patiënt, en dat de betreffende toetsingscommissie oordeelde dat er procedureel verbeteringen mogelijk waren. Zoals beschreven volgt de Levenseindekliniek deze aanwijzingen nauwkeurig en past werkwijzen waar nodig aan. Over het oordeel van de in 2014 uitgevoerde casus heeft de Levenseindekliniek zich verbaasd. De Toetsingscommissie vond dat er aanvullend psychiatrisch onderzoek nodig was, terwijl een (Levenseindekliniek) psychiater tijdens een gesprek met patiënte had vastgesteld dat er geen psychiatrische aandoening aan het euthanasieverzoek ten grondslag lag. De Regionale Toetsingscommissies Euthanasie waren in 2014 in staat om de tijd tussen overlijden van patiënt en ontvangst van het oordeel verder te verkorten. In 2014 was dit gemiddeld dagen.

9 Aanmeldingen In 2014 ontving de Levenseindekliniek (SLK) 1035 hulpvragen, een stijging van bijna 40% ten opzichte van Maandelijks meldden zich gemiddeld 86 hulpvragers, terwijl dat er in 2013 nog gemiddeld 62 waren. Iedere maand was het aantal aanmeldingen in 2014 hoger dan in Sommige maanden (bijv. juli) bijna het dubbele aantal aanmeldingen. De Levenseindekliniek bestaat 34 maanden en het aantal aanmeldingen per maand wisselt nog steeds sterk. Of de terugloop in mei en de relatief rustige maanden november en december een trend gaan worden moet in de komende jaren blijken. Er is geen reden om aan te nemen dat toename qua aanmeldingen van 2013 naar 2014 zal doorzetten in De Levenseindekliniek rekent voor 2015 daarom met 1040 aanmeldingen, maar blijft de ontwikkelingen nauwkeurig volgen. Geslacht hulpvragers Hoewel er een lichte toename in het aantal mannen plaatsvindt, is de verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke hulpvragers al vanaf de start in 2012 circa 40% mannen en 60% vrouwen.

10 Aandoening bij aanmelding Op het moment van aanmelden wordt onderzocht welke aandoening(en) de onderliggende reden(en) vormen voor het euthanasieverzoek. Er worden vijf categorieën onderscheiden: Dementie; Oncologie; Psychiatrie; Voltooid leven (geen duidelijke medische diagnose); Overige somatiek, zoals ernstig longlijden, MS / ALS of een herseninfarct. De verhoudingen van deze categorieën aandoeningen was in de jaren als volgt: Deze percentages tellen bij elkaar op tot meer dan 100% omdat er soms combinaties voorkomen. Oncologie maakte in de eerste anderhalf jaar van de Levenseindekliniek onderdeel uit van de overige somatische aandoeningen. Omdat er toen steeds meer oncologie patiënten zich aanmeldden zijn wij dit separaat gaan bijhouden. Net iets meer dan één op iedere drie hulpvragers heeft een psychiatrische aandoening (die aanleiding is voor het euthanasieverzoek). Dit is al vanaf de start van de Levenseindekliniek ongewijzigd. In 2014 is bijna één op de vijf patiënten een hulpvrager met een oncologische aandoening. Als de trend van 2014 zich doorzet gaat dit aantal verder toenemen en mogelijk 25% van de hulpvragers uitmaken. De Levenseindekliniek is er in het bijzonder voor patiënten met een meer complexe euthanasievraag (zoals dementie, psychiatrie en complexe somatische aandoeningen). Het is daarom zorgwekkend dat het aantal hulpvragers met kanker zo toeneemt. Uit een analyse die pas sinds december 2014 is gestart lijkt het zo te zijn dat meer dan 60% van deze hulpvragers zich meldt omdat hun huisarts principiële bezwaren heeft tegen het honoreren van het euthanasieverzoek.

11 Wanneer gekeken wordt naar de combinatie van geslacht en aandoening dan valt op dat hulpvragers met een voltooid leven in 2014 veel vaker een vrouw (76% n=65) dan man (24% n=21) zijn. Dit is niet een eenmalig gegeven in 2014, maar al vanaf de start van de Levenseindekliniek het geval (vanaf de start van de SLK): 216 (71%) vrouwen tegen 88 (29%) mannen. Bij de overige aandoeningen zijn de verschillen ten opzichte van de verhouding mannelijke en vrouwelijke aanmeldingen niet noemenswaardig. Leeftijd bij aanmelding In 2014 waren opvallend meer hulpvragers (53%) jonger dan 70 jaar dan in voorgaande jaren (bijvoorbeeld in 2013: 46% jonger dan 70 jaar). In de grafiek hieronder is vooral de toename van het aantal patiënten van jaar te zien (t.o.v. 2013) Het spreekt voor zich dat de diagnose voltooid leven vooral bij ouderen voorkomt. Het is bijna net zo vanzelfsprekend dat de diagnose psychiatrie vooral bij het jongere deel van de hulpvragers voorkomt. Oncologie en dementie zitten in het midden, terwijl de overige somatische aandoeningen weer meer bij ouderen voorkomen. Gegevens: Jaar 2014

12 Aanmeldingen per provincie Er wordt vaak gedacht dat er naar verhouding meer hulpvragen komen uit gebieden waar de bevolking uit veel confessionelen bestaat. Al vanaf de start van de Levenseindekliniek blijkt dat niet het geval te zijn. Althans niet opvallend. In de tabel hieronder worden de aanmeldingen voor 2014 weergegeven per provincie: Er wordt een vergelijking gemaakt met de verdeling van de bevolking per provincie en tevens met het aandeel van de 65-plussers per provincie. Deze tabel (de eerste drie kolommen) laat vooral zien dat er geen grote verschillen zijn met de verdeling van de bevolking. Als er afwijkingen zijn dan gaat het om wat veel aanmeldingen vanuit Zuid Holland (+5% t.o.v. verdeling bevolking). En de aanmeldingen vanuit Friesland, Drenthe en Overijssel zijn wat minder dan op grond van de verdeling van de bevolking verwacht mag worden. Kijken wij naar de aandoening bij aanmelding dat is er al meer te zeggen: Veel oncologie aanmeldingen uit Zuid Holland (32% oncologie aanmeldingen tegen 27% van de bevolking). Minder oncologie aanmeldingen dan verwacht uit Noord Brabant. De aanmeldingen met een psychiatrische of overige somatische aandoening geven geen grote afwijkingen te zien.

13 Afgehandelde euthanasieverzoeken Gedurende 2014 kon het onderzoek van 877 hulpvragen afgerond worden. Al eerder is beschreven dat het verzoek van 232 hulpvragers gehonoreerd kon worden. Bovendien was na interventie van de Levenseindekliniek in 27 gevallen de behandelend arts bereid het euthanasieverzoek verder zelf af te wikkelen. 149 Patiënten overleden voordat de Levenseindekliniek het onderzoek kon afronden. Bij 212 hulpvragen kwam de Levenseindekliniek tot de conclusie dat niet aan de zorgvuldigheidscriteria werd voldaan en werden deze afgewezen. Bovendien werd bij 257 hulpvragen in onderling overleg besloten de hulpvraag niet verder te onderzoeken. Van de verzoeken die afgewezen worden gebeurt dit in 51% van de gevallen nadat een arts, verpleegkundige of een team een persoonlijk gesprek met de patiënt gevoerd heeft. In de overige 49% gebeurt dit tijdens het vooronderzoek. Van de afgewezen hulpvragen betreft het in 62% een patiënt met een psychiatrische aandoening, in 12% een patiënt met een voltooid leven en in 9% een patiënt met dementie. Daarnaast hebben 17% van de afgewezen patiënten een overige somatische aandoening.

14 Wachttijd Formeel kent de Levenseindekliniek geen wachtenden omdat iedere hulpvraag na binnenkomst in behandeling wordt genomen. Er is echter wachttijd tussen de aanmelding en de start van het onderzoek. In 2014 lukte het de Levenseindekliniek om dit tot redelijke termijnen terug te brengen voor hulpvragers met een lichamelijke (somatische) aandoening. Dat betekent dat bij een hulpvraag waarbij de situatie dringend ingrijpen vereist binnen één tot enkele dagen de inzet van een team mogelijk is. In andere gevallen is dat binnen drie zes weken. Bij de hulpvragen gebaseerd op psychiatrisch lijden is de situatie nog niet optimaal. Vanwege de beperkte beschikbaarheid van psychiaters kan de wachttijd dan oplopen tot vijf zes maanden (soms nog meer). Uit de onderstaande grafiek wordt duidelijk dat de wachttijd gedurende 2014 fors teruggedrongen is:

15 De ambulante teams van de Levenseindekliniek Een hulpvraag die bij de Levenseindekliniek wordt ingediend start met een vooronderzoek. Daarna wordt een team, bestaande uit een arts en een verpleegkundige, ingezet om de hulpvraag in detail te onderzoeken. Op 31 december 2014 telde de Levenseindekliniek 39 actieve teams, samengesteld uit 39 artsen en 25 verpleegkundigen. In de tabel hieronder is de verdeling naar specialisme weergegeven, voor zowel de artsen als de verpleegkundigen: Gedurende 2014 groeide het aantal teams van 30 naar 39. Dit was het gevolg van de toename van 16 artsen en 8 verpleegkundigen, en een afname door vertrek van 6 artsen en 1 verpleegkundige.

16 Stichting Levenseindekliniek Eisenhowerlaan 104, 2517 KL Den Haag Postbus EL Den Haag

Jaar 1 - LEVENSEINDEKLINIEK 28 februari 2013

Jaar 1 - LEVENSEINDEKLINIEK 28 februari 2013 Jaar 1 - LEVENSEINDEKLINIEK 28 februari 2013 Per 1 maart 2013 bestaat de Levenseindekliniek 1 jaar. In deze rapportage wordt daarom gekeken naar het volledige eerste jaar Levenseindekliniek. De bijzonderheden

Nadere informatie

Rapportage augustus ,5 jaar Levenseindekliniek

Rapportage augustus ,5 jaar Levenseindekliniek Introductie De Levenseindekliniek bestaat nu anderhalf jaar. In deze tijd is een instituut ontstaan dat duidelijk in een behoefte voorziet. Enerzijds omdat er 1094 mensen de Levenseindekliniek hebben verzocht

Nadere informatie

LEVENSEINDEKLINIEK 31 januari 2013

LEVENSEINDEKLINIEK 31 januari 2013 LEVENSEINDEKLINIEK 31 januari 2013 Januari 2013 is de elfde maand in het bestaan van de Levenseindekliniek. Dit rapport vermeldt het aantal aanmeldingen en de afwikkeling van hulpvragen door de Levenseindekliniek.

Nadere informatie

Profielschets Manager Financiën Planning & Control

Profielschets Manager Financiën Planning & Control Profielschets Manager Financiën Planning & Control April 2016 1. De Levenseindekliniek De Levenseindekliniek is op 1 maart 2012 opgericht op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig

Nadere informatie

29 800 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005

29 800 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005 vra2005vws-10 29 800 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2005 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld... 2005

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Snel proces waarin de arts, verbonden aan de Stichting Levenseindekliniek, patiënt eenmaal persoonlijk en eenmaal telefonisch heeft gesproken. De arts heeft zich er voldoende

Nadere informatie

Ruimte en grenzen bij euthanasie. Eric van Wijlick beleidsadviseur

Ruimte en grenzen bij euthanasie. Eric van Wijlick beleidsadviseur Ruimte en grenzen bij euthanasie Eric van Wijlick beleidsadviseur Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (1) Hoofdstuk II Zorgvuldigheidseisen Artikel 2 1. De zorgvuldigheidseisen,

Nadere informatie

b) Directeur De directeur van de Stichting Levenseindekliniek, of diens vervanger.

b) Directeur De directeur van de Stichting Levenseindekliniek, of diens vervanger. KLACHTENREGELING STICHTING LEVENSEINDEKLINIEK Bewerkt door Datum Omschrijving Steven Pleiter 16 oktober 2014 Versie 1 Revisiefrequentie Eerstvolgende Omschrijving Jaarlijks Augustus 2015 1) Definities

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1812 Vragen van het lid

Nadere informatie

Veertien maanden Levenseindekliniek

Veertien maanden Levenseindekliniek Dick Arentz huisarts niet-praktiserend, vanaf het begin lid van een ambulant team van de Levenseindekliniek Gerty Casteelen psychiater, sinds een jaar actief voor de Levenseindekliniek Constance de Vries

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Dik-Faber (CU) over de Levenseindekliniek. (ingezonden 22 februari 2016) (2016Z03789).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Dik-Faber (CU) over de Levenseindekliniek. (ingezonden 22 februari 2016) (2016Z03789). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Agenda. Levenseinde: keuzes, wil, wet en praktijk t.b.v. Parkinsoncafé Rosmalen. Wetten. Keuzes aan het einde van het leven

Agenda. Levenseinde: keuzes, wil, wet en praktijk t.b.v. Parkinsoncafé Rosmalen. Wetten. Keuzes aan het einde van het leven Levenseinde: keuzes, wil, wet en praktijk t.b.v. Parkinsoncafé Rosmalen Jannie Willemsen Medewerker Presentatiedienst Agenda Wetten en patiëntenrechten Keuzes aan het einde van het leven NVVE en Wilsverklaringen

Nadere informatie

1894 zelfdodingen in 2016

1894 zelfdodingen in 2016 1894 zelfdodingen in 2016 Het aantal zelfdodingen neemt elk jaar toe, maar gerelateerd aan de bevolkingsopbouw blijft het zelfdodingscijfer sinds 2013 op hetzelfde niveau. Dit meldt het CBS op basis van

Nadere informatie

Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen

Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Samenvatting: patiënt, 70-80 jaar, leed al meer dan vijftig jaar aan hoofdpijn. Later kwamen daar andere somatische klachten en psychische klachten

Nadere informatie

b) Medisch management Het medisch management van de Stichting Levenseindekliniek.

b) Medisch management Het medisch management van de Stichting Levenseindekliniek. KLACHTENREGELING STICHTING LEVENSEINDEKLINIEK Bewerkt door Datum Omschrijving Steven Pleiter 23 oktober 2017 Versie 1 Revisiefrequentie Eerstvolgende Omschrijving Jaarlijks Oktober 2018 Introductie: Het

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Bij patiënt, een man van 80-90 jaar, was sprake van een combinatie van geestelijke en lichamelijke klachten. Hij zag en hoorde slecht, er waren complicaties na een heupfractuur

Nadere informatie

EMGO Institute - Care and Prevention 1. Onderzoeksteam. De Levenseindekliniek: wetenschappelijk evaluatie INHOUD INHOUD.

EMGO Institute - Care and Prevention 1. Onderzoeksteam. De Levenseindekliniek: wetenschappelijk evaluatie INHOUD INHOUD. Onderzoeksteam Marianne Snijdewind De Levenseindekliniek: wetenschappelijk evaluatie Dick Willems Bregje Onwuteaka-Philipsen Bregje Onwuteaka-Philipsen > Quality of Care disclaimer : lopend onderzoek!

Nadere informatie

Beleidsplan. Stichting Levenseindekliniek. definitief

Beleidsplan. Stichting Levenseindekliniek. definitief Beleidsplan Stichting Levenseindekliniek 2013 definitief Vooraf Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting Levenseindekliniek. Het plan omvat een overzicht van de doelstellingen en werkzaamheden en geeft

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker Wat maakt lijden ondraaglijk? Tjipke D. Ypma & Herman L Hoekstra SCEN-Drenthe KNMG SCEN 23 april 2015 Utrecht

Disclosure belangen spreker Wat maakt lijden ondraaglijk? Tjipke D. Ypma & Herman L Hoekstra SCEN-Drenthe KNMG SCEN 23 april 2015 Utrecht Disclosure belangen spreker Wat maakt lijden ondraaglijk? Tjipke D. Ypma & Herman L Hoekstra SCEN-Drenthe KNMG SCEN 23 april 2015 Utrecht (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006 Resultaten eindmeting, januari 2006 O&S Nijmegen januari 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen de

Nadere informatie

CBS: Steeds minder mensen overlijden aan een acuut hartinfarct

CBS: Steeds minder mensen overlijden aan een acuut hartinfarct CBS: Steeds minder mensen overlijden aan een acuut hartinfarct Het aantal mensen dat overlijdt aan een acuut hartinfarct is in 2014 met 7 procent gedaald tot 5,3 duizend. Dit zijn er bijna 400 minder dan

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van hulp bij zelfdoding

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van hulp bij zelfdoding Oordeel: onzorgvuldig Samenvatting: Patiënte, een vrouw van 40-50 jaar met psychische klachten in het verleden, leed ruim tien jaar aan tinnitus en tevens aan ernstige hyperacusis en neuralgie. Door de

Nadere informatie

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Mevrouw drs. E.I. Schippers Postbus EJ Den Haag. Utrecht, 20 oktober 2017

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Mevrouw drs. E.I. Schippers Postbus EJ Den Haag. Utrecht, 20 oktober 2017 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Mevrouw drs. E.I. Schippers Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Utrecht, 20 oktober 2017 KNMG Mercatorlaan 1200 Postbus 20051 3502 LB Utrecht Referentie RH

Nadere informatie

SLK lustrum 8 maart 2017

SLK lustrum 8 maart 2017 1 SLK lustrum 8 maart 2017 Hoewel Steven Pleiter mij gevraagd heeft om de ontwikkelingen in de laatste 5 jaar op het terrein van de euthanasie vanuit het perspectief van de Regionale Toetsingscommissies

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel 2013-95 (casus 5 RTE Jaarverslag 2013) Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Bij patiënte, een vrouw van 80 90 jaar, werd vier jaar voor overlijden Lewy Body dementie vastgesteld. Met de ziekte waren

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Patiënt, een man van 80-90 jaar, was bekend met een inoperabel cardiacarcinoom. Patiënt leed pijn, had last van braakneigingen en verlies van eetlust, vermagering, vermoeidheid

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van hulp bij zelfdoding

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van hulp bij zelfdoding Oordeel 2014-01 Oordeel: onzorgvuldig Samenvatting: Patiënte, een vrouw van 80-90 jaar, heeft circa 30 jaar last van depressies. Zij wordt hiervoor behandeld met ECT-therapie en antidepressiva. Als deze

Nadere informatie

Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener?

Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener? Als t leven niet meer zo rooskleurig is Euthanasiewens bij M. Parkinson Rol voor jou als hulpverlener? Parkinsonnet jaarcongres 2013 Y.G. van Ingen, specialist ouderengeneeskunde Leerdoelen Wat is euthanasie

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Hoogbejaarde patiënte leed aan dementie en kreeg tegelijkertijd met haar echtgenoot euthanasie. Het lijden stond in een medische context en was uitzichtloos en ondraaglijk.

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29740 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Booij, Suzanne José Title: Wishes for the end of life in Huntington's Disease.

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR JULI Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR JULI Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR JULI 2017 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 HERSTELLENDE MARKT HUNKERT NAAR HERZIENINGEN 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS ONVERMINDERD POPULAIR 5 JONGE

Nadere informatie

Huishoudensprognose : belangrijkste uitkomsten

Huishoudensprognose : belangrijkste uitkomsten Huishoudensprognose 26 2: belangrijkste uitkomsten Elma van Agtmaal-Wobma en Coen van Duin Het aantal huishoudens blijft de komende decennia toenemen, van 7,2 miljoen in 26 tot 8,1 miljoen in 23. Daarna

Nadere informatie

Aanmelding. Voor wie is de aanmelding bestemd, wie is de hulpvrager? Voornaam. Tussenvoegsel(s) Telefoonnummer: E-mailadres:

Aanmelding. Voor wie is de aanmelding bestemd, wie is de hulpvrager? Voornaam. Tussenvoegsel(s) Telefoonnummer: E-mailadres: Aanmelding Om uw aanmelding te kunnen verzenden moet u van iedere vraag alle onderdelen beantwoorden. Blijft een vraag of onderdeel onbeantwoord dan kunt u dit formulier niet verzenden en kan de Levenseindekliniek

Nadere informatie

Overzichtsrapport SER Gelderland

Overzichtsrapport SER Gelderland Overzichtsrapport SER Gelderland Bevolking en participatie In opdracht van SER Gelderland September 2008 Drs. J.D. Gardenier L.T. Schudde CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen 050-3115113 cab@cabgroningen.nl

Nadere informatie

Oordeel 2015-80 OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

Oordeel 2015-80 OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Samenvatting: Patiënte, een vrouw van 60-70 jaar, leed aan een onbehandelbaar ovariumcarcinoom. Enkele maanden voor het overlijden kreeg zij te

Nadere informatie

Wie zijn SCEN-artsen? Bregje Onwuteaka-Philipsen Isis van Gennip Roeline Pasman

Wie zijn SCEN-artsen? Bregje Onwuteaka-Philipsen Isis van Gennip Roeline Pasman Wie zijn SCEN-artsen? Bregje Onwuteaka-Philipsen Isis van Gennip Roeline Pasman Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Spoedeuthanasie. Lous Konijnenberg Arts & zorgmanager Levenseindekliniek

Spoedeuthanasie. Lous Konijnenberg Arts & zorgmanager Levenseindekliniek Spoedeuthanasie Lous Konijnenberg Arts & zorgmanager Levenseindekliniek HAAS TIGE SPOED IS ZELDEN GOED MAAR MOET WÉL ZORGVULDIG! CASUS 1 68 jaar 11-2015 diagnose coloncarcinoom met peritonitis carcinomatosa

Nadere informatie

EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk)

EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) EUTHANASIE EN OUDEREN: dilemma s (in de praktijk) Disclosure belangen Agnes van der Heide Agnes van der Heide Erasmus MC Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg 13 maart 2015 (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Euthanasie en hulp bij zelfdoding. Folder voor cliënten en hun familie/naasten

Euthanasie en hulp bij zelfdoding. Folder voor cliënten en hun familie/naasten Euthanasie en hulp bij zelfdoding Folder voor cliënten en hun familie/naasten Euthanasie, ofwel de keuze om het leven te beëindigen, is misschien wel de meest ingrijpende keuze die mensen kunnen maken.

Nadere informatie

O Gehuwd O Samenwonend O Alleenstaand O Weduwnaar / weduwe

O Gehuwd O Samenwonend O Alleenstaand O Weduwnaar / weduwe Aanmelding Om uw aanmelding te kunnen verzenden moet u van iedere vraag alle onderdelen beantwoorden. Blijft een vraag of onderdeel onbeantwoord dan kunt u dit formulier niet verzenden en kan de Levenseindekliniek

Nadere informatie

Beleidsplan. Definitief 26-01-2015

Beleidsplan. Definitief 26-01-2015 Beleidsplan 2015 Definitief 26-01-2015 Vooraf Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting Levenseindekliniek. Het plan omvat een overzicht van de doelstellingen en werkzaamheden en geeft inzicht in de

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Voor wie is de aanmelding bestemd, wie is de hulpvrager? O Gehuwd O Samenwonend O Alleenstaand O Weduwnaar / weduwe

Voor wie is de aanmelding bestemd, wie is de hulpvrager? O Gehuwd O Samenwonend O Alleenstaand O Weduwnaar / weduwe Aanmelding Om uw aanmelding te kunnen verzenden moet u van iedere vraag alle onderdelen beantwoorden. Blijft een vraag of onderdeel onbeantwoord dan kunt u dit formulier niet verzenden en kan de Levenseindekliniek

Nadere informatie

De intermediair voor verantwoord lenen. Leef met je hart, leen met verstand.

De intermediair voor verantwoord lenen. Leef met je hart, leen met verstand. De intermediair voor verantwoord lenen. Leef met je hart, leen met verstand. Nationaal Leenonderzoek Analyse van tienduizenden lening aanvragen in 2015 Onlangs is door Geldshop een grootschalig onderzoek

Nadere informatie

Verleen euthanasie voordat het te laat is

Verleen euthanasie voordat het te laat is Verleen euthanasie voordat het te laat is Waarom laat een arts zijn demente patiënt zo ziek worden dat euthanasie als moreel weerzinwekkend wordt ervaren? Grijp eerder in, schrijft Marloes Elings. 20 juni

Nadere informatie

Euthanasie: vragen en antwoorden. De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de praktijk

Euthanasie: vragen en antwoorden. De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de praktijk Euthanasie: vragen en antwoorden De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in de praktijk INHOUD VRAGEN: 1. Waarom een euthanasiewet? 2. Worden artsen in Nederland voor euthanasie

Nadere informatie

Beleidsplan. Stichting Levenseindekliniek. Versie definitief

Beleidsplan. Stichting Levenseindekliniek. Versie definitief Beleidsplan Stichting Levenseindekliniek 2014 Versie 30-11-2013 definitief Vooraf Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting Levenseindekliniek. Het plan omvat een overzicht van de doelstellingen en

Nadere informatie

Leenonderzoek Het autolening onderzoek 2017

Leenonderzoek Het autolening onderzoek 2017 Leenonderzoek Geldshop heeft een grootschalig onderzoek naar leningaanvragen voor auto s in Nederland uitgevoerd. In totaal werd de data van duizenden aanvragen in de periode januari 2016 tot en met augustus

Nadere informatie

Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015

Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015 Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015 Geldshop, onafhankelijk adviseur en bemiddelaar in consumptief krediet, heeft een grootschalig onderzoek gedaan naar leningaanvragen voor het leendoel

Nadere informatie

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007)

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007) in Nederland (1998-2007) Juni 2009 In het kort Het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag is sinds 1998 met 130% gestegen (89% gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel alcoholcliënten van 55 jaar

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2004 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2004 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen mei 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 9 maart 2017 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 9 maart 2017 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

dasfwefsdfwefwef Euthanasie

dasfwefsdfwefwef Euthanasie Euthanasie Inleiding Euthanasie, ofwel een verzoek om het leven te beëindigen, is misschien wel de meest ingrijpende keuze die mensen kunnen maken. U heeft aangegeven dat u met de afweging tot een dergelijke

Nadere informatie

Yes We Can Fellow onderzoek

Yes We Can Fellow onderzoek Yes We Can Fellow onderzoek Resultaten 2017 1 Inhoud Inleiding... 3 Respons... 3 Eigenschappen responsegroep... 3 Enkelvoudige of meervoudige problematiek... 4 Zorg voorafgaand aan opname... 4 Situatie

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de regio (...) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de regio (...) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Casus 5 - RTE Jaarverslag 2012 Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: huisarts niet bereid tot euthanasie nadat SCEN-arts had geoordeeld dat er geen sprake was van ondraaglijk lijden. Arts van Stichting Levenseinde

Nadere informatie

Uitstroom van ouderen uit de werkzame beroepsbevolking

Uitstroom van ouderen uit de werkzame beroepsbevolking Uitstroom van ouderen uit de werkzame beroepsbevolking Clemens Siermann en Henk-Jan Dirven De uitstroom van 50-plussers uit de werkzame beroepsbevolking is de laatste jaren toegenomen. Een kwart van deze

Nadere informatie

Bekendheid Norm Gezond Bewegen

Bekendheid Norm Gezond Bewegen Bewonersonderzoek 2013 gemeente Deventer onderdeel Sport Nationale Norm Gezond Bewegen De Nationale Norm Gezond Bewegen is in 2013 bij 55% van de Deventenaren bekend. Dit percentage was in 2011 licht hoger

Nadere informatie

Palliatieve zorg en (centraal) neurologische aandoeningen. Palliatief netwerk

Palliatieve zorg en (centraal) neurologische aandoeningen. Palliatief netwerk Palliatieve zorg en (centraal) neurologische aandoeningen Palliatief netwerk Introductie Aandacht voor neurologie omdat Er in de neurologie veel chronische aandoeningen bestaan die vroeg of laat leiden

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren

Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren Persbericht PB14-033 15 mei 9:30 uur Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren - Werkloosheid in april licht gestegen - Arbeidsdeelname afgenomen bij jongeren - Aantal WW-uitkeringen in

Nadere informatie

Beleidsplan

Beleidsplan Beleidsplan 2017 2018 definitief 15 december 2016 2 BELEIDSPLAN 2017-2018 Woord vooraf Bestuur en directie van de Stichting Levenseindekliniek presenteren u het Beleidsplan 2017-2018. Het beleidsplan is

Nadere informatie

Oordeel: Niet gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen

Oordeel: Niet gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Oordeel: Niet gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Samenvatting: De arts reikte patiënt een drank aan met 400 mg fenobarbital. Na inname overleed patiënt niet en bleef hij wakker. Conform afspraak

Nadere informatie

FACTSHEET SCHORSINGEN PRIMAIR ONDERWIJS ELEKTRONISCHE MELDINGEN OVER SCHOOLJAREN 2014/2015 EN 2015/2016. Pagina 1 van 13

FACTSHEET SCHORSINGEN PRIMAIR ONDERWIJS ELEKTRONISCHE MELDINGEN OVER SCHOOLJAREN 2014/2015 EN 2015/2016. Pagina 1 van 13 FACTSHEET SCHORSINGEN PRIMAIR ONDERWIJS ELEKTRONISCHE MELDINGEN OVER SCHOOLJAREN 2014/2015 EN 2015/2016 Pagina 1 van 13 Inleiding Scholen voor primair onderwijs zijn sinds 1 augustus 2014 verplicht aan

Nadere informatie

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012

fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe  Aantal senioren sterk gestegen Aantal 65-plussers in Fryslân, /2012 Vergrijzing in Fryslân fluchskrift Vergrijzing in Fryslân neemt toe In Fryslân wonen op 1 januari 2011 647.282 inwoners. De Friese bevolking groeit nog jaarlijks. Sinds 2000 is het aantal inwoners toegenomen

Nadere informatie

Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen

Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Samenvatting: Een vrouw met Alzheimer leed ondraaglijk onder cognitieve achteruitgang, fatische, praktische en executieve stoornissen en onder

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Zorg verlenen en zorg ontvangen 2012

Zorg verlenen en zorg ontvangen 2012 Zorg verlenen en zorg ontvangen 2012 Onderzoek en Statistiek Gemeente Lelystad Telefoon: 0320-278574 E-mail: lelystadspanel@lelystad.nl www.lelystadspanel.nl Colofon Dit is een onderzoeksrapportage gemaakt

Nadere informatie

Casus 9 - RTE Jaarverslag 2012 OORDEEL

Casus 9 - RTE Jaarverslag 2012 OORDEEL Casus 9 - RTE Jaarverslag 2012 Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: patiënte leed al vele jaren aan een chronische waanstoornis gepaard gaande met ernstige depressieve episoden, waarvoor zij allerlei behandelingen

Nadere informatie

Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe

Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Trends in het gebruik van informele zorg en professionele zorg thuis: gebruik van informele zorg neemt toe, G. Waverijn

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2006 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2006 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen juli 2007 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Nationaal Leenonderzoek Analyse van tienduizenden leningaanvragen uit 2016

Nationaal Leenonderzoek Analyse van tienduizenden leningaanvragen uit 2016 Nationaal Leenonderzoek Analyse van tienduizenden leningaanvragen uit 2016 Geldshop heeft uitgebreid onderzoek naar leningaanvragen in Nederland 2016 uitgevoerd. In totaal werd de data van 29.501 aanvragen

Nadere informatie

Samenvatting. Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen

Samenvatting. Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen Beleid en richtlijnen ten aanzien van beslissingen rond het levenseinde in Nederlandse zorginstellingen 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 196 Beleid en richtlijnen

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie voor de Regio ( ) betreffende de melding van levensbeëindiging op verzoek Oordeel: Gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Samenvatting: In casu was de consulent als hoofd medische dienst van een verpleeghuis langer dan een half jaar geleden de behandelend arts geweest

Nadere informatie

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie betreffende de melding van hulp bij zelfdoding

OORDEEL. van de Regionale toetsingscommissie euthanasie betreffende de melding van hulp bij zelfdoding Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Na jaren van klachten werd bij patiënte, een vrouw van 70-80 jaar, een beginnende dementie vastgesteld. Het laatste jaar voor overlijden ging zij steeds verder achteruit.

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarrapportage 2005 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2005 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen april 2005 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De

Nadere informatie

Inleiding. Wat is euthanasie? Euthanasie bespreekbaar

Inleiding. Wat is euthanasie? Euthanasie bespreekbaar Euthanasie Inleiding Euthanasie, ofwel een verzoek om het leven te beëindigen is misschien wel de meest ingrijpende keuze die mensen kunnen maken. U heeft aangegeven dat u met de afweging tot een dergelijke

Nadere informatie

Migranten in de Nederlandse Antillen Deel 1

Migranten in de Nederlandse Antillen Deel 1 Migranten in de Nederlandse Antillen Deel 1 Sabrina Dinmohamed In dit artikel wordt aandacht besteed aan de demografische kenmerken van de migrantenbevolking van de Nederlandse Antillen. De sociaal-economische

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2017 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 VRAAG NAAR FLEX BLIJFT STIJGEN, MAAR VOOR HOELANG? 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS OOK IN 2017 ONVERMINDERD

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting.

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting. Feiten en cijfers Uitgave van de Nederlandse Hartstichting November 211 Beroerte Definitie Beroerte (in het Engels Stroke ), ook wel aangeduid met cerebrovasculaire aandoeningen/accidenten/ziekte (CVA),

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2001

ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2001 Ministerie van Sociale Zaken Directie Ramingen & Analyse en Werkgelegenheid afdeling Arbeidsverhoudingen en Internationaal ONTSLAGSTATISTIEK Jaarrapportage 2001 Juli 2002 Algemeen In totaal is in 2001

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2008

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2008 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2008 Amsterdam, februari 2008 Lichte stijging aantal werkzoekenden in januari Het aantal niet-werkende werkzoekenden (nww) is in januari 2008 toegenomen met 2.000 (+ 0,4%)

Nadere informatie

CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN Peiling 2003

CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN Peiling 2003 CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN Peiling 2003 R.J. Kenens L. Hingstman Februari 2004 NIVEL Postbus 1568, 3500 BN UTRECHT Telefoon: 030-27 29 700 www.nivel.nl Pagina 2 van 6 INLEIDING In

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4 Graydon kwartaal monitor incl Kwartaal 4 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Per branche Overzicht Q2, Q3 en Q4 8 Starters per branche 9 Opheffingen per branche 1 Faillissementen per branche 11 Netto-Groei

Nadere informatie

De zelfverkozen dood van ouderen

De zelfverkozen dood van ouderen De zelfverkozen dood van ouderen Eerste druk, maart 2012 2012 Wouter Beekman isbn: 978-90-484-2348-4 nur: 748 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg. Geeke Waverijn & Monique Heijmans

Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg. Geeke Waverijn & Monique Heijmans Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg, G. Waverijn & M. Heijmans, NIVEL, 2015) worden gebruikt. U vindt deze factsheet

Nadere informatie

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008

ONTSLAGSTATISTIEK. Jaarapportage 2008 ONTSLAGSTATISTIEK Jaarapportage 2008 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Arbeidsverhoudingen Mei 2009 Inleiding Een arbeidsovereenkomst kan op verschillende wijzen eindigen. De gegevens

Nadere informatie

Gebruik jeugdhulp in Drenthe: 2016 vergeleken met 2015

Gebruik jeugdhulp in Drenthe: 2016 vergeleken met 2015 Gebruik jeugdhulp in Drenthe: 2016 vergeleken met 2015 In 2015 is de jeugdhulp overgegaan naar de gemeenten. Om deze transitie goed te kunnen monitoren verstrekken gemeenten en jeugdhulp aanbieders gegevens

Nadere informatie

Oordeel: gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen

Oordeel: gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Oordeel: gehandeld overeenkomstig de zorgvuldigheidseisen Inhoudsindicatie: medische grondslag en wilsbekwaamheid bij patiënte waarbij het uitzichtloos en ondraaglijk lijden in overwegende mate bepaald

Nadere informatie

Euthanasie en hulp bij zelfdoding vallen beiden onder de euthanasiewet.

Euthanasie en hulp bij zelfdoding vallen beiden onder de euthanasiewet. 00 Euthanasie 1 Inleiding Euthanasie of actieve levensbeëindiging is in dit ziekenhuis bespreekbaar en wordt serieus benaderd. Euthanasie is een onderwerp waar mensen heel verschillend over kunnen denken.

Nadere informatie

SCHORSINGEN EN VERWIJDERINGEN 2007/2008-2011/2012

SCHORSINGEN EN VERWIJDERINGEN 2007/2008-2011/2012 SCHORSINGEN EN VERWIJDERINGEN 2007/2008-2011/2012 Utrecht, januari 2013 INHOUD Samenvatting 4 Inleiding 6 1 Trends en wetenswaardigheden 8 1.1 Inleiding 8 1.2 Trends 8 1.3 Wetenswaardigheden 11 2 Wet-

Nadere informatie

Oordeel 2014-57. Oordeel: zorgvuldig

Oordeel 2014-57. Oordeel: zorgvuldig Oordeel: zorgvuldig Samenvatting: Hoewel twee geraadpleegde SCEN-artsen van mening waren dat het lijden niet uitzichtloos was, heeft de arts toch de levensbeëindiging uitgevoerd. De arts, verbonden aan

Nadere informatie

Scen. Malaga 2014 Petrie van Bracht en Rob van Lier scenartsen

Scen. Malaga 2014 Petrie van Bracht en Rob van Lier scenartsen Scen Malaga 2014 Petrie van Bracht en Rob van Lier scenartsen inhoud Inleiding Getallen Zorgvuldigheidscriteria Valkuilen Euthanasie versus palliatieve sedatie De scenarts S: staat voor steun: informatie,

Nadere informatie

BELEIDSPLAN

BELEIDSPLAN Beleidsplan 2016-2017 BELEIDSPLAN 2016-2017 Woord vooraf Bestuur en directie van de Stichting Levenseindekliniek presenteren u het Beleidsplan. Na bijna vier jaar ervaring is het mogelijk het beleid voor

Nadere informatie

Gebruik jeugdhulp in Groningen: 2016 vergeleken met 2015

Gebruik jeugdhulp in Groningen: 2016 vergeleken met 2015 Gebruik jeugdhulp in Groningen: 2016 vergeleken met 2015 In 2015 is de jeugdhulp overgegaan naar de gemeenten. Om deze transitie goed te kunnen monitoren verstrekken gemeenten en jeugdhulp aanbieders gegevens

Nadere informatie

Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw toegenomen.

Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw toegenomen. PERSBERICHT 25 april 2012 Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw toegenomen. Het aantal kinderen en jongeren met een acute alcoholvergiftiging is in 2011 opnieuw toegenomen. In het afgelopen

Nadere informatie