Gerechtelijke geneeskunde les 5 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gerechtelijke geneeskunde les 5 1"

Transcriptie

1 Gerechtelijke geneeskunde les 5 1 Les 5: asfyxie en waterlijken Wurggreep Dit kan gebeuren in ettelijke minuten maar ook in een twintigtal minuten door het lossen en terug dichtnijpen van de keel van het slachtoffer. Soms laat het slachtoffer zich niet doen dan moet de dader lossen en terug dichtnijpen wat de tekens van de mechanische asfyxie zeer uitgesproken maken. De kentekens van asfyxie zijn dan sterk uitgesproken: - stuwingsbloedingen op oogleden - blauwgekleurd, cyanose - neusbloeding - oorbloeding Bloeding uit oor en neus komt doordat het neusslijmvlies bloedt en doordat er barstjes komen in het trommelvlies, doordat de druk te hoog wordt door de wurging. Bij oude personen kan de druk op de baroreceptoren (in de splitsing van arteria caroti) heel groot zijn waardoor er een plotse harstilstand ontstaat en zo krijg je geen tekenen van asfyxie. Soms is er een accidentele wurging, zie het verhaal in Schotland, waarbij een man tijdens een tango naar de keel van de vrouw greep, maar ze overleed omdat hij te hard op haar baroreceptoren drukte: onder invloed van alcohol, emotie, kan dit tot hartstilstand leiden. Wanneer er gewurgd wordt, ziet men: schaafwonden, ecymose, duimafdrukken, nagels, Wurging wordt meestal gedaan op vrouwen en kinderen omdat hun fysieke weerbaarheid veel minder is. De dader is meestal een man, tenzij het kinderen zijn die worden gewurgd dan is het vaak een vrouw. Er moet een differentiaaldiagnose worden gemaakt met de erotische asfyxie. Dit is een sadomasochistisch spel die uit de hand loopt. Een auto-wurggreep is niet mogelijk, bij het bewustzijnsverlies lost men de handen. De afdruk van de duimen staan bij het strottenhoofd, als er weinig verzet is zullen deze duidelijk zichtbaar zijn op één plaats. Ook aan de binnenkant zie je letsels: er zijn bloedingen aan het strottenhoofd en de halsspieren (bij inwendige dissectie). Men merkt een breuk aan het keelskelet: het tongbeen en schildkraakbeen zijn afgebroken tegen de halswervels. Wurging is niet altijd dodelijk, het kan ook voorkomen als letsel. Soms zijn wurggrepen ook zelfverdedigingsmechanismen die worden aangeleerd in zelfverdediging bvb.: aan politie in opleiding: De carotisgreep: arm rond nek gekneld met elleboog vooraan, je drukt de carotis dicht waardoor er geen bloed meer doorkan en je flauw valt, en zo kan men de handboeien aan doen zonder probleem (risicovol). Soms mislukt deze greep (ongeveer één keer per jaar) en dan valt de persoon plots dood door harstilstand:

2 Gerechtelijke geneeskunde les 5 2 door druk op baroreceptoren (carotis). Meestal bij obese personen of personen die alcohol hebben ingenomen. Wurging is bijna steeds crimineel maar kan ook accidenteel zijn zoals bij wurgseks, autodestructie is uitgesloten. Meestal wordt wurging gebruikt in de maffiawereld of bij passionele of seksuele zaken: doordat iemand begint te roepen, Bij wurging is het belangrijk op de nek en hals op zoek te gaan nar DNA van de dader, het is van belang dit niet te contamineren: neem watte en fysiologisch water en schrob van de halsttreek, laat dit onderzoeken in het lab. Strangulatie Compressie van de hals door een voorwerp, meestal iets soepel zoals een riem, nylon, touw, elektrische kabel, halsdoek, hemd, laken, maar kan ook iets vast zijn zoals een stok, plank, Het verschil met wurging: Het is niet altijd crimineel en je kunt het ook bij jezelf doen. Meestal zijn het mannen die het bij vrouwen doen of vrouwen die het op kinderen uitvoeren (machtsverhoudingen!). Dikwijls is het ook het eindresultaat van seksuele aanranding of een passionele daad die niet werd voorbereid. Men zoekt alles ter plaatse dat men kan vinden om de persoon te doden: kabels, kousen, het is dan niet met voorbedachten rade. In andere milieus is het een typisch uitschakelingsmechanisme: voorbedachte rade: de subtiele strangulatie bij de maffia! De knoop vertelt ons veel over hoe iets is gebeurd: - ligt de knoop langs achter dan werd de persoon verrast - ligt de knoop vooraan dan lag de persoon op de grond - Autostrangulatie: binnen de tien seconden is het fataal omdat je dan het bewustzijn verliest en je dus niets meer kan doen om je te bevrijden. De sporen zitten vaker op het touw dan op de hals, knip het touw kapot tegenovergesteld aan de knoop. Laat het touw zoveel mogelijk gerust! Wurging in slaap van bvb.: kind (door moeder): Strangulatieplekken zijn oplopend, het is gebeurd in de slaap. Dit is net zoals bij eigen ophanging. Gaat knoop schuin omhoog rond nek dan is het zelfophanging. Hang de knoop gewoon rond de nek dan is het niet zelf gedaan. Differentiaaldiagnose dient gemaakt te worden met de onvolledige ophanging met de voeten niet van de grond, op knieën. Hier is er ook een verticale strangle, net zoals bij strangulatie.

3 Gerechtelijke geneeskunde les 5 3 Diffentiaaldiagnose met strangulatie in de slaap van kind door moeder: een naar bovengaande knoop, druk op koord verhogen door het kind op te heffen uit zijn bedje! Wurging: - met nylon: nylon kan heel klein worden, rolt op, de vezels verdichten helemaal, la signature de lien, de afdruk van texiel in de huid, dikwijls wordt het touw meegenomen en gedumpt, zeker in de maffiawereld - windingen van henneptouw (ouderwetse koord) Bij verschillende windingen heb je de schwichenkammblüdungen. Tussen de verschillende windingen zitten bloedingen: deze kunnen duiden op een wurging tijdens het in leven zijn (en geen simmulatie!), er zal ook cyanose zijn op gezicht en oren (blauw!). Soms is het heel moeilijk of differentiaaldiagnose te stellen met infarct: hiervoor inwendige autopsie doen: breuk tongbeen en schildkraakbeen! Soms is er geen letsel, bij zachte strangulatie. Soms is de strangulatie over de volledige hals: door brede doek, brede riem. Autostrangulatie is mogelijk, autowurging niet! Dit is van belang tijdens het politioneel onderzoek! Kijk na of er getuigen zijn, afscheidsbrief is, wurgseks een optie is, Af en toe kan er wel een partiële cataleptische rigor ontstaan waardoor men aan het touw blijf trekken na de dood en het niet uit de handen glipt. Strangulatie kan accidenteel zijn: het ongeval van Isidora Duncan in Nice. Een lange sjaal raakte vast in het bugati-wiel. Af en toe gebeurt dit ook met een kind op de fiets. Maar meestal is strangulatie crimineel! Smoring/suffocatie Afsluiten van mond en neus door één of twee handen of door een voorwerp zoals een kussen, plastiek zak, Suffocatie is het sterven door gebrek aan zuurstof in de lucht, het is eigenlijk geen asfyxie, Suffocatie kan ook door CO2-vergifitiging. Environmentele suffocatie 1) Hoge hoogtes, boven de 8000 meter, vandaar dat je zuurstoffles nodig hebt. 2) Niet geventileerde roestende ruimtes, ijzer dat roest oxideert eigenlijk en dus daalt de zuurstofconcentratie in de lucht van 21% naar een veel te lage 10% bvb.: scheepsruimtes, tanks, 3) Kalkgroeven, daar is de CO2 veel hoger en de zuurstof lager want door het re genwater wordt CO2 gevormd en verdringt dit de zuurstof. CO2 is een asfyxerend gas en bovendien is het zuurstofgehalte er te laag. 4) Niet goed afgesloten graansilo s. Bij suffocatie zijn er geen sporen van verstikking, met wordt niet blauw enzo Het is een zeer snelle dood, door gebrek aan zuurstof, men ziet wit en niet blauw. Bij

4 Gerechtelijke geneeskunde les 5 4 een uitwendig zuurstof tekort is er geen uitwendige druk of de halt, vandaar dat men wit ziet! Smoring classificatie Wordt bekeken van buiten naar binnen. Een kussen kan heel oppervlakkig smoren maar er kunnen ook voorwerpen: brok, zakdoek, in de luchtwegen geduwd worden, dit is de Bolusdood. Doordat zuurstof niet binnenkan in de luchtwegen hoeft er geen enkele druk op de hals te zijn, dit is anders bij ophanging, strangulatie en wurging. Smoringssymptomen zijn niet zoals wurging/asfyxie-symptomen. Zachte smoring wordt niet gemakkelijk herkend. Smoringsdood wordt dan over het hoofd gezien en gerekend onder de natuurlijke dood. Er moet tevens differentiaaldiagnose gemaakt worden met wiegendood en Muchausen By Proxi. Smoring door een plastiek zak - al of niet afgesloten met een koord - gewoon toegedrukt of niet Kan zijn: - zelfmoord - accident - crimineel feit Er was een epidemie door een aantal boeken en de media tussen 1991 en 1997 steeg deze smoring enorm. Het is de zachte suïcide, meestal gepaard met washandje om de luchtvochtigheid te verhogen en etherdampen. Het voordeel is dat het een zeer effectieve methode is, de zuurstof daalt heel snel en je ademt steeds meer CO2 in, in de plaats, je asfyxeert, er zijn dus geen verstikkingssymptomen. Vaak gaat de plastiek zak smoring gepaard met ophangen, bij suïcide worden vaak combinaties van methodes gebruikt om de effectiviteit te verhogen. Vaak worden ook spanriempjes gebruikt om handen en voeten samen te houden, om te vermijden dat ze zichzelf nog kunnen redden. Wanneer je in een crime scene komt, verwijder je heel vaak nog de zak om te kijken of de persoon nog leeft of niet. Later, indien overleden, wordt de zaak gereconstrueerd en de zak weer over het hoofd getroken. Plastiek zakken kunnen ook voorkomen in het milieu van het auto-erotisme, vaak gepaard met lachgas of inbinden van lichaamsdelen. Let natuurlijk op voor simulaties van reeds overleden en vermoorde personen, die na hun dood worden opgehangen om de moord te verdoezelen! In geval van auto-erotisme wordt bewijsmateriaal vaak door de familie, die het lichaam vindt, verdoezeld, uit schaamte.

5 Gerechtelijke geneeskunde les 5 5 Taartdiagram ivm smoring met plastiek zakken: 78 % suïcide/auto-destructief (geen ongevallen met auto-erotisme) 15 % crimineel 7 % auto-erotisme ongevallen en ongevallen met kinderen Het fenomeen daalt weer, doordat weer andere zelfmoordtechnieken in de media komen, technieken stijgen in populariteit door de media, door idolen, Knevel, Bolusdood Men wil vaak het roepen beletten en mensen zijn vastgebonden. De secreties hopen zich op door: - extreem emotionele druk - excitatie speeksel en slijmklieren - braakreflex door knevel die te diep zit Ook als de neus niet toezit kan met stikken omdat de neus wel vrij zit maar de gang waar de lucht uit neus naartoe moet is afgesloten door de prop die via de mond in de luchtpijp wordt gestoken. Bij kinderen gaat de verstikking door knevel vlugger, omdat zij fijnere holtes hebben. Schroksyndroom, bolusdood Is een accidentele dood. Een voorwerp zit heel erg diep, ter hoogte van het strottenhoofdklepje raakt het voedsel niet in slokdarm maar in luchtpijp. Het strottenhoofdklepje kan ook onder invloed van iets bedwelmend zoals alcohol niet meer werken zodat een brok vlugger in het keelskelet terecht komt nl.: larynx. De larynx wordt afgesloten door een brok voedsel. Café coronary Eten in snackbar bvb.: biefstuk en friet en er zevental pintjes bijdrinken. Je gaat rapper eten door de alcohol, zonder veel te kauwen. Plots wordt hij bleek, en blauw en begint te roggelen en valt dood. Dit lijkt op een acuut hartinfarct: bolusdood! Ook door reflectoire prikkeling van het keelskelet: hier kun je het heimlich-manoeuver op uitvoeren. Neuroleptica Soms kunnen neuroleptica ook zorgen voor een Bolusdood, want ze dempen vaak het CZS en dempen dus ook het strottenhoofd.

6 Gerechtelijke geneeskunde les 5 6 Doodrukking door traumatische asfyxie Door externe druk op de borstkas, deze kan niet meer voldoende uitzetten. Vaak is het combinatie thorax buik: als de thorax comprimeert dan is er enkel nog de buikademhaling (die is meer aanwezig bij mannen, vrouwen ademen meer via de thorax). Meestal wordt de buik echter ook belemmerd, en dan kan niets meer echt goed uitzetten waardoor zuurstoftoevoer belemmerd wordt, er treedt een relatief vlugge verstikking op die soms samengaat met een hartcompressie (verkleining). Alle kenmerken van verstikking zullen er zijn, de tekenen van asfyxie zullen heel sterk zijn. Bvb.: - Geyseldrama - Paniek tijdens manifestaties - Vluchten tijdens branden - Bij vertrappeling kunnen bottrauma s ontbreken bij jongeren, dit is niet vreemd, zij hebben nog heel veel veerkrachtig kraakbeen. Ouderen zullen veel meer botbreuken hebben: kraakbeen is weg, alles is verbeend en breekt gemakkelijker! Houdingsgebonden asfyxie In positie waarin je je niet spontaan kan bevrijden bvb.: in bed, onder invloed van alcohol of drugs. Je komt terecht tussen de muur en je bed en stikt met hoofd naar beneden Door veel te drinken kan je duizelig zijn: nausea treedt op en je moet overgeven, je strompelt naar het toilet maar raakt er niet en valt tussen bed en muur, je thorax komt lager te hangen dan je buik en je lever weegt veel meer: je zit gekneld tussen bed, door de alcoholintoxicatie kan je niet vrijkomen en je stikt. Drugs (deprimerende middelen): - methadone - heroïne - morfine - benzodiazipines De weekendongevallen met trap Mensen vallen onder invloed van drugs of alcohol van de trap, ze kunnen onderaan dood zijn: schedelbasisbreuk, of ze kunnen gevaarlijk gewond zijn of er met hersenschudding van af komen. 4,5 procent is dodelijk! Differentiaaldiagnose met de trapmoord: - dood van de trap duwen (simulatie trapval) - duw van trap en daarna dood Men kan niet aantonen of iemand van een trap werd geduwd of gewoon is gevallen!

7 Gerechtelijke geneeskunde les 5 7 Positieasfyxie door de politie Men wordt aan handen en voeten samengebonden, handen en voeten aan elkaar, terwijl dader op zijn buik ligt. Dit is een heel gevaarlijke positie vooral voor obese personen, hij heeft veel inspanning nodig om zich van de grond te krijgen om te kunnen ademen en drukt zelf de thorax dicht. Probleem is vooral dat daders vaak onder invloed zin van alcohol en drugs en dat dit nog gevaarlijker is voor dood. Soms gaan politie-agenten ook op het slachtoffer zitten terwijl die op zijn buik op de grond ligt, ook dit is gevaarlijk. Burking: op de persoon zitten en zijn neus en mond afdichten! Soms zijn deze technieken noodzakelijk uit wettelijke zelfverdediging maar er moet mee opgelet worden!!! Verdrinking In een vloeibaar medium: - water - zand - petroleum - beer - Water kan zout of zoet zijn, er is een verschil qua lijk! Je hebt ook brakkewater, dat ligt tussen zout en zoet! Water wordt ingeademd en komt in de longalveolen terecht en in de bloedsomloop. Een waterlijk is een lijk dat uit het water wordt geborgen, maar niet elk waterlichaam is een drenkeling, er zijn verschillende opties, al of niet natuurlijke dood: - je kan na natuurlijke dood in water terecht komen, dood in water vallen - je kan dood gaan in het water, natuurlijke dood door bvb.: te veel inspanning, infarct, - hypothermie bvb.: harald of free enterprise ramp - gewelddadige dood, in water gedumpt erna, simulatie verdrinking - een gewelddadige dood in het water zelf - hydrocutie - zuivere verdrinking Wat gebeurt met een lijk? De persoon zinkt naar de bodem, wordt meegevoerd met de stroom, drijft op de buik en krijgt hierdoor postmortale letsels, de meedrijving kan kilometers bedragen. Ondertussen eten vissen, garnalen en krabben (aaseters) aan je en raakt het lijk nog meer gemutileert. Door warm water ontstaat putrefactie en gaat het lijk opblazen waardoor het als een ballon stijgt en aan de oppervlakte komt, boten mutileren het lijk verder met hun schroeven. Als het gevonden wordt: dan is het bijna altijd volledig onherkenbaar en gemutileerd door boten en aaseters, het lijk ziet er dus altijd verdacht uit! Lijken hebben meestal geen kleren meer aan door de stuwing van het water. Of je nu

8 Gerechtelijke geneeskunde les 5 8 dood op levend in het water werd gegooid, de inwerking van het water op het lichaam blijft identiek. Uiterlijk is er geen verschil! Er is een zelfde evolutie als bij een lijk op het droge: lijkstijftheid treedt op, maar zal vlugger optreden omdat er vaak heel zware inspanning wordt geleverd in het water om zich te verweren tegen water of dader, het lactaat verdwijnt vlugger uit het lichaam. Na een week: - witte handen, zoals bij afwas, gerimpeld, door vochtopname huid - opperhuid valt af - huidmassuratie: opzwelling van huid door water, in rimpels trekken - huid valt af De massuratie wordt gebruikt om de waterligtijd te bepalen. Na drie weken vallen de huid en nagels weg. Er begint adipocire te ontstaan: lichaamsvet verzeept! Postmortale mutilatie: - schroeven boten - aaseters - bodemschuring - wassende invloed water Verdrinking Bij hydrocutie (door koude of ethanolintoxicatie ontstaat harstilstand) kan men de verdrinkingsdood niet aantonen, het is a-typisch. Bij een alcoholemie van 2,5 mg/l kan men van de steiger vallen en in de diepte verdwijnen. Door de koude en de alcohol zijn de slijmvliezen overgevoelig, het koude water veroorzaakt via de nervus vagus een hartstilstand: in een aantal seconden sterft men een cardiale dood. Men heeft geen tijd veel water in te ademen! (belangrijk voor differentiaaldiagnose oorzaak dood!!!) De Smith doden: brides in the bath-doden Een man zocht vrouwen over het land, sloot levensverzekeringen af en trouwde ermee, en toen trok hij aan hun voeten waardoor ze in een seconden nar benden werden getrokken in het water: door verassingseffect stierven ze een reflectoire dood, het werd toegeschreven aan hysterie of epilepsie, totdat het opvallend werd. Er is een drukreflex waarbij apneu en stilstand onstaat (bradycardie) bij bruusk contact met het neusslijmvlies met (koud) water! Risicofactoren - temperatuur van het water: hoe kouder hoe meer kans - soms ook door de koud en niet door de verdrinking! Bij zeer koud water van -2 graden kan men ongeveer tien minuten overleven. Op de noordzee in de zomer aan 18 graden kan men 20 uur overleven. Onderzoek WOII Boten zonken, men deed pragmatisch onderzoek, om te kijken wat mensen langer in leven kon houden na zinking schip. Men ontdekte dat er bij zinking een enorme toename van noradrenaline en adrenaline was!

9 Gerechtelijke geneeskunde les 5 9 Wat gebeurt tijdens verdrinking Er ontstaat paniek, je kan geen inspanning meer doen en je gaat onder water, je houdt je adem op, tot het niet meer kan, je moet ademen en doet dit onder water, er komt water in je longen: de longblaasjes worden gevuld met water (het is een exogeen en niet-natuurlijk overlijden!!!). Er is een verschil tussen zoet- en zoutwater: Zoetwater Dit is hypotoon in het bloed, er is veel meer zout in het bloed dan in het water. De doorstroming van het water naar haarvaten is mogelijk en bloed wordt verdund met ongeveer twee liter water: waardoor vijf liter bloed, nu zeven liter wordt. Er is bloedverdunning: hemodilutie! Er is invloed op de rode bloedcellen, die zijn normaal ovaal van vorm, nu worden ze door het water bolvormig, ze barsten, kalium komt in het bloed! Men sterft door hartfalen vooral doordat de alveolen nu barrière maken doordat zuurstof nu belemmerd wordt om in het bloed te geraken. Dit is eigenlijk soort mechanische asfyxie. Zout water Dit is hypertoon tegenover bloed, er is veel meer zout in water dan in het plasma, er is duizend maal meer natriumchloride in het water aanwezig, er gebeurt het omgekeerde als in het zoetwater! Het plasma wordt aangezogen: er is niet enkel water van buitenaf in je longen, ook het water uit je bloed komt in de longen terecht. Er is teveel aan zout in de bloedbaan. Er is geen verdunning, maar net een hypovolemie en het bloed verdikt. In zeewater is het altijd nodig personen te reanimeren direct na verdrinking (ook nog bijna uur later!!!), soms blijven kinderen tot 40 minuten onder water, de cerebrale functies dalen en er wordt minder zuurstof verbruikt en men heeft er dus ook minder nodig, men moet er minder ophalen! Is een waterlijk levend in het water gestorven of werd het gedumpt? Alle kentekens treden op bij beide lijken: - handen - huid - nagels - Typisch is de schuimprop (wit) door de hoestreflex: water en eiwit uit de longen. Maar dit is een zeer vluchtig fenomeen, tot een paar uur na de dood en dan verdwijnt het. (Differentiaaldiagnose met wiegendood: ook schuimprop, dus als je lijkje afdroogt en aankleed en in wiegje legt, wordt het een natuurlijke dood gediagnosticeerd!!!!) Een partiële cataleptische rigor kan teken zijn dat men levend in het water terecht wam en nog alles heeft gedaan om zich vast te houden en het water tegen te gaan: door rigor vaak gras en takken in de handen blijven vasthouden als lijk!

10 Gerechtelijke geneeskunde les 5 10 Zonder schuimprop moet er een inwendige dissectie gebeuren vooraleer men weet of het lijk al of niet werd gedumpt. Een waterlong is veel groter dan een normale long en de linker en rechter overlappen elkaar. Normaal is er vier cm verschil tussen linker en rechter long! Dit is een aanwijzing, helaas valt dit na putrefactie ook weg! Na onderzoek van fracturen, nagels, strangulatie, niets gebleken? Dan gaat met moeten kijken naar de bestanddelen in het bloed. Zouten en bacteriën komen in het bloed terecht, als het hart nog klopt. Als men verdrinkt en niet wordt gedumpt dan zal het hart na bewustzijnsverlies nog even kloppen en het bloed nog even circuleren vandaar dat zouten en bacteriën in bloedbaan komen, het zijn DIATOMENEN. Ze worden dan in alle organen aangetroffen. MAAR: als men die dag veel vis of oesters heeft gegeten, of veel in de Noordzee heeft gezwommen, dan zitten dezelfde diatomeeën in ons bloed, dus differentiaaldiagnose! (kijken naar beenmerg!!) In het borstbeen kijkt men naar het rood beenmerg, men gaat dit destilleren in salpeterzuur en enkel deze eencelligen overleven hierin: kleine kiezelwieren, ze lijken op camembertdoosjes en bestaan uit sillicium, dit is bestand tegen salpeter. Welke diatomeeën er optreden is afhankelijk van de omgeving: zee, schelde, De verdrinkingsdood bepalen is geen sinecure, wat is de medicolegale wijze? - accidenteel: meestal in het warme seizoen - zelfmoord: meestal in koude seizoen, meer bij oude mensen, bij jongeren is dit verdachter, differentiaaldiagnose met bondage (kan zowel zelfmoord als moord zijn) - moord Baddood Dode in het bad, kan wijzen op duizend mogelijkheden: - heel vaak is het CO2-vergiftiging en is er secundaire verdrinking geweest na bewusteloosheid of verstikking - soms ook zelfmoord (tweede meest voorkomend!) - soms accidenteel door pillen of drank - electrokutie: haardroger, scheermachine (simulatie moord!!!) - natuurlijke dood

Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen

Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen Verdrinking: oorzaken, proces en gevolgen A. Oorzaken van verdrinking Primair Onderdompeling Bewustzijnsverlies Verdrinking Secundair Bewustzijnsverlies Onderdompeling Verdrinking 75 % 25% 1. Primaire

Nadere informatie

U heeft last van hyperventilatie. Hyperventilatie heeft te maken met uw ademhaling. Dat wil zeggen dat u te snel en/of te diep ademt.

U heeft last van hyperventilatie. Hyperventilatie heeft te maken met uw ademhaling. Dat wil zeggen dat u te snel en/of te diep ademt. Hyperventilatie Inleiding U heeft last van hyperventilatie. Hyperventilatie heeft te maken met uw ademhaling. Dat wil zeggen dat u te snel en/of te diep ademt. Ademhaling Om te kunnen ademen gebruiken

Nadere informatie

STUDENTENGEZONDHEIDSCENTRUM

STUDENTENGEZONDHEIDSCENTRUM STUDENTENGEZONDHEIDSCENTRUM Hyperventilatie Hyperventilatie betekent een te snelle en/of een te diepe ademhaling. Wat is ademhalen? Door middel van de borstkas en de buikspieren ademen wij lucht in en

Nadere informatie

hart longen Werkboekje van...

hart longen Werkboekje van... & hart longen Werkboekje van... Woordveld woordveld Hart & Longen adem in, adem uit adem in, adem uit Om goed te kunnen werken heeft het lichaam zuurstof nodig. De ademhaling zorgt dat je lichaam zuurstof

Nadere informatie

MEDISCH CENTRUM Hyperventilatie

MEDISCH CENTRUM Hyperventilatie MEDISCH CENTRUM Hyperventilatie Dit kan ook geen kwaad, maar kan wel leiden tot een aantal verschijnselen als: Benauwd gevoel, kortademigheid; krop in de keel; droge mond; strak gevoel rond de mond; prikkelingen

Nadere informatie

TRIVIANT BLAUW (uitprinten op blauw papier) Stoornissen in het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop

TRIVIANT BLAUW (uitprinten op blauw papier) Stoornissen in het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop TRIVIANT BLAUW (uitprinten op blauw papier) Stoornissen in het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop Welke drie functies zijn van direct levensbelang en hoe noemen we deze functies? Hersenfunctie

Nadere informatie

Reanimatie Stabiele zijligging Toedienen zuurstof

Reanimatie Stabiele zijligging Toedienen zuurstof Nieuwe richtlijnen sinds 2010 Kobe Van Herwegen 1* Instructeur Reanimatie Stabiele zijligging Toedienen zuurstof E-mail: kobe.vh@gmail.com GSM: 0474/81 49 20 2 3 Probleemstelling Volgorde Veiligheid Hartstilstand

Nadere informatie

MODULE 3 Levensreddende handelingen

MODULE 3 Levensreddende handelingen MODULE 3 Levensreddende handelingen cursus brandweerman Levensreddende handelingen Hoofdstuk 1: Algemene interventieprocedures Het menselijk lichaam De eerste minuten Opbouw van het lichaam Ons lichaam

Nadere informatie

KVK AVELGEM 01869. REANIMATIE en AED 2013-2015. Sportmedische begeleiding KVK Avelgem. Pascal D Haene

KVK AVELGEM 01869. REANIMATIE en AED 2013-2015. Sportmedische begeleiding KVK Avelgem. Pascal D Haene KVK AVELGEM 01869 REANIMATIE en AED Sportmedische begeleiding KVK Avelgem Pascal D Haene 2013-2015 D O O R N I K S E S T E E N W E G 2 2 6 8 5 8 0 A V E L G E M R E A N I M A T I E Reanimatie is het

Nadere informatie

Eerste Hulp. en stembandlozen. NSvG

Eerste Hulp. en stembandlozen. NSvG Eerste Hulp en stembandlozen NSvG Larynx = strottenhoofd Ectomeren = operatief verwijderen! In uw opleiding Eerste Hulp heeft u wellicht weinig of niets gehoord over eerstehulpverlening aan gelaryngectomeerden

Nadere informatie

Vijf belangrijke punten

Vijf belangrijke punten Vijf belangrijke punten 1. Let op gevaar 2. Nagaan wat er is gebeurd en daarna wat het kind mankeert 3. Stel het kind gerust en zorg voor beschutting 4. Zorg voor professionele hulp 5. Help het kind op

Nadere informatie

patiënteninformatie Neusbloeding Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l

patiënteninformatie Neusbloeding Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l i patiënteninformatie Spoedgevallendienst Neusbloeding G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Geachte heer Geachte mevrouw Een neusbloeding (epistaxis) wordt meestal veroorzaakt door een gesprongen

Nadere informatie

CPR CARDIOPULMONAIRE RESUSCITATIE

CPR CARDIOPULMONAIRE RESUSCITATIE CPR CARDIOPULMONAIRE RESUSCITATIE Inhoud CPR standaardschema: start hartmassage CPR uitzonderingsschema: start beademing Bewusteloos en normale ademhaling: stabiele zijligging De keten van overleven Herkennen

Nadere informatie

12. 1. Aed met z'n twee

12. 1. Aed met z'n twee Aed met z'n twee 12. 1. Als er iemand is gestart met de reanimatie en er komt een AED bediener met een AED aan, blijf dan reanimeren. Een helper ontkleed de borstkas en instaleert de AED De ander gaat

Nadere informatie

Behandeling van wonden en letsels

Behandeling van wonden en letsels Module 4 Behandeling van wonden en letsels Als u deze module gevolgd hebt, weet u: - Wat u moet doen bij mogelijk inwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij uitwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij

Nadere informatie

Gaswisseling. Samenvatting voor de toets

Gaswisseling. Samenvatting voor de toets Gaswisseling Samenvatting voor de toets Inhoudsopgave Gaswisseling bij verschillende diergroepen Ademhalingsstelsel Route van ingeademde lucht Longblaasjes en haarvaten Huig en strotklepje Ribademhaling

Nadere informatie

Levensreddende handelingen

Levensreddende handelingen Levensreddende handelingen Hoofdstuk 3: Het stelpen van ernstige bloedingen Anatomie van de bloedsomloop Samenstellende delen De hartspier De grote bloedsomloop De kleine bloedsomloop De aders en haarvaten:

Nadere informatie

Welke stelling in het geval van brandwonden is juist?

Welke stelling in het geval van brandwonden is juist? Meerkeuzevraag 8.1 Meerkeuzevraag 8.2 Meerkeuzevraag 8.3 Meerkeuzevraag 8.4 Meerkeuzevraag 8.5 Meerkeuzevraag 8.6 Meerkeuzevraag 8.7 Welke stelling in het geval van brandwonden is juist? A. De gevormde

Nadere informatie

Syncope. Uitleg en adviezen

Syncope. Uitleg en adviezen Syncope Uitleg en adviezen Syncope Syncope is het moeilijke woord voor aanvallen van kortdurend bewustzijnsverlies dat veroorzaakt wordt doordat de bloeddruk even weg valt. De meest voorkomende oorzaak

Nadere informatie

Oorzaken syncopale afspraak op 7 meter: Longsqueeze. Totale longinhoud. Zwembad black-out. Longsqueeze. Syncopale afspraak op 7 meter.

Oorzaken syncopale afspraak op 7 meter: Longsqueeze. Totale longinhoud. Zwembad black-out. Longsqueeze. Syncopale afspraak op 7 meter. Verwachtingen 2*D en 3*D Gevaren van het vrijduiken Veiligheidsmaatregelen bij het beoefenen van vrijduiken Mechanisme van hyperventilatie Gevaren van hyperventilatie Zwembad black-out Longsqueeze Syncopale

Nadere informatie

Koortsstuipen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Koortsstuipen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Koortsstuipen Jonge kinderen zijn bij koorts gevoelig voor stuipen. Ongeveer 5 procent van de kinderen tussen de drie maanden en zes jaar heeft weleens een koortsstuip. In deze folder leest u over de achtergrond

Nadere informatie

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan.

Herhalingsles Het lichaam. Ademhaling. Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Herhalingsles Het lichaam Ademhaling Benoem de aangeduide delen op onderstaande tekeningen aan. Als we ademen, stroomt er lucht binnen in ons lichaam. Welke weg legt deze lucht af? Vul het schema aan.

Nadere informatie

KBC-Preventie. Ongevallen thuis. we hebben het voor u

KBC-Preventie. Ongevallen thuis. we hebben het voor u KBC-Preventie Ongevallen thuis we hebben het voor u Basisprincipes van eerste hulp Handel als eerstehulpverlener. Zorg dat u de situatie niet verergert. Blijf rustig in een noodsituatie en verleen de eerste

Nadere informatie

Sporenonderzoek en gerechtelijke geneeskunde bij zware verkeersongevallen

Sporenonderzoek en gerechtelijke geneeskunde bij zware verkeersongevallen Sporenonderzoek en gerechtelijke geneeskunde bij zware verkeersongevallen Dr. Diona D Hondt, MD Prof. Werner Jacobs, MD, PhD, MBA Gerechtelijke Geneeskunde Universitair Ziekenhuis Antwerpen Indicaties

Nadere informatie

De diverse somsoorten bij Fysica

De diverse somsoorten bij Fysica De diverse somsoorten bij Fysica 1 liter zout water weegt 1,03 kilo 1 liter zoet water weegt 1,00 kilo 1 meter zout water levert 0,1 bar druk op 1 meter zoet water levert 0,097 bar druk op Belangrijk:

Nadere informatie

( Hoe moet deze oefeningen doen? )

( Hoe moet deze oefeningen doen? ) Relaxatieoefeningen ( Wat zijn Relaxatieoefeningen? ) Deze opdracht bestaat uit oefeningen die je kunnen helpen om te relaxen. ( Waarom relaxatieoefeningen? ) Mensen weten dikwijls niet meer hoe ze kunnen

Nadere informatie

KINDERGENEESKUNDE. Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts

KINDERGENEESKUNDE. Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts KINDERGENEESKUNDE Stuipen bij koorts Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts Bij uw kind zijn stuipen ontstaan tijdens koorts, ook wel koortsconvulsies genoemd. In deze folder wordt uitgelegd wat

Nadere informatie

Eerste Hulp aan Kinderen: eindtermen (vastgesteld door het College van Deskundigen in mei 2006) Doelgroep

Eerste Hulp aan Kinderen: eindtermen (vastgesteld door het College van Deskundigen in mei 2006) Doelgroep Eerste Hulp aan Kinderen: eindtermen (vastgesteld door het College van Deskundigen in mei 2006) Doelgroep a. Bezitters van het diploma Eerste Hulp b. Belangstellenden die (nog) niet in het bezit zijn van

Nadere informatie

H o c k e y E H B O. Woensdag 30 november MHC Goirle. Door Paul van den Broek

H o c k e y E H B O. Woensdag 30 november MHC Goirle. Door Paul van den Broek H o c k e y E H B O Woensdag 30 november MHC Goirle Door Paul van den Broek Inhoud Alarmeren Blaren Bloedneus Epilepsie Hersenschudding verstuikingen Schaafwond Suikerziekte Wond Bewusteloosheid Bloedhygiëne

Nadere informatie

Inhoud. Yellow Diving School. Duikonderricht. 1*Duiker

Inhoud. Yellow Diving School. Duikonderricht. 1*Duiker Inhoud 1. Inleiding & belang van de les 2. Herhaling 3. De soorten duikongevallen 4. De Barotraumatismen a. Oren b. Sinussen c. Tanden d. Maskersquize e. Duikerskollieken f. Longoverdruk 5. Het Decompressieongeval

Nadere informatie

EHBébé. Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar

EHBébé. Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar EHBébé Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar Bij baby s en peuters moet je vaak ogen op je rug hebben. Jammer genoeg ontsnappen ze al eens aan onze waakzame blik, soms met de nodige blutsen,

Nadere informatie

EDS Richtlijn. Excited Delirium Syndrome. Kees Das. GGD Amsterdam Algemene Gezondheidszorg Forensische Geneeskunde

EDS Richtlijn. Excited Delirium Syndrome. Kees Das. GGD Amsterdam Algemene Gezondheidszorg Forensische Geneeskunde Excited Delirium Syndrome EDS Richtlijn Kees Das GGD Amsterdam Algemene Gezondheidszorg Forensische Geneeskunde Onderwerpen Opzet richtlijn Problematiek Casuïstiek stiek Definities Oorzaken & Risicofactoren

Nadere informatie

Inkijkexemplaar. Inhoud. 1 Ongeval 3. 2 Huidwonde 13. 3 Brandwonde 20. 4 Bloedneus 23. 5 Bloeding 26

Inkijkexemplaar. Inhoud. 1 Ongeval 3. 2 Huidwonde 13. 3 Brandwonde 20. 4 Bloedneus 23. 5 Bloeding 26 1 0 6 Inhoud Elke dag gebeuren er ongevallen. Soms heel kleine, maar soms ook grotere. Als er iets gebeurt, is het handig dat je weet wat je moet doen om te helpen. Eerste hulp is niet zo moeilijk. Je

Nadere informatie

Inkijkexemplaar. Inhoud. 1 Ongeval 3. 2 Flauwte 17. 3 Huidwonde 20. 4 Brandwonde 28. 5 Bloedneus 33. 6 Bloeding 36

Inkijkexemplaar. Inhoud. 1 Ongeval 3. 2 Flauwte 17. 3 Huidwonde 20. 4 Brandwonde 28. 5 Bloedneus 33. 6 Bloeding 36 Inhoud Ongevallen gebeuren elke dag. Meestal gaat het om kleine ongevallen waarvan de gevolgen niet zo erg zijn: door een valpartij met de fiets loop je een schaafwonde op, je krijgt een bloedneus tijdens

Nadere informatie

Ademhalingsorganen/luchtwegen. Ademhaling. De neus. De neus. De keelholte. De keelholte 16-9-2014. Bouw algemeen Van binnen naar buiten

Ademhalingsorganen/luchtwegen. Ademhaling. De neus. De neus. De keelholte. De keelholte 16-9-2014. Bouw algemeen Van binnen naar buiten Ademhaling Lesstof Beauty Level Basics 2 Blz. 132-141 Ademhalingsorganen/luchtwegen algemeen Van binnen naar buiten Slijmvlies en trilhaarepitheel Circulair verlopend glad spierweefsel Bindweefsel De neus

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Preventie van wiegendood. Informatie en aanbevelingen

Preventie van wiegendood. Informatie en aanbevelingen Preventie van wiegendood Informatie en aanbevelingen Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 2 1 INLEIDING... 3 2 EEN VEILIGE SLAAPOMGEVING... 3 3 EEN VEILIGE SLAAPHOUDING... 4 4 VEILIG TOEDEKKEN, BIJ EEN VEILIGE

Nadere informatie

AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com

AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com AG eerste hulp opleidingen Best 0499-397404 agopleiding@gmail.com Algemeen De mens kan ongeveer normaal 1 minuut zonder zuurstof. Hersenen zijn het meest gevoelig voor een tekort aan zuurstof. Typerend

Nadere informatie

7 Epilepsie. 1 Inleiding. In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie. 4 Epilepsie-aanvallen. SAW DC 7 Epilepsie

7 Epilepsie. 1 Inleiding. In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie. 4 Epilepsie-aanvallen. SAW DC 7 Epilepsie DC 7 Epilepsie 1 Inleiding In dit thema komen aan de orde: 2 Wat is epilepsie? 3 Leven met epilepsie 4 Epilepsie-aanvallen 1 1 2 Wat is epilepsie? Een epileptische aanval is een plotselinge kortsluiting

Nadere informatie

De een heeft het warm, de ander te warm en de ander heeft het veel te warm, en dat in dezelfde werkruimte.

De een heeft het warm, de ander te warm en de ander heeft het veel te warm, en dat in dezelfde werkruimte. Hittestress: werken en warm weer Inleiding De een heeft het warm, de ander te warm en de ander heeft het veel te warm, en dat in dezelfde werkruimte. De gevoelstemperatuur wordt, behalve door de luchttemperatuur

Nadere informatie

1. Zorg voor je eigen veiligheid, die van het slachtoffer en van de omstaanders

1. Zorg voor je eigen veiligheid, die van het slachtoffer en van de omstaanders Aanbevelingen van de Belgische Reanimatieraad (BRC) voor Cardiopulmonaire Reanimatie en Automatische Externe Defibrillatie, uitgevoerd door de eerste hulpverleners ter plaatse opgeleid in de technieken

Nadere informatie

1. WANNEER ELKE SECONDE TELT

1. WANNEER ELKE SECONDE TELT 1. WANNEER ELKE SECONDE TELT Basale reanimatie: beademing en hartmassage bij baby s en kinderen volgens de Richtlijnen 2006 van de Nederlandse Reanimatie Raad, de NRR 2. DE NORMALE SITUATIE Longen en ademhaling

Nadere informatie

Basale reanimatie van volwassenen

Basale reanimatie van volwassenen Basale reanimatie van volwassenen Introductie Dit hoofdstuk bevat de richtlijnen basale reanimatie van volwassenen voor de enkele hulpverlener, buiten het ziekenhuis. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op

Nadere informatie

De diverse somsoorten bij Fysica

De diverse somsoorten bij Fysica De diverse somsoorten bij Fysica 1 liter zout water weegt 1,03 kilo 1 liter zoet water weegt 1,00 kilo 1 meter zout water levert 0,1 bar druk op 1 meter zoet water levert 0,097 bar druk op Belangrijk:

Nadere informatie

Ik houd mijn spreekbeurt over duiken omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader en moeder ook hebben gedoken. Duiken is een onderwatersport.

Ik houd mijn spreekbeurt over duiken omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader en moeder ook hebben gedoken. Duiken is een onderwatersport. Duiken Ik houd mijn spreekbeurt over duiken omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader en moeder ook hebben gedoken. Duiken is een onderwatersport. De Geschiedenis Het begon allemaal dat mensen

Nadere informatie

Spreekbeurtpakket - organen

Spreekbeurtpakket - organen Spreekbeurtpakket - organen Inleiding spreekbeurt voor de leerling: de organen De voorbereiding van de spreekbeurt over organen: 10 tips 1. Start met het verzamelen van materiaal. Heel veel over de organen

Nadere informatie

Datum: EHBO. 3. Wat gebeurt er met de bloedvaten en zenuwen als een tand uit de mond vliegt?

Datum: EHBO. 3. Wat gebeurt er met de bloedvaten en zenuwen als een tand uit de mond vliegt? Naam: Datum: EHBO Ga naar deze website: www.klas5sintmichiel.yurls.net Klik op EHBO. Bekijk eerst het filmpje Een uitgeslagen tand en daarna het filmpje bloedneus. Een uitgeslagen tand 1. Is een tand een

Nadere informatie

Alles over de bloedziekten PNH & AA. Wat is bloed?

Alles over de bloedziekten PNH & AA. Wat is bloed? Alles over de bloedziekten PNH & AA Wat is bloed? Binnenin je lichaam zit een rode vloeistof. Dat is je bloed. Bloed is erg belangrijk voor je lichaam, het zorgt voor vervoer van stoffen, voor de warmte

Nadere informatie

ABCDE methodiek Biedt een vaste volgorde van het benaderen van het slachtoffer

ABCDE methodiek Biedt een vaste volgorde van het benaderen van het slachtoffer ABCDE methodiek Biedt een vaste volgorde van het benaderen van het slachtoffer Indien een stoornis in de vitale functie wordt waargenomen direct handelen (Treat as you go) A AIRWAY AND C-SPINE (= vrije

Nadere informatie

Lesfiche: EHBO en reanimatie:

Lesfiche: EHBO en reanimatie: Lesfiche: EHBO en reanimatie: Niveau: 2 (praktijk: 2 lesuren) AED: Wat? De defibrillator of Defib is de enige manier om een hart terug te doen pompen. Paramedici hebben een professionele defib inde ambulance.

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

Alleen door uitgebreid onderzoek kan uw longarts dit vaststellen.

Alleen door uitgebreid onderzoek kan uw longarts dit vaststellen. Longgeneeskunde Zuurstof thuis Inleiding U heeft in overleg met uw behandelend arts besloten dat u zuurstof thuis moet krijgen. Dit kan tijdelijk zijn bijvoorbeeld voor drie maanden tot aan de volgende

Nadere informatie

Wat is decubitus? Wanneer ontstaat decubitus?

Wat is decubitus? Wanneer ontstaat decubitus? Wat is decubitus? Decubitus is een letsel dat ontstaat ter hoogte van de huid en de onderliggende weefsels, onder invloed van de aanhoudende druk van het eigen lichaam op een onderlaag. De bloedvaten in

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Operaties aan de neus

Operaties aan de neus KNO Operaties aan de neus BEHANDELING Operaties aan de neus U komt binnenkort naar het St. Antonius Ziekenhuis voor een operatie aan uw neus. In deze folder leest u meer over de reden voor deze ingreep,

Nadere informatie

"EHBO" is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

EHBO is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 EHBO zon e Voor g erken eilig w d en v 1. Inleiding COLOFON "EHBO" is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB EDPB Fotografie : www.fotoben.be

Nadere informatie

Doel van deze presentatie: het op peil houden van kennis en vaardigheden met betrekking tot de reanimatie en als voorbereiding op een competentietest.

Doel van deze presentatie: het op peil houden van kennis en vaardigheden met betrekking tot de reanimatie en als voorbereiding op een competentietest. Deze presentatie is voor personen die in het bezit zijn van een reanimatie diploma. Doel van deze presentatie: het op peil houden van kennis en vaardigheden met betrekking tot de reanimatie en als voorbereiding

Nadere informatie

Hyperventilatie. Afdeling Psychiatrie

Hyperventilatie. Afdeling Psychiatrie Hyperventilatie Afdeling Psychiatrie Deze folder geeft informatie over hyperventilatie. U vindt antwoord op de volgende vragen: wat is hyperventilatie? wat zijn de oorzaken? welke klachten kunnen zich

Nadere informatie

08#11#11% EHBO en hockey. Voor coaches en trainers van Alliance. Nicole Troost en Elly Blok, huisartsen

08#11#11% EHBO en hockey. Voor coaches en trainers van Alliance. Nicole Troost en Elly Blok, huisartsen EHBO en hockey Voor coaches en trainers van Alliance Nicole Troost en Elly Blok, huisartsen 1% Onderwerpen:! Inleiding ;aantallen blessures! Voorbereiding: het halve werk! Tijdens de wedstrijd:! Opgelopen

Nadere informatie

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

Eerste Hulp bij stem bandlozen N S v G

Eerste Hulp bij stem bandlozen N S v G Eerste Hulp bij stem bandlozen N S v G In Nederland zijn ongeveer 2.500 mensen gelaryngectomeerd voor de operatie na de operatie Bij een laryngectomie wordt het strottenhoofd, vaak ten gevolge van kanker,

Nadere informatie

naar sporen Zelf casussen oplossen

naar sporen Zelf casussen oplossen Speuren C naar sporen Zelf casussen oplossen 2. Een lijk in de duinen Langs de N304, in een berkenbos in Natuurpark de Hoge Veluwe, wordt het lijk van een man gevonden. De forensisch arts verricht enkele

Nadere informatie

Snurken en slaapapneu. Afdeling KNO

Snurken en slaapapneu. Afdeling KNO Snurken en slaapapneu Afdeling KNO Snurken komt voor op alle leeftijden, maar op oudere leeftijd neemt het snurken toe en wordt het snurkgeluid harder. Op volwassen leeftijd snurkt ongeveer 1 op de 5 mannen

Nadere informatie

Toets Ziekteleer Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen

Toets Ziekteleer Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen Cijfer In te vullen voor docent In te vullen door leerling Beroepsprestatie B.P.1.3 S.B Naam leerling Toets Ziekteleer Opleiding Sport en Bewegen Klas SB3O1A+B Versie 1 Datum Tijdsduur 60 minuten Naam

Nadere informatie

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen

Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen. Behaalde punten Hulpmiddelen geen Cijfer In te vullen voor docent In te vullen door leerling Beroepsprestatie B.P.1.3 S.B Naam leerling Toets Anatomie Opleiding Sport en Bewegen Klas SB3O1A+B Versie 1 Datum Tijdsduur 60 minuten Naam docent

Nadere informatie

WA A NZINNIGE BOEK OVER JE LICHA AM

WA A NZINNIGE BOEK OVER JE LICHA AM Het WA A NZINNIGE BOEK OVER JE LICHA AM 99% NONSENS 100% HUMOR ANDY GRIFFITHS TERRY DENTON en Vertaald door EDWARD VAN DE VENDEL INHOUD over de auteurs 8 Inleiding 9 Je lichaam: een korte wegwijzer 10

Nadere informatie

Wat is een acute hartritme stoornis?

Wat is een acute hartritme stoornis? AED bij de Terriërs Wat is een acute hartritme stoornis? Normale hartactie Acute hartritme stoornis: Chaotisch ritme (ventrikel fibrilleren) Probleem: Het hart pompt niet meer effectief, slachtoffer zakt

Nadere informatie

Procedure Calamiteiten tijdens Kerkdiensten Nederlandse Hervormde Kerk Stolwijk

Procedure Calamiteiten tijdens Kerkdiensten Nederlandse Hervormde Kerk Stolwijk Procedure Calamiteiten tijdens Kerkdiensten Nederlandse Hervormde Kerk Stolwijk Doel: Het zo effectief en gestructureerd mogelijk handelen bij calamiteiten tijdens kerkdiensten. Mensen: Leden van het EHBO

Nadere informatie

Reanimatie volwassene. Richtlijnen 2010

Reanimatie volwassene. Richtlijnen 2010 Reanimatie volwassene Richtlijnen 2010 Inhoud Inleiding Belangrijkste wijzigingen voor de hulpverlener-ambulancier ALS-schema Aandachtspunten Vragen Waarom nieuwe richtlijnen? Reanimatie anno 1767 (richtlijnen

Nadere informatie

Epilepsie. bij 60-plussers

Epilepsie. bij 60-plussers Epilepsie bij 60-plussers Wat is epilepsie? Epilepsie is een stoornis die ongeveer 1 op de 150 à 250 personen treft. In België gaat het dus om meer dan 60.000 personen. Er bestaan trouwens verschillende

Nadere informatie

EHBO ALGEMEEN WAT TE DOEN BIJ EEN ONGEVAL

EHBO ALGEMEEN WAT TE DOEN BIJ EEN ONGEVAL EHBO ALGEMEEN Wanneer er ergens een ongeluk(je) is gebeurd, moet je snel en goed Eerste Hulp Bij Ongelukken (= E.H.B.O.) verlenen. Natuurlijk ben je geen dokter. Maar als er iets gebeurd bij je patrouille

Nadere informatie

Maatschap Keel-, Neus-, en Oorheelkunde. Brok in de keel

Maatschap Keel-, Neus-, en Oorheelkunde. Brok in de keel Maatschap Keel-, Neus-, en Oorheelkunde Algemeen Deze folder geeft u informatie over een brok in de keel. Diaconessenhuis Leiden Klachten Een brokgevoel in de keel komt vaak voor. Veel mensen zijn hierover

Nadere informatie

mijn wetenschappelijke experimenten

mijn wetenschappelijke experimenten naam Datum werkblaadje 3 mijn wetenschappelijke experimenten het spijsverteringsstelsel werkblaadje 3 b experiment 1: het SpeekSel citroensap of azijn onderzoeksvraag: water in de mond krijgen, bestaat

Nadere informatie

Extra: Ademhaling. Inleiding

Extra: Ademhaling. Inleiding Extra: Ademhaling In dit extra hoofdstuk leer je: Hoe de ademhaling van de pony functioneert Welke overeenkomsten en verschillen er zijn met het functioneren van de ademhaling van de mens Inleiding Als

Nadere informatie

Automatische Externe Defibrillatie Opleiding Hulpverlener. Europese Reanimatieraad

Automatische Externe Defibrillatie Opleiding Hulpverlener. Europese Reanimatieraad Automatische Externe Defibrillatie Opleiding Hulpverlener Europese Reanimatieraad ACHTERGROND Er zijn ongeveer 700.000 hartstilstanden per jaar in Europa. Dit komt neer op 5 personen per uur in Nederland.

Nadere informatie

Hyperventilatie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Hyperventilatie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Hyperventilatie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Hyperventilatie Hyperventilatie wordt veroorzaakt door verkeerde manier van ademhalen. Hyper betekent

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Kleine ongevallen uit

Kleine ongevallen uit Kleine ongevallen uit De bloedneus Meest voorkomende oorzaak? Neuspeuteren Wat ga je doen? Laat het s.o. zitten en stel hem gerust Houd het hoofdje van een klein kind voorover Oudere kinderen en volwassenen

Nadere informatie

LIFE SUPPORT CURSUS 2010 WTC HOUTEN 80

LIFE SUPPORT CURSUS 2010 WTC HOUTEN 80 LIFE SUPPORT CURSUS 2010 WTC HOUTEN 80 Eerste deel van de cursus: HANDLEIDING OM LETSELS T.G.V. VALPARTIJEN TE HERKENNEN EN EVT. TE HANDELEN Tweede deel van de cursus: KUNNEN HANDELEN BIJ ONWELWORDING/

Nadere informatie

Inleiding... 1. Ademhaling... 1. Hyperventilatie... 1. Oorzaak van hyperventilatie... 2. Klachten bij hyperventilatie... 3. Wat kunt u zelf doen...

Inleiding... 1. Ademhaling... 1. Hyperventilatie... 1. Oorzaak van hyperventilatie... 2. Klachten bij hyperventilatie... 3. Wat kunt u zelf doen... Hyperventilatie Inhoudsopgave Inleiding... 1 Ademhaling... 1 Hyperventilatie... 1 Oorzaak van hyperventilatie... 2 Klachten bij hyperventilatie... 3 Wat kunt u zelf doen... 4 Tot slot... 5 Inleiding Deze

Nadere informatie

PROTOCOL VEILIG SLAPEN. Versie November 2014, versie 06 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit

PROTOCOL VEILIG SLAPEN. Versie November 2014, versie 06 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit PROTOCOL VEILIG SLAPEN Versie November 2014, versie 06 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 6 pagina s incl. voorpagina Geldig tot 31 december 2016 Voorwoord/inhoud Het doel van

Nadere informatie

Vrijmaken van geblokkeerde ademhalingswegen. of niet bij bewustzijn is Azië/Pacific

Vrijmaken van geblokkeerde ademhalingswegen. of niet bij bewustzijn is Azië/Pacific Section Three Skill Development Vrijmaken van geblokkeerde ademhalingswegen bij volwassene die wel of niet bij bewustzijn is Azië/Pacific Uitvoeringsvereiste Demonstreer hoe je een volwassen patiënt die

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Materiaal. 3. De delen van de dwarsfluit?

1. Inleiding. 2. Materiaal. 3. De delen van de dwarsfluit? 1. Inleiding Je wil graag dit wondermooie instrument leren bespelen. Om je hierin op weg te helpen, geef ik jou graag de volgende tips mee. + Zorg ervoor dat je ergens rustig en aandachtig kan werken.

Nadere informatie

Onderdeel 5: 10 cm of minder 3 punten; 11 t/m 20 cm = 2 punten; 21 cm of meer = 1 punt.

Onderdeel 5: 10 cm of minder 3 punten; 11 t/m 20 cm = 2 punten; 21 cm of meer = 1 punt. ZEILBOOTDIPLOMA 1. Van zwemmen naar voortbewegende technieken a.25 m rugcrawl, de hele baan zonder onderbreking uitzwemmen. b.25 m borstcrawl, de hele baan zonder onderbreking uitzwemmen. 2. Stuwen a.stuwen

Nadere informatie

Europese Reanimatieraad. Basale reanimatie en het gebruik van de Automatische Externe Defibrillatior

Europese Reanimatieraad. Basale reanimatie en het gebruik van de Automatische Externe Defibrillatior Basale reanimatie en het gebruik van de Automatische Externe Defibrillatior LEERDOELEN Aan het einde van deze cursus kunt u demonstreren: Hoe u een bewusteloos slachtoffer benadert. Hoe u hartmassage en

Nadere informatie

1. Temperatuurregeling

1. Temperatuurregeling 1. Temperatuurregeling Afb. 1 Als je het warm hebt, wordt je gezicht rood. Dit komt doordat de bloedvaatjes net onder je huid wijder worden doordat bepaalde spieren zich samentrekken. Zo staat je lichaam

Nadere informatie

Basale reanimatie van kinderen door anderen dan gespecialiseerde zorgprofessionals

Basale reanimatie van kinderen door anderen dan gespecialiseerde zorgprofessionals Basale reanimatie van kinderen door anderen dan gespecialiseerde zorgprofessionals 28 Nederlandse Reanimatie Raad / Belgische Reanimatieraad Introductie Indien basale reanimatie van een kind nodig is,

Nadere informatie

Houdingscorrectie Hoofd-nek-schouders-rug

Houdingscorrectie Hoofd-nek-schouders-rug Houdingscorrectie Hoofd-nek-schouders-rug Introductie Dagdagelijkse activiteiten Hoe zit je voor je PC laptop? Heuphoek: 90-120 Neutrale positie van de rug Tafelhoogte o Ellebooghoek: 90 o Tafel 2cm hoger

Nadere informatie

Hyperventilatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Hyperventilatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Hyperventilatie Wanneer u gespannen bent of angstig, kunnen verschillende lichamelijke klachten ontstaan. Eén van die klachten is hyperventileren. Hyperventileren wil zeggen dat u te snel of te diep ademt.

Nadere informatie

Inkijkexemplaar. Inhoud. 6 Hoofd- en wervelletsels. 1 Ongevallen. 7 Letsels aan botten, 2 Problemen met. 8 Vergiftigingen door inslikken.

Inkijkexemplaar. Inhoud. 6 Hoofd- en wervelletsels. 1 Ongevallen. 7 Letsels aan botten, 2 Problemen met. 8 Vergiftigingen door inslikken. Inhoud Ongevallen gebeuren elke dag. Meestal gaat het om kleine ongevallen waarvan de gevolgen niet zo erg zijn: een valpartij met een schaafwonde tot gevolg, een verstuikte voet bij het sporten, of een

Nadere informatie

Neusbloeding. Afdeling keel-, neus- en oorheelkunde

Neusbloeding. Afdeling keel-, neus- en oorheelkunde Neusbloeding Afdeling keel-, neus- en oorheelkunde U bent vandaag behandeld vanwege een neusbloeding. Een neusbloeding is een vervelende aandoening. Bij een geringe neusbloeding lijkt het vaak om een enorme

Nadere informatie

PROTOCOL VEILIG SLAPEN. Versie november 2015, versie 07 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit

PROTOCOL VEILIG SLAPEN. Versie november 2015, versie 07 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit PROTOCOL VEILIG SLAPEN Versie november 2015, versie 07 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 5 pagina s incl. voorpagina Geldig tot 31 december 2017 Voorwoord/inhoud Het doel van

Nadere informatie

Even voorstellen.. Vraag. Vraag. Antwoord 9-4-2015. Welkom op het 12 e Reanimatie Congres

Even voorstellen.. Vraag. Vraag. Antwoord 9-4-2015. Welkom op het 12 e Reanimatie Congres Welkom op het 12 e Reanimatie Congres Driekes van der Weert en Wim Thies Even voorstellen.. Driekes van der Weert Nationale Cursusleider PBLS Ambulance verpleegkundige Wim Thies Nationale Cursusleider

Nadere informatie

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Inleiding Symptomen Werking van de neus VERKOUDHEID 202 Inleiding U komt op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde, omdat u last heeft van verkoudheid. Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in uw neus, bijholten en uw keel. Verkoudheid

Nadere informatie

Basale reanimatie van kinderen door niet-zorgprofessionals

Basale reanimatie van kinderen door niet-zorgprofessionals Basale reanimatie van kinderen door niet-zorgprofessionals -Gebaseerd op de 2010 richtlijnen- Introductie Indien reanimatie van een kind nodig is, wordt aan hulpverleners zonder specifieke training in

Nadere informatie