Alternatieve oefenmethoden om reanimatie aan te leren in secundaire scholen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alternatieve oefenmethoden om reanimatie aan te leren in secundaire scholen"

Transcriptie

1 Alternatieve oefenmethoden om reanimatie aan te leren in secundaire scholen AUTEUR(S) VAN RAEMDONCK V., AERENHOUTS D., DE MARTELAER K. REDACTEUR VERBEIREN K. INSTITUUT Vrije Universiteit Brussel, Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie en Erasmushogeschool Brussel, lerarenopleiding lichamelijke opvoeding ABSTRACT Hoewel meer dan een decennium geleden de aanzet gegeven werd om cardiopulmonaire reanimatie (CPR) in het schoolcurriculum te implementeren via de vakoverschrijdende eintermen, is er weinig of geen onderzoek naar de optimale trainingsstrategie binnen deze context. Beperkingen in middelen blijken ook de implementatie te bemoeilijken. Daarom is het zinvol om de efficiëntie van verschillende oefenmethoden CPR in een schoolcontext met elkaar te vergelijken. Deze studie vergelijkt het gebruik van traditioneel materiaal versus goedkoper en alternatief materiaal in combinatie met het oefenen op peers. Middelbare schoolkinderen (n= 593, jaar) werden gerandomiseerd naar vier oefenmethodes om reanimatie aan te leren: (1) pop + leerkrachtinstructie; (2) pop + video instructie; (3) mousse dobbelsteen + peers + leerkrachtinstructie; (4) mousse dobbelsteen + peers + video instructie. Van 165 jongens waren volledige datasets beschikbaar. Na een oefensessie van 50 minuten werden de motorische vaardigheden getest via de Skillreporting software (Laerdal, Noorwegen) en de verschillen tussen groepen statistisch berekend. Na zes maanden bleken groepen niet te verschillen wat betreft beademingsvolume, diepte van de borstcompressies, correcte handpositie voor de borstcompressies, aantal correcte borstcompressies. Op lange termijn slaagde 32% van de deelnemers erin voldoende te beademenen, 18% hanteerde een juiste compressiediepte en 59% hanteerde het juiste compressieritme. Voor gemiddelde compressiefrequentie en gemiddeld beademingsvolume verdwenen initiële verschillen tussen de groepen na zes maanden. De trainingsefficiëntie in de groepen met alternatief materiaal was vergelijkbaar met de groepen die op reanimatiepoppen oefenden. Indien geen of onvoldoende materiaal ter beschikking is, kunnen leerkrachten overwegen om alternatief materiaal te gebruiken om de basis van het reanimeren aan te leren. Instructie en feedback van een leerkracht blijft essentieel in het leerproces. Sleutelwoorden cardio pulmonaire reanimatie (CPR), methodologie Datum 01/04/2013 Extra bronnen zie bronnenlijst Contactadres Disclaimer: Het hierna bijgevoegde product mag enkel voor persoonlijk gebruik worden gedupliceerd. Indien men dit wenst te dupliceren of te gebruiken in eigen werk, moet de bovenvermelde contactpersoon steeds verwittigd worden. Verder is een correcte bronvermelding altijd verplicht.

2 Alternatieve oefenmethoden om reanimatie aan te leren in secundaire scholen. VAN RAEMDONCK V., AERENHOUTS D., DE MARTELAER K. Vrije Universiteit Brussel Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie INLEIDING Een snelle en efficiënte hulpverlening onder vorm van cardio pulmonaire reanimatie (CPR) doet de overlevingskansen van personen met plots hartfalen gevoelig toenemen 1. Gezien het maatschappelijk draagvlak en de leergevoeligheid van jongeren, zijn scholen de aangewezen plaats om iedereen de basis van het reanimeren aan te leren 2,3. CPR werd opgenomen in de vakoverschrijdende eindtermen en ook de International Liaison Committee on Resuscitation, kortweg ILCOR, nam deze richtlijn op in zijn beleidsaanbevelingen omtrent reanimatietraining 4. Bij leken is een gebrekkige kennis van CPR een belangrijke factor om hulpverlening te weigeren 2. Tijdens de opleiding staat kwaliteit van de uitvoering, regelmatig testen en herhaling centraal 5. Vele methodologische studies over CPR gebruiken subpopulaties (bv. studenten geneeskunde), waardoor een transfer van de gehanteerde methodologie naar een lekenpubliek zoals scholen of sportclubs geen evidentie is. Eerder onderzoek toonde aan dat Vlaamse leerkrachten het niet gemakkelijk vinden om reanimatie in hun lessen te implementeren, onder andere omwille van beperkingen in materiaal en instructors 6,7. Bovendien blijken Vlaamse leerlingen weinig nood te voelen om meer dan één reanimatieles te volgen 8. Een aangepaste aanpak binnen deze context dringt zich op en kan bovendien zijn nut bewijzen bij andere lekengroepen, bijvoorbeeld binnen de sportclub. Het staat vast dat motorische leertijd (zogenaamde hands-on training) cruciaal is om de vaardigheden van het reanimeren aan te leren 9. In het leerproces kunnen peers of medeleerlingen een belangrijke rol spelen, 10,11 maar vooral herhaling van het geleerde is essentieel omwille van de afvlakking van de geleerde vaardigheden 12,13,14. Zelftrainingsprogramma s met videobegeleiding blijken een mindere retentie te hebben dan gecombineerd met hands on-tijd 15. De retentie kan positief beïnvloed worden door het gebruik van web- en computerapplicaties of een regelmatige visuele presentatie van de geleerde vaardigheden 16,17. Deze studie vergelijkt de leerresultaten na één les CPR met het gebruik van alternatief didactisch materiaal tegenover traditionele reanimatiepoppen bij Vlaamse secundaire schoolleerlingen. MATERIAAL EN METHODES BEVRAGING CPR IN SCHOLEN Vooraleer de experimentele fase van start ging, werd een representatieve steekproef van 298 leerkrachten bevraagd over de wijze waarop reanimatie in hun school aan bod kwam. De respons op de gesloten bevraging was 56%. EXPERIMENTELE INTERVENTIE Op basis van de eerder georganiseerde bevraging werd een geschikte alternatieve oefenmethode uitgewerkt, waarbij de vaardigheden van de hartmassage en beademingen op een mousse dobbelsteen en in een wegwerpzakje werden ingeoefend (figuur 1). Als alternatief voor een leerkrachtinstructie werd de instructievideo Reanimeren met Sofie van het Rode Kruis-Vlaanderen vzw aangewend 18. 1

3 hartmassages met een juiste handpositie en aantal juiste hartmassages geëvalueerd. Een gemiddeld beademingsvolume tussen 400 ml en 800 ml werd als correct gescoord. Minder dan 400 ml doet de borst niet rijzen, meer dan 800 ml verhoogt het risisco op maaginsufflatie 19. De gemiddelde compressiediepte en compressiefrequentie werden respectievelijk tussen 40 en 50 mm en tussen 80 en 120/minuut als correct beoordeeld. Van iedere deelnemer werd het aantal hartmassages met correcte handpositie in percentages omgezet. De gegevens werden per groep in kwartielen weergegeven. De algemene kwaliteit van de hartmassages werd geëvalueerd op basis van de gegevensoutput van de Skillreporting software. Deze parameter bestaat uit het percentage hartmassages met een correcte handpositie, diepte, frequentie en voldoende ontspanning van de borstkas tussen iedere compressie. Gezien de strengheid van deze parameter, werd 50% als criterium gesteld. Figuur 1. Didactische aanpak bij de alternatieve oefenmethode. Vlaamse secundaire schoolleerlingen (n=593, jaar) werden gerandomiseerd over vier verschillende oefenmethoden: (1) pop + leerkrachtinstructie; (2) pop + video instructie; (3) mousse dobbelsteen + peers + leerkrachtinstructie; (4) mousse dobbelsteen + peers + video instructie. Zowel de lestijd (50 ) als de motorische oefentijd (6 ) werden gestandaardiseerd, alsook de ratio oefenmateriaal:leerling (1:4) en de coginitieve leertijd (18 ). Een metronoom ondersteunde tijdens de training het ritme van de hartmassages. Meteen na de eerste les werden de deelnemers getest op hun CPR-vaardigheden. Zes maanden later werden ze opnieuw getest op de retentie van hun vaardigheden. Gegevens van leerlingen die extra oefenden of die een eerdere opleiding in reanimatietechnieken kregen, werden niet weerhouden. CRITERIA PER PARAMETER. Om te bepalen hoe de leerlingen scoorden op de verschillende parameters, werden de ERC richtlijnen 2005 toegepast. Op basis hiervan werden de motorische parameters gemiddeld beademingsvolume, gemiddelde compressiediepte, gemiddelde compressiefrequentie, kwartielen van de RESULTATEN CPR IN VLAAMSE SCHOLEN Bijna de helft (47%) van de leerkrachten gaf aan dat CPR niet aan bod komt in hun school, maar het merendeel (71%) wil het thema op korte termijn aanbieden. De voornaamste drempels om CPR aan te bieden zijn een gebrek aan materiaal (40%) Page 1 en een gebrek aan tijd (14,5%). Ook bij de groep waar CPR wel aan bod komt, gaf 43% van de leerkrachten aan dat ze over te weinig materiaal beschikten, namelijk één pop voor de hele groep of minder. Deze gegevens zijn onafhankelijk van de onderwijsvorm. DROPOUTS Figuur 2 geeft de flow chart van het onderzoek weer. Aangezien één van de deelnemende scholen in de tussenperiode herhalingslessen organiseerde en een andere school geen tijd vond in de planning om de hertesten te organiseren, kwamen nog 200 leerlingen in aanmerking voor de retentietest. Uit deze groep werden de meisjes uitgesloten omwille van het verlies aan representativiteit. De betrouwbaarheid van de studie daalde hierdoor van 99% naar 95%. 2

4 group1:manikin+teacher (controlgroup) n=143 group2:manikin+video n= participants randomised:n=593 group3:peers+dice+plasticbag +teacher n=155 Excluded: n=1:noinformed consent n=64:absenton intervention group4:peers+dice+plasticbag +video n=149 Meteen na de opleiding zijn significante verschillen waarneembaar tussen de controlegroep en de andere groepen. Deze verdwijnen na zes maanden. De groepen die op poppen oefenden (groep 1 en 3) vertoonden een significant verlies in vaardigheden. De andere niet. Excludedfortest1: n=35(priorcpr n=63(limitations exclusionof2girls Excludedfortest1: n=27(priorcpr n=2(registrationerror) n=53(limitations exclusionof20girls Excludedfortest1: n=19(priorcpr n=23(registration error) n=76(limitations exclusionof1girl Excludedfortest1: n=25(priorcpr n=70(limitations exclusionof12girls Analysed: n=43 Analysed: n=44 Analysed: n=36 Analysed: n=42 Figure2 Figuur 2. Flow chart van het onderzoek BEADEMINGSVOLUME Op korte termijn scoorde zowel de controlegroep (groep 1) als de alternatieve groep met videoinstructie binnen (groep 4) de opgelegde grenzen om te beademen. Groep 3 scoort significant lager dan de andere groepen. Op lange termijn verdwijnen de verschillen en scoren alle groepen binnen de aanvaardbare marges voor het beademen. Deelnemers van de controlegroep beheersten het beademen op lange termijn echter significant beter dan de andere drie groepen met 54% van de deelnemers die nog correct beademden. Voor groep 2 tot en met 4 bedroeg dit aandeel respectievelijk 27%, 25% en 21%. De resultaten zijn weergegeven in tabel 1. COMPRESSIEDIEPTE Zowel onmiddellijk na de training als op lange termijn werd geen verschil in leereffecten tussen de verschillende groepen vastgesteld (tabel 1). Groepen die op reanimatiepoppen oefenden scoorden op korte termijn significant beter dan op lange termijn, terwijl dit voor de alternatieve groepen niet zo was. Een onvoldoende compressiediepte was de hoofdfout in alle groepen. Voor de groepen 1 tot 4 behaalde respectievelijk 37%, 27%, 25% en 26% nog voldoende diepte op lange termijn, terwijl voor die groepen respectievelijk 46%, 61%,53% en 48% van de deelnemers onvoldoende diep duwden. COMPRESSIEFREQUENTIE Een groot aandeel van de deelnemers scoorde binnen de opgelegde marges voor de compressiefrequentie. De proporties voor correcte compressiefrequenties bedroegen voor groep 1 tot 4 respectievelijk 81%, 82%, 64% en 60% voor test 1 en 61%, 64%, 56% en 57% voor de retest na zes maanden. Tabel 1. Vergelijking van de verschillende oefenmethoden: gemiddelden en standaarddeviaties voor gemiddeld beademingsvolume, gemiddelde compressiediepte en gemiddelde compressiefrequentie. CORRECTE HANDPOSITIE Tabel 2 weer hoeveel procent van de deelnemers respectievelijk 1-25%, 26-50%, 51-75% of % van de compressies met een correcte handpositie uitvoerden. Er werden geen significante verschillen tussen de groepen gemeten voor zowel de korte termijn- als lange termijnleereffecten. De testretest vertoonde eveneens geen verschillen tussen groepen. Tabel 2. Vergelijking van de verschillende oefenmethoden: kwartielen voor de correcte handpositie tijdens hartmassage. CORRECTE COMPRESSIES Ook hier werden geen verschillen berekend tussen de vier groepen, zowel voor de eerste als tweede test. Tussen de twee testmomenten bleken de resultaten niet te verschillen. Na zes maanden scoorde voor groep 1 tot 4 nog 49%, 41%, 44% en 41% van de deelnemers correct voor de hartmassage. 3

5 BESPREKING GEVOLGEN DROPOUT EN EXCLUSIE Een aanzienlijk deel van de initiële steekproef viel uit voor follow-up. Bijkomend werden de resultaten van de resterende meisjes uit de data gehaald, omwille van verlies aan representativiteit. We zijn van mening dat de studie nog steeds representatief is, omdat dropout gebeurde omwille van organisatorische redenen, en niet op het niveau van de individuele deelnemer. Bovendien bleef met een betrouwbaarheid van 95% de power van de studie voldoende hoog. ACTIEF LEREN De resultaten voor het beademingsvolume, de compressiediepte, compressiefrequentie en juiste handpositie bleken op lange termijn niet te verschillen voor de vier trainingsmethoden. De alternatieve groepen vertoonden geen afvlakking in de gemiddelde compressiediepte, terwijl er wel een verlies aan vaardigheden was bij de controlegroep. De verklaring ligt in de action-planreconstruction hypothesis, een motorische leertheorie van Lee and Magill 20. Tijdens het wisselen van peers naar alternatief materiaal en van de oefensessie naar de test, worden leerlingen continu uitgedaagd om na te denken over het hoe en waarom van de uit te voeren handelingen. Het leerproces verloopt hierdoor actiever en kan de retentie positief beïnvloeden. Rekening houdend met de gekende afvlakking van reanimatievaardigheden naar een baseline level en het verdwijnen van verschillen tussen groepen zoals ook De Vries en collega s 17 reeds aantoonde, zijn de overeenkomsten in leerresultaten op korte termijn de argumenten om aan te nemen dat alternatief materiaal een positieve bijdrage levert in het activeren van verschillende leerprocessen. INSTRUCTIE EN FEEDBACK Een afname van de geleerde vaardigheden werd vooral vastgesteld bij de groepen die op reanimatiepoppen oefenden. Binnen deze context, met zijn beperkingen in tijd, spelen instructie en feedback van de begeleider een belangrijkere rol dan het didactisch materiaal. Die feedback moet onder andere gericht zijn naar het aanhouden van de juiste compressiediepte. Binnen de drie minuten durende test is de gemiddelde compressiediepte immers onderhevig aan vermoeidheid 21. Andere studies bevestigen deze bevinding 22. COMPRESSION-ONLY CPR Het is weinig aangewezen om alternatief materiaal te gebruiken om te leren beademen, gezien de povere korte termijn resultaten hiervoor. In combinatie met videoondersteuning, bleken leerlingen echter wel in staat om voldoende lucht in de longen te blazen. Dit komt door de duidelijke demo en instructie op de video blaas tot de borst omhoog komt. Deze laatste feedback is onontbeerlijk. Indien deze ondersteuning niet kan gegarandeerd worden, is het beter om compression-only CPR aan te leren. Dit is de basis van het reanimeren, met enkel hartmassage en zonder de beademingen. HANDS-ON TRAINING Binnen de context van een opleiding die maximum één lesuur in beslag neemt, zijn we overtuigd dat alternatief oefenmateriaal efficient kan gebruikt worden. Omwille van de beschikbaarheid en toegankelijkheid, verhoogt ook de ratio leerling:materiaal, waardoor de hands-on tijd toeneemt. In onze studie werd deze mogelijkheid niet opgenomen omwille van standaardisatie. De resultaten van de compressievaardigheden zijn wel bemoedigend. Leerkrachten en trainers die CPR geven en met materiaalbeperkingen kampen, kunnen bijgevolg alternatief materiaal gebruiken om de vaardigheden aan te leren. CONCLUSIE De alternatieve leerstrategieën resulteerden op lange termijn in gelijkaardige leerresultaten dan de traditionele aanpak. Ondanks de beperkte hands-on tijd in deze context, behaalde iets minder dan de helft van de deelnemers nog een aanvaardbare score op de hartmassage na zes maanden. De resultaten voor de compressiediepte zijn echter suboptimaal. Om te kunnen spreken van een geslaagde hulpverlening moet deze laatste parameter beter beheerst worden. Tijdens oefensessies en herhalingslessen moet dit aspect extra aandacht krijgen. De alternatieve aanpak kan beschouwd worden als een valabele leerstrategie, indien onvoldoende materiaal beschikbaar is. De basis van het reanimeren, namelijk compression-only CPR, kan 4

6 immers met alternatief materiaal aangeleerd worden. Het kan eveneens de hands-on tijd verhogen, omdat het gemakkelijker beschikbaar is. Feedback en begeleiding van een leerkracht of instructor blijven echter onontbeerlijk. REFERENTIES 1. Larsen MP, Eisenberg MS, Cummins RO, Hallstrom AP. Predicting survival from out-of-hospital cardiac arrest: a graphic model. Ann Emerg Med 1993; 22: Kanstad BK, Nilsen S.A, Fredriksen K. CPR knowledge and attitude to performing bystander CPR among secondary school students in Norway. Resuscitation 2011; 82: Lynch B, Einspruch EL. With or without an instructor, brief exposure to CPR training produces significant attitude change. Resuscitation 2010; 81: Soar J, Mancini M E, Bhanji F, Billi J E, Dennett J, Finn J, et al. Part 12: Education, implementation, and teams 2010 International Consensus on Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care Science with Treatment Recommendations. Resuscitation 2010; 81S: e288-e Nolan J P, Hazinski M F, Billi J E, Boettiger B W, Bossaert L, de Caen A R, et al. Part 1: Executive summary 2010 International Consensus on Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care Science With Treatment Recommendations. Resuscitation 2010; 81S: e1-e Van Raemdonck V, De Martelaer K, De Decker S. Reanimatie in het secundair onderwijs: een stukje van de puzzel (deel 1). Tijdschrift voor Lichamelijke Opvoeding 2010; 4: Elchardus M, Op de Beeck S, Duquet F, Roggemans L. Synthese eindtermen in het vakoverschrijdende secundair onderwijs: een onderzoek naar de relevantie en de haalbaarheid van de vakoverschrijdende eindtermen in het secundair onderwijs. Samenvatting en aanbevelingen. Brussels, Vrije Universiteit Brussel Vakgroep Sociologie, Onderzoeksgroep TOR, (Accessed 18 October 2010, at 8. De Martelaer K, Monsieurs K, Van Raemdonck V; CPR learning outcomes after one session in secondary school. Resuscitation 2008; 77: S Reder S, Cummings P, Quan L. Comparison of three instructional methods for teaching cardiopulmonary resuscitation and use of an automatic external defibrillator to high school students. Resuscitation 2006; 69: Lester C; Donnely P, Weston C; Is peer tutoring beneficial in the context of school resuscitation training? Health Educ Res 1997; 12 (3): Breckwoldt J, Treptow D, Weimann J. Does targeted peer teaching of first aid and BLS for medical students result in better long-term retention of skills and knowledge? Resuscitation 2008; 3: Broomfield R. A quasi-experimental research to investigate the retention of basic cardiopulmonary resuscitation skills and knowledge by qualified nurses following a course in professional development. J Adv Nurs 1996; 23 (5): Iserbyt P, Behets D. Learning basic life support with task cards: comparison of four reciprocal learning settings. Acta Anaesthesiol Belg 2008; 59 (4): Papadimitriou L, Xanthos T, Bassiakou E, Stroumpoulis K, Barouxis D, Lacovidou N. Distribution of pre-course BLS/AED manuals does not influence skill acquisition and retention in lay rescuers: A randomised study. Resuscitation 2010; 81: Einspruch EL, Lynch B, Aufderheide TP, Nichol G, Becker L. Retention of CPR skills learned in a traditional AHA Heartsaver course versus 30-min video self-training: a controlled randomized study. Resuscitation 2007; 74 (3): Peterson R. Teaching Cardiopulmonary Resuscitation Via the Web. Critical Care Nurse 2006; 26 (3): De Vries W, Bierens JJ. The same results for less money? Resuscitation 2008; 77: S Rode Kruis-Vlaanderen vzw. Reanimeren en defibrileren. Instructional video; Mechelen, Vormingsinstituut Rode Kruis-Vlaanderen vzw, Baskett P, Nolan J, Parr M. Tidal volumes which are perceived to be adequate for resuscitation. Resuscitation 1996; 31:

7 20. Schmidt RA, Wrisberg CA. Motor learning and performance, a situation-based learning approach. Champaign Ilinois: Human Kinetics; Nishiyamaa C, Iwamia T, Kawamuraa T, Andoa M, Yonemotob N, Hiraidec A, et al. Quality of chest compressions during continuous CPR; comparison between chest compression-only CPR and conventional CPR. Resuscitation 2010; 81: Monsieurs K G, Vogels C, Bossaert L L, Meert P, Manganas A, Tsiknakis M, et al. Learning effect of a novel interactive basic life support CD: the JUST system. Resuscitation 2004; 62: Arenberggebouw Arenbergstraat Brussel 6

Trefwoorden: Reanimatie, CPR, hartcompressies, VOET, onderwijskundige relevantie, maatschappelijke relevantie, Vrije Universiteit Brussel

Trefwoorden: Reanimatie, CPR, hartcompressies, VOET, onderwijskundige relevantie, maatschappelijke relevantie, Vrije Universiteit Brussel Trefwoorden: Reanimatie, CPR, hartcompressies, VOET, onderwijskundige relevantie, maatschappelijke relevantie, Reanimatie in het secundair onderwijs: puzzelen met didactisch materiaal (deel 2) Veerle Van

Nadere informatie

Dr. Steve De Decker, Erasmushogeschool Brussel Vrije Universiteit Brussel. Veerle Van Raemdonck Erasmushogeschool Brussel Vrije Universiteit Brussel

Dr. Steve De Decker, Erasmushogeschool Brussel Vrije Universiteit Brussel. Veerle Van Raemdonck Erasmushogeschool Brussel Vrije Universiteit Brussel Reanimatie in het secundair onderwijs: een stukje van de puzzel (deel 1) Veerle Van Raemdonck Erasmushogeschool Brussel Prof. Dr. Kristine De Martelaer, Dr. Steve De Decker, Erasmushogeschool Brussel Voor

Nadere informatie

Effectief onderwijs in reanimatie. Peter Iserbyt

Effectief onderwijs in reanimatie. Peter Iserbyt Effectief onderwijs in reanimatie Peter Iserbyt Agenda - doelstellingen Vier hardnekkige mythes in verband met (reanimatie)onderwijs ontkrachten Vijf suggesties aanreiken ter verhoging van de effectiviteit

Nadere informatie

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Evaluatie van de spelonderdelen AUTEUR(S) VANMEDEGAEL STEVEN,

Nadere informatie

Nicolas Mpotos MD PhD FERC

Nicolas Mpotos MD PhD FERC Scholen engageren in reanimatie: jullie handen kunnen levens redden! Nicolas Mpotos MD PhD FERC Emergency Physician AZ St Lucas Gent Academic consultant Ghent and Antwerp University Adult basic life support

Nadere informatie

3/12/2013. Zijn de basale reanimatie richtlijnen voor volwassenen haalbaar voor niet professionals? BLS richtlijnen. Borstcompressies.

3/12/2013. Zijn de basale reanimatie richtlijnen voor volwassenen haalbaar voor niet professionals? BLS richtlijnen. Borstcompressies. Zijn de basale reanimatie richtlijnen voor volwassenen haalbaar voor niet professionals? Steffie Beesems afdeling Cardiologie Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam 6 maart 2013 Compressies

Nadere informatie

EUROPESE REANIMATIE RAAD RICHT- LIJNEN 2000 VOOR AUTOMATISCHE EXTERNE DEFIBRILLATIE

EUROPESE REANIMATIE RAAD RICHT- LIJNEN 2000 VOOR AUTOMATISCHE EXTERNE DEFIBRILLATIE EUROPESE REANIMATIE RAAD RICHT- LIJNEN 2000 VOOR AUTOMATISCHE EXTERNE DEFIBRILLATIE Bijlage bij Spoedgevallen Jaargang 20 Nummer 4 EUROPESE REANIMATIE RAAD RICHT- LIJNEN 2000 VOOR AUTOMATISCHE EXTERNE

Nadere informatie

Coach Information Supply

Coach Information Supply Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Coach Information Supply AUTEUR VERTALING INSTITUUT PROF. DR. MANFRED MUCKENHAUPT PUT KOEN Katholieke Universiteit Leuven,

Nadere informatie

Reanimatiescores uitgelegd. Herzien op 19 november 2013

Reanimatiescores uitgelegd. Herzien op 19 november 2013 Reanimatiescores uitgelegd Herzien op 19 november 2013 Introductie Tijdens het gebruik van een Laerdal QCPR-oefenpop, worden de reanimatieprestaties gescoord van 0% tot 100%. Indien de reanimatie exact

Nadere informatie

Inhoudsopgave Samenvatting Summary Inleiding Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Samenvatting Summary Inleiding Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Evaluatieonderzoek naar de Effectiviteit van de Zomercursus Plezier op School bij Kinderen met Verschillende Mate van Angstig en Stemmingsverstoord Gedrag en/of Autistische Gedragskenmerken Effect Evaluation

Nadere informatie

REANIMEREN ANNO 2017: DOELTREFFENDHEID NAGAAN VAN DE REANIMATIEPLANK EN DE ALTERNERINGSMATRAS TIJDENS EEN REANIMATIE OP EEN AFDELING INTENSIEVE ZORGEN

REANIMEREN ANNO 2017: DOELTREFFENDHEID NAGAAN VAN DE REANIMATIEPLANK EN DE ALTERNERINGSMATRAS TIJDENS EEN REANIMATIE OP EEN AFDELING INTENSIEVE ZORGEN REANIMEREN ANNO 2017: DOELTREFFENDHEID NAGAAN VAN DE REANIMATIEPLANK EN DE ALTERNERINGSMATRAS TIJDENS EEN REANIMATIE OP EEN AFDELING INTENSIEVE ZORGEN E. Decruyenaere Nog niet zo lang geleden moesten Thuis-

Nadere informatie

Implementatie van een autonoom zelfleerstation voor BLS training in een ziekenhuis: een gerandomiseerde studie

Implementatie van een autonoom zelfleerstation voor BLS training in een ziekenhuis: een gerandomiseerde studie Academiejaar 2009-2010 Implementatie van een autonoom zelfleerstation voor BLS training in een ziekenhuis: een gerandomiseerde studie Sam Schelfout Frank D hondt Promotor: Prof. Dr. Koen Monsieurs Scriptie

Nadere informatie

Dag van de Trainer 13 december 2014

Dag van de Trainer 13 december 2014 Dag van de Trainer 13 december 2014 Topsporthal - Gent Reanimatie en gebruik van AED: een boeiende aanpak voor docenten 'Veilig Sporten'! Werner Van Assche Kristel Crombez DSKO s Redden Doel Veilig Sporten

Nadere informatie

Bent u gemotiveerd? L.E.J. Gerretsen Studentnummer: Eerste begeleider: prof. dr. L. Lechner Tweede begeleider: Dr. A.

Bent u gemotiveerd? L.E.J. Gerretsen Studentnummer: Eerste begeleider: prof. dr. L. Lechner Tweede begeleider: Dr. A. Bent u gemotiveerd? Een Experimenteel Onderzoek naar de Invloed van een op het Transtheoretisch Model Gebaseerde Interventie op de Compliance bij de Fysiotherapeutische Behandeling van Psychiatrische Patiënten

Nadere informatie

Waarom richtlijnen? Hoe komen richtlijnen tot stand? Pols voelen. Richtlijnen 2006: Goed voor kleintjes en hele kleintjes?

Waarom richtlijnen? Hoe komen richtlijnen tot stand? Pols voelen. Richtlijnen 2006: Goed voor kleintjes en hele kleintjes? Richtlijnen 2006: Goed voor kleintjes en hele kleintjes? Waarom richtlijnen? Matthijs de Hoog Hoe komen richtlijnen tot stand? In God we trust. All others must bring data. ILCOR 403 worksheets over 276

Nadere informatie

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten?

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Does Gentle Teaching have Effect on Skills of Caregivers and Companionship and Anxiety

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs stuk ingediend op 1224 (2010-2011) Nr. 1 6 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Jean-Jacques De Gucht, de dames Ann Brusseel, Marleen Vanderpoorten en Elisabeth Meuleman, de heren Boudewijn

Nadere informatie

Coach Profession Profile

Coach Profession Profile Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Coach Profession Profile AUTEUR PROF. DR. HELMUT DIGEL / PROF. DR. ANSGAR THIEL VERTALING PUT K. INSTITUUT Katholieke Universiteit

Nadere informatie

Gebruik van mechanische thorax compressie apparatuur in ambulance hulpverlening en in het ziekenhuis. Advies van de Nederlandse Reanimatie Raad

Gebruik van mechanische thorax compressie apparatuur in ambulance hulpverlening en in het ziekenhuis. Advies van de Nederlandse Reanimatie Raad Gebruik van mechanische thorax compressie apparatuur in ambulance hulpverlening en in het ziekenhuis. Advies van de Nederlandse Reanimatie Raad Nederlandse Reanimatie Raad November 2014 Nederlandse Reanimatie

Nadere informatie

Voorbereiding Eindwerk

Voorbereiding Eindwerk Voorbereiding Eindwerk Dirk Devroey 29 september 2006 Lesdoelstellingen Hulp bij het maken van het eindwerk Hoe doe ik een literatuur onderzoek - Systemic review - Meta-analyse Hoe verzamel ik mijn gegevens

Nadere informatie

15u25-16u25 Nieuwe evoluties met betrekking tot reanimatie. Wim De Buyser, zorgexpert BLS/ALS

15u25-16u25 Nieuwe evoluties met betrekking tot reanimatie. Wim De Buyser, zorgexpert BLS/ALS 15u25-16u25 Nieuwe evoluties met betrekking tot reanimatie Wim De Buyser, zorgexpert BLS/ALS 1 BLS 2015 Guidelines ACHTERGRONDINFORMATIE - Plots cardiaal arrest in Europa: 350.000-700.000 hartstilstanden

Nadere informatie

Het concept van Q-CPR

Het concept van Q-CPR de behoefte aan reanimatie van goede kwaliteit Duw hard, duw snel, laat de borstkas na elke compressie weer volledig omhoogkomen en beperk de onderbrekingen tussen de borstcompressies tot een minimum.

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Published in: Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD2013), mei 2013, Brussel, Belgie

Published in: Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD2013), mei 2013, Brussel, Belgie Samenwerkend leren van leerkrachten : leeropbrengsten gerelateerd aan activiteiten en foci van samenwerking Doppenberg, J.J.; den Brok, P.J.; Bakx, A.W.E.A. Published in: Onderwijs Research Dagen 2013

Nadere informatie

1. Zorg voor je eigen veiligheid, die van het slachtoffer en van de omstaanders

1. Zorg voor je eigen veiligheid, die van het slachtoffer en van de omstaanders Aanbevelingen van de Belgische Reanimatieraad (BRC) voor Cardiopulmonaire Reanimatie en Automatische Externe Defibrillatie, uitgevoerd door de eerste hulpverleners ter plaatse opgeleid in de technieken

Nadere informatie

Nederlandse richtlijnen. 20 januari 2016

Nederlandse richtlijnen. 20 januari 2016 ERC Guidelines 2015 R. de Vos Anesthesioloog MMT-arts (np) Medisch Manager Ambulancezorg Lid Wetenschappelijk raad NRR Bestuurslid Stichting Reanimatie Nederlandse richtlijnen 20 januari 2016 Veel veranderd?

Nadere informatie

Dag van de Trainer. 17 december 2016 Topsporthal - Gent

Dag van de Trainer. 17 december 2016 Topsporthal - Gent Dag van de Trainer 17 december 2016 Topsporthal - Gent Reanimatie en gebruik van AED Welkom Werner Van Assche Kristel Crombez DSKO s Redden Doelstellingen Opfrissing Reanimatie ü volgens ERC richtlijnen

Nadere informatie

30-3-2015. Waarom beademen belangrijk is. 2-3x beter! Overleving Arrest Noord-Holland. Overleving in Europa

30-3-2015. Waarom beademen belangrijk is. 2-3x beter! Overleving Arrest Noord-Holland. Overleving in Europa 60% Overleving Arrest Noord-Holland Ruud Koster Academisch Medisch Centrum Amsterdam 50% 40% 30% 20% % 0% 1995 2006 2007 2008 2009 20 2011 2012 2013 Totale overleving Overleving bij schokbaar 1e ritme

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

Overname van Automatische Externe Defibrillator (AED) hulpverlening naar gespecialiseerde reanimatie (ALS) hulpverlening

Overname van Automatische Externe Defibrillator (AED) hulpverlening naar gespecialiseerde reanimatie (ALS) hulpverlening Overname van Automatische Externe Defibrillator (AED) hulpverlening naar gespecialiseerde reanimatie (ALS) hulpverlening Een richtlijn van de Nederlandse Reanimatie Raad Nederlandse Reanimatie Raad Oktober

Nadere informatie

Even voorstellen.. Vraag. Vraag. Antwoord 9-4-2015. Welkom op het 12 e Reanimatie Congres

Even voorstellen.. Vraag. Vraag. Antwoord 9-4-2015. Welkom op het 12 e Reanimatie Congres Welkom op het 12 e Reanimatie Congres Driekes van der Weert en Wim Thies Even voorstellen.. Driekes van der Weert Nationale Cursusleider PBLS Ambulance verpleegkundige Wim Thies Nationale Cursusleider

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens Resultaten HBSC 14 Socio-demografische gegevens Jongeren en Gezondheid 14 : Socio-demografische gegevens Steekproef De steekproef van de studie Jongeren en Gezondheid 14 bestaat uit 9.566 leerlingen van

Nadere informatie

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën The Relation between Personality, Education, Age, Sex and Short- and Long- Term Sexual

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Lamotrigine in bipolar depression Loos, Marcus Lambertus Maria van der

Lamotrigine in bipolar depression Loos, Marcus Lambertus Maria van der Lamotrigine in bipolar depression Loos, Marcus Lambertus Maria van der IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens Jongeren en Gezondheid 14 : Socio-demografische gegevens Steekproef De steekproef van de studie Jongeren en Gezondheid 14 bestaat uit 9.566 leerlingen van het vijfde leerjaar lager onderwijs tot het zevende

Nadere informatie

U zoekt nu in de door ons meest verkochte reanimatiepoppen. Kunt u niet vinden wat u zoekt? Aarzel niet om contact met ons op te nemen.

U zoekt nu in de door ons meest verkochte reanimatiepoppen. Kunt u niet vinden wat u zoekt? Aarzel niet om contact met ons op te nemen. Reanimatiepoppen U zoekt nu in de door ons meest verkochte reanimatiepoppen. Kunt u niet vinden wat u zoekt? Aarzel niet om contact met ons op te nemen. Ambu Man I De Ambu Man is een oefenpop van volwassen

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

AED Plus. Your partner in first aid. Optimale ondersteuning voor eerstehulpverleners

AED Plus. Your partner in first aid. Optimale ondersteuning voor eerstehulpverleners AED Plus Your partner in first aid Optimale ondersteuning voor eerstehulpverleners Reanimatie vereist De meest recente richtlijnen van de European Resuscitation Council (ERC) (Europese reanimatieraad)

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Middelengebruik: Cannabisgebruik

Middelengebruik: Cannabisgebruik Middelengebruik: Cannabisgebruik Inleiding Cannabisgebruik geeft zowel gezondheidsrisico s, psychosociale gevolgen als wettelijke consequenties 1,2. Frequent gebruik van cannabis wordt geassocieerd met

Nadere informatie

Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen

Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen Onderzoek met het Virtuele Lab Social Cognition in Psychologically Healthy Adults Research with the Virtual Laboratory Anja I. Rebber Studentnummer: 838902147

Nadere informatie

De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van. Kinderen

De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van. Kinderen Voorschoolse vorming en de ontwikkeling van kinderen 1 De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van Kinderen The Relationship between Early Child Care, Preschool Education and Child Development

Nadere informatie

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te.

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te. De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te Stoppen The Influence of the Innovation Characteristics on the Intention of

Nadere informatie

Van de AED (automatische externe defibrillator) naar de specialistische (ALS) zorgverlening tijdens de reanimatie van volwassenen en kinderen

Van de AED (automatische externe defibrillator) naar de specialistische (ALS) zorgverlening tijdens de reanimatie van volwassenen en kinderen Van de AED (automatische externe defibrillator) naar de specialistische (ALS) zorgverlening tijdens de reanimatie van volwassenen en kinderen Een richtlijn van de Nederlandse Reanimatie Raad Nederlandse

Nadere informatie

Het reanimatie protocol

Het reanimatie protocol Het reanimatie protocol (met een AED) Logghe Karel Directeur Reddersopleidingen Bosmans Flor Expert Lifesaving Europese richtlijnen ERC 2015 Leerdoelen Op het einde van deze vorming zal je: een bewusteloos

Nadere informatie

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren : Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren Assessment of Counseling Communication Skills by Means of the Webcamtest: A Study of Reliability, Experience and Correlation

Nadere informatie

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Relatie tussen Attitude, Sociale Invloed en Self-efficacy en Intentie tot Contact tussen Ouders en Leerkrachten bij Signalen van Pesten

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Gebruik van Engels door leerlingen tijdens de Engelse les.

Gebruik van Engels door leerlingen tijdens de Engelse les. Gebruik van Engels door leerlingen tijdens de Engelse les. Een onderzoek op het Scala College 6-6-2011 Shera Gerber, Marit de Jong, Jacob de Ruiter, Sander Stolk en Femke Verdonk Inhoud Context... 2 Relevantie...

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50 De relatie tussen eigen-effectiviteit 1 De Relatie tussen Eigen-effectiviteit, Intrinsieke Motivatie en Fysieke Activiteit bij 50-plussers The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and

Nadere informatie

Opleiding PECB ISO 9001 Quality Manager.

Opleiding PECB ISO 9001 Quality Manager. Opleiding PECB ISO 9001 Quality Manager www.bpmo-academy.nl Wat is kwaliteitsmanagement? Kwaliteitsmanagement beoogt aan te sturen op het verbeteren van kwaliteit. Tevens houdt het zich bezig met het verbinden

Nadere informatie

Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive

Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive 1 Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive Femke Boom Open Universiteit Naam student: Femke Boom Studentnummer: 850762029 Cursusnaam: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

SCHOLEN DIE VERBINDEN Naar een beter begrip van de impact van binding en een autoritatief schoolklimaat op spijbelen

SCHOLEN DIE VERBINDEN Naar een beter begrip van de impact van binding en een autoritatief schoolklimaat op spijbelen SCHOLEN DIE VERBINDEN Naar een beter begrip van de impact van binding en een autoritatief schoolklimaat op spijbelen Gil Keppens & Bram Spruyt SCHOLEN DIE VERBINDEN Naar een beter begrip van de impact

Nadere informatie

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011

Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op 25 mei 2011 Effective leesprogramma s voor leerlingen die de taal leren en anderssprekende leerlingen samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 2 februari 2009 Nederlandse samenvatting door TIER op

Nadere informatie

Bullying in Schools for Special Education: Who Are the Defenders?

Bullying in Schools for Special Education: Who Are the Defenders? Pesten in het Buitengewoon Secundair Onderwijs: Wie Zijn de verdedigers? Bullying in Schools for Special Education: Who Are the Defenders? Remy Gregoor Eerste begeleider: Tweede begeleider: mw. dr. Nicole

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij

Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij Een vergelijking van een depressieve en een niet-depressieve groep met Experience-Sampling-Method

Nadere informatie

IGLO studie. Michiel Soullié Circulation Practitioner i.o. HagaZiekenhuis

IGLO studie. Michiel Soullié Circulation Practitioner i.o. HagaZiekenhuis IGLO studie Michiel Soullié Circulation Practitioner i.o. HagaZiekenhuis Inhoud Introductie Onderzoek Conclusies en aanbevelingen Literatuur Rol Circulation Practitioner Afsluiting 2 Michiel Soullié 32

Nadere informatie

Ouderlijke Controle en Angst bij Kinderen, de Invloed van Psychologische Flexibiliteit

Ouderlijke Controle en Angst bij Kinderen, de Invloed van Psychologische Flexibiliteit 1 Ouderlijke Controle en Angst bij Kinderen, de Invloed van Psychologische Flexibiliteit Nicola G. de Vries Open Universiteit Nicola G. de Vries Studentnummer 838995001 S71332 Onderzoekspracticum scriptieplan

Nadere informatie

Welke Factoren hangen samen met Kwaliteit van Leven na de Kanker Behandeling?

Welke Factoren hangen samen met Kwaliteit van Leven na de Kanker Behandeling? Welke Factoren hangen samen met Kwaliteit van Leven na de Kanker Behandeling? Which Factors are associated with Quality of Life after Cancer Treatment? Mieke de Klein Naam student: A.M.C.H. de Klein Studentnummer:

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress, Emotionele Intimiteit en Affect bij Partners met een. Vaste Relatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress, Emotionele Intimiteit en Affect bij Partners met een. Vaste Relatie De Samenhang tussen Dagelijkse Stress, Emotionele Intimiteit en Affect bij Partners met een Vaste Relatie The Association between Daily Stress, Emotional Intimacy and Affect with Partners in a Commited

Nadere informatie

Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie

Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie Basisreanimatie & Automatische Externe Defibrillatie DOELSTELLINGEN Aan het einde van deze cursus moeten de deelnemers in staat zijn om te demonstreren: Hoe een bewusteloos slachtoffer te benaderen. Hoe

Nadere informatie

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit Onderzoek naar het Effect van de Aanwezigheid van een Hond op het Alledaags Functioneren van een Kind met Autisme M.I. Willems Open Universiteit Naam student: Marijke Willems Postcode en Woonplaats: 6691

Nadere informatie

Together Everyone Achieves More

Together Everyone Achieves More Together Everyone Achieves More dr. Evelien Opdecam Prof. dr. Patricia Everaert Faculteit Economie en Bedrijfskunde Coöperatief leren Contributie Waarom? Wat? Hoe concreet aangepakt? Evaluatie: Ervaringen

Nadere informatie

Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van. The explanation of the physical activity of elderly by determinants of

Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van. The explanation of the physical activity of elderly by determinants of Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van het I-change Model The explanation of the physical activity of elderly by determinants of the I-change Model Hilbrand Kuit Eerste begeleider:

Nadere informatie

Reanimatie richtlijnen. 25 mei 2002 Utrecht

Reanimatie richtlijnen. 25 mei 2002 Utrecht Reanimatie richtlijnen 25 mei 2002 Utrecht Reanimatie richtlijnen Marcel Bontje BHV Plus Simpel(er) Noodzakelijke handelingen Hogere retentie Verbeteren uitkomst Evidence Based Niveau van bewijsvoering:

Nadere informatie

Stoppen-met-roken Begeleiding door Cardiologie Verpleegkundigen: Intentie, Gedrag en Determinanten

Stoppen-met-roken Begeleiding door Cardiologie Verpleegkundigen: Intentie, Gedrag en Determinanten Stoppen-met-roken Begeleiding door Cardiologie Verpleegkundigen: Intentie, Gedrag en Determinanten Smoking Cessation Guidance by Cardiac Nurses: Intention, Behavior and Determining Factors Jan van Riet

Nadere informatie

Haal meer uit je training

Haal meer uit je training Karin de Galan & Peter Baggen Haal meer uit je training Voor een opleiding die ik geef, moeten de studenten een boek doornemen. Ik merk dat veel van hen moeite hebben met de wetenschappelijke taal. Ik

Nadere informatie

Rekenen: ook in de andere vmbo vakken

Rekenen: ook in de andere vmbo vakken Rekenen: ook in de andere vmbo vakken verdiepingsconferenties Freudenthal Instituut Korte inhoud werkgroep Het onderhouden en uitbreiden van rekenvaardigheden is een belangrijk thema in klas 3 en 4 van

Nadere informatie

Reanimatiepop Groot lichaam Resusci Anne SkillReporter

Reanimatiepop Groot lichaam Resusci Anne SkillReporter Reanimatiepop Groot lichaam Resusci Anne SkillReporter Quickstart Guide Inhoud Voor je begint... 2 Inleiding... 2 Uitpakken en controleren... 2 Opgelet... 2 Onderdelen... 2 Werking luchtweg... 3 Gesloten

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren

Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren STIMULEREN VAN LEREN IN STUDENTGERICHTE LEEROMGEVINGEN? Marlies Baeten Centrum voor Professionele Opleiding en Ontwikkeling en Levenslang Leren Probleemgestuurd leren Projectonderwijs Casusgebaseerd onderwijs

Nadere informatie

Het Verband Tussen Negatieve Levensgebeurtenissen, 5-HTTLPR en Reactieve. Agressie. Pien S. Martens. Open Universiteit Heerlen

Het Verband Tussen Negatieve Levensgebeurtenissen, 5-HTTLPR en Reactieve. Agressie. Pien S. Martens. Open Universiteit Heerlen REACTIEVE AGRESSIE Het Verband Tussen Negatieve Levensgebeurtenissen, 5-HTTLPR en Reactieve Agressie Pien S. Martens Open Universiteit Heerlen Naam student: Pien Sophie Martens Studentnummer: 850945172

Nadere informatie

Is normothermie wel zo cool?

Is normothermie wel zo cool? Is normothermie wel zo cool? Joyce Honcoop Circulation Practitioner i.o. M. Barnas Medisch begeleider M. Rigter Afdeling begeleider Intensive Care Ziekenhuis Amstelland, Amstelveen 2017-2019 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Running head: INVLOED MBSR-TRAINING OP STRESS EN ENERGIE 1. De Invloed van MBSR-training op Mindfulness, Ervaren Stress. en Energie bij Moeders

Running head: INVLOED MBSR-TRAINING OP STRESS EN ENERGIE 1. De Invloed van MBSR-training op Mindfulness, Ervaren Stress. en Energie bij Moeders Running head: INVLOED MBSR-TRAINING OP STRESS EN ENERGIE 1 De Invloed van MBSR-training op Mindfulness, Ervaren Stress en Energie bij Moeders The Effect of MBSR-training on Mindfulness, Perceived Stress

Nadere informatie

Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping. The Relation Between Personality, Stress and Coping

Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping. The Relation Between Personality, Stress and Coping Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping The Relation Between Personality, Stress and Coping J.R.M. de Vos Oktober 2009 1e begeleider: Mw. Dr. T. Houtmans 2e begeleider: Mw. Dr. K. Proost Faculteit

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety

Nadere informatie

Reanimatie bij Kinderen. David Van Grembergen Urgentie arts AZ Sint-Lucas Gent

Reanimatie bij Kinderen. David Van Grembergen Urgentie arts AZ Sint-Lucas Gent Reanimatie bij Kinderen David Van Grembergen Urgentie arts AZ Sint-Lucas Gent Doel van deze avond Herkennen van ademhalings en/of hartstilstand Tijdig hulp roepen Starten met Basic Life Support Hartmassage

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

LEREN KOGELSTOTEN IN DE GYMLES MET ZELFGESTUURDE VIDEOFEEDBACK MARJAN KOK LAURIEN VAN CAPELLEVEEN, ANNET KOMEN, JOHN VAN DER KAMP

LEREN KOGELSTOTEN IN DE GYMLES MET ZELFGESTUURDE VIDEOFEEDBACK MARJAN KOK LAURIEN VAN CAPELLEVEEN, ANNET KOMEN, JOHN VAN DER KAMP LEREN KOGELSTOTEN IN DE GYMLES MET ZELFGESTUURDE VIDEOFEEDBACK MARJAN KOK (M.J.KOK@VU.NL), LAURIEN VAN CAPELLEVEEN, ANNET KOMEN, JOHN VAN DER KAMP RELEVANTIE VOOR BEWEGINGSONDERWIJS? Leerlingen (meer)

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2010

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2010 Resultaten HBSC Subjectieve gezondheid Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen Inleiding Gezondheid in de internationale HBSC (Health behaviour in School-aged Children)

Nadere informatie

BLS en ALS bij kinderen. Laatste richtlijnen: ILCOR 2005

BLS en ALS bij kinderen. Laatste richtlijnen: ILCOR 2005 BLS en ALS bij kinderen Laatste richtlijnen: ILCOR 2005 ILCOR RICHTLIJNEN 2005 DOELSTELLINGEN Kort en eenvoudig Voor kinderen en volwassenen meer uniformiteit BLS (basic life support) AED (automated external

Nadere informatie

JoTondeur (VUB), Koen Aesaert & Johan van Braak (UGent)

JoTondeur (VUB), Koen Aesaert & Johan van Braak (UGent) JoTondeur (VUB), Koen Aesaert & Johan van Braak (UGent) Inhoud Context en theorie ICT-competenties studentleraren Strategieën lerarenopleiding (SQD) Probleemstelling Methode Survey Multilevel analyse Resultaten

Nadere informatie

Onderwijsvernieuwing in de praktijk : van planning tot evaluatie. Prof. Dr. Apr. Bart ROMBAUT. Dag van de Onderwijsvernieuwing

Onderwijsvernieuwing in de praktijk : van planning tot evaluatie. Prof. Dr. Apr. Bart ROMBAUT. Dag van de Onderwijsvernieuwing Onderwijsvernieuwing in de praktijk : van planning tot evaluatie Prof. Dr. Apr. Bart ROMBAUT 4 juni 2008 pag. 1 INLEIDING Geen onderwijsdeskundige, maar uit de praktijk Voorzitter van het Farmaceutisch

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Voorspellers van Leerbaarheid en Herstel bij Cognitieve Revalidatie van Patiënten met Niet-aangeboren Hersenletsel

Voorspellers van Leerbaarheid en Herstel bij Cognitieve Revalidatie van Patiënten met Niet-aangeboren Hersenletsel Voorspellers van Leerbaarheid en Herstel bij Cognitieve Revalidatie van Patiënten met Niet-aangeboren Hersenletsel Een onderzoek naar de invloed van cognitieve stijl, ziekte-inzicht, motivatie, IQ, opleiding,

Nadere informatie

De relatie tussen Stress Negatief Affect en Opvoedstijl. The relationship between Stress Negative Affect and Parenting Style

De relatie tussen Stress Negatief Affect en Opvoedstijl. The relationship between Stress Negative Affect and Parenting Style De relatie tussen Stress Negatief Affect en Opvoedstijl The relationship between Stress Negative Affect and Parenting Style Jenny Thielman 1 e begeleider: mw. dr. Esther Bakker 2 e begeleider: mw. dr.

Nadere informatie