Ik ben Muziek. Een muziekeducatieve aanpak voor het basisonderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2014-2015. Ik ben Muziek. Een muziekeducatieve aanpak voor het basisonderwijs"

Transcriptie

1 Ik ben Muziek Een muziekeducatieve aanpak voor het basisonderwijs

2

3 Inhoudsopgave Inleiding Pagina 5 Opzet van de samenwerking met scholen Pagina 6 Algemene doelstelling Pagina 7 Algemene lesaanpak Pagina 11 Succesvolle werkvormen Pagina 12 Reflectie Pagina 13 Opzet van het jaarlijkse festival Ik ben Muziek Pagina 14 Bijlagen Pagina 17 - Voorbeeld contract met scholen voor Ik ben Muziek Pagina 18 - Voorbeeld bruikleenovereenkomst Pagina 21 instrumentarium met scholen - Lesdoelen per discipline: Pagina 22 AMV; groep 1/2 Pagina 22 AMV; groep 3/4 Pagina 23 Viool Pagina 24 Gitaar Pagina 25 Keyboard Pagina 26 Piano Pagina 28 Dwarsfluit Pagina 29 Slagwerk Pagina 30 Band Pagina 31 Musical Pagina 31 - Succesvolle voorbeeldlessen per discipline: Pagina 32 AMV Pagina 32 Viool Pagina 35 Gitaar Pagina 37 Keyboard Pagina 39 Piano Pagina 42 Dwarsfluit Pagina 44 Slagwerk Pagina 46 Band Pagina 47 Musical Pagina 49 3

4 4

5 Inleiding Voor u ligt Ik ben Muziek Een muziekeducatieve aanpak voor het basisonderwijs. Deze aanpak is het resultaat van 2,5 jaar werken aan het pilotproject Ik ben Muziek van Stichting Trias, Centrum voor de Kunsten in Rijswijk. Initiatiefnemer van Ik ben Muziek is Patty Jacobs, directeur van Trias. Het project is gesubsidieerd door het Fonds voor Cultuurparticipatie vanuit de regeling Muziek in Ieder Kind. Daarnaast is het project door een aantal andere fondsen gesubsidieerd, zoals fonds 1818, VSB en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Ook de deelnemende gemeenten Rijswijk en Leidschendam-Voorburg hebben bijgedragen. Aan het project van Trias deden vier basisscholen mee. Op alle scholen kregen alle groepen twee jaar lang muziekles onder schooltijd. In de onder- en middenbouw waren dat algemeen muzikaal vormende lessen; in de bovenbouw instrumentale lessen in groepjes van maximaal tien leerlingen; in groep 8 musicallessen. Trias en alle deelnemende scholen hebben de intentie naar elkaar uitgesproken dat het project na de pilotfase van augustus 2011 juni 2013 in enigerlei vorm wordt voortgezet, en muziekonderwijs verankerd wordt in de school. We hebben bewust gekozen om de samenwerking aan te gaan met vier scholen waarbinnen we een brede groep kinderen bereiken, waaronder ook een groep uit een bepaald sociaal-maatschappelijk milieu die normaal gesproken niet of nauwelijks de kans krijgt om met actieve muziekbeoefening in aanraking te komen. Deze kinderen willen wij graag bereiken, omdat we denken dat ontwikkeling op muzikaal gebied ook, of zelfs juist, voor deze groep een verrijking kan betekenen. Omdat de muzieklessen plaatsvinden onder schooltijd, bereiken we alle leerlingen en daarmee ook de groep die normaal gezien niet in aanraking komt met muziek. Hoofddoel van het project Ik ben muziek is: Het ontwikkelen van een muziekeducatieve aanpak voor het basisonderwijs, waarbij we het kind in zijn muzikale belevingswereld als vertrekpunt nemen. Die aanpak wordt in het onderliggende document beschreven. Wij hopen met deze aanpak meer Centra voor de Kunsten en basisscholen te inspireren om soortgelijke projecten te starten en handvatten te bieden voor het opzetten en uitvoeren van een dergelijk muziekproject waarin intensief wordt samengewerkt door verschillende partijen. Mocht u na het lezen van de aanpak vragen hebben, dan kunt u deze altijd stellen aan de projectleider. Veel leesplezier! Djoke de Vries Projectleider Ik ben Muziek 5

6 Opzet van de samenwerking met scholen In de samenwerking met de scholen zit de volgende opbouw: 1) Draagvlak Nadat scholen op de hoogte zijn gebracht van het bestaan van het project, geven zij aan of zij vanuit hun eigen visie op, of ideeën over muziekonderwijs deel willen nemen aan het project. Er moet binnen de school dus een zeker draagvlak en enthousiasme zijn om zo n project uit te voeren, voordat er daadwerkelijk begonnen wordt met die uitvoering. 2) Zoeken naar meerwaarde Uitgangspunt in de eerste gesprekken met de school over de uitvoering van het project is hoe kunnen Trias en de school elkaar versterken. We gaan op zoek naar hoe we voor elkaar van meerwaarde kunnen zijn. We zoeken naar de balans tussen het bieden van maatwerk en het bereiken van onze doelen. Als je overeenstemming bereikt over inhoudelijke punten die gezamenlijk belangrijk worden gevonden voor de leerlingen, kom je er praktisch ook uit. 3) Praktische afspraken a) Op welke dagen en tijden worden de verschillende lessen gepland? b) Waar worden de lessen gegeven (lokalen)? c) Voor welke instrumenten kiest de school? 4) Intenties voor verankering Uitspreken naar elkaar en ondertekenen van de intentieverklaring om dit project voor een langere tijd samen vorm te geven en muziekonderwijs op te nemen in het curriculum en te verankeren in de school. 5) Contract Vastleggen van de gemaakte afspraken in een jaarcontract. Een voorbeeld van een jaarcontract is opgenomen in de bijlagen. 6) Instrumentarium Als de school instrumentarium leent van Trias voor de uitvoering van het project: vastleggen van de gemaakte afspraken hiervoor in een bruikleenovereenkomst instrumentarium. Een voorbeeld van een overeenkomst is opgenomen in de bijlagen. 7) Aanspreekpunten Vanuit Trias is er een projectleider aangesteld voor de uitvoering van Ik ben Muziek. De projectleider is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken en is het eerste aanspreekpunt voor de scholen als het gaat om dit project. Iedere school benoemt een contactpersoon voor Ik ben Muziek, meestal de Interne CultuurCoördinator (ICC-er). De ICC-er is eerste aanspreekpunt voor de projectleider. 8) Klankbordgroepen Iedere school stelt een klankbordgroep voor Ik ben Muziek samen. In de klankbordgroep zitten naast de projectleider en de ICC-er ook één of twee groepsleerkrachten om een wat breder geluid over de praktische uitvoering van het project te waarborgen. Waar mogelijk sluit er ook een muziekdocent aan bij het overleg. De klankbordgroep komt per cursusjaar vijf keer bijeen om de voortgang te bespreken en ideeën die het project ten goede komen uit te wisselen. 9) Stuurgroep De directeuren van alle deelnemende scholen vormen samen met de directeur van Trias de stuurgroep. De stuurgroep komt twee keer per cursusjaar bijeen. De stuurgroep agendeert inhoud, organisatie, uitvoering en evaluatie van het project. Bij het overleg is de projectleider ook aanwezig. Directeuren nemen waar mogelijk hun ICC-er mee. De organisatie van het project heeft baat bij een heldere en duidelijke opzet. Van alle bovenstaande punten is er geen onmisbaar of overbodig gebleken. De communicatie was helder, de lijnen kort en met de uitkomsten waren we in staat het project met elkaar te verbeteren. Dit werd door alle partijen zeer gewaardeerd. 6

7 Algemene doelstellingen Algemene doelstellingen van het project Ik ben Muziek : Ik ben Muziek is in de eerste plaats een muziek educatieve aanpak voor het basisonderwijs. Deze aanpak kan gebruikt worden op en door iedere school. In Rijswijk is een grote groep kinderen die door sociaaleconomische redenen niet of nauwelijks van huis uit de kans krijgt om met actieve muziek beoefening in aanraking te komen. Juist deze kinderen willen wij ook bereiken, omdat we denken dat ontwikkeling op muzikaal gebied ook, of zelfs juist, voor deze groep een verrijking kan betekenen. Dat proberen we te doen door de uitvoering van het project Ik ben Muziek op scholen met een aanzienlijk aantal leerlingen uit deze groep. Hoofddoelstelling van het project Ik ben Muziek is als volgt: Het ontwikkelen van een muziekeducatieve aanpak voor het basisonderwijs, waarbij we het kind in zijn muzikale belevingswereld als vertrekpunt nemen. In deze muziekeducatieve aanpak werken we aan een wisselwerking tussen de vier aspecten in muziekeducatie zoals door Monsma (2008) beschreven, te weten: oefenen, presenteren, reflecteren en ontmoetingen met professionele musici. In onze muziekeducatieve aanpak sluiten we aan bij de kerndoelen voor kunstzinnige oriëntatie (nr. 54 t/m 56) in het Primar Onderwijs zoals omschreven door de Stichting Leerplan Ontwikkeling en het ministerie van OCW. De leerlingen ontwikkelen hun muzikaliteit binnen het project Ik ben Muziek zodanig, dat zij aan het einde van de basisschool gevoelens, gedachten en ideeën in muziek kunnen uitdrukken. Daarnaast leren zij reflecteren op hun eigen muzikale ontwikkeling en die van anderen. Uit de hoofddoelstelling vloeien een aantal nevendoelstellingen voort: a) Het intensiveren van de samenwerking met de vier deelnemende basisscholen b) Het bereiken van zoveel mogelijk leerlingen op de vier deelnemende basisscholen c) Het inspireren en motiveren van de groeps leerkrachten van de deelnemende basisscholen voor het vak muziek op de basisschool d) Het betrekken van ouders van de leerlingen bij het project Ik ben Muziek e) Het doorontwikkelen van het onderwijskundig model van Trias, zoals gebruikt in het vrijetijdsaanbod, voor muziekonderwijs in de basisschool f) Het bijscholen van vakdocenten van Trias op het gebied van coaching, reflectie met kinderen, werken op scholen en ontwikkelen van lesmateriaal Met deze aanpak verwachten we een groep kinderen te bereiken die normaal gezien niet zo makkelijk in aanraking komt met actieve muziekbeoefening. We hebben onszelf ook als doel gesteld om zoveel mogelijk gemotiveerde leerlingen uit te dagen buiten schooltijd hun muzikale talenten te ontplooien. 7

8 Opzet van de samenwerking met scholen Binnen Ik ben Muziek krijgen alle leerlingen groepslessen. De opbouw is als volgt: Wie Groep 1 t/m 4 Groep 5 t/m 7 Groep 8 Wat Klassikale algemene muzikale vorming lessen door een vakleerkracht Muziek Instrumentale lessen in groepjes van maximaal 10 leerlingen door muziekdocenten Klassikale musicallessen door theater-, muziek- en dansdocenten In alle groepslessen nemen we de ontwikkeling van het samen musiceren, samen werken en samen leren als uitgangspunt. Hier ligt onze focus in de lessen. De ontwikkeling van de individuele instrumentale vaardigheden is ook van belang, maar van minder groot belang dan het samen musiceren, samen werken en samen leren. In de muzieklessen nemen we het kind in zijn muzikale belevingswereld als vertrekpunt. We vragen ons steeds af wat we gaan doen en hoe we dat doen, zodat het past bij de achtergrond en beleving van het kind. We sluiten daarmee aan bij wat Haanstra (2001) 1 zegt over authentiek leren in zijn oratie De Hollandse schoolkunst. Daarnaast sluiten we aan bij het beeld van het competente kind zoals beschreven door Bremmer en Huisingh (2009) 2 door kinderen van elkaar en van volwassenen te laten leren vanuit een rijke en complexe muziekwereld. In de lessen wordt gewerkt aan de vier pijlers van muziekeducatie: oefenen, presenteren, ontmoeten en reflecteren, beschreven door Monsma (2008) 3. Voor het onderdeel reflecteren met leerlingen maken we gebruik van kennis op dit gebied vanuit collegaprojecten zoals Leerorkest Amsterdam, Ieder Kind Een Instrument Rotterdam, PI Den Haag en van de (voorlopige) resultaten van het onderzoek naar de ontwikkeling van metacognitie bij kinderen binnen het project Cultuur in de Spiegel dat wordt uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen o.l.v. prof. dr. Barend van Heusden. Binnen de lessen wordt gewerkt met coöperatief leren. Het boek coöperatief leren in muziek van Frits Evelein is in bezit van alle muziekdocenten binnen het project en wordt vaak gebruikt bij de voorbereiding van lessen. Frits Evelein verzorgt scholingen voor de docenten rondom werken met coöperatief leren. De drie aspecten binnen coöperatief leren; autonomie, relatie en competentie, nemen een belangrijke plaats in bij de muzieklessen. Coöperatief leren sluit aan bij de theorieën van Haanstra en Bremmer en Huisingh. Het is van belang om de balans in de muzieklessen in de gaten te houden. Je kunt niet iedere les alle aspecten en pijlers langs laten komen. Dat betekent dat docenten iedere les weer keuzes maken. De keuze om te werken aan een technisch aspect of juist aan samenspel, aan een vrije opdracht of juist een heel gestructureerde opdracht, in duo s of met de hele groep. Het is aan de docent om de balans gedurende het hele lesjaar in de gaten te houden en dit proces te sturen. Docenten vinden het prettig om hierover ervaringen uit te wisselen. Dit houdt docenten scherp, brengt ze op ideeën en zorgt ervoor dat ze die balans ook daadwerkelijk blijven opzoeken. 1 Haanstra, F. (2001) De Hollandse schoolkunst: Mogelijkheden en beperkingen van authentieke kunsteducatie. (Oratie). Utrecht: Cultuurnetwerk Nederland 2 Bremmer, M. & Huizingh, A. (2009) Muziek is als geluiden heel mooi door elkaar gaan; onderzoek naar muziekonderwijs dat aansluit bij het beeld van het competente kind. Amsterdam: Amsterdamse Hoge school voor de kunsten 3 Monsma, D.W. (2008) Kijk ik kan Zilver maken: het grote kunsteducatie kijk- en leesboek, Rotterdam: Lemniscaat 8

9 Algemene leerdoelen binnen de muzieklessen: Hoofddoel binnen alle muzieklessen van Ik ben Muziek is: De leerlingen ontwikkelen hun muzikale, creatieve en expressieve vaardigheden. Dit doen zij door samen muziek te maken. Muziek maken verwijst naar de manier waarop muziek tot stand komt. We benoemen vier algemene doelen op het gebied van muziek maken: 1) Muziek maken op het gehoor en uit het geheugen (bijvoorbeeld door middel van voor- en nadoen/spelen/zingen) 2) Muziek maken vanuit genoteerd repertoire 3) Muziek maken vanuit improvisatie op basis van auditieve of genoteerde (vastgelegde) uitgangspunten 4) Muziek maken door te componeren en vast te leggen (produceren) Binnen de muzieklessen voor de onder- en middenbouw kan muziek niet losgezien worden van bewegen. We benoemen daarom ook 2 algemene doelen op het gebied van bewegen: 1) Bewegen vanuit een vaste structuur, voorgedaan en aangeleerd 2) Bewegen vanuit de improvisatie In alle lessen is het ervaren van plezier van groot belang, omdat dit motiveert en enthousiasmeert. In de verschillende muzieklessen wordt gewerkt aan de volgende algemene aspecten: 1) Een goede omgang met en zorg voor de instrumenten 2) De ontwikkeling van gehoor en geheugen 3) De ontwikkeling van klankvoorstelling 4) Kennis maken met lezen van muziek vanaf traditionele notatie en/of andere manieren notatie, zoals grafische notatie 5) Kennis maken met vastleggen van muziek in traditionele en/of andere manieren van notatie, zoals grafische notatie 6) De ontwikkeling van instrumentale beheersing (binnen de AMV-lessen: orff-in strumentarium) vanuit het gehoor en vanuit notatie 7) Het letten op een dirigent (docent/leerling) en zijn of haar tekens 8) Het opvolgen van instructies (van docent, dirigent of groepsleider) 9) Het kunnen spelen van verschillende ritmes 10) Het kunnen spelen in de maat 11) Het omzetten in klank van de verschillende muzikale parameters: a. Hoog-laag b. Hard-zacht c. Kort-lang d. Langzaam-snel e. Donker-licht (klankkleur) 12) Het gebruiken van muzikale begrippen 13) Het werken met verschillende vormen van muziek uitvoeren zoals samenspel, individueel spel, improvisatie en voorspelen 14) Het werken met verschillende leeractiviteiten zoals samenwerken en samen oefenen, alleen oefenen, coöperatief leren, iets (samen) uitzoeken, ontwerpen, zelfstandig werken. Voor de doelen per discipline en leerjaar verwijzen wij naar de bijlage lesdoelen per discipline. 9

10 Algemene leerdoelen op het gebied van presenteren: Presenteren is onderdeel van het leerproces. Presentaties werken sterk motiverend voor leerlingen en kunnen ervoor zorgen dat er een nieuwe stap in het ontwikkelingsproces wordt gezet. Ze worden georganiseerd om meerdere redenen: 1) Leerlingen leren hun product delen met anderen 2) (Het voorbereiden van) presenteren ver sterkt het gevoel van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid 3) Presenteren voor medespelers maakt dat leerlingen leren omgaan met feedback 4) Presenteren voor anderen, mits in een veilige omgeving, zorgt voor succeservaringen en motiveert 5) Oudere leerlingen leren over het proces voorafgaand aan een presentatie (vormgeven, opzetten) Er zijn twee soorten presentaties. Allereerst de interne presentaties, dat wil zeggen een presentatie voor medeleerlingen bijvoorbeeld binnen de eigen groepsles, waarbij niet zozeer een eindproduct hoeft te worden gepresenteerd. Deze vorm van presenteren is bij uitstek geschikt om leerlingen te leren reflecteren op hun eigen muzikale product en dat van hun medeleerlingen. Dat kan alleen als de sfeer binnen de groep veilig is. Naast interne presentaties zijn er ook externe presentaties, bijvoorbeeld voor ouders, leerlingen uit andere groepen of andere belangstellenden. Een externe presentatie kan het groepsgevoel versterken omdat leerlingen zich gemeenschappelijk verantwoordelijk voelen voor hun eindproduct. Binnen Ik ben Muziek is er één tot twee keer per jaar een presentatie op school. Elke klas presenteert voor andere leerlingen en eventueel ouders. Daarnaast zijn er in de klas regelmatig presentaties van stukjes muziek die door samenwerken tot stand zijn gekomen. De leerlingen uit groep 7 en 8 presenteren zichzelf tijdens het Festival Ik ben Muziek dat jaarlijks wordt georganiseerd in de Rijswijkse Schouwburg. Hun publiek bestaat uit leerlingen van groep 5 en 6, ouders en andere belangstellenden. Bij alle vormen van presenteren geldt dat leerlingen elkaar met respect behandelen, naar elkaar luisteren en hun waardering tonen, door middel van bijvoorbeeld applaus of het benoemen van tips en tops. 10

11 Algemene lesaanpak Elke les bestaat uit een inleiding, een kern en een afsluiting. Inleiding De inleiding is bedoeld om de leerlingen klaar te maken voor een goede les. We zorgen voor een inleiding om de volgende redenen: - Om in de stemming te komen voor de muziekles in het algemeen, door bijvoorbeeld iets bekends te herhalen. - Om even de energie kwijt te raken, door bijvoorbeeld een warming-up. - Om enthousiast gemaakt te worden voor de nieuwe lesdoelen van deze les. - Om de focus te richten op de muziekles, door bijvoorbeeld een concentratiespel, een vast beginlied of oefening. Afsluiting De afsluiting is bedoeld om de les op een prettige manier met elkaar af te ronden. Dit doen we op de volgende manieren: - Een presentatiemoment; de muzikale activiteit, met alles er op en eraan, nog eens helemaal zingen en/of spelen. - We sluiten af met iets bekends, zodat ieder een weer ontspannen teruggaat naar de klas. - We sluiten af met een vaste activiteit. Dit als teken dat de muziekles is afgelopen. Kern Er wordt bijvoorbeeld gewerkt aan: - De muzikale ontwikkeling in ruime zin: gehoor, fantasie, globale kennis. - De instrumentale ontwikkeling: motoriek, specifieke kennis over het instrument, het aanleren van praktische, instrumentale vaardigheden. - Het leren musiceren in groepsverband en individueel. - Het leren luisteren naar elkaar en naar jezelf. Tijdens de kern van de les worden verschillende werkvormen gehanteerd, waarbij wordt geprobeerd om alle leerlingen bij ieder onderdeel van de les te betrekken. Werkvormen die onder andere aan bod komen zijn: voor- en naspelen; samen spelen; individueel spel waarbij de overige leerlingen luisteropdrachten krijgen; zelfstandig een opdracht maken en coöperatief leren. Instrumentale lessen In de instrumentale lessen wordt ook aandacht besteed aan de verzorging van de instrumenten. Dit gebeurt tijdens de inleiding (bijvoorbeeld het in elkaar zetten en stemmen) en de afsluiting (bijvoorbeeld het uit elkaar halen en schoonmaken). Bij sommige instrumentale lessen worden beloningskaarten gebruikt. Ook wordt er gebruik gemaakt van werkbladen. Dit gebeurt tijdens de afsluiting van de les. 11

12 Succesvolle werkvormen Binnen het project Ik ben Muziek werken we altijd met groepen. We hebben gemerkt dat het belangrijk is om de groepsles goed voor te bereiden, zowel qua inhoud als qua randvoorwaarden. Dit zorgt voor rust bij de leerlingen en de docent. Met een goede voorbereiding wordt de kans op een succesvolle les groot. Voor de voorbereiding van de lesinhoud verwijzen we naar de vorige paragraaf Algemene lesaanpak. Bij de voorbereiding van de randvoorwaarden kun je denken aan: 1) Lokaal in orde brengen, stoelen en instrumenten klaarleggen 2) Controleren of apparatuur en cd s werken 3) Kopiëren en klaarleggen van lesbladen 4) Voorbereiden lesactiviteiten (op bord zetten van muziek/tekst; kaartjes klaarleggen) Ten slotte moet je als docent flexibel kunnen zijn ten aanzien van het bovenstaande. In een groep kan altijd iets gebeuren of gebeurd zijn waardoor je je lesplan moet loslaten en iets anders moet gaan doen om ervoor te zorgen dat de groep zich (weer) goed voelt, gemotiveerd blijft, samen muziek kan gaan maken. Bij de voorbereiding van je lesinhoud is het belangrijk om voldoende afwisseling aan te brengen in onderwerpen en werkvormen. Op deze manier wordt het voor de leerlingen makkelijker om geconcentreerd te blijven en mee te doen. Hieronder benoemen we een aantal succesvolle manieren van werken met de groep. Creative Music Making: Vanuit workshops van o.a. Renée Jonker en Niels Vermeulen worden muzikale groepsopdrachten ingezet. De nadruk ligt hierbij op doen. Er wordt vanaf het begin muziek gemaakt met de middelen en vaardigheden die er op dat moment zijn. Vaak gebeurt dit in een bepaalde spelvorm die gebruikt kan worden als warming-up of concentratie-opdracht. Voor spelvoorbeelden verwijzen wij naar de website van Niels Vermeulen. Voorbeelden zijn te vinden onder de knop oefeningen. Spelvormen: In alle lessen zetten docenten de werkvorm spel in, omdat leerlingen het vaak leuk vinden om spelletjes te doen. Soms werkt een competitie-element binnen het spel motivatieverhogend. Een pianodocent leert leerlingen bijvoorbeeld akkoorden omkeren m.b.v. 3 blokjes met verschillende kleuren: groen = grondtoon; oranje = terts en rood = kwint. De ene leerling legt de blokjes in een bepaalde volgorde, de andere speelt. Hier kunnen teams en wedstrijden omheen gebouwd worden. Dirigeren: Door een aantal vaste tekens af te spreken en duidelijke aanwijzingen over het te spelen materiaal (noten/ritme) te geven kun je als dirigent met een grote groep op een goede en leuke manier tot samenspel komen. Dit levert vaak groot speelplezier bij de leerlingen op. Coöperatief leren: Vanuit de scholingen en het boek van Frits Evelein wordt coöperatief leren veelvuldig ingezet binnen de muzieklessen. Leerlingen worden zelfstandig in duo s of viertallen aan het werk gezet, werken en leren samen, waarna ze op hun eigen werk reflecteren met de hele groep met bijvoorbeeld het geven van tips en tops aan elkaar. Op deze manier creëren zij hun eigen muziek en voelen ze zich hier ook verantwoordelijk voor. Voor lesvoorbeelden verwijzen wij naar Coöperatief leren in muziek van Frits Evelein. 12

13 Reflectie Eén van de pijlers binnen Ik ben Muziek is reflecteren. Zonder reflectie heeft het oefenen en presenteren geen zin. Reflecteren in een grote groep vraagt om een gestructureerde aanpak, bijvoorbeeld door het stellen van korte vragen aan de kinderen en het begeleiden van hun antwoorden naar een zinvolle reactie op hetgeen ze gehoord hebben. Door er regelmatig tijd voor te maken, raken de kinderen eraan gewend en gaan ze actiever meedoen bij dit onderdeel van de les. Hieronder een aantal andere werkvormen om reflectie als onderdeel van de les op te nemen: Reflectie op elkaar: 1) Leerlingen (in groepjes of individueel) tijdens de les aan elkaar laten presenteren en daarna zogenaamde tips en tops laten geven. 2) Werken met de reflectiekaartjes uit Coöperatief Leren van Frits Evelein: na een opdracht in twee- of viertallen trekken leer lingen een kaartje en bespreken de vraag eerst met hun groep en daarna met de hele klas. 3) Samen evalueren van een bepaalde situatie of bepaald gedrag door middel van bovenstaande werkvormen. Reflectie op jezelf: 4) Werken met beloningskaarten en deze bespreken met de (individuele) leerlingen. 5) Tips en tops geven over je eigen spel (bij alleen presenteren) of eigen gedrag. Reflectie op de les: 6) Bespreken van de les in groepsgesprek met korte vragen a. Wat was het leukste? b. Wat ging er heel goed? c. Wat moet de volgende keer beter? Het nadenken over en vormgeven van reflectie in de lessen houdt het docententeam bezig. Door er met elkaar over te praten wordt dit onderwerp levend gehouden en worden er werkvormen uitgeprobeerd. Reflecteren met leerlingen is van belang, omdat ze moeten leren om onder woorden te brengen wat ze van iets vinden. Daarnaast is het goed dat ze leren dat niet altijd alles in één keer goed gaat en dat fouten maken mag. Door aandacht te besteden aan reflectie in de les leren leerlingen naar elkaar luisteren. Ze zien opmerkingen dan niet als kritiek, maar als een mogelijkheid om zichzelf te verbeteren. Voorwaarde om te kunnen reflecteren met leerlingen is dat ze zich veilig voelen in de groep. 13

14 Opzet van het jaarlijkse festival Ik ben Muziek Het Ik ben Muziek Festival, een festival voor en door kinderen, is onderdeel van het pilotproject Ik ben Muziek. In het festival komen de pijlers van Ik ben Muziek samen. Oefenen en reflecteren doen de leerlingen het hele jaar, wekelijks in de klas tijdens de muzieklessen. Presenteren en ontmoeten doen ze in een grootse afsluiting van het jaar: het Ik ben Muziek Festival. Onder professionele begeleiding maken de jonge spelers een spetterende muzikale show in de Rijswijkse Schouwburg voor hun medeleerlingen die vanuit de zaal ook betrokken worden. Ook kunnen ze hun horizon verbreden als in de Schouwburg op verschillende podia voorstellingen en workshops zijn om te kijken en mee te doen. Het Ik ben Muziek Festival is een belangrijk onderdeel binnen het project Ik ben Muziek, omdat het de kans geeft om met een doel te werken aan de aspecten presenteren en ontmoeten. Twee belangrijke pijlers binnen muziekeducatie en binnen ons project die we mede vormgeven binnen dit festival. Het festival beslaat twee dagen en is als volgt opgebouwd: 14

15 Dag 1. In de Rijswijkse Schouwburg staat een programma vóór en door de bovenbouwleerlingen van de scholen die meedoen aan het Ik ben Muziek project. Alle bovenbouwleerlingen participeren in een spetterende muzikale voorstelling van een klein uur. Daarin is een grote afwisseling tussen optredens van groepjes jonge musici, filmpjes die door de leerlingen zijn gemaakt, musicalnummers met zang, dans en spel, en liedjes die door de kinderen in de zaal luidkeels kunnen worden meegezongen. Dit alles met een thematische rode draad, een verhaal dat het publiek grijpt en meetrekt. Een presentator die de doelgroep kent en mee kan nemen in het verhaal zorgt ervoor dat de voorstelling één geheel wordt. Om zoveel mogelijk leerlingen te kunnen laten deelnemen wordt de voorstelling twee maal uitgevoerd: een eerste voorstelling voor en door twee scholen en een tweede voorstelling voor en door twee andere scholen. In de zaal zijn ook ouders en familieleden welkom om een kijkje te komen nemen. Per leerjaar nemen de leerlingen op een eigen manier deel aan de voorstelling in de schouwburg. Hierin is een opbouw gemaakt, zodat de leerlingen gedurende hun schoolloopbaan op verschillende manieren te maken krijgen met deze voorstelling. Ze volgen ieder jaar op een andere manier het creatieve proces van het maken van een voorstelling. Groep 5: Leerlingen hebben in groep 5 hun eerste instrumentlessen. Zij zijn dan ook nog niet zo ver gevorderd na een jaar dat ze zich al kunnen presenteren op een groot podium. Het meemaken van een voorstelling in de grote zaal is al een belevenis op zich. Vanaf het podium worden ze wel intensief bij deze voorstelling betrokken. In de les leren ze liedjes om mee te zingen vanuit de zaal. Groep 6: Kinderen in de leeftijd van groep 6 vinden een groot podium vaak nog beangstigend, maar ze hebben inmiddels wel wat in huis om te presenteren. Met een filmploeg maken de leerlingen op school een filmclip. Ze studeren muziek in, laten hun spel filmen en daarvan wordt een film gemonteerd. In de show worden de filmclips geprojecteerd. De leerlingen ervaren zo het proces van het maken van een onderdeel voor een muziekvoorstelling. Groep zes zingt net als groep vijf mee vanuit de zaal. Groep 7: De kinderen van groep 7 zijn er echt klaar voor om hun kunnen te presenteren. Dit kunnen ze doen in bijzonder samenspel met andere instrumentgroepen. Alle groep zeven leerlingen krijgen de ervaring van een echte podiumperformance en leren daarmee samenspelen en optreden. Met medeleerlingen, de presentator of een solist maken ze samen muziek. Groep 8: Groep 8 houdt zich bezig met alle facetten van het musicalvak. In de festivalvoorstelling laat elke school een musicalscène zien. Na het musiceren gaat het er nu om een echte performance te maken. Voor de kinderen vanuit de zaal een mooie kennismaking met een bijzondere presentatievorm van muziek: in samenwerking met spel en dans. Het zal de jongste toekijkers enthousiasmeren voor hun grootse doel in de komende jaren. Een voorstelling moet gerepeteerd worden. In de klas bereiden groepen 7 en 8 hun optreden gedurende enige tijd voor. Een paar dagen voor de uitvoering is er dan ook een generale repetitie in de Schouwburg. Dit hele programma is voorbereid door een werkgroep bestaande uit docenten van het pilotproject Ik ben Muziek en de organisatorische en artistieke leiding van het festival. Een scriptschrijver wordt aangetrokken voor het schrijven van de verhaallijn in de voorstelling. 15

16 Dag 2. De tweede dag in het festival is bedoeld voor alle leerlingen van de Ik ben Muziek -scholen, maar ook voor alle andere kinderen in de regio Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en Den Haag. Ze kunnen kennis maken met muziek in vele verschijningsvormen op de verschillende podia in de Rijswijkse Schouwburg. Een dag waar je met je gezin verschillende voorstellingen kunt bezoeken en kinderen ook actief mee kunnen doen. Organisatie van het festival Ik ben Muziek : De algeheel projectleider van het pilotproject Ik ben Muziek, Djoke de Vries, zorgt voor een goed verloop van het gehele project en ook voor de communicatie tussen alle actoren. Haar taak is om scholen, muziekdocenten, groepsleerkrachten, kinderen en overige betrokkenen gemotiveerd mee te laten werken aan de pilot en dus ook aan het festival. De projectleider wordt geassisteerd door een stagiaire. Voor het Ik ben Muziek Festival is een artistiek leider aangesteld om het festival daadwerkelijk vorm te geven en verder te ontwikkelen. Hiervoor is Serge van Veggel benaderd. Deze regisseur en producent van muziek en muziektheater was eerder onder meer verantwoordelijk voor het Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival en de marketing van Concertgebouw de Doelen, waar in beide gevallen veel aandacht was voor muziekeducatie en presentatie voor en door kinderen. Voor de productie van het festival werkt de artistiek leider samen met een productieleider. Daarvoor is Jolanda de Heus benaderd. De Heus is een ervaren organisator die voor veel veelal Haagse instellingen projecten produceerde en bovendien ervaring heeft als professioneel musicus en muziekdocent, dus zeer vertrouwd is met alle specifieke aspecten van dit project. De voorstelling op vrijdag komt tot stand via een werkgroep van Ik ben Muziek -docenten en de projectleiding. Bij dat team worden bovendien andere creatieven betrokken. Musicus, arrangeur, schrijver en acteur Keimpe de Jong zeer ervaren met dergelijke projecten zoals bijvoorbeeld in het project Ieder Kind een Instrument in Rotterdam is betrokken bij de verdere ontwikkeling van de inhoudelijke en muzikale rode draad. Ieder jaar wordt ook een presentator/solist benaderd die past bij het ontwikkelde concept. Voor de filmpjes die met groep 6 gemaakt worden, wordt een professionele filmproducent betrokken. Gekozen is voor Enig Idee! Producties van Filip Braams. Deze partij produceert inmiddels op zestig scholen het succesvolle Hollywood in de Klas, waarbij schoolklassen zelf een korte thriller maken die in de schouwburg of op het International Film Festival Rotterdam wordt gepresenteerd. Deze enthousiaste partij is ervaren in het werken met jonge kinderen voor het medium film. Het muzikale gedeelte van het festival wordt met de leerlingen voor de vrijdag voorbereid door de 18 muziekdocenten die binnen het Ik ben Muziek project de groepslessen verzorgen. Deze docenten zijn opgeleid als professioneel musicus en spelen daarnaast vaak zelf in een orkest of andere professionele muziekgroep. Ook hebben alle docenten ervaring met het geven van muziek groepslessen en worden zij hierin gedurende het project begeleid, ondersteund en bijgeschoold. Deze docenten ontwikkelen mede de plannen van het festival en voeren die met hun leerlingen uit. Vanuit de afdeling Vrije Tijd van Trias zijn nog meer muziekdocenten betrokken bij de zaterdag van het festival. Ook zij ontwikkelen mede de optredens op zaterdag. Voor het festival wordt er op de twee festivaldagen gewerkt met vrijwilligers. Deze vrijwilligers worden uit verschillende doelgroepen gevraagd, afhankelijk van de taken die zij zullen uitvoeren, bijvoorbeeld hulpouders vanuit school, de leerkrachten en leerlingen van een school, medewerkers van Trias en/of vrienden en kennissen van medewerkers van het project. 16

17 Bijlagen - Voorbeeld contract met scholen voor Ik ben Muziek Pagina 18 - Voorbeeld bruikleenovereenkomst Pagina 21 instrumentarium met scholen - Lesdoelen per discipline: Pagina 22 AMV; groep 1/2 Pagina 22 AMV; groep 3/4 Pagina 23 Viool Pagina 24 Gitaar Pagina 25 Keyboard Pagina 26 Piano Pagina 28 Dwarsfluit Pagina 29 Slagwerk Pagina 30 Band Pagina 31 Musical Pagina 31 - Succesvolle voorbeeldlessen per discipline: Pagina 32 AMV Pagina 32 Viool Pagina 35 Gitaar Pagina 37 Keyboard Pagina 39 Piano Pagina 42 Dwarsfluit Pagina 44 Slagwerk Pagina 46 Band Pagina 47 Musical Pagina 49 17

18 Contract Ik ben Muziek Ondergetekenden: 1) Stichting Trias, Centrum voor de Kunsten, Cor Ruysstraat 2, 2284 XL te Rijswijk, rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw Djoke de Vries (projectleider), hierna te noemen Trias 2) <naam school>, <adres>, rechtsgeldig vertegenwoordigd door <naam directeur>, hierna te noemen de school Verklaren hierbij te zijn overeengekomen dat in het schooljaar <jaartallen> een samenwerking tot stand wordt gebracht in het kader van het project Ik ben Muziek. 1. Inhoud project Ik ben Muziek is een muziekproject waarbij alle groepen van de school twee jaar lang muziekles krijgen. In de onder- en middenbouw zijn dat klassikale algemeen muzikaal vormende lessen; in de bovenbouw instrumentale lessen in groepjes van maximaal 10 leerlingen; in groep 8 musicallessen. In het schooljaar <jaartallen> krijgen de leerlingen minimaal 30 en maximaal 35 lessen. Een les kan vervangen worden door een workshop op een andere dag dan de oorspronkelijke lesdag of door een voorbereidingsles op een optreden. 2. Programma en kosten De school neemt deel aan het project Ik ben Muziek. Het project is een initiatief van Trias en wordt gesubsidieerd door het Fonds voor Cultuurparticipatie vanuit de regeling muziek in ieder kind. Daarnaast wordt het project gesubsidieerd door Fonds 1818, het VSB-fonds, het Prins Bernhard Cultuurfonds en de gemeente Rijswijk. De school betaalt 10,00 per leerling voor deelname aan het project. Trias stuurt hiervoor een factuur naar de school. De factuur wordt in mei <jaartal> toegestuurd, na ontvangst van het leerlingenaantal (zie punt 4). 3. Extra aanvragen Eventuele extra aanvragen van de school voor andere of aanvullende projecten en/of uren kunnen worden besproken met Trias. Echter, Trias kan geen enkele garantie doen over de realisatie van deze extra aanvragen. De school ontvangt een schriftelijke bevestiging van de extra aanvraag met een opgave van de kosten. 4. Aantal deelnemers Voor ons overzicht van het leerlingenbereik vragen wij de school het leerlingenaantal per groep van het schooljaar <jaartallen> toe te sturen. Wij ontvangen dit overzicht uiterlijk 1 mei <jaartal> van de school. 18

19 5. Taakverdeling Voor de samenwerking in het kader van het project Ik ben Muziek komen de partijen voor het schooljaar <jaartallen> de volgende taakverdeling overeen: Trias zorgt voor: - Een contactpersoon die vanuit Trias verantwoordelijk is voor de ontwikkeling, planning, organisatie, uitvoering en evaluatie van het project en die hier actief aan bijdraagt. De contactpersoon is: Djoke de Vries. De contactpersoon vanuit Trias heeft geregeld overleg met de contact persoon van de school. - Het organiseren en uitvoeren van het project zoals overeengekomen met de school. - Het verzorgen van de lessen volgens overeengekomen rooster. - Het aanstellen en instrueren van uitvoerende docenten voor het project. - Het verzorgen van scholings-, overleg- en evaluatiebijeenkomsten voor de uitvoerende docenten. - Inzet van docenten voor de klankbordgroep en de stuurgroep. - Het organiseren van evaluatiebijeenkomsten met de klankbordgroep en de stuurgroep. - Het produceren van een evaluatie van de samenwerking en het project op basis van eigen bevindingen en geleverde informatie door de school, groepsleerkrachten, uitvoerende docenten en leerlingen. De school zorgt voor: - Een contactpersoon die vanuit de school verantwoordelijk is voor de ontwikkeling, planning, organisatie, uitvoering en evaluatie van de lessen binnen bovengenoemd project en die hier actief aan bijdraagt. De contactpersoon is: <naam contactpersoon>. De contactpersoon vanuit de school heeft geregeld overleg met de contactpersoon vanuit Trias. - Inzet van personeel voor de klankbordgroep en de stuurgroep. - Inzet van personeel voor begeleiding van de leerlingen van en naar presentaties, workshops en de lessen waar nodig. - Ondersteuning en begeleiding van de Trias-docenten met betrekking tot werkgerichte vragen op schoolniveau. - Het ter beschikking stellen van ruimtes voor de lessen die aansluiten bij en voldoen aan de eisen van de betreffende lessen. - Inzet van personeel voor en faciliteren van evaluatiemomenten voor de Trias-docenten en groeps leerkrachten. - Juiste opslag van het instrumentarium dat zij in bruikleen hebben. - Inhoudelijke informatie rondom het te realiseren project. Hieronder vallen onder andere het aan leveren van de jaarplanning en het lesrooster, het aanleveren van een (gedrags)protocol alsmede het tijdig doorgeven van wijzigingen in de planning en/of het rooster. - De indeling van de leerlingen die deelnemen aan de instrumentale lessen. - Het tijdig leveren van informatie ten behoeve van evaluatie. 19

20 6. Docenten Trias De docenten van Trias vormen de basis van de lessen die door Trias worden verzorgd op de school. Van de docenten kan de school het volgende verwachten: - Lessen met als hoofddoel kunst- en cultuureducatie in de disciplines Muziek of Musical. - Zelfstandige inzet (zonder aanwezigheid van de groepsleerkracht) voor de lessen binnen Ik ben Muziek volgens afgesproken rooster en indeling. - Bereidheid tot evaluatie van de lessen en het project en overleg over de leerlingen. - Invullen van logboeken. - Overleg over de invulling van de rapporten voor het onderdeel muziek. Opmerking bij het tweede punt: aanwezigheid van de groepsleerkracht bij de lessen wordt op prijs gesteld. 7. Publiciteit Zowel de school als Trias verklaren dat zij in publicaties over het project Ik ben Muziek, waar dat relevant is, melding zullen maken van de samenwerkingspartner. Zonder tegenbericht geeft de school toestemming om beeldmateriaal te gebruiken voor promotiedoeleinden. 8. Vervanging Trias heeft, bij ziekte of verhindering van de Trias-docent, de inspanningsverplichting voor het zoeken van vervanging. Lukt het Trias in de eerste lesweek van ziekte of verhindering van de Trias-docent niet om vervanging te vinden i.v.m. ziekmelding op dezelfde dag dat de lessen plaatsvinden, dient de school te zorgen voor opvang van hun leerlingen. Vanaf de tweede lesweek van ziekte of verhindering en bij langdurige ziekte of verhindering van de Trias-docent regelt Trias vervanging. Trias kan er voor kiezen de lessen te laten invullen door een andere discipline dan die van de verhinderde docent. Beide contractanten verklaren dat zij alles in het werk zullen stellen teneinde bovenstaande afspraken na te komen. Aldus overeengekomen, in tweevoud opgemaakt en ondertekend, <school>, <naam directeur>, directeur Stichting Trias, Centrum voor de Kunsten, Djoke de Vries, projectleider 20

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Alle nieuwe doelen per leerjaar worden cursief- en dikgedrukt. Zingen Spelen Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 20 liedjes correct zingen, klassikaal en in een groepje

Nadere informatie

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Definities Puls: in de maat (in een vierkwartsmaat 1,2,3,4 en in een driekwartsmaat 1,2,3) Afterbeat: Op de beat speel je op de tellen 1 en 3 van de maat,

Nadere informatie

vastleggen: van grafisch naar traditioneel

vastleggen: van grafisch naar traditioneel 1 Hoe werk je met grafische notatie in de onderbouw en hoe kom je tot traditionele notatie? Een uitleg met praktijkvoorbeelden van eenvoudig naar complex. Vastleggen: van grafisch naar traditioneel Hans

Nadere informatie

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument.

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument. spel melodie grafisch notatie Groep Groep 5/6 en 7/8 afhankelijk van niveau Eindproduct De kinderen maken in groepjes van 2 x 2 een samenspel van hun eigen melodieimprovisatie Onderdeel O Zingen X Muziek

Nadere informatie

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles

Verslag leerorkest studieochtend. Zingen tijdens de instrumentale groepsles Verslag leerorkest studieochtend Zingen tijdens de instrumentale groepsles 6 maart 2012 Muziekcentrum Zuidoost 7 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Noord 9 maart 2012 Muziekschool Amsterdam Docent: Otto

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar

Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Optimale ontwikkeling prenatale fase tot en met zes jaar Naast het muzikale ontwikkelingsgebied (waarneming van, ontwikkeling van het muzikaal geheugen, enzovoort) is tevens zichtbaar welke muzikale gedragsvorm

Nadere informatie

Product beschrijvingen. september 2014

Product beschrijvingen. september 2014 Product beschrijvingen september 2014 Groep 1 en 2 Muziek en Beweging Cursus muziek en beweging voor kinderen van groep 1 en 2 van het basisonderwijs Korte beschrijving van de lessen Binnenschools traject:

Nadere informatie

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED

ZINGEN BRAINSTORM MET DE KLAS BELANGRIJK BIJ DE KEUZE VAN EEN LIED ZINGEN Zang mag niet ontbreken in de BZTband XXL! Daarom zijn we op zoek naar een klas die graag samen zingt. Zing je al vaak met je klas, dan kun je meteen aan de slag. Zo niet, dan heb je hopelijk iets

Nadere informatie

Lesgeven bij het Leerorkest

Lesgeven bij het Leerorkest Lesgeven bij het Leerorkest Lesgeven in het Leerorkest Wat is er anders? Muziekdidactisch anders is: het werken met (grote) groepen iedereen doet mee het werken met niveauverschillen het al snel toewerken

Nadere informatie

Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op]

Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op] Nieuw in Tilburg! [Geef tekst op] +31613021720 Info@muziekschoolmontauban.nl www.muziekschoolmontauban.nl Over Muziekschool Montauban Muziekschool Montauban staat voor de bereikbaarheid van muziekles voor

Nadere informatie

JEUGDPLAN MUZIEKOPLEIDING

JEUGDPLAN MUZIEKOPLEIDING muziekvereniging Door Eendracht Sterk Hall JEUGDPLAN MUZIEKOPLEIDING VERSIE APRIL 2009-1- INHOUDSOPGAVE 1.0 INLEIDING.. 3 2.0 DE OPLEIDING.. 3 2.1 STAP 1 BLOKFLUITOPLEIDING.. 3 2.2 STAP 2 INSTRUMENTOPLEIDING...

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena.

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma www.cultuurpuntaltena.nl Informatie voor van het basisonderwijs Gemeente Woudrichem 019500_BIBLIOTHEEK_ALTENA_brochure_CPA_MuziekWijzer_Altena_A5.indd 16-17

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen:

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen: Dieren deel 1 luisteren en noteren Groep 3-6 Eindproduct Kinderen maken grafische notaties van muziek die over dieren gaat. Onderdeel O Zingen O Muziek maken X Muziek noteren X Luisteren O Bewegen Leerdoelen

Nadere informatie

FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI

FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN GOOD PRACTICE FRAAILAWAAI FLEVOLAND; DAAR ZIT MUZIEK IN! Stel...je zit in groep 6 en je krijgt muziekles op echte instrumenten als gitaar en piano, door echte muzikanten,

Nadere informatie

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Module 3e Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Studielast: 4-14 uur. Doel: Leren omgaan met dit softwarepakket of onderdelen ervan (zoals het Doodle pad om mee te componeren).

Nadere informatie

Muziekeducatie op Maat vanaf 1-8- 2014

Muziekeducatie op Maat vanaf 1-8- 2014 Muziekeducatie op Maat vanaf 1-8- 2014 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Visie... 3 Doelstellingen... 3 Resultaten... 4 Uitgangspunten Muziekeducatie op Maat... 5 Inrichting van de muziekeducatie... 6 Inleiding...

Nadere informatie

Begrippenlijst muziektheorie

Begrippenlijst muziektheorie Begrippenlijst muziektheorie Hieronder staat de begrippenlijst muziektheorie. De meeste begrippen worden uitgelegd in diverse video s op pabowijzer als onderdeel van het boek Nieuw Geluid. ISBN: 978 90

Nadere informatie

Hoe hoog of laag je de toon moet spelen kun je zien aan de plek van de noot op de notenbalk.

Hoe hoog of laag je de toon moet spelen kun je zien aan de plek van de noot op de notenbalk. Als je muziek gaat opschrijven moet je van elke toon het volgende aangeven: De toonhoogte: - Hoe hoog/laag moet je de toon spelen Het ritme: - Hoe lang moet je de toon laten doorklinken - Wanneer precies

Nadere informatie

kunstbedrijven westerkwartier Kunst aan de basis Cursusaanbod voor de basisscholen

kunstbedrijven westerkwartier Kunst aan de basis Cursusaanbod voor de basisscholen kunstbedrijven westerkwartier Kunst aan de basis Cursusaanbod voor de basisscholen cursusjaar 2011 2012 Cursussen voor leerlingen AMV (algemene muzikale vorming) Verschillende muzikale aspecten komen aan

Nadere informatie

Begintermen Basiscursus 1

Begintermen Basiscursus 1 Begintermen Basiscursus 1 noten kunnen lezen en benoemen in de vioolsleutel, met kruisen en mollen notenwaarden en rusten van hele t/m zestiende kunnen lezen en benoemen inzicht hebben in maatsoorten:

Nadere informatie

Leerlijn Ieder Kind een Instrument

Leerlijn Ieder Kind een Instrument Leerlijn Ieder Kind een Instrument Visie op muziekonderwijs van de SKVR Muziekschool De SKVR heeft voortdurend oog voor de wijze waarop lesvormen en methodiek aansluiten bij de manier waarop kinderen en

Nadere informatie

MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS

MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS Muziek in de eerste klas: het gaat hier vooral om de inhoud van de muzieklessen in de namiddagperiodes. Sommige elementen daarvan komen ook aan bod in de ochtendmuziek.

Nadere informatie

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613

Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3. Jennemieke Snijders. Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Muziek en Meer Muziekmethode voor basisonderwijs Docentenhandleiding voor groep 3 Jennemieke Snijders Uitgeverij Lambo telefoon: 026-3515613 Parkstraat 30 internet: www.lambo.nl 6828 JJ Arnhem e-mail:

Nadere informatie

Lesvoorbeeld van Het Kristal: Muziek!

Lesvoorbeeld van Het Kristal: Muziek! Lesvoorbeeld van Het Kristal: Muziek! Passend onderwijs Titel: Samen muziek maken Vakken/Leergebieden: muziek Groep: 6 Portret van de school: Het Kristal is een wijkcentrum in een nieuwbouwwijk in Apeldoorn.

Nadere informatie

Voorbeeldles Maak een machine

Voorbeeldles Maak een machine Voorbeeldles Maak een machine groep 6 Basisgegevens Auteur deel A en C Tersite Ayele Auteur deel B Remmert Velthuis Instrument Gitaar Titel les Moet Je Doen Maak een machine Map 6 Lesnummer 3 Taakverdeling

Nadere informatie

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen:

Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Een goede muziekles bestaat meestal uit drie onderdelen uit de domeinen: Zingen Muziek maken Luisteren naar muziek Bewegen op muziek Muziek vastleggen Spreken over muziek Voorbeeld: Domein stap 1. Zingen

Nadere informatie

1 van 6 10/13/10 9:11 AM

1 van 6 10/13/10 9:11 AM Is deze e-mail niet goed leesbaar? Klik hier. 1 van 6 10/13/10 9:11 AM Juli 2010 Nieuwsbrief 11 Publieksverslag Onlangs is het publieksverslag 2009, het Cultuurmagarzijn 2009 verspreid onder een groot

Nadere informatie

Rhedelijk Cultureel. Leerplan. September 2015

Rhedelijk Cultureel. Leerplan. September 2015 Rhedelijk Cultureel Leerplan September 2015 1 Inhoudsopgave 1. Ter inleiding 3 2. Missie en visie 4 2.1 Missie 2.2 Visie 2.3 Doelstellingen 2.4 Werkwijze 3. Uitgangspunten en kwaliteitsbeleid 5 3.1 Uitgangspunten

Nadere informatie

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN INHOUDSOPGAVE TEMPO AANDUIDINGEN... 3 INTERVALLEN... 4 MAATSOORTEN EN RITME TRIOLEN... 5 MAATSOORTEN EN RITME - SYNCOPEN... 6 MAATSOORTEN EN RITME - HET SWINGRITME...

Nadere informatie

www.shine-houten.nl mail@shine-houten.nl 06-26340416 SHINE THE PLACE TO BE FOR PEOPLE WITH A ARTISTIC FLAVOUR!

www.shine-houten.nl mail@shine-houten.nl 06-26340416 SHINE THE PLACE TO BE FOR PEOPLE WITH A ARTISTIC FLAVOUR! www.shine-houten.nl mail@shine-houten.nl 06-26340416 SHINE THE PLACE TO BE FOR PEOPLE WITH A ARTISTIC FLAVOUR! Shine Wij zijn SHINE, een centrum voor podiumkunsten. Graag willen wij u hierbij kennis laten

Nadere informatie

Tips voor gehoortraining

Tips voor gehoortraining Tips voor gehoortraining Doel Gehoortraining is nooit doel op zich, maar staat in dienst van je ontwikkeling tot musicus. Gehoortraining geeft daarvoor de noodzakelijke en fundamentele ondersteuning. Bij

Nadere informatie

MUZIEK VOOR JONGE GASTEN - een Raamwerk voor schoolbreed muziekonderwijs -

MUZIEK VOOR JONGE GASTEN - een Raamwerk voor schoolbreed muziekonderwijs - MUZIEK VOOR JONGE GASTEN - een Raamwerk voor schoolbreed muziekonderwijs - De philharmonie zuidnederland is in seizoen 2013/2014 begonnen als nieuw orkest dat is ontstaan door het samengaan van Het Brabants

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Les 3 Camera, Set, Action! Les 1 Camera, Set, Action! Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Groep 6 90 minuten Samenvatting van de les De leerlingen

Nadere informatie

Muziek Reader. Sociaal Agogisch Werk. Cohort: 2014-2015. Onderdeel van: creatieve basisvaardigheden

Muziek Reader. Sociaal Agogisch Werk. Cohort: 2014-2015. Onderdeel van: creatieve basisvaardigheden Muziek Reader Sociaal Agogisch Werk Cohort: 2014-2015 Onderdeel van: creatieve basisvaardigheden Lessen creatieve basisvaardigheden Muziek, Beeldend en Drama Als s.a.w. er maak je contact met mensen. Dit

Nadere informatie

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999

Muzische opvoeding. Muzikale opvoeding. klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 Muzische opvoeding Muzikale opvoeding klas: doelen deelleerplan VSKO 1999 1. Het kind musiceert met klank en muziek 3 1.1 Musiceren en experimenteren met de stem, met aandacht voor een goed stemgebruik

Nadere informatie

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering

PRESENTEERT. onderwijsteam MIKspecials. onderwijsteam MIKxer. onderwijsteam deskundigheidsbevordering PRESENTEERT onderwijsteam MIKspecials onderwijsteam MIKxer onderwijsteam deskundigheidsbevordering Deskundigheidsbevordering De nieuwe beleidsperiode voor cultuureducatie is op 1 januari 2013 van start

Nadere informatie

DOORLOPENDE LEERLIJNEN DANS

DOORLOPENDE LEERLIJNEN DANS DOORLOPENDE LEERLIJNEN DANS DE LANGE LEERLIJNEN ZIJN GEBASEERD OP 7 COMPETENTIES WAARNEMEN (Wij maken onderscheid tussen waarnemen in receptieve zin en waarnemen in actieve zin)* Waarnemen op een receptieve

Nadere informatie

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006

PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 PODIUMPRESENTATIE DE MUZIEKSCHOOL TWENTE MAART 2006 INHOUD 1. Wat is podiumpresentatie 2. De voorbereiding 3. Het podium op 4. Tijdens het spelen 5. Als het stuk uit is 6. Je optreden zit erop 7. Het interview

Nadere informatie

danstheater Iedereen kan dansen KUNSTHUIS Danstheater IMPRO VI stimuleert het plezier in beweging via expressie het is toegankelijk voor iedereen.

danstheater Iedereen kan dansen KUNSTHUIS Danstheater IMPRO VI stimuleert het plezier in beweging via expressie het is toegankelijk voor iedereen. danstheater Iedereen kan dansen Danstheater IMPRO VI stimuleert het plezier in beweging via expressie het is toegankelijk voor iedereen. KUNSTHUIS open academie lingewaard www.openacademie.nl t is de lazersklas?

Nadere informatie

MUZIEKRAAKT PROJECTOVERZICHT

MUZIEKRAAKT PROJECTOVERZICHT INLEIDING Muzikale activiteiten kunnen altijd en overal. Al met weinig middelen en achtergrondkennis, zijn er veel mogelijkheden! De projecten van MuziekRaakt, beogen naast de plezierige ervaring voor

Nadere informatie

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier

Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Aanbod Kunst- en Cultuureducatie voor de basisscholen in De Lier Dario Fo, ondernemers in de kunst Poeldijk, 13 december 2012 Inleiding Op de vraag van de gezamenlijke basisscholen uit De Lier voor een

Nadere informatie

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 PAS OP JE TELLEN Werken met breuken, inhoud en oppervlakte m.b.v. muziek(les) GROEP 7-8 maatsoort, akkoordschema, vormschema Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 Oktober/november 2015 1 Overzicht

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama -

Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama - Cultuureducatie met Kwaliteit Nijmegen - Vaardigheidslijn Drama - In de vaardigheidslijn drama wordt gebruik gemaakt van spelvaardigheden, verbeelden en vormgeven in een opbouwende lijn voor de groepen

Nadere informatie

Muziekonderwijs door centra en muziekscholen in het basisonderwijs

Muziekonderwijs door centra en muziekscholen in het basisonderwijs Muziekonderwijs door centra en muziekscholen in het basisonderwijs Een stand van zaken! Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst Utrecht, mei 2014 Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie

Nadere informatie

SKVR LEERLIJNEN CULTUUREDUCATIE

SKVR LEERLIJNEN CULTUUREDUCATIE SKVR LEERLIJNEN CULTUUREDUCATIE KunstID Ieder Kind een Instrument Schrijven nd vermogen. creërend vermogen. creërend vermogen. creërend vermogen. creërend vermogen. creërend vermogen. creërend verm Theater

Nadere informatie

Kunst op School 14-15. Ritme van de Stad. Lesbrief. Algemeen: Culturele Instelling: Docent/kunstenaar/:

Kunst op School 14-15. Ritme van de Stad. Lesbrief. Algemeen: Culturele Instelling: Docent/kunstenaar/: Kunst op School 14-15 Ritme van de Stad Lesbrief i.s.m. Muziekschool Hengelo Ritme van de Stad; een project waarin kinderen muzikaal reageren op zelf gemaakt beeldmateriaal, met als resultaat een animatie

Nadere informatie

Wishful Music. Education. Powered by. Meer in je mars met muziek

Wishful Music. Education. Powered by. Meer in je mars met muziek Wishful Music Education Meer in je mars met muziek Powered by Stichting Wishful Singing November 2014 SAM ENVATTING Wishful Singing wil een impuls geven aan beter klassikaal muziekonderwijs op basisscholen.

Nadere informatie

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten Speel het vierde stuk uit één van je boeken. Hoeveel verschillende tonen kennen we. 1 2 Schrijf in ritme het woord pianoleerling in kwarten en achtsten. Is dit het ritme van Kortjakje, Vader Jacob, Zie

Nadere informatie

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin OOSTENRIJK 1 GROEP 7 Muzikale elementen Volksmuziek Bron: Alma ten Bruin Benodigdheden: CD: Landen Digibord Liedblad Bijlage 1 2 en 3 Werkblad 1 Bord Voorbereiding: CD maken en CD speler klaarzetten. Kaart

Nadere informatie

2014-2015. Jaarplanning Lesaanbod Lesvormen Tarieven Voorwaarden Inschrijving. en meer...

2014-2015. Jaarplanning Lesaanbod Lesvormen Tarieven Voorwaarden Inschrijving. en meer... 2014-2015 Jaarplanning Lesaanbod Lesvormen Tarieven Voorwaarden Inschrijving en meer... Telefoon: 0598-468724 Web: www.muziekschooldehondsrug.nl E-mail: info@muziekschooldehondsrug.nl Leslocaties: Dr.

Nadere informatie

Samen leren samen spelen Met elkaar en van elkaar leren

Samen leren samen spelen Met elkaar en van elkaar leren Samen leren samen spelen Met elkaar en van elkaar leren Muziekonderwijs een noot zaak en een noodzaak Overweging: Muziekonderwijs op basisschool muziekscholen Noodzaak tot verandering Nieuwe vormen van

Nadere informatie

MUZIEK VOOR JONGE GASTEN - een Raamwerk voor schoolbreed muziekonderwijs -

MUZIEK VOOR JONGE GASTEN - een Raamwerk voor schoolbreed muziekonderwijs - MUZIEK VOOR JONGE GASTEN - een Raamwerk voor schoolbreed muziekonderwijs - Philharmonie zuidnederland zoekt 2 basisscholen uit Brabant die, in zeer nauwe samenwerking, willen werken aan een schoolbreed

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk

Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Thema-overzicht Thema-overzicht Reclame maken, doe je zo! Groep 6 Theater/Bioscoop De Nieuwe Kolk Kern van het thema Het thema Functies

Nadere informatie

Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom

Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom Muziekaanbod 2016-2017 Locatie: kulturhus, Wekerom De dwarsfluitlessen, AMV (algemene muzikale vorming) lessen, aangepaste muziekles en muziektherapie worden verzorgd door docente/therapeute Erika van

Nadere informatie

Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken;

Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken; River flows Yiruma Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken; - dat het eigenlijk uit 2 thema s bestaat waarop gevarieerd wordt - de basistheorie

Nadere informatie

Theorie A examen G I T A A R

Theorie A examen G I T A A R Theorie A examen G I T A A R De stemming van de gitaar is e b g D A E E E N P A A R S P E C I A L E E F F E C T E N Z I J N : G O L P E : T I K O P D E K L A N K K A S T G L I S S A N D O : H O O R B A

Nadere informatie

Het beleidsplan cultuureducatie

Het beleidsplan cultuureducatie Het beleidsplan cultuureducatie Beleidsplannen voor cultuureducatie kunnen variëren van 1 A4 tot een compleet beleidsplan. Belangrijk hierbij is dat het cultuureducatiebeleid onderdeel is van het schoolplan.

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 6. Liedjesindex 185. Inhoud van de cd 187. Credits 189. 850122 daar komt de boegieman BW_gecorrigeerd.indd 5 11-1-2012 15:06:41

Inhoud. Inleiding 6. Liedjesindex 185. Inhoud van de cd 187. Credits 189. 850122 daar komt de boegieman BW_gecorrigeerd.indd 5 11-1-2012 15:06:41 Inhoud Inleiding 6 Liedlijnen De Galerij der Gevoelens 12 Dokter Vogelenzang 48 De Dierenparade 74 Het zing je slim -diploma 100 Pech onderweg 124 Koek & Clip 148 Daar komt de boegieman! 166 Liedjesindex

Nadere informatie

U I T N O D I G I N G

U I T N O D I G I N G U I T N O D I G I N G Janusz Korczak Prijs 2012 voor Stichting Leerorkest te Amsterdam Presentatie Maartje van Weegen Janusz Korczak Prijs 2012 De Janusz Korczak Stichting en Stichting Leerorkest nodigen

Nadere informatie

Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod)

Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod) Muziek in kleuterschool en lagere school KLEUTERSCHOOL Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod) 1. s Morgens in de kring (verschillende liederen

Nadere informatie

Modulehandleiding vakmodule: Muziek

Modulehandleiding vakmodule: Muziek Modulehandleiding vakmodule: Muziek 1. Algemeen: Opleidingsvariant: Avond Onderwerp: SPELEN Studiefase/leerjaar: basis Cursusjaar: 1 Studiebelasting: 28 Blok: 1 begeleide uren: 6 Docent: Marijke Buijs

Nadere informatie

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Het Symfonie orkest Lesdoelen: Kinderen maken kennis met klassieke muziek. Ze weten welke instrumenten er in een symfonieorkest te vinden zijn. De kinderen kunnen de verschillende

Nadere informatie

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A.

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A. blz. 1 Toonhoogte a Eeuwen lang hebben mensen gezocht naar een goede manier om muziek op te schrijven. De eerste voorbeelden van genoteerde muziek komen uit de 9e eeuw. Deze vorm van muziekschrift was

Nadere informatie

Algemene Onderwijsleer. voor de richtingen. klassieke en lichte muziek

Algemene Onderwijsleer. voor de richtingen. klassieke en lichte muziek Algemene Onderwijsleer voor de richtingen klassieke en lichte muziek LES 3 Het aanvangsonderwijs Met aanvangsonderwijs wordt de periode bedoeld waarin een leerling die nog geen les heeft gehad een zodanige

Nadere informatie

Musical. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Musical. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Musical Lesdoelen: De kinderen leren welke aspecten van muziek er aan bod komen in een musical. De kinderen leren dat samenzang het zingen van meer stemmen (noten) tegelijk is en

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video Hoofdstuk 7 1. Introductie video 2.Techniek vinger 4/ pinky! De pink is een best moeilijke vinger om noten/ tonen mee te spelen maar met frequent en structureel oefenen zal het snel makkelijker worden.

Nadere informatie

MATCH ONDERWIJS CULTUUR AMSTERDAM

MATCH ONDERWIJS CULTUUR AMSTERDAM Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Vergelijkingen Raamleerplannen Basispakket Kunst- en Cultuureducatie Amsterdam & Leerplankader SLO Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. In het kort: raamleerplannen

Nadere informatie

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE

M CCA EXPERTISENETWERK CULTUUREDUCATIE Keizersgrach T 020-6 info@mocca-amsterdam.nl Factsheet Basispakket, Overgangsregeling Kunstkijkuren en de Cultuurbus Amsterdam Juli 2014 Inhoud Het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie 2 MoccaAcademie

Nadere informatie

Piramide 4: muzische vorming

Piramide 4: muzische vorming Piramide 4: muzische vorming Muziek 1. Welkom Kriebels - De kinderen kunnen spontaan vakantieherinneringen ophalen. - De kinderen kunnen herkenbare passages vergelijken met situaties uit hun leefwereld.

Nadere informatie

Piano / Keyboardles deel 1

Piano / Keyboardles deel 1 Piano / Keyboardles deel 1 Les 1 Inleiding Welkom bij deze eerste les en leuk dat je je hebt aangemeld voor de cursus! We zullen in deze les een aantal basisvaardigheden trainen om te zorgen dat je zo

Nadere informatie

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF

KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF Uitgewerkt door: Thijs Oud kunst- en cultuurcoördinator Kunst & COO Langezwaag, juni 2011 KUNST- EN CULTUUREDUCATIE VOOR HET ONDERWIJS IN OOSTSTELLINGWERF De opdracht voor Kunst & COO INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Informatie over Hallo Muziek voor de ouders van De Weidevogel

Informatie over Hallo Muziek voor de ouders van De Weidevogel Informatie over Hallo Muziek voor de ouders van De Weidevogel Stichting Educatieorkest Holland Hallo Muziek Korte Zijlstraat 22 Postbus 413 2000 AK Haarlem E:info@hallomuziek.nl M: 0612905800 KvK: 54500524

Nadere informatie

Bij het muzikaal spelen wordt gebruik gemaakt van dynamiek en articulatie.

Bij het muzikaal spelen wordt gebruik gemaakt van dynamiek en articulatie. Muzikaliteit en ritmiek Muzikaliteit is emotie toevoegen aan tonen en de verbanden van tonen. Emotie uit zich heel verschillend: van droevig tot agressief en van gevoelloos tot romantisch. Bij het muzikaal

Nadere informatie

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7.

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7. Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool 1. Definitie 2. Visie 3. Doelen 4. Werkvormen 5. Leerlijnen 6. Materialen 7. Rapportage 8. Budget 9. Evaluatie en bijstelling 10. Leerlijn drama Voorwoord

Nadere informatie

Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I

Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I The Recorder From Zero is ontwikkeld om gebruikt te worden door een of meer beginners op de sopraanblokfluit met een docent die de nieuwe onderwerpen

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Tafeldrummen 2. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Tafeldrummen 2. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Inleiding stelt zichzelf in les 1 kort voor en vertelt wat de leerlingen

Nadere informatie

zingen in de klas Zingen is gezond KUNSTHUIS

zingen in de klas Zingen is gezond KUNSTHUIS zingen in de klas Zingen is gezond Zingen: de meest pure vorm van muziek maken waarvan iedereen profiteert leerlingen, ouders, docenten op school KUNSTHUIS open academie lingewaard www.openacademie.nl

Nadere informatie

1. Visie op cultuureducatie... 1. 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4. 3. Culturele activiteiten buiten de programmering...

1. Visie op cultuureducatie... 1. 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4. 3. Culturele activiteiten buiten de programmering... Inhoud 1. Visie op cultuureducatie... 1 2. Cultuureducatie binnen de programmering... 4 3. Culturele activiteiten buiten de programmering... 5 4. De volgende culturele instellingen leveren een bijdrage

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl

Seizoen 2012-2013. Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Seizoen 2012-2013 Alles is muziek! www.zeistermuziekschool.nl Liefde voor muziek De Zeister Muziekschool is hèt trefpunt voor muziek in Zeist. Iedereen die iets met muziek wil doen - van spelen tot luisteren,

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Open Podium - Plan van Aanpak

Open Podium - Plan van Aanpak Open Podium - Plan van Aanpak Versie 1.3 07-10- 2013 www.openpodiumleeuwarden.nl Auteurs Johan Doornenbal Quirine Sebel Inhoud Open Podium in een notendop... 2 Rolbeschrijvingen bij Open Podium... 3 Rollen

Nadere informatie

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

Toelatingsprocedure ODM

Toelatingsprocedure ODM Toelatingsprocedure ODM Na aanmelding via Studielink dient de adspirant student zich aan te melden voor het toelatingsexamen via de pagina inschrijving op http://www.hsleiden.nl/docentmuziek/. Hierna wordt

Nadere informatie

Kunstschool Boxtel. Inleiding

Kunstschool Boxtel. Inleiding Kunstschool Boxtel Inleiding In dit beknopte scenario wordt een kleine duurzame organisatie voor cultuureducatie in de gemeente Boxtel omschreven; Kunstschool Boxtel. Kunst- en cultuureducatie stimuleert,

Nadere informatie

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs

Beweging die nu te zien is m.b.t. cultuureducatie binnen het primair onderwijs Bijlage 2 Aanvraag Cultuureducatie met Kwaliteit in het Primair Onderwijs 2013 2016 Opgesteld door Cultura in samenwerking met de en besproken met Fonds Cultuurparticipatie. Lokale Situatie en context

Nadere informatie

Adios. Beste Docent(e), D O C E N T E N H A N D L E I D I N G

Adios. Beste Docent(e), D O C E N T E N H A N D L E I D I N G Adios Beste Docent(e), U bezoekt binnenkort met uw klas(sen) de theatervoorstelling Adios van Het Houten Huis. Wat fijn dat u voor onze voorstelling hebt gekozen en wij u en uw leerlingen mogen verwelkomen

Nadere informatie

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel A. Basisschema voor de analyse van de partituur 1. Macroscopisch A. Componist 1. Historische

Nadere informatie

Werkboek. Wij werken samen. Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie. oktober - december 2015 Meridiaan College JAAR VAK

Werkboek. Wij werken samen. Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie. oktober - december 2015 Meridiaan College JAAR VAK oktober - december 2015 Meridiaan College NAAM JAAR VAK PROJECT TITEL KLAS Nederlands Mentorles Duits Geschiedenis Kunst Muziek Percussie Werkboek Wij werken samen Wat gaan we doen? Het Meridiaan College

Nadere informatie

Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel)

Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel) Afdeling Docent Muziek Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel) Hieronder volgt een indicatie van de eisen voor het primair instrument. Docent Muziek is een brede opleiding, ook in muziekstijlen.

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

De blijft je hele leven een rol spelen

De blijft je hele leven een rol spelen Laat je zien. In de Theaterklas. Stilletjes zijn we er heel trots op: onze Theaterklas. Omdat we ernstig vermoeden dat geen enkele andere middelbare onderwijsinstelling op dit hoge niveau programma s aanbiedt

Nadere informatie

Masterclass Science. Masterclass Science TBL

Masterclass Science. Masterclass Science TBL Masterclass Science Masterclass Science TBL Tijdens de masterclass Science leer je ontwerpen, bouwen, innoveren, onderzoeken, programmeren, presenteren en wetenschappelijk verslagleggen. Vaak doe je dit

Nadere informatie

De notenbalk met vijf lijntjes

De notenbalk met vijf lijntjes Klas 2 Het notenschrift Ieder land heeft zijn eigen taal. In Frankrijk spreken ze Frans, in Engeland Engels en in Nederland Nederlands. Er is één taal die in ieder land gesproken wordt: Het notenschrift!

Nadere informatie

SAMEN OP DE PARTITUUR

SAMEN OP DE PARTITUUR SAMEN OP DE PARTITUUR Over Coöperatief Leren en Het Leerorkest. Bas Gaakeer ODM 4, Conservatorium van Amsterdam SAMEN OP DE PARTITUUR Het Leerorkest is een innovatief muziekeducatieproject (Stichting Leerorkest,

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie