Liefdeslied. Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase. Inleiding. Opzet van deze lesbrief. Liedcultuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Liefdeslied. Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase. Inleiding. Opzet van deze lesbrief. Liedcultuur"

Transcriptie

1 Door Henk Jongsma, hoofdauteur Op niveau tweede fase Inleiding Liefdeslied Gedichten moet je die nu lezen, (horen) voordragen of (horen) zingen? Lezen, denken wij meestal, want gedichten staan afgedrukt in mooie boekjes, met veel wit rond de tekst. Ja, er zijn ook avonden waarop dichters hun werk voorlezen. Een Avond van de Poëzie wordt in steeds meer plaatsen georganiseerd. Beroemd is de Nacht van de Poëzie in Utrecht. Maar zingen? En toch was dat ooit anders: veel gedichten waren liederen die gezongen werden. En soms worden er weer pogingen ondernomen om die band tussen poëzie en muziek te herstellen. Daarover gaat deze lesbrief: het lied. Bij alle teksten is aangegeven waar je dat lied (gezongen) kunt vinden. Dat is misschien niet altijd eenvoudig, dus misschien is het handig als iemand ze centraal verzamelt. In elk geval: met al die liederen kan het een gezellige boel worden. Maak er wat moois van! Opzet van deze lesbrief Deze lesbrief bestaat uit zeven onderdelen die bestaan uit teksten om te lezen, liederen om te beluisteren en opdrachten om te maken. Ze gaan over: A de liedcultuur aan het eind van de Middeleeuwen en in de Gouden Eeuw, B het onderzoek naar de teksten en melodieën van deze oude liederen, C twee liederen uit Het Antwerps Liedboek, D twee liederen van P.C. Hooft, E twee liederen van G.A. Bredero, F twee liederen van J.J. Starter, G een project over liefdesliederen uit onze tijd. A Liedcultuur Als Menno Molenaar, de hoofdpersoon uit de roman Vrij man van Nelleke Noordervliet uit zware wondkoortsen weer tot bewustzijn komt, voelt hij dat hij tussen dood en leven zweeft. Hij ging nog niet terug naar het leven, maar evenmin door de poort van de dood. Dat kon niet zo blijven. Hij moest zichzelf wakker willen. Zingen moest hij, een lied zingen. Zachtjes en haperend begon hij op de wijze van Wilhelmus van Nassau: Ziet hier mijn liefste geprezen, in mijn jonkharte fijn, gij doet mijn hart genezen, als ik gedenk om dijn, nochtans ben ik gevangen in droefheid zwaar, om troost dats mijn verlangen, van u reine lelie klaar. Hij kende de tekst niet meer, maar vulde aan wat hij niet wist met lalala. Half in de ruimte half in zijn hoofd hoorde hij zijn eigen stem. Het klonk goed, het klonk menselijk. Hij was er weer. Zijn mond en lippen waren stijf en strak, ze barstten open, zijn tong bewoog in zijn mond als een dikke slak, maar gaandeweg werd hij soepeler. Het ene, ziende oog ging open. Hij nam de wereld waar: zonnig daglicht viel naar binnen op zijn tafel met het Turkse kleed. De kleuren waren warm rood en blauw en groen, de patronen sierlijk. Nooit had hij zulke kleurige en fraaie arabesken gezien. Het licht had de intensiteit van een omhelzing. Nelleke Noordervliet: Vrij man. Het leven van Menno Molenaar. Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen 2012, pagina 254. THIEMEMEULENHOFF,

2 Dat lijkt misschien vreemd: jezelf terugzingen naar het leven met een liefdeslied. Maar in de zeventiende eeuw, de tijd waarin deze roman speelt, was het minder vreemd. Juist toen beleefde de cultuur van het lied in de volkstaal een enorme bloei. Dat mensen luid zingend over straat lopen of luid zingend aan het werk zijn, kun je je nu bijna niet meer voorstellen. Meezingen met optredende artiesten, dat doen we wel. Vroeger moet dat anders zijn geweest. Tekst 1 Ooit klonken de straten anders. Gebeier van klokken, ratelende wielen en klapwiekende molens, het klakken en tikken van klompen en hoeven op keien. In de zeventiende eeuw waren er buiten allerlei geluiden te horen. Trompetters bliezen op de trappen van het stadhuis, een fluitspeler speelde in de binnentuin van een kerk. Ook klonken er stemmen, van roepende marktkooplieden en marskramers, van zingende liedventers, en van onbekende mannen en vrouwen en kinderen de hoge en lage zangstemmen van jong en oud. Voor dat zingen was bladmuziek niet per se noodzakelijk, veel mensen konden immers geen muzieknoten lezen. Toch waren er juist voor die mensen ook speciale uitgaven: de liedboeken voor muzikale leken, die jaarlijks in grote oplagen verschenen. Het waren gevarieerde verzamelingen van wereldlijke en geestelijke liederen op bekende melodieën die door iedereen konden worden gezongen of meegezongen. De overweldigende stroom aan liedboeken die werd gepubliceerd wekt de indruk dat het voor de zeventiende-eeuwer bijna onmogelijk was om niet te zingen. [...] Tienduizenden liederen zijn er in de loop van die eeuwen geschreven. Daarbij werd voornamelijk het principe van de contrafactuur gehanteerd: nieuwe teksten werden gedicht op bestaande populaire melodieën, die zelf oud of nieuw, binnen- of buitenlands, eenvoudig of ingewikkeld konden zijn. Het is een gebruik dat wij tegenwoordig eigenlijk alleen nog kennen van bruiloften en partijen, waar ooms en tantes voor het bruidspaar gelegenheidsteksten fabriceren op de wijs van Toen onze mop een mopje was of Het kleine café aan de haven. Men zong de liederen op straat en thuis, in kroegen en muziekherbergen, en op muziekcolleges. De melodieën werden hergebruikt door de stadsmuzikanten, zoals organisten, beiaardiers en trompetters, en weerklonken, al dan niet voorzien van nieuwe teksten, in toneelvoorstellingen die op markten, in plaatselijke rederijkerskamers en in officiële schouwburgen werden opgevoerd. Het waren de tophits van toen, waar iedereen tijdens zijn leven mee te maken kreeg, ongeacht of hij of zij nu een boer, bakker, dienstmeid, advocaat of prinses was. En dit niet alleen luisterend, maar vooral ook zelf zingend. Nog niet zo lang geleden was het in Nederland gebruikelijk dat een bouwvakker op de steigers zong. Op dezelfde manier was het zingen eeuwenlang de favoriete bezigheid van velen een tweede natuur, en daardoor een activiteit die kenmerkend was voor de toenmalige Nederlandse cultuur. Uit: Natascha Veldhorst: Zingend door het leven. Het Nederlandse liedboek in de Gouden Eeuw. Amsterdam University Press, 2009, pagina 11 en 12. Liederen werden verzameld in liedboeken. Daarin waren de teksten afgedrukt, maar meestal geen muziek, alleen een aanduiding van de wijs. Hiernaast zie je daarvan een voorbeeld (uit: Apollo of ghesangh der musen (1615). THIEMEMEULENHOFF,

3 Opdracht 1 1 Hoe weten we dat er in de zeventiende eeuw veel werd gezongen? 2 Waarom stonden er in de liedboeken (meestal) geen muzieknoten bij de tekst? 3 Wat is het principe van de contrafactuur? 4 Waarvan kennen wij dat principe nog? 5 Bekijk de illustratie bij Klachte van Cupido. Hoe konden de mensen weten op welke melodie het lied moest worden gezongen? Tekst 2 De oudste liedboeken dateren uit het begin van de zestiende eeuw, en bevatten uitsluitend geestelijk repertoire. Dat gold voor het vroegste liedboek, het Suverlijc boecxken (1508) en voor het Devoot en profitelijck boecxken (1539), evenals voor het eerste Nederlandse psalmboek, de Souterliedekens (1540). De eerste wereldlijke bundels verschenen iets later, te beginnen met Het Antwerps Liedboek (1544), dat in de Noordelijke Nederlanden werd gevolgd door verzamelingen als het Aemsteldams amoreus lietboeck (1589) en Nieu Amstelredams lietboeck (1591). Gedurende de zeventiende eeuw verschenen er naast verschillende herdrukken talloze nieuwe geestelijke en wereldlijke liedboeken. Daaronder waren eenvoudige, maar ook luxueus uitgevoerde bundels zoals de bloemlezing Apollo of ghesangh der musen (1615), Jan Jansz Starters Friesche Iust-hof (1621), Adriaan Valerius Nederlandtsche gedenck-clanck (1626) en de Amsterdamsche Pegasus (1627). De dure bundels waren vanzelfsprekend bedoeld voor de rijken, de goedkope liedboeken werden door zowel arm als rijk gebruikt. Uit: Natascha Veldhorst: Zingend door het leven. Het Nederlandse liedboek in de Gouden Eeuw. Amsterdam University Press, 2009, pagina 21 en 22. Veel liedjes waren anoniem, maar ook van bekende dichters als Pieter Corneliszoon Hooft ( ) en Gerbrand Adriaenszoon Bredero ( ) werden liederen opgenomen. Opdracht 2 1 In welke twee soorten kunnen de liedboeken worden verdeeld als het gaat om de inhoud? 2 In welke twee soorten kunnen de liedboeken worden verdeeld als je kijkt naar de uitvoering? 3 Uit welke tijd dateren de oudste liedboeken? 4 Wanneer verscheen het eerste wereldlijke liedboek? Tekst 3 In de zeventiende eeuw nam de liefde een belangrijke plaats in in de literatuur. In veel liederen en verzen was de liefde het thema. In de zeventiende eeuw maakte men een onderscheid tussen enerzijds de edele en ook geestelijke, platonische liefde en anderzijds de zinnelijke, puur lichamelijke liefde. In veel liefdesgedichten overheerste de platonische liefde. Er werd een ideaalbeeld opgeroepen, het beeld van de ideale vrouw. De liefde speelde een grote rol in de nieuwe liedboeken die in het begin van de zeventiende eeuw verschenen. Het oudste in het Nederlands bewaarde wereldlijke liedboek is Het Antwerps Liedboek uit In de zestiende eeuw verschenen er meer van dit soort eenvoudig uitgegeven liedboekjes. In 1602 verscheen echter Den nieuwen Lust-hof, royaal uitgevoerd, met fraaie gravures, in een nieuw lettertype. De inhoud draaide voornamelijk om de liefde. Deze bundel kreeg navolgers. Deze liedboeken waren speciaal gericht op een bepaalde publieksgroep: de jeugd. De groep van rijke jongelui die op vrij late leeftijd huwde. Zo n luxueus liedboek was een fraai geschenk en samen liefdesliederen zingen was een geliefd ritueel. Samen of in kleine groepjes liefdesliederen zingen was een sociale spelvorm waarin erotische spanningen gekanaliseerd konden worden. Deze jongeren leefden immers in een wereld waarin voorechtelijk geslachtsverkeer absoluut taboe was. Deze liederen hadden zo een sociale functie. THIEMEMEULENHOFF,

4 De inhoud van de liederen sloot aan bij een internationale mode in petrarkisme de liefdeslyriek: het petrarkisme, genoemd naar de Florentijnse dichter Petrarca ( ), die veel liederen en sonnetten schreef voor zijn onbereikbare geliefde Laura. Het petrarkisme gaat uit van een platonische liefdesopvatting: de geestelijke, zuivere liefde zegeviert over de puur zinnelijke, lichamelijke liefde. De lichamelijke liefde was volgens de Nederlandse petrarkist Hooft alleen toegestaan als het samenging met de geestelijke, zuivere liefde. De aanbeden onbereikbare vrouw wordt stereotiep beschreven: rozenrode lippen, donkere vurige ogen, glanzend haar. De aanbeden vrouw is onbereikbaar. Tegenstellingen en paradoxen geven de posities weer: hij is als vuur, zij als ijs; de liefde is pijn en genot; de minnaar is vrij en gevangen. In veel petrarkistische lyriek en sonnetten staat de klacht van de minnaar centraal (de liefdesklacht). De zichzelf beklagende minnaar wordt wanhopig, hij wordt voortdurend afgehouden. Hij is een speelbal van de grillen van de aanbeden vrouw. Toch wordt de liefde verheerlijkt. Uit: Gerrit van der Meulen en Ruud Kraaijeveld: Laagland. Literatuur Nederlands voor de tweede fase. Uitgave ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, 2004, pagina 117 en 118. Opdracht 3 1 Welk onderscheid maakte men in de zeventiende eeuw in de liefde? 2 Wat is het kenmerk van platonische liefde? 3 Voor welke groep waren de luxe liedboeken bedoeld? 4 Wat was de sociale functie van deze liedboeken? 5 Wat hield het petrarkisme in? 6 Wat is de positie van de vrouw in het petrarkisme? 7 Wat is de positie van de man in het petrarkisme? B Onderzoek en presentatie Veel van die liederen en liedboekjes zijn verloren gegaan, maar gelukkig is er ook veel bewaard. Op het Meertens Instituut in Amsterdam zijn in de Nederlandse Liederenbank meer dan Nederlandse liederen ontsloten, van de Middeleeuwen tot de twintigste eeuw. Het gaat om liefdesliederen, spotliederen, geuzenliederen, psalmen en andere religieuze liederen, volksliederen, kinderliederen, sinterklaas- en kerstliedjes en nog veel meer. Bronnen van de liederen zijn liedboeken, liedbladen, liedschriften en veldwerkopnamen. Van elk lied is de bron aangegeven waar de tekst en eventueel de melodie te vinden is. In een aantal gevallen kan direct worden doorgeklikt naar de gehele tekst van het lied of naar de melodie of een geluidsopname. De Nederlandse Liederenbank wordt geproduceerd op het Meertens Instituut in het Documentatie- en Onderzoekscentrum van het Nederlandse lied in samenwerking met diverse partners. Daar wordt voortdurend verder gewerkt aan zowel de presentatie als de inhoud van de Nederlandse Liederenbank (www.liederenbank.nl). Van veel liederen zijn ook de melodieën gevonden. En dat betekent dat ze (weer) gezongen kunnen worden. Het gezelschap Camerata Trajectina onder leiding van Louis Peter Grijp heeft een aantal cd s uitgebracht (www.camerata-trajectina.nl) en bij een paar nieuwe tekstuitgaven worden cd s meegeleverd waarop (een deel van) de liederen te horen zijn. THIEMEMEULENHOFF,

5 Een discografie van Camerata Trajectina vind je op Via kun je een aantal fragmenten beluisteren en bekijken. Bij enkele nieuwe uitgaven (die van Het Antwerps Liedboek en die van de gedichten van Hooft) vind je een cd met daarop een aantal gezongen liederen. Alle gelegenheid dus om de liederen in de volgende paragrafen niet alleen te lezen, maar ook te beluisteren. Opdracht 4 1 Waar is het Meertens Instituut gevestigd? 2 Wat vind je in de Nederlandse liederenbank? 3 Je kent vast wel een (wat ouder) Nederlands lied. Kijk of het in de Nederlandse Liederenbank is opgenomen. 4 Van welke liederen kun je een deel beluisteren op de cd De wereld van Jan Steen? 5 Aan welke Nederlandse dichter is een hele cd gewijd? 6 Welk lied wordt op YouTube gezongen door Camerata Trajectina in een uitzending van Vrije Geluiden? 7 Van welke straatvoorstelling van Camerata Trajectina kun je op YouTube een fragment zien? C Twee liederen uit Het Antwerps Liedboek 1 Een oud liedeken (lied 90) Samenvatting van de inhoud Een vrouw beklaagt zich: ze dacht een geweldige man gevangen te hebben (ze noemt hem een valk), maar hij is ervandoor gegaan. En daarom zoekt ze troost: ze nodigt een jonge man uit (strofe 2). Maar hij aarzelt: hij is bang voor de honden. Maar zij weet een oplossing: buiten in de boomgaard kunnen ze elkaar ontmoeten (strofe 4). Daar verklaart ze hem hartstochtelijk haar liefde (strofe 5), maar dat gaat hem te ver: ze kan terugkeren naar haar man en zeggen dat ze rozen is wezen plukken. Maar haar besluit staat vast: ze gaat niet terug (strofe 7). Tekst De oude tekst vind je op In de tekst hieronder is de spelling aangepast en zijn leestekens aangebracht. Een oud liedeken Ik heb gedragen wel zeven jaar Een pakske van minnen, t valt mij te zwaar. Ik ben bedrogen. Ik waande de wilde valk te hebben gevangen; Hij is mij ontvlogen. Jonkheer, wil je daar loon af hebben. Zo kom noch t avond tot mijnen bedde. Zijt zeker dies: Mijn man die is van huis gereden, t Is zijn verlies! THIEMEMEULENHOFF,

6 Jonkvrouw, gij hebt zo felle honden. Of zij mij beten diepe wonden, Waar u dat lief? Op uw mans bedde en kome ik niet, Wat mijns geschied! Jonkheere, mijn honden zal ik doen binden. Aan geen groen heide daar staat een linde. In enen boomgaard, Daar zullen wij twee genoeglijk wezen, Stout, onvervaard! In gene boomgaard dat hij kwam. In zijnen armen dat hij ze nam. Zij riep: Ay mij! Dat ik u ooit zo lief gekrege: Zeer rouwet dat mij. Jonkvrouke, en roept niet zo zere. Gij zult een goede vrouwe wederom keren Tot uwen man. Ende zegt dat gij waart rozen lezen In t zoete dal. Rooskens te lezen is bij manieren In genen velden zo menigertieren. Des zeker zijt. Al zoude mijn man zijn ogen uit krijten, Hij is mijns kwijt! Toelichting strofe 1 strofe 2 strofe 3 strofe 4 strofe 6 strofe 7 pakske = last daar loon af hebben = van profiteren zijt zeker dies = wees daar zeker van waar u dat lief = zou u dat willen wat mijns geschied = wat er ook gebeurt heide = veld stout = zonder vrees een goede vrouwe = als een goede echtgenote rozen lezen = rozen plukken rooskens te lezen is bij manieren = rozen kun je op veel manieren plukken des zeker zijt = wees daar zeker van krijten = huilen Gezongen uitvoering Camerata Trajectina: Pacxken van Minnen. Middeleeuwse muziek uit de Nederlanden, Globe 6016, track 19. Meer informatie Het Antwerps Liedboek. Teksteditie bezorgd door Dieuwke E. van der Poel (eindredactie), Dirk Geirnaert, Hermina Joldersma en Johan Oosterman. Reconstructie van de melodieën door Louis Pieter Grijp, Uitgeverij Lannoo, Tielt, THIEMEMEULENHOFF,

7 Opdracht 5 1 Veel oude liederen zijn dialoogliederen. Leg uit waarom je dit lied geen dialooglied kunt noemen. 2 De jonkheer zegt dat hij bang is voor de honden. Uit het verdere verloop kun je afleiden dat het niet alleen angst voor de honden is. Leg dat uit. 3 Waarom is rozen plukken een goede reden om te noemen? 4 De vrouw keert niet terug naar haar man. Waarom niet? 5 In de laatste strofe lees je dat ze niet teruggaat, maar je kunt er ook uit opmaken wat ze wel gaat doen. Wat is dat? 2 Van proper Janneken (lied 123) Samenvatting van de inhoud Een minnaar vertrekt naar Rome en neemt afscheid van zijn Janneke. Tekst De oude tekst vind je op In de tekst hieronder is de spelling aangepast en zijn leestekens aangebracht. Van proper Janneken Om een die liefste, die ik beminne, Moet ik daags voor haar deure staan. Zij is zo amoureus van zinne, Het zal mij aan mijn leven gaan, Zij kost mijn herte zo menigen traan! Adieu schoon Janneken, tot op een wederkeren, Adieu, ik vare na t Roomse land. Schoon zoete lief, waart u bekwame Dat gij mij gaaft een troostelijk woord, Ik en zoude certeyn geen ander boelken kiezen, Al zou t mij ook aan mijn leven gaan. Helpt mij, Maria, mijnen druk verslaan, Ik hebbe verloren mijn beste pand. Adieu schoon Janneken, tot op een wederkeren, Adieu, ik vare na t Roomse land. Deze nijders tongen gaan voor mijn ogen, Ende achter minnen rugge strooien zij kwaad. Zij doen mijn jonge jeugd verdrogen, Dat zal ook aan mijn leven gaan. Het kost mijn herteken zo menige traan, Hier ende elders, aan elke kant. Adieu schoon Janneken, tot op een wederkeren, Adieu, ik vare na t Roomse land. Prinseselijk lief, hoe moogt gij mij vergeten? Ende ik was altijd zo gereed. Ende dat gij mij dus wilt versteken, Dat valt mijn herteken al te wreed. Mijn lijf, mijn goed was voor u bereid, Want ik nooit schoner lief en vand. Adieu schoon Janneken, tot op een wederkeren, Adieu, ik vare na t Roomse land. THIEMEMEULENHOFF,

8 Toelichting titel strofe 1 strofe 2 strofe 3 strofe 4 proper = bijzonder, uitnemend om een die liefste = ter wille van de allerliefste daags = dagelijks, alle dagen amoureus van zinne = lieflijk van aard aan mijn leven gaan = mijn leven kosten tot op een wederkeren = tot ziens vare = ga t Roomse land = Rome waart u bekwame = als het u belieft troostelijk woord = woord van bemoediging certeyn = zeker boelken = liefje, vriendin druk verslaan = verdriet verjagen beste pand = grootste bezit nijders = kwaadsprekers gaan voor mijn ogen = gaan mij voorbij verdrogen = verwoesten aan elke kant = overal moogt = kunt gereed = tot alles bereid versteken = verstoten mijn lijf = mijn leven mijn goed = mijn bezit was voor u bereid = stond u ten dienste vand = vond Gezongen uitvoering Track 13 op cd 2 van de boekuitgave van Het Antwerps Liedboek. Meer informatie Het Antwerps Liedboek. Teksteditie bezorgd door Dieuwke E. van der Poel (eindredactie), Dirk Geirnaert, Hermina Joldersma en Johan Oosterman. Reconstructie van de melodieën door Louis Pieter Grijp, Uitgeverij Lannoo, Tielt, Opdracht 6 1 Dit wordt wel een afscheidslied genoemd. Vind je dat een passende benaming? 2 Wat is er mis met die Janneke die zo amoureus van zinne was? 3 Wat zouden die nijders eigenlijk doen? 4 Toch heeft de dichter blijkbaar niet alle hoop verloren. Waaruit blijkt dat? D Twee liederen van P.C. Hooft 1 Lied Samenvatting van de inhoud Een minnaar heeft met zijn Galathea de nacht doorgebracht en moet nu vertrekken: het wordt licht. Zij probeert de tijd nog wat te rekken, maar moet toegeven. De tijd gaat ook zo snel, verzuchten ze. Bij de afscheidskus vraagt ze hem of hij s avonds terugkomt. Hij aarzelt even (haar moeder zou boos kunnen worden), en ze nemen afscheid. THIEMEMEULENHOFF,

9 Tekst In de bundel Apollo of Ghesang der musen (1615) werd een veel kortere versie van dit lied opgenomen. De naam van de dichter werd daarbij niet vermeld. In 1636 werd het opgenomen in de uitgave Gedichten van den heere P.C. Hooft, die werd verzorgd door Jacob van der Burg. Die nam de teksten over uit het Rijmkladboek van Hooft. Onder het lied stond: Galathea J.G.B. Men veronderstelt dat dit de initialen zijn van het meisje voor wie Hooft dit lied schreef. Lied Melodie: Gisteravond spade sloot ik mijn deur M. Galathea, ziet, den dag komt aan. G. Neen mijn lief, wilt nog wat marren, t zijn de starren, neen mijn lief, wilt nog wat marren, t is de maan. M. Galathea, t is geen maneschijn. G. Hoe? t is nog geen één geslagen, wat zou t dagen? Hoe? t is nog geen één, t en kan den dag niet zijn. M. Galathea, aanschouwt den hemel wel. G. Laas! ik zie den dagerade, t onzer schade, laas! ik zie den dageraad, de tijd is snel. Samen Waarom duurt de nacht tot t avond niet? Dat wij vrolijk met ons beien, zonder scheien blijven mochten, totdat ons de dood verried. G. Nu adieu mijn troost, en blijft gezond. M. Wilt mij nog een kusje geven, och mijn leven, jont mij nog een kusje van uw blije mond. G. Och mijn leven, komt gij t avond weer? M. Laas, uw moeder mocht het horen en haar storen, maar al zou z haar storen, ik kom evenzeer. G. Och mijn hart, hoe raak ik van uw hals? M. Laas, den dag en wil niet lijen t langer vrijen, dank hebt van uw zachte kuskens en van all s. Toelichting melodie strofe 1 strofe 3 strofe 5 strofe 6 spade = laat marren = wachten laas = helaas t onzer schade = jammer voor ons jont = gun storen = boos worden Gezongen uitvoering Camerata Trajectina: Muziek uit de Muiderkring, Globe 6026, track 1. Meer informatie P.C. Hooft: De Gedichten. Verzorgd door Johan Koppenol en Ton van Strien, Muzikale redactie en toelichting Natascha Veldhorst, uitgave Atheneum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2012, lied 16; THIEMEMEULENHOFF,

10 Opdracht 7 1 Bij welke soort liederen hoort dit lied als je naar de vorm kijkt? 2 Naar de inhoud wordt dit een dageraadslied (ook wel aubade of alba genoemd). Waarom? 3 Hooft wordt wel onze grootste petrarkistische dichter genoemd. Vind je elementen van het petrarkisme terug in dit lied? 2 Deuntje Samenvatting van de inhoud Toen Jan Sybrech wilde versieren, vroeg ze of het om echte liefde ging, want die zal nooit vergaan. Echter kan niet, zegt hij, en dus stemt ze toe (strofe 1 en 2). Maar laatst sloeg ze hem met een sleutelbos, en toen hij klaagde, zei ze dat het niet uitmaakte: echte liefde kan niet vergaan. Ze koopt zelfs een Poolse zweep, en als ze zin heeft, slaat ze erop los (strofe 3 en 4). Jan durfde haar te vragen of het haar ook om echte liefde ging, en zij antwoordde dat hij daarom ook juist haar slaan moest verdragen (strofe 5). Wel zegt Jan, dan moet je ook mijn klappen accepteren: echte liefde kan niet vergaan (strofe 6). Echte liefde moet dus wederkerig zijn (strofe 7). Tekst Het lied is in 1608 opgenomen in de bundel Den Bloem-hof van de Nederlantsche Ieught. In 1636 werd het opgenomen in de uitgave Gedichten van den heere P.C. Hooft, die werd verzorgd door Jacob van der Burg. In 2012 verscheen P.C. Hooft: De Gedichten. Verzorgd door Johan Koppenol en Ton van Strien, muzikale redactie en toelichting Natascha Veldhorst, uitgave Atheneum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, lied 66. Deuntje Melodie: Si c'est pour mon pucellage Als Jan Sijbrech zou belezen en haar sprak van liefden an, zei ze: Ja, maar janneman, zoud het reine liefde wezen die gij mij geeft te verstaan? Reine liefd kan niet vergaan. Reine liefd van d allerreinste, zeid hij, Sijbrech, bolle meid! Wel, zei zij, dat s goed bescheid. t Huw lijk is op t allerheinste, Jan, ik wil t met u bestaan: reine liefd kan niet vergaan. Vijftig builen in twee slagen smeet hem laatst de boze feeks met een wakk re sleutelreeks. Als hij toen begon te klagen, zei ze: Jan, wat gaat u aan? Reine liefd kan niet vergaan. Z heeft een zweep ontboón uit Polen, die ze bij haar kammen hangt. Als haar dan een lust bevangt, zeit ze: Jan, licht op uw zolen, hippelt luchtig, onbelaan, reine liefd kan niet vergaan. THIEMEMEULENHOFF,

11 Jan bestond zijn wijf te vragen: Was het u al reine liefd? Sijbrech zeide: Ja, ondieft. Daarom moet gij mij verdragen als ik lust heb wat te slaan: reine liefd kan niet vergaan. Wel, verdraagt dan ook mijn smijten, zeide Jan, en stelde doe, ook een bos met sleutels toe. En als zij begon te krijten, kreet hij weer daar tegen aan: Reine liefd kan niet vergaan. Wilt gij reine liefd doen duren, voegt er reine liefde bij; want de liefd aan ene zij, kan in korte tijd verzuren. Hangt ze beide zijden aan: reine liefd kan niet vergaan. Toelichting strofe 1 strofe 2 strofe 3 strofe 4 strofe 5 strofe 6 strofe 7 belezen = versieren heeft te verstaan = vertelt, noemt allerreinste = allerbeste goed bescheid = goed nieuws allerheinste = heel dichtbij met u bestaan = met u wagen smeet = sloeg wakk re sleutelreeks = grote sleutelbos wat gaat u aan = wat maak je je druk ontboón = gekocht onbelaan = zonder zorgen bestond = durfde ondieft = zeker, beslist smijten = slaan krijten = huilen, schreeuwen aan ene zij = van een kant hangt ze beide zijden aan = laat ze van twee kanten komen Gezongen uitvoering Track 9 van de cd bij de uitgave P.C. Hooft: De gedichten, Camerata Trajectina: Muziek uit de Muiderkring, Globe 6026, track 1. Meer informatie P.C. Hooft: De Gedichten. Verzorgd door Johan Koppenol en Ton van Strien, muzikale redactie en toelichting Natascha Veldhorst, uitgave Atheneum-Polak & Van Gennep, Amsterdam. Opdracht 8 1 Reine liefde kan niet vergaan zegt het refrein. Wat moeten we, blijkens alles wat er gebeurt, onder reine liefde verstaan? 2 Klappen met een sleutelbos, dat lijkt niet erg voor de hand liggend. Waarom toen wel? 3 In een interview noemden Johan Koppenol en Ton van Strien dit een sadomasochistisch lied, misschien wel het eerste in onze literatuur. Welke aanwijzingen vind je voor deze aanduiding in dit lied? 4 Hooft schreef dit lied voor een Alcina, misschien een van de vele meisjes die hij het hof maakte. Wat probeerde hij haar misschien met dit lied duidelijk te maken? THIEMEMEULENHOFF,

12 E Twee liederen van G.A. Bredero Beide liederen zijn opgenomen in Bredero s Boertigh, amoureus, en aendachtigh Groot Lied-boeck dat werd uitgegeven in De bundel bestaat uit drie afdelingen: Boertigh Lied-boeck (= grappig), De groote bron der minnen (liefdesliederen) en Aendachtigh Lied-boeck (= vroom, ernstig). Het Liedeken staat in De groote bron der minnen. Het lied Een oud bestevaartje, met een jong meisje staat in het Boertigh Lied-boeck. 1 Liedeken Samenvatting van de inhoud Terwijl iedereen slaapt, ook het meisje op wie hij verliefd is, zwerft de dichter door de stad. Hij beklaagt zich en smeekt om haar gunsten (strofe 1 4). Maar hij beseft dat klagen geen zin heeft, ze slaapt immers. Hij wenst haar een rustige nacht, terwijl hij zelf de rust niet kan vinden. Tekst In de tekst hierna is de spelling aangepast. Ook zijn leestekens aangebracht. Liedeken Op de wijze: Wellustige jongelingen, dat edele s Nachts rusten meest de dieren, ook mensen goed en kwaad, en mijn lief goedertieren is in een stille staat. Maar ik moet eenzaam zwieren en kruisen hier de straat. Ik zie het zwierig drijven, ik zie de klare Maan, ik zie dat ik moet blijven alleen mistroostig staan. Ach lief wilt mij gerijven met troostelijk vermaan. Ach Lelie hoog verheven, verheven in mijn zin, mijn hope van mijn leven, gewenste, schoon Vriendin, wil mij, u jonstig, geven een lieve wedermin. Met hoop en vrees bevangen, met een gestage strijd van zorgen en verlangen, verwacht ik nu ter tijd van u, mijn troost, t ontvangen t Woord waar men lang om vrijt. Mijn vruchteloos verwachten mijn kommer niet en blust. Zult gij mij heel verachten, och voedster van mijn lust? Maar ziet, ik onbedachte klaag nu, zij leit en rust. THIEMEMEULENHOFF,

13 Och slaapt gij, mijn behagen, dewijl ik doe mijn klacht? Wat baat mij dan mijn klagen, nu gij de doven slacht? Ik zal t geduldig dragen, ik wens u goede nacht. Adieu, prinsesje jeugelijk, mijn Vrouw van mijn gemoed. Adieu, en droom geneugelijk en slaap gerust en zoet. Ach, t is mij zo onmeugelijk te rusten als gij doet. Toelichting strofe 1 strofe 2 strofe 3 strofe 4 strofe 5 strofe 6 strofe 7 meest de dieren = de meeste dieren goedertieren = welwillend, zacht staat = toestand zwieren = zwerven het zwierig drijven = de wolkenluchten klare = heldere gerijven = te hulp komen troostelijk vermaan = troostende woorden mijn zin = mijn gedachten u jonstig = u toegenegen wedermin = wederliefde gestage = voortdurende mijn troost = mijn liefste om vrijt = naar vraagt kommer = zorgen verachten = versmaden, weigeren onbedachte = onnadenkende leit en rust = ligt te rusten dewijl = terwijl slacht = lijken op jeugelijk = jeugdig, jong vrouw = meesteres gemoed = gedachten geneugelijk = onbezorgd als = zoals Gezongen uitvoering Camerata Trajectina: Muziek uit de Gouden Eeuw, Globe 6013, track 22. Meer informatie G. Stuiveling: G.A. Bredero s Boertigh, amoureus, en aendachtigh Groot Liedboeck, Culemborg, 1975 (3 delen); E.K. Grootes, Liederen van Bredero, Amsterdam, 1985; Opdracht 9 1 Tot welk genre kun je dit lied rekenen als je kijkt naar de inhoud? 2 Welke petrarkistische elementen vind je in dit lied? 3 De maan en de voorbijdrijvende wolken staan symbool voor de situatie waarin de dichter zich bevindt. Leg dat eens uit. THIEMEMEULENHOFF,

14 2 Een oud bestevaartje, met een jong meisje Samenvatting van de tekst Een oude man, Lammert, vraagt een jong meisje ten huwelijk. Maar ook al biedt hij haar al zijn bezit, ze weigert. Want wat hij zoekt (iets jongs), dat zoekt zij ook. En geld maakt niet gelukkig. Tekst In de tekst hierna is de spelling aangepast. Ook zijn leestekens aangebracht. Een oud bestevaartje, met een jong meisje Stem: Pots honderdduizend slapperment, etc. Lammert O Jannetje, mijn zoete bek, ei lieve, blijf wat staan! Jannetje Wat schort je, zeg, jij ouwe gek? Ik raad je, laat me gaan. L. Al t geld dat gij hier liggen ziet, dat is voor u al ree. J. Weg kaalkop, ik en zoek u niet: wat jij zoekt, zoek ik mee. L. Van landen, zanden, geld en goed Zo ben ik machtig rijk. J. Dat acht ik niet, o suffe bloed! Ik wacht na mijns gelijk. L. Het goed is t, waar men wel afvaart, dus meisje wees gedwee. J. Gij zijt mij al te oud bejaard: wat jij zoekt, zoek ik mee. L. Och kindje geef je mij een zoen, ik geef je al dit geld. J. Dat zal ik wel een jonger doen, al gaf hij niet n speld. L. Geloof, lief, dat ik u verzoek te ere en ter ee. J. Weg, weg, weg Hansje Hangebroek: wat jij zoekt, zoek ik mee. L. Ik zal jou kopen wat je lust, en doen wat jij gebiedt. J. Ei, Lammert-vaartje hou je rust, want jij en dient me niet: was jij maar twintig jaren oud, misschien of ik t dee, maar nou zo ben je oud en koud: wat jij zoekt, zoek ik mee. Dit is een lansje naar mijn zin, vol vrolijkheid en vreugd, die ik niet om z n goed bemin, maar om z n jonge jeugd, Uw krachten die zijn oud en af, dus laat me in mijn vree, en vrijt geen vrijster, maar een graf: wat jij zoekt, zoek ik mee. THIEMEMEULENHOFF,

15 L. Mijn dochter, laat dees mellekkmuil, en neem een deftig man. J. Och nam ik zulk een ouwe uil, wat raad ging mij dan an? k Zou immers bij uw levend lijf (Waar vindt men meerder wee?) uw Maagd zijn en uw Weeuw, jouw Wijf wat jij zoekt, zoek ik mee. Vaarwel dan ouwe rochelaar, ik blijf bij mijns gelijk: weet jij niet, zalige bestevaar, dat wie genoegt, is rijk? L. Ei sta toch stil, God zegen ongs, verhoor toch dees mijn bee. J. Ai Lammert-vaar jij zoekt wat jongs: wat jij zoekt, zoek ik mee. Toelichting titel strofe 1 strofe 2 strofe 3 strofe 4 strofe 5 strofe 6 strofe 7 bestevaar = grijsaard mijn zoete bek = mijn lieverd schort je = mankeert je ree = klaar, gereed mee = ook wacht na = wacht op waar men wel afvaart = waar men goed van leeft al te oud = veel te oud niet n speld = niets verzoek = aanzoek ter ere en ter ee = tot een eerbaar huwelijk hangebroek = slobberige, laaghangende broek wat je lust = waar je zin in hebt jij en dient me niet = ik moet je niet, ben niet van jou gediend lansje = jongeman deftig = wijs, bezadigd wat raad ging mij dan an = wat zou ik moeten beginnen bij uw levend lief = terwijl je leeft wee = ellende, verdriet maagd = dienstmeid weeuw = weduwe zalige = brave wie genoegt = wie tevreden is ongs = ons bee = verzoek Gezongen uitvoering Camerata Trajectina: Jan Steen schilder en verteller, Globe 6040, track 8. Meer informatie G. Stuiveling: G.A. Bredero s Boertigh, amoureus, en aendachtigh Groot Liedboeck, Culemborg, 1975 (3 delen); E.K. Grootes, Liederen van Bredero, Amsterdam, 1985; THIEMEMEULENHOFF,

16 Opdracht 10 1 Dit lied staat in het boertigh (kluchtig) deel van het liedboek. Is dat terecht? 2 Het motief van de ongelijke liefde vind je in veel liederen. Hoe zit dat in dit gedicht? 3 Je zou kunnen zeggen dat het meisje de man nogal grof afwijst. Kun je een voorbeeld geven? 4 Wat jij zoekt, zoek ik mee is de refreinregel. Maar wat zoeken ze dan? 5 Bij welke soort hoort dit lied als je kijkt naar de vorm? F Voor wie meer wil Een interessante figuur uit dezelfde tijd is Jan Jansz. Starter, bekend van zijn Friesche Lust-hof, beplant met verscheyde stichtelyke Minne-liedekens / Gedichten / ende Boertige kluchten, een liedboek uitgegeven in Dat boek had veel succes, en werd zeker tien keer herdrukt. Op vind je twee liederen daaruit, een drinklied en een minnelied. Opdracht 11 Lees de twee liederen van Starter. Welk lied is, gezien de inhoud, van een heel andere aard dan wat je hiervoor las (en hoorde)? G Nieuwe liefdesliederen In 2006 verscheen een speciaal nummer van het tijdschrift De Revisor (jaargang 32, nummer 5): De avond van het liefdeslied. De redacteuren van het tijdschrift wilden een oude traditie herstellen: de verbinding van poëzie en muziek. Uit het inleidende essay Over muziek en poëzie van Ilja Leonard Pfeijffer en Allard Schröder komt het volgende fragment: Poëzie moet zingen, vindt menigeen en inderdaad, dat doet ze ook vaak, maar wat ze zingt, klinkt vooral in het hoofd, of in afzondering stilletjes nagepreveld door een lezer die hardop leest. Dat is niet altijd zo geweest. Vanaf heuglijke tijden en tijden die we ons niet heugen maar wel kennen uit mythen en legenden weten we dat poëzie werd gezongen. In de tijd dat de goden zich nog regelmatig op aarde vertoonden, was Orpheus de grootste zanger van de wereld. Hij was de grootste dichter van de wereld. Hij was de grootste zanger en de grootste dichter van de wereld, want er was geen verschil tussen die twee professies. De lyrische dichters van de Oudheid zijn altijd precies dat geweest: lyrisch. De lier was hun embleem, zoals de gitaar het embleem is van de popster. Alle lyrische poëzie uit de Oudheid, poëzie van Sappho, Alcaeus, Archilochus, Pindarus en al die anderen, poëzie die wij lezen en bewonderen als gedichten, zijn in feite songteksten. We zullen alleen nooit meer weten hoe ze geklonken hebben, want de muziek is verloren gegaan. [...] Zeker in de jaren zestig groeide de populariteit van de zogenaamde amusementsmuziek zo explosief en werd haar invloed zo alomvattend, dat zij zich steeds meer pretenties ging aanmeten. Sommige popartiesten wilden de wereld verbeteren, of als dat niet ging, in ieder geval de popmuziek. Want dat is het opmerkelijke: eerst had de amusementsmuziek zich in een lang hierboven beschreven proces van de kunstmuziek losgemaakt en toen wilden sommige artiesten de amusementsmuziek verheffen tot kunstmuziek: artiesten die niet langer geïnteresseerd waren in licht verteerbare, herkenbare, puur commercieel gemotiveerde liedjes, artiesten die de popmuziek serieus namen. THIEMEMEULENHOFF,

17 Met de toenemende interesse voor de artistieke mogelijkheden van popmuziek, groeide de belangstelling voor de kwaliteit van de songteksten. Een band als Procol Harum had een dichter in zijn gelederen die niets zong of speelde, maar slechts dichtte. Sommigen vinden zelfs dat Bob Dylan de Nobelprijs voor de literatuur verdient. Liederen van Jacques Brel worden uitgezonden in de VPROreeks Dode dichters almanak. Aan de andere kant kwamen er ook steeds meer dichters die niet langer hun bleekgepoederde neusjes ophaalden voor de popmuziek. Op deze manier is popmuziek bij uitstek het domein waar poëzie en muziek hun eeuwenoude verbond kunnen hervinden. Maar dit alles neemt niet weg dat er een afgrond gaapt tussen de producten van nogal wat tekstschrijvers en de officiële poëzie die in zwarte inkt op kwaliteitspapier tot ons wil spreken. Hoewel de sterren meer dan in de voorafgaande eeuw gunstig staan voor poëzie die als vanouds wil zingen, blijft er sprake van een kloof tussen beide werelden. Vergeleken met de meeste popmuziek is de traditionele poëzie een marginaal verschijnsel. Het verschil aan bereik en werking is zo immens dat de vergelijking lachwekkend wordt. De meeste mensen kennen meer songteksten dan gedichten. Er zijn zelfs mensen voor wie songteksten de enige poëzie zijn die zij kennen. Dit project van De Revisor heeft tot doel die kloof voor een moment te dichten. Het kan geen kwaad voor de poëzie wanneer zij, al was het maar voor even, haar aansluiting bij de populaire muziek hervindt en haar plaats in de populaire muziekcultuur, die haar ooit zo vanzelfsprekend toeviel, weer inneemt. Evenmin kan het kwaad voor de popmuziek wanneer dichters hun talent en vakmanschap weer aan haar ter beschikking stellen, zeker als je denkt aan het gemiddelde niveau van sommige songteksten. Uiteraard betekent dit alles op geen enkele manier dat de traditionele poëzie van zwart op wit haar beste tijd gehad heeft of minderwaardig is. Een gedicht in een bundel dat zingt in het hoofd van de lezer en een songtekst die zingt dankzij de stembanden van een zanger zijn gewoon twee verschillende dingen, maar ze hebben té veel met elkaar te maken om de situatie te rechtvaardigen waarin zij nimmer met elkaar in contact komen. Uit: De revisor, jaargang 32, nummer 5, 2006, pagina 5-9. De dichters en zangers uit het volgende schema ontwikkelden samen een lied. Alle liederen werden op 8 oktober 2008 uitgevoerd in Paradiso in Amsterdam, een avond die door de NTR werd uitgezonden. Die hele uitzending kun je zien via Alle liedjes vind je ook op de cd die bij het nummer van De Revisor was gevoegd. Dichter Zanger Titel Menno Wigman Spinvis Alles blijft, Andreas Antjie Krog Wende Snijders Vetrekkend Gerrit Komrij Huub van der Lubbe Simpel verlangen Hagar Peeters Martin Buitenhuis (Van Dik Hout) One night stand Joost Zwagerman Frédérique Spigt Nu jij weg bent Ilja Leonard Pfeijffer Ellen ten Damme Alles is rond Neeltje Maria Min Thé Lau De platte stenenbrug in Alkmaar Hafid Bouazza Laïs Weer verliefd Manon Uphoff Maarten van Roozendaal Rattenlied Erik Jan Harmens Roos Rebergen (Roosbeef) Mijn fantasie doet het niet Kees t Hart De Jeugd van tegenwoordig Klaagmuur Peter Verhelst An Pierlé & Koen Gisen Kijk maar in de zon Alfred Schaffer Bent van Looy (Das Pop) Klaar Opdracht 12 1 Welke combinatie van dichter en zanger vind jij het meest interessant? Geef een korte toelichting. 2 Beluister het lied. Wat is je oordeel? THIEMEMEULENHOFF,

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20

Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Ontmoetingskerk - Laren NH, 5 april 2015 - Pasen Johannes 20 Zal ik mijn man nog tegenkomen na de dood? Zullen we elkaar herkennen? Dat vroeg een vrouw me, enkele weken geleden. De vraag klinkt niet voor

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

38 : Psalm 84: 1a Hoe lief'lijk, hoe vol heilgenot, O HEER, der legerscharen God, Zijn mij Uw huis en tempelzangen! Hoe branden mijn genegenheên,

38 : Psalm 84: 1a Hoe lief'lijk, hoe vol heilgenot, O HEER, der legerscharen God, Zijn mij Uw huis en tempelzangen! Hoe branden mijn genegenheên, 36 : Psalm 75: 1 U alleen, U loven wij; Ja wij loven U, o Heer', Want Uw Naam, zo rijk van eer, Is tot onze vreugd nabij. Dies vertelt men in ons land, Al de wond ren Uwer hand. 37: Y4C 133: 1, 2, 3 Mijn

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help!

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Zondag 16 februari 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema Pianist en dirigent schoolkoor: dir. Adriaan Stuij Welkom -

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

Orde van de doopdienst. op zondag 20 december 2015. in de Hervormde kerk te Sellingen. waarin. Jarno Godlieb. gedoopt wordt

Orde van de doopdienst. op zondag 20 december 2015. in de Hervormde kerk te Sellingen. waarin. Jarno Godlieb. gedoopt wordt Orde van de doopdienst op zondag 20 december 2015 in de Hervormde kerk te Sellingen waarin Jarno Godlieb gedoopt wordt Voorganger : Ds. J.W. Baan. Organist : Mevrouw M. Withaar-Boomsma. Medewerking : Kinderen

Nadere informatie

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015 Gedicht: Kaarsenlicht Omdat ieder lichtje een verhaal is groter dan alle woorden van missen en dood van liefde levensgroot die we ooit spraken en hoorden

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Liederen voor zondag 5 oktober 2014

Liederen voor zondag 5 oktober 2014 Liederen voor zondag 5 oktober 204 Lied 224 God wijst mij een weg als ik zelf geen uitkomst zie. Langs wegen die geen mens bedenkt maakt Hij mij zijn wil bekend. Hij geeft elke dag nieuwe liefde, nieuwe

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Lied 01 Titel: Psalm 105 Arrangement: Andre van Vliet Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Opname: Utrecht - Jacobikerk Tekst

Lied 01 Titel: Psalm 105 Arrangement: Andre van Vliet Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Opname: Utrecht - Jacobikerk Tekst Lied 01 Titel: Psalm 105 Arrangement: Andre van Vliet Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Loof God de Heer, en laat ons blijde zijn glorierijke naam belijden. Meld ieder volk en elk geslacht

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND

HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ LIEDBUNDEL HERVORMDE KERK HOOGBLOKLAND ================================================ De liedbundel is ook te vinden op de website: www.hervormdhoogblokland.nl

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik hoop voor u dat u ooit eens flink verliefd bent geweest. Niet zo n beetje van: die of die vind ik best aardig. Misschien wordt dat nog wel eens wat

Nadere informatie

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden,

1.De stilte zingt U toe, o Here, in uw verheven oord. Wij zullen ons naar Sion keren waar Gij ons bidden hoort. Daar zal men, Heer, tot U zich wenden, Liturgie voor de ochtenddienst van zondag 22 maart (Heilige Doop en afscheid ambtsdrager) Gezang 481: 1 en 3 1.O grote God die liefde zijt, o Vader van ons leven, vervul ons hart, dat wij altijd ons aan

Nadere informatie

Philadelphiadienst Zondag 8 november 2015 Dorpskerk Bodegraven Aanvang: 17.00 uur

Philadelphiadienst Zondag 8 november 2015 Dorpskerk Bodegraven Aanvang: 17.00 uur Philadelphiadienst Zondag 8 november 2015 Dorpskerk Bodegraven Aanvang: 17.00 uur Voorganger: Organiste: Koster: Ds. M.J. van Oordt Bep Veenstra Dirk Bouwman 2 Voorzang: Psalm 116 vers 1 en 11 God heb

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren 1 Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren Voorgangers: Pastoraal werker Alice van Veen en dominee Jan Willem Overvliet Organist: Henk Hortensius en medewerking van

Nadere informatie

E C C E H O M O. Weekoverweging. Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen

E C C E H O M O. Weekoverweging. Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen WEEK 18 1 Weekoverweging E C C E H O M O Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen in de ontplooiing worden mensen twee om door geestelijke

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen)

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Welkom in deze dienst Voorganger is ds. C.G. Geluk (Huizen) Schriftlezing: 2 Korinthe 4 vers 16 t/m 5 vers 10 Gezang 295 vers 1, 3 en 5 (Liedboek) Psalm 52 vers 7 (Schoolpsalm) Psalm 63 vers 1 en 2 Gezang

Nadere informatie

Orgelspel. Welkom en afkondigingen

Orgelspel. Welkom en afkondigingen RUST BIJ DE VADER Biddag voor gewas en arbeid t Harde, 9 maart 2016 Voorganger: ds. D. Dekker Organist: dhr. G.G. Kunst Medewerking: kinderen zondagsschool en jeugdclubs Aanvang; 9.30 uur 1 Orgelspel Welkom

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

Liturgie van de. Viering van Woord en Tafel. Protestantse Gemeente van Hoogkarspel-Lutjebroek. op 23 november 2014. Thema : Geloof, hoop en liefde

Liturgie van de. Viering van Woord en Tafel. Protestantse Gemeente van Hoogkarspel-Lutjebroek. op 23 november 2014. Thema : Geloof, hoop en liefde 1 Liturgie van de Viering van Woord en Tafel Protestantse Gemeente van Hoogkarspel-Lutjebroek op 23 november 2014 Thema : Geloof, hoop en liefde Voorganger: Ds. Marina Slot Ouderling: Tineke Hupkens Diaken:

Nadere informatie

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken

Uitvaart. Orde II Schrift en Gebed. Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken Uitvaart Orde II Schrift en Gebed In de kerk intrede Allen staan terwijl de gestorvene wordt binnengedragen Kaarsen kunnen worden aangestoken groet en inleidend woord Genade zij u en vrede van God, onze

Nadere informatie

JAN STEVENS. Voorjaarsdroom. De Wielewaal" Dordrecht 1945

JAN STEVENS. Voorjaarsdroom. De Wielewaal Dordrecht 1945 JAN STEVENS Voorjaarsdroom De Wielewaal" Dordrecht 1945 r JAN STEVENS 4 Voorjaarsdroom De Wielewaal" Dordrecht 1945 voor Minke « Die lentemorgen, vroeg - ben ik door de boomgaard gegaan en het was of

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

Liturgie voor de afsluiting van de Vakantie-Bijbel-Week op zondag 31 augustus 2014 In Vredehorst

Liturgie voor de afsluiting van de Vakantie-Bijbel-Week op zondag 31 augustus 2014 In Vredehorst Liturgie voor de afsluiting van de Vakantie-Bijbel-Week op zondag 31 augustus 2014 In Vredehorst Voorganger: Ds. H.L. Versluis Organist: William de Jong Pianist: Violaure van Prooijen Koster: Jan van Mourik

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert JACOB DE BEDRIEGER

Bijbel voor Kinderen. presenteert JACOB DE BEDRIEGER Bijbel voor Kinderen presenteert JACOB DE BEDRIEGER Geschreven door: E. Duncan Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Kerr en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2015. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2015 Ds. W.E. den Hertogschool Lichtjes, lichtjes overal Kerstfeest is het nu Jezus is geboren Zeggen zij aan U Groep 1/2 Welkom Kim & Jake Openingsgebed Gebed door groep 6 (1) Lieve Here God,

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen 19.00 uur LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opw. 533) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht

Nadere informatie

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën.

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën. Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën bron. T. C. Hoffers, Rotterdam 1826-1837 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_nie118nieu01_01/colofon.php

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen.

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen. Ellen en Patrick Nooit meer je stem, nooit meer je lach, Alles gaat terug, naar die éne dag. De pijn vanbinnen, het doet zo n zeer, Ze zeggen dat het mindert, maar wanneer... Intredelied: M n oma is gestorven

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Schriftlezing: Exodus 14 vers 1 t/m 22 Gezang 343 vers 1 t/m 5 (Liedboek) Psalm 130 vers 3 (Schoolpsalm) Psalm 65 vers 1 en 2 (Nieuwe Psalmberijming)

Nadere informatie

Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse i.o.

Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse i.o. Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse i.o. 8 e zondag van de zomer 9 augustus 2015 een Griekse, een vrouw uit Syro-Fenicië voorganger: ouderling: diaken: organist : koster: ds. Bob Wijnbergen Gert Stam

Nadere informatie

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden:

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Orde van dienst op 28 juni 2015 In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Lieke Juliëtte van Elk Orgelspel Mededelingen We zingen uit Tussentijds: Lied 1 : 1, 2 en 3 2. Dit huis van hout

Nadere informatie

Hosanna. Hosanna! Hosanna! De Heer komt voorbij. Zwaai met de takken en zing nu blij.*

Hosanna. Hosanna! Hosanna! De Heer komt voorbij. Zwaai met de takken en zing nu blij.* & speelblad Hosanna Hosanna! Hosanna! De Heer komt voorbij. Zwaai met de takken en zing nu blij.* Hosanna! Hosanna! Hij is onze Heer. Leg alle jassen maar voor Hem neer. ** * Doe of je een palmtak in je

Nadere informatie

DE WONDEREN VAN JEZUS

DE WONDEREN VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE WONDEREN VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Lied van de maand 2014-2015

Lied van de maand 2014-2015 Sept. God die alles maakte God die alles maakte de lucht en t zonlicht blij de hemel zee en aarde zorgt ook voor mij God die t gras gemaakt heeft de bloemen in de wei de bomen, vruchten, vogels zorgt ook

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy. De tuin van de Opstanding

Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy. De tuin van de Opstanding Paasmorgen 2011 in de Open Hof te Drunen Voorganger ds. M. Oostenbrink Organist dhr. B. Vermeul Mmv zanggroep Joy De tuin van de Opstanding Voor de dienst zingt Joy: U hebt de overwinning behaald Fear

Nadere informatie

Lied van de maand kerk school 2015 2016

Lied van de maand kerk school 2015 2016 Lied van de maand kerk school 2015 2016 Dit liedboekje is van:... Groep:... SEPTEMBER Psalm 84 vers 1 Hoe lieflijk, hoe goed is mij, Heer, het huis waar Gij uw naam en eer hebt laten wonen wonen bij de

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool

Kerstfeest 2014. Ds. W.E. den Hertogschool Kerstfeest 2014 Ds. W.E. den Hertogschool Kling klokjes klingelingeling, kling klokjes kling. Laat de boodschap horen: Jezus is geboren, Voor die blijde klanken, willen wij God danken. Kling klokjes klingelingeling,

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Welkom in deze dienst Voorganger is ds. L.P. Blom Schriftlezing: Openbaringen 3 vers 14 t/m 22 Gezang 253 vers 1 (Bundel 1938) Psalm 67 vers 3 (Schoolpsalm) Psalm 65 vers 1 en 2 (Nieuwe Berijming) Psalm

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang!

Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang! Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang! Liturgie Zingen: -Opwekking 654 Dank U voor deze nieuwe dag -Zoek eerst het Koninkrijk van God -Weet je waar het hemels koninkrijk op lijkt (Elly en

Nadere informatie

DANKDIENST. voor het leven van AALTJE ~ALIE~ MEIJER-VAN BERKUM. geboren op 10 juni 1950 te Zwollerkerspel overleden op 16 mei 2016 te Heerde

DANKDIENST. voor het leven van AALTJE ~ALIE~ MEIJER-VAN BERKUM. geboren op 10 juni 1950 te Zwollerkerspel overleden op 16 mei 2016 te Heerde DANKDIENST voor het leven van AALTJE ~ALIE~ MEIJER-VAN BERKUM geboren op 10 juni 1950 te Zwollerkerspel overleden op 16 mei 2016 te Heerde Heerde, 20 mei 2016 Kruiskerk Vrije Evangelische Gemeente Voorganger:

Nadere informatie

PASEN. 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam. Grote Kerk. Thema: Houd me (niet) vast

PASEN. 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam. Grote Kerk. Thema: Houd me (niet) vast PASEN 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam Grote Kerk Thema: Houd me (niet) vast Voorganger ds. Juup van Werkhoven-Romeijn Organist Frans Koning m.m.v. Projectkoor o.l.v. Frans Koning Gerro de Boer,

Nadere informatie

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld Avondwake Mientje van Dijk - van Halteren Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld 1 2 Begroeting Tijdens begroeting steken zusjes van Mientje kaarsen aan: Nel, Joke, Corry, Marjan en

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST op zondag 20 september 2015 te Monster. Voorganger : ds. Piet Schelling, Organist : Leo Bouma

ORDE VAN DIENST op zondag 20 september 2015 te Monster. Voorganger : ds. Piet Schelling, Organist : Leo Bouma ORDE VAN DIENST op zondag 20 september 2015 te Monster Voorganger : ds. Piet Schelling, Organist : Leo Bouma Orgelspel Welkom (We gaan staan) Zingen kinderlied aan het begin: Dank U Dank U voor deze nieuwe

Nadere informatie

Vooruit, blik terug!

Vooruit, blik terug! Vooruit, blik terug! Liturgie voor de kerk/schooldienst op dankdagmorgen 4 november 2015 met de kinderen van de hervormde basisscholen in de Oude Kerk van Barneveld. Voorganger: ds. L.P. Blom Ouderling

Nadere informatie

Van de liefde wil ik zingen

Van de liefde wil ik zingen Van de liefde wil ik zingen TOON HERMANS liefde Van de wil ik zingen ZIJN MOOISTE LIEFDESTEKSTEN Een als je echt van iemand houdt iemand alles toevertrouwt een die echt weet wie je bent ook je zwakke

Nadere informatie

Je bent een goed idee!

Je bent een goed idee! Je bent een goed idee! God heeft jou bedacht Jeugddienst 'ELIM' Spreker: Ds. D. Dekker Medewerking en muzikale begeleiding: Gospelgroep PROMISE 24 februari 2013 Aanvang: 19.00 uur Voor de dienst: U maakt

Nadere informatie

Zondag 7 februari 2016, 10.00 uur Stadswijk - Kerk School Gezinsdienst thema: Jaloezie

Zondag 7 februari 2016, 10.00 uur Stadswijk - Kerk School Gezinsdienst thema: Jaloezie Zondag 7 februari 2016, 10.00 uur Stadswijk - Kerk School Gezinsdienst thema: Jaloezie Met medewerking van kinderen en leerkrachten van de Jan Jaspersschool Woord van welkom Openingslied: Nieuwe Liedboek

Nadere informatie

Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND!

Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND! Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND! Voorganger: ds. P. Molenaar Aanvang van de dienst: 10.45 uur. Ouderling van dienst: M. van Maanen

Nadere informatie

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath.

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Voor de dienst: *Wat is dat, dat is Goliath *Trek je wapenrusting aan *Ik volg de Heer *Groot en machtig zijt Gij 387 *Van A tot Z 241 opwekking voor kids Welkom

Nadere informatie

Welkom in een dienst van Kerk Zonder Grenzen voor een viering samen met de luisteraars van Radio Bloemendaal

Welkom in een dienst van Kerk Zonder Grenzen voor een viering samen met de luisteraars van Radio Bloemendaal Welkom in een dienst van Kerk Zonder Grenzen voor een viering samen met de luisteraars van Radio Bloemendaal Zondag : 24 april 2016 Aanvang : 19.00 uur Voorganger : Dr. Stephan de Jong Lector : Judith

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Gereformeerd Kerkelijk Centrum De Bron IJsselmuiden

Gereformeerd Kerkelijk Centrum De Bron IJsselmuiden Gereformeerd Kerkelijk Centrum De Bron IJsselmuiden Liturgie bij de dienst van 8 maart 2015 waarin Gerda van Pijkeren belijdenis van haar geloof aflegt Ds. Nelleke Beimers, voorganger Gertine Junte, lector

Nadere informatie

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014 Samenzang - Komt allen te zamen Komt allen tezamen, jubelend van vreugde, komt nu, o komt nu naar Bethlehem. Ziet nu de Vorst der eng'len, hier geboren, komt laten

Nadere informatie

Liefdesgedichten schrijven

Liefdesgedichten schrijven Deze les hoort bij het boek Wil jij... met mij? geschreven door Rian Visser met tekeningen van Annet Schaap en gepubliceerd door uitgeverij Moon. Doel: leerlingen zelf gedichten laten schrijven Leeftijd:

Nadere informatie

Welkom thuis! Gezinsdienst

Welkom thuis! Gezinsdienst Welkom thuis! Gezinsdienst Orde van dienst voor de gezinsdienst op 6 maart 2016 in de Protestantse Gemeente Wolphaartsdijk. Voorganger: ds. C.A. van Eck Organist: Cor den Haan Met medewerking van kinderkoor

Nadere informatie

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg

Stilte vooraf. Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Stilte vooraf Wees stil voor het aangezicht van God, want heilig is de Heer. Uitleg Witte donderdag. Nacht van de overlevering, met een dubbelzinnige betekenis. Het is de overlevering (de traditie) van

Nadere informatie

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken)

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Dag en nacht waakt ze. Haar handen kennen geen rust. Haar ogen gaan rond en zien wat gezien moet worden. Haar oren zijn gespitst en horen wat gehoord

Nadere informatie

Rotsvast vertrouwen. De voorganger is ds. M.P.D. Barth.

Rotsvast vertrouwen. De voorganger is ds. M.P.D. Barth. Rotsvast vertrouwen Liturgie van de themazondagdienst kerk en school op zondag 26 januari 2014 in de Oude Kerk om 10.45 uur samen met de Willem van Oranjeschool. De voorganger is ds. M.P.D. Barth. Welkom

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Welkom in deze dienst Voorganger is ds. P. Molenaar Schriftlezing: Mattheüs 5 vers 13 t/m 16 Lied 245 vers 1, 2, 3 en 4 () Morgenzang vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 46 vers 1 en 4 Psalm 119 vers 1 (Nieuwe

Nadere informatie

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Zondag 24 april 2016 - Verlangen naar liefde Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Enige discussie in de afgelopen week aan de keukentafel. Kunnen we dit lezen?

Nadere informatie

Orgelspel. Welkom en afkondigingen

Orgelspel. Welkom en afkondigingen DIT IS DE DAG Themadienst, waarin 4 kinderen afscheid nemen van zondagsschool Ruth ; Afsluiting winterwerk. t Harde, zondag 17 maart 2013. Voorganger: ds. D. Dekker. Organist: dhr. A. van Dijk. Aanvang:

Nadere informatie

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self!

Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014. Selfie? Ie-self! Liturgie Jeugddienst Nijbroek in samenwerking met de jeugddienstcommissie van Terwolde 19 oktober 2014 Selfie? Ie-self! Voorganger: Dhr. G.J. Heinen Muzikale medewerking: koor van Groot Schuylenburg uit

Nadere informatie

EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF

EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert EEN FAVORIETE ZOON WORDT EEN SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Kerr en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela Orde van dienst voor de gemeentezondag Thema: (Toekomst)-dromen -2- welkom en mededelingen intocht: lied 81 : 1, 2 en 4 zondag 3 april 2016 om 9.30 uur Laat de harpen slaan, klinken de trompetten. Vier

Nadere informatie

Orde van de dienst van. van zondag 12 april 2015 10.00 uur. in De Schepershof. Het thema van deze dienst is: Een nieuwe kijk na Pasen

Orde van de dienst van. van zondag 12 april 2015 10.00 uur. in De Schepershof. Het thema van deze dienst is: Een nieuwe kijk na Pasen Orde van de dienst van van zondag 12 april 2015 10.00 uur. in De Schepershof Het thema van deze dienst is: Een nieuwe kijk na Pasen Deze dienst is voorbereid en wordt uitgevoerd door leden van de werkgroep

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen van God, We zijn vandaag bij elkaar om onze doden te herdenken. Vier namen zullen worden genoemd, vier mensen uit onze gemeente, die in het afgelopen

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 2 februari 2014, themadienst: Wat Is Geluk? Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10:00 uur Organist: Wim Pardoen Voorganger: ds. Kees Benard = = = = = = = =

Nadere informatie

GEBEDSPASTORAAT. =bidden voor elkaar,bidden met elkaar

GEBEDSPASTORAAT. =bidden voor elkaar,bidden met elkaar GEBEDSPASTORAAT =bidden voor elkaar,bidden met elkaar Mat. 18: 19: Jezus zegt: wanneer 2 van u eensgezind op aarde iets vragen zullen zij het verkrijgen van mijn Vader die in de hemel is.want waar er 2

Nadere informatie

Kinderliedboekje Inhoudsopgave

Kinderliedboekje Inhoudsopgave Kinderliedboekje Inhoudsopgave Jezus is de goede herder...2 Hoor de vogels zingen weer...2 Dank U voor deze nieuwe morgen...3 Jezus is geboren...4 Zit je deur nog op slot...4 Dank U voor uw liefde Heer...4

Nadere informatie

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving!

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving! Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving! Mededelingen Wilt u aub uw mobiele telefoons uitzetten i.v.m. storing van de beeldopnames? Lied van de week Lied Thuis in Gods huis Couplet 1 en

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Wim Pardoen Voorganger: ds. Kees Benard

Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 9.30 uur Organist: Wim Pardoen Voorganger: ds. Kees Benard Orde van dienst voor zondag 19 april 2015, 3 e zondag van Pasen - schoolkerkdienst Ik zie het wel Met medewerking van de Regenboogschool en ouders en kinderen van de Heideparkschool Kerk: Brugkerk, Kroonplein

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST voor de viering op Zondag 5 juli 2015 in de Dorpskerk aanvang: 10.00 uur

ORDE VAN DIENST voor de viering op Zondag 5 juli 2015 in de Dorpskerk aanvang: 10.00 uur ORDE VAN DIENST voor de viering op Zondag 5 juli 2015 in de Dorpskerk aanvang: 10.00 uur ~ 3 e Zondag van de Zomer ~ Voorganger Ouderling van dienst Diaken Lector Organist Kinderkring Crèche : Drs. Jan

Nadere informatie