Raad en inwoners naar nieuwe verhoudingen. Samenvatting. Christa van Oorsouw juni 2007

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Raad en inwoners naar nieuwe verhoudingen. Samenvatting. Christa van Oorsouw juni 2007"

Transcriptie

1 Raad en inwoners naar nieuwe verhoudingen Samenvatting Christa van Oorsouw juni 2007 Thesis in het kader van de opleiding Public Management en Policy Open Universiteit Nederland Engelse titel: City Council and citizens towards a new relationship Naam student: Christa van Oorsouw Begeleider: drs. Iwan Sewandono Examinator: drs. Ger Arendsen 1

2 Samenvatting De dualisering van het lokale bestuur heeft geleid tot een grotere variatie in werkwijzen bij gemeenteraden. Raden willen, door hun vergaderstructuur aan te passen, inwoners meer betrekken bij hun werk. Deze thesis wil onderzoeken in hoeverre werkwijze en vergaderstructuur daadwerkelijk bijdragen aan de betrokkenheid van inwoners. De centrale vraag luidt: Welke relatie is er tussen enerzijds de werk- en vergaderwijze van de gemeenteraad en anderzijds belangstelling en betrokkenheid van inwoners en is er een handreiking te formuleren die kan bijdragen aan duidelijkheid voor raadsleden over hun rol en aan vertrouwen van burgers in het gemeentebestuur? Het onderzoek bestond uit een theoretisch en een empirisch deel. In het theoretisch deel is via een literatuurstudie verkend welke kennis en ideeën al beschikbaar zijn in relatie tot de vraagstelling. De rol en positie van de gemeenteraad, ideeën over democratie, de rol van inwoners en ontwikkelingen rond het lokale bestuur komen er aan de orde. In het empirisch deel is in een vijftal casestudies onderzocht hoe gemeenteraden hun nieuwe (duale) rol invullen en welke effecten dat heeft op betrokkenheid van inwoners. De theorie: het literatuuronderzoek De gemeenteraad De gemeenteraad staat aan het hoofd van de gemeente. Echter de raad functioneert niet in een vacuüm. In de moderne netwerksamenleving is de gemeente bij de oplossing van problemen vaak afhankelijk van andere partijen, waarover de gemeente zelf geen zeggenschap heeft. Bovendien wordt besluitvorming steeds vaker voorafgegaan door uitgebreid overleg met betrokken organisaties en ook met inwoners, waardoor het voor de raad als uiteindelijk besluitvormingsorgaan moeilijker wordt om eigenstandig beslissingen te nemen. De representatieve democratie krijgt concurrentie van andere vormen van besluitvorming, tegelijkertijd staat de legitimiteit van de (lokale) overheid ter discussie door het afnemend vertrouwen van inwoners en de steeds lagere opkomst bij verkiezingen. De dualisering van het lokale bestuur in 2002 beoogde hier een antwoord op te geven. Een aanscherping van de rollen van raad en college (raad als kadersteller, controleur en vertegenwoordiger van het volk, college als uitvoerder en dagelijks bestuur) moest leiden tot een grotere herkenbaarheid voor de burger en een versterking van de positie van de raad. De belangrijkste verandering was de ontvlechting van college en raad, waardoor wethouders niet langer ook raadslid zijn. 2

3 De burger In de afgelopen jaren is het beeld ontstaan dat burgers niet meer betrokken zijn bij de samenleving, alleen voor het eigen belang gaan en geen verantwoordelijkheid meer voelen voor wat er om hen heen gebeurt. Uit onderzoek blijkt echter dat politieke activiteit niet vermindert, maar dat mensen zich meer inzetten voor bepaalde thema s en minder voor politiek in het algemeen. Lidmaatschap van politieke partijen neemt af, maar groeit bij themagerichte belangenorganisaties. In de theorieën over burgerschap (Fung en Wright 2003, Van Gunsteren 1998) wordt veel aandacht besteed aan de manier waarop inwoners meer betrokken kunnen worden bij de overheid. Fung en Wright richten zich daarbij op mogelijkheden om besluitvorming te delen of te delegeren naar een zo groot mogelijke groep betrokken inwoners, waarbij de rol van de overheid verandert van beslisser naar faciliteerder, bewaker en controleur. Van Gunsteren pleit voor actieve ondersteuning van de mensen die al actief zijn waarbij de overheid gepaste afstand moet bewaren en vooral ondersteuning regelt en toegankelijkheid van het publieke domein voor iedereen garandeert. In beide visies wordt burgerschap vooral door burgers gemaakt, waarbij de overheid ondersteunt en mogelijkheden biedt om kennis en vaardigheden, nodig voor participatie in het publieke domein, op te doen. Uit onderzoek blijkt dat mensen op verschillende manieren kijken naar de overheid en hun eigen positie ( burgerschapsstijlen ). Onze samenleving is een pluriforme samenleving met veel groepen en opvattingen. Een overheid zal hierop in moeten spelen en verschillende groepen ook verschillend moeten benaderen om ze aan te spreken en te betrekken. Democratie De representatieve democratie staat onder druk. Steun van de kiezers vermindert, besluitvorming vindt voor een deel plaats in netwerken en hooguit ten dele in de democratisch gekozen organen en er ontstaat een spanningsveld met nieuwe vormen van participatieve democratie. In de literatuur wordt het betrekken van brede groepen in de samenleving gezien als een belangrijke verbetering van het democratische gehalte van de besluitvorming (o.a. Lindblom 1993). Door veel opvattingen en informatie vanuit brede groepen te betrekken en af te wegen in de besluitvorming worden besluiten democratischer, maar kunnen ook betere keuzes gemaakt worden bij complexe problemen. Dit vraagt een aanpassing van de democratische instituties. Ze moeten toegankelijker worden voor iedereen waar nu sommige groepen een bevoorrechte positie innemen en ruimte bieden aan een open uitwisseling van meningen en argumenten (deliberatie). Daarbij moet ook een evenwicht gevonden worden tussen de traditionele representatieve (indirecte) democratie en nieuwe vormen van directe of participatieve democratie. Hoe verhoudt de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad voor de besluitvorming zich tot de inbreng van inwoners en organisatie binnen participatieve of interactieve beleidsvorming? De democratische instituties krijgen concurrentie van nieuwe vormen. Instituties kunnen zich hiertegen teweer stellen door nieuwe initiatieven als het ware in te lijven of door ze buiten te sluiten. 3

4 Maar er kan ook sprake zijn van een versmelting, waarbij instituties zich aanpassen aan nieuwe omstandigheden en tussenvormen ontstaan. Dit proces speelt zich af binnen de interactie tussen betrokkenen. Na een wijziging van de wetgeving in de vorm van de dualisering van het lokale bestuur geven gemeenten vorm aan nieuwe organisatievormen (bijvoorbeeld de politieke markt) en nieuwe rollen (bijvoorbeeld in de verhouding tussen college en raad). De praktijk: het empirisch onderzoek In het empirisch onderzoek zijn gesprekken gevoerd met griffiers en raadsleden van vijf gemeenten: Almelo, Bergen op Zoom, Deventer, Oosterhout en Roosendaal. Deze gemeenten kennen verschillende modellen waar het gaat om de besluitvorming in de raad: - het traditionele model met raadscommissies naar inhoud (Bergen op Zoom, Roosendaal); - een model zonder commissies (Oosterhout); - een politieke markt (Almelo, Deventer). Uit de gesprekken blijkt dat in de onderzochte gemeenten de discussie over betrokkenheid van inwoners en hoe om te gaan met hun inbreng volop loopt. Hoewel geen direct verband is gevonden tussen het vergadermodel en de mate van burgerbetrokkenheid, kan wel worden geconcludeerd dat binnen de nieuwe modellen meer ruimte is voor inbreng van inwoners en inwoners gerichter deel kunnen nemen of inbreng kunnen leveren. In alle onderzochte gemeenten zoeken raadsleden naar mogelijkheden om het contact met inwoners te verbreden en versterken. Sommigen zoeken die mogelijkheden vooral vanuit de eigen fractie, anderen zijn meer op zoek naar mogelijkheden voor de raad als geheel. Soms gaat het om mogelijkheden die ingepast worden in de vergaderstructuur (bijvoorbeeld de mogelijkheid voor bezoekers om mee te discussiëren in de politieke markt), soms om activiteiten die naast de reguliere raadscyclus plaatsvinden (bijvoorbeeld bezoeken aan een wijkteam of thema-avonden). Goede ervaringen hebben raadsleden opgedaan met bijeenkomsten waarin ze met verschillende betrokken partijen in gesprek konden over een concreet probleem. Dit soort bijeenkomsten zijn er echter nog betrekkelijk weinig, deels omdat dit ook door het college wordt opgepakt. Daarbij is echter geen sprake van een goede verbinding tussen door het college georganiseerde participatie en de daaropvolgende besluitvorming in de gemeenteraad. In de onderzochte gemeenten bleken onvoldoende vergelijkbare gegevens over de betrokkenheid van inwoners beschikbaar. Daarom kan hier alleen iets gezegd worden over de inschattingen die griffiers en raadsleden hieromtrent maken. Een toename van bezoekers in de gemeenten met nieuwe vergadermodellen is niet geconstateerd. Wel geven griffiers en raadsleden in deze gemeenten aan dat meer inbreng van bezoekers mogelijk is en dat zij het idee hebben dat het voor de bezoekers leuker en interessanter is geworden om aanwezig te zijn. Het is duidelijker waar vergaderingen over gaan en wat het doel is van de bespreking. Inwoners kunnen gerichter kiezen bij welke discussies ze 4

5 aanwezig zijn. Maar voor een brede betrokkenheid is het nodig om ook buiten de reguliere cyclus te zoeken. Mogelijkheden om deelname te bevorderen zijn in de ervaring van griffiers en raadsleden: mensen uitnodigen rond concrete onderwerpen die aanspreken, gericht uitnodigen (dus niet alleen een algemene oproep maar betrokkenen direct benaderen), informele mogelijkheden tot gesprek (niet iedereen doet zijn zegje in grote vergaderingen) en naar de mensen toe gaan in plaats van alleen op het gemeentehuis vergaderen. Conclusies In de gesprekken worden de bevindingen op basis van de theorie bevestigd. Het proces van aanpassing van de bestaande democratische instituties is binnen de onderzochte gemeenten gaande. Daarbij is de discussie verschoven van de structuur (vergadermodel) naar cultuur (rollen, gedrag). Of in de terminologie van Edelenbos en Monnikhof (1998): van het organisationele naar het individuele niveau. Om brede groepen uit de samenleving te betrekken is een verdere ontwikkeling nodig. Naast de structuur waarbinnen de gemeenteraad zijn besluiten neemt is een verbinding nodig met nieuwe vormen van inbreng vanuit inwoners. Voor raadsleden betekent dit dat zij nieuwe rollen krijgen. Luisteren en uitwisselen in contacten met inwoners, overtuigen en verantwoorden in de raad. Daarbij zal de raad ook altijd moeten bewaken of ook de belangen van groepen die niet participeren voldoende meegewogen (kunnen) worden. De discussie over de representatieve versus de participatieve democratie speelt onverminderd, hetgeen een goede zaak is omdat daarmee ook de aandacht gevestigd blijft op het democratisch gehalte van de besluiten die de lokale overheid neemt. Welke positie gemeenten ook kiezen op de schaal van representatief naar participatief (en die positie kan per onderwerp verschillen), zolang het gesprek daarover gaande is met alle betrokken partijen bestaat ook de mogelijkheid om de versmelting en het evenwicht tussen de twee constant te verbeteren. 5

Lokale democratie onder / december 2017

Lokale democratie onder / december 2017 Lokale democratie onder druk @Ostaaijen / december 2017 Spoorboekje Wat is er aan de hand met de lokale democratie? - afhakende inwoners - aanhakende inwoners Rol gemeenteraad in de lokale democratie -

Nadere informatie

Hard naar het college, zacht naar de samenleving. Julien van Ostaaijen (Tilburg

Hard naar het college, zacht naar de samenleving. Julien van Ostaaijen (Tilburg Hard naar het college, zacht naar de samenleving. Julien van Ostaaijen (Tilburg University) @ostaaijen Opzet Verbindende rol van de raad onder druk Verdieping van de klassieke rollen Hard naar het college,

Nadere informatie

stap 1 stappen naar een lokaal democratisch akkoord 104 democratisch zakboekje 105 Beginpunt- Analyse van de lokale democratie: de bouwstenen

stap 1 stappen naar een lokaal democratisch akkoord 104 democratisch zakboekje 105 Beginpunt- Analyse van de lokale democratie: de bouwstenen In 5 stappen naar een lokaal democratisch akkoord stap Beginpunt- Analyse van de lokale democratie: de bouwstenen Maak eerst een foto van de lokale democratie: wat voor democratie past bij deze gemeente,

Nadere informatie

Reflectie & Reflexen Bent u als raadslid toekomstbestendig? Rinske Evers, Cor Klein Heerenbrink, Jolanda Wouters

Reflectie & Reflexen Bent u als raadslid toekomstbestendig? Rinske Evers, Cor Klein Heerenbrink, Jolanda Wouters Reflectie & Reflexen Bent u als raadslid toekomstbestendig? Rinske Evers, Cor Klein Heerenbrink, Jolanda Wouters Doen we de juiste dingen? Geen Tijdperk van Veranderingen, Maar een Verandering van Tijdperken

Nadere informatie

Nummer : 37 Onderwerp : Vernieuwen vergaderstructuur gemeenteraad Bijlage(n) : 3

Nummer : 37 Onderwerp : Vernieuwen vergaderstructuur gemeenteraad Bijlage(n) : 3 Voorstel aan : Gemeenteraad van 18 december 2006 Behandeling in : Commissies Grondgebiedszaken en Algemeen Bestuursbeleid en Samenlevingszaken en Middelen van 6 december 2006 Nummer : 37 Onderwerp : Vernieuwen

Nadere informatie

Wat voor lokale democratie wil je zijn? (workshopronde 1) Festival Lokale Democratie dr. Laurens de Graaf Amersfoort, 13 oktober 2016

Wat voor lokale democratie wil je zijn? (workshopronde 1) Festival Lokale Democratie dr. Laurens de Graaf Amersfoort, 13 oktober 2016 Wat voor lokale democratie wil je zijn? (workshopronde 1) Festival Lokale Democratie dr. Laurens de Graaf Amersfoort, 13 oktober 2016 Waarom ben jij hier? Waarom zijn we hier? Hoe je kijkt, bepaalt wat

Nadere informatie

Gemeente Helden. Agendapunt 6

Gemeente Helden. Agendapunt 6 Pagina 1 van 5 Raadsvoorstel tot het vaststellen van het gewijzigde reglement van orde voor de raad, de gewijzigde verordening raadscommissies, de gewijzigde verordening ambtelijke bijstand, de verordening

Nadere informatie

Vergaderen in West Betuwe. Eerste gemeenschappelijke gedachtevorming binnen de raadswerkgroep Bestuur & Organisatie

Vergaderen in West Betuwe. Eerste gemeenschappelijke gedachtevorming binnen de raadswerkgroep Bestuur & Organisatie Vergaderen in West Betuwe Eerste gemeenschappelijke gedachtevorming binnen de raadswerkgroep Bestuur & Organisatie Herindelingsadvies Par.4.3.: Samen met de samenleving West Betuwe Voert haar wettelijke

Nadere informatie

Praat met de Gemeenteraad

Praat met de Gemeenteraad Praat met de Gemeenteraad Griffie, januari 2016 Zakboekje voor inwoners en instellingen Inhoudsopgave Voorwoord...3 De gemeenteraad...4 De werkwijze...4 Het Beeld - rondetafelgesprekken...5 Het Debat debatraad...5

Nadere informatie

Startnotitie. Nieuwe democratie

Startnotitie. Nieuwe democratie Startnotitie Nieuwe democratie Benoemde thema s uit Friese Dorpentop van 5 november 16 Auteurs: Harm Jan Urbach/Ed Stoelinga. 8 november 16 Concern Startnotitie nieuwe democratie november 2016 1 Inhoud

Nadere informatie

De gemeenteraad, helder in woord en daad!

De gemeenteraad, helder in woord en daad! De gemeenteraad, helder in woord en daad! Communicatieplan 2006-2010 gemeenteraad Haaren 1. Inleiding Sinds de invoering van het duale stelsel is de kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2014/67

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2014/67 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 7-10-2014 Nummer voorstel: 2014/67 Voor raadsvergadering d.d.: 07-10-2014 Agendapunt: 4 Onderwerp:

Nadere informatie

Marije van den Berg. knutselt aan een energieke samenwerking tussen overheid, politiek en gemeenschap

Marije van den Berg. knutselt aan een energieke samenwerking tussen overheid, politiek en gemeenschap Marije van den Berg knutselt aan een energieke samenwerking tussen overheid, politiek en gemeenschap Adviseur, trainer en publicist overheidsparticipatie Raadslid van 2002-2010 Bestuurslid van Stadslab

Nadere informatie

Nederweert biedt een buitenkans: Wordt u onze nieuwe burgemeester?

Nederweert biedt een buitenkans: Wordt u onze nieuwe burgemeester? Nederweert biedt een buitenkans: Wordt u onze nieuwe burgemeester? Ons motto is: Samen groots, samen doen. Dat zegt meteen iets over de energie die we hier in Nederweert hebben. Nederweert is een plattelandsgemeente

Nadere informatie

Rolf Jongedijk. Bestuurskunde Technische Hogeschool Twente 1989 Bedrijfskunde MBA Twente School of Management 2006 Raadsgriffier Enschede (sinds 2003)

Rolf Jongedijk. Bestuurskunde Technische Hogeschool Twente 1989 Bedrijfskunde MBA Twente School of Management 2006 Raadsgriffier Enschede (sinds 2003) Rolf Jongedijk Bestuurskunde Technische Hogeschool Twente 1989 Bedrijfskunde MBA Twente School of Management 2006 Raadsgriffier Enschede (sinds 2003) Vraag van uw griffiers Onze raden oriënteren zich op

Nadere informatie

NOTITIE VERGADERMODELLEN

NOTITIE VERGADERMODELLEN NOTITIE VERGADERMODELLEN 1. Inleiding Sinds de invoering van de wet dualisering gemeentebestuur in 2002 is in een grote meerderheid van de gemeenten het vergaderstelsel gewijzigd. Op die manier werd beoogd

Nadere informatie

Vierdaags leertraject. Griffiers in een netwerksamenleving

Vierdaags leertraject. Griffiers in een netwerksamenleving Vierdaags leertraject Griffiers in een netwerksamenleving Periode: oktober december 2018 Lestijden: 09:30 16:30 uur (inloop vanaf 09.15) Organisator: Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) in

Nadere informatie

Evaluatie werkwijze gemeenteraad Bloemendaal Verslag & Uitslag Enquête

Evaluatie werkwijze gemeenteraad Bloemendaal Verslag & Uitslag Enquête Evaluatie werkwijze gemeenteraad Bloemendaal 2014-2018 Verslag & Uitslag Enquête Bloemendaal, 23 februari 2018 Evaluatie werkwijze gemeenteraad Bloemendaal 2014-2018 1 Inleiding Verslag & Uitslag Enquête

Nadere informatie

Vierdaags leertraject. Griffiers in een netwerksamenleving

Vierdaags leertraject. Griffiers in een netwerksamenleving Vierdaags leertraject Griffiers in een netwerksamenleving Periode: april juni 2019 Lestijden: 09:30 16:30 uur (inloop vanaf 09.15) Organisator: Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) in samenwerking

Nadere informatie

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur

Aanpassingen vergaderstructuur. Voorstel. Inleiding. Toelichting vergaderstructuur Aanpassingen vergaderstructuur Voorstel 1. kennis nemen van de concept jaaragenda 2. vaststellen thematische indeling commissies 3. toevoegen beeldvormend deel, voorafgaand aan de reguliere commissievergadering

Nadere informatie

Burgerbetrokkenheid in Beweging. Wat vraagt succesvolle participatie van en met burgers van uw gemeente?

Burgerbetrokkenheid in Beweging. Wat vraagt succesvolle participatie van en met burgers van uw gemeente? Burgerbetrokkenheid in Beweging Wat vraagt succesvolle participatie van en met burgers van uw gemeente? 12/19/2017 Wie ben ik en wat doe ik? Burgerbetrokkenheid in beweging Waar hebben we het eigenlijk

Nadere informatie

BURGERPARTICIPATIE April 2013 (2 e versie)

BURGERPARTICIPATIE April 2013 (2 e versie) BURGERPARTICIPATIE April 2013 (2 e versie) Inleiding: De gemeente Zederik wil haar burgers betrekken bij het beleid met als motto: De burger centraal. Deze nota gaat over de rol van de gemeente in relatie

Nadere informatie

Minister Plasterk, Voorzitter van de gemeenteraad van de toekomst, Leden van de gemeenteraad van de toekomst,

Minister Plasterk, Voorzitter van de gemeenteraad van de toekomst, Leden van de gemeenteraad van de toekomst, Toespraak bij het aanbieden van de Brief aan de Koning door de gemeenteraad van de toekomst aan minister Plasterk donderdag 13 maart 2014 in Den Haag. Minister Plasterk, Voorzitter van de gemeenteraad

Nadere informatie

Reglement van orde voor de raad, verordening op de raadscommissies en huishoudelijk reglement van het presidium

Reglement van orde voor de raad, verordening op de raadscommissies en huishoudelijk reglement van het presidium Reglement van orde voor de raad, verordening op de raadscommissies en huishoudelijk reglement van het presidium Inleiding In het presidium van 31 maart 2016 is afgesproken dat de voorstellen m.b.t.: Reglement

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Algemene beoordeling

Hoofdstuk 3. Algemene beoordeling Hoofdstuk 3. Algemene beoordeling Samenvatting Tweederde van de Leidenaren zegt bekend te zijn met de taken van het college van Burgemeester en Wethouders en één op de tien heeft in het afgelopen jaar

Nadere informatie

Burger- en overheidsparticipatie Theoretisch kader

Burger- en overheidsparticipatie Theoretisch kader Burger- en overheidsparticipatie Theoretisch kader Inleiding Deze notitie beschrijft het theoretisch kader van de begrippen burger- en overheidsparticipatie. Het is tegelijkertijd bedoeld als agenda voor

Nadere informatie

De waarde van participatie

De waarde van participatie De waarde van participatie Omgevingswet Kirsten Veldhuijzen, Rob Kristel Lammers, VNG 24 september 2016 Raad op Zaterdag, Zwolle Invalshoeken De Omgevingswet Bredere context Omgevingswet Ontwikkeling samenleving

Nadere informatie

PARTICIPATIE VOLGENS FONTYS

PARTICIPATIE VOLGENS FONTYS PARTICIPATIE VOLGENS FONTYS BELANG VAN PARTICIPATIE Wie studeert of werkt bij Fontys, weet: wij hechten veel waarde aan de mening van onze studenten en medewerkers. Bij het maken van beleid en bij het

Nadere informatie

M A N I F E S T. Waarom VOLMONDIG JA? die boven alles het gemeenschappelijk belang dient en dus de goede oplossingen voortbrengt.

M A N I F E S T. Waarom VOLMONDIG JA? die boven alles het gemeenschappelijk belang dient en dus de goede oplossingen voortbrengt. M A N I F E S T Waarom VOLMONDIG JA? VOLMONDIG JA. Is de steen in de vijver van de oude gemeentepolitiek. VOLMONDIG JA. Strijdt voor een nieuwe open bestuursstijl in Breda. VOLMONDIG JA. Pleit voor meer

Nadere informatie

HOE DAN?! De gemeenteraad in de meervoudige democratie. Draaiboek voor democratisch samenspel

HOE DAN?! De gemeenteraad in de meervoudige democratie. Draaiboek voor democratisch samenspel HOE DAN?! De gemeenteraad in de meervoudige democratie Draaiboek voor democratisch samenspel 1 HOE DAN?! 2 HOE DAN?! Wat zijn nou goede manieren of werkvormen voor het lokale samenspel? 2 HOE DAN?! Waar

Nadere informatie

Democratisch toetsingskader bij bewonersinitiatieven

Democratisch toetsingskader bij bewonersinitiatieven Democratisch toetsingskader bij bewonersinitiatieven Werkvorm ter vernieuwing van de lokale democratie Anja B.M. Smits december 2017 Inwoners ontplooien steeds vaker initiatieven voor hun eigen leefomgeving,

Nadere informatie

Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht?

Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht? NVTZ Lokaliteit en toezicht houden Integraal samenwerken in de wijk: wat betekent dit voor toezicht? Rian van de Schoot -Vilans Programma Hervorming Langdurende Zorg en de opkomst van wijkteams Wat weten

Nadere informatie

Lokale Democratie, Vertrouwen en Burgerparticipatie. Prof. dr. Monique Leyenaar Drechtstedendinsdag, 7 februari 2012

Lokale Democratie, Vertrouwen en Burgerparticipatie. Prof. dr. Monique Leyenaar Drechtstedendinsdag, 7 februari 2012 Lokale Democratie, Vertrouwen en Burgerparticipatie Prof. dr. Monique Leyenaar Drechtstedendinsdag, 7 februari 2012 Weemoed naar vroeger? Realiteit Sociaal-maatschappelijke context is veranderd, politieke

Nadere informatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie

Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie BLANCO gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6463 Inboeknummer 15bst01200 Beslisdatum B&W 8 september 2015 Dossiernummer 15.37.551 Raadsvoorstel Programma Inwoners - en Overheidsparticipatie 2015-2018 Inleiding

Nadere informatie

gemeente Tiel ontvangen op:

gemeente Tiel ontvangen op: gemeente Tiel ontvangen op: 05-06-2018 **ID18.04370 ID18.04370 Van: Ans Borninkhof [mailto:burgerschapsvormingadvies@gmail.com] Verzonden: dinsdag 5 juni 2018 20:36 Aan: Smb TL Gemeente

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel Beter debatteren in commissie en raad

Initiatiefvoorstel Beter debatteren in commissie en raad 1 gemeente Eindhoven Griffie gemeenteraad Raadsnummer O4.RZOP8.OOZ Initiatiefvoorstel Beter debatteren in commissie en raad Samenvatting Door GroenLinks is in een motie aan de deelnemers van de debattraining

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015 De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden 2015 Inhoud De ervaring Leert 3 Workshops 4 1. Beperkte tijd, toch kwaliteit 2. Resultaat in de raad 3. Rollen en instrumenten 4. De decentralisatiedossiers

Nadere informatie

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen!

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen! Aan: De burgemeesters De gemeenteraadsleden en ondersteuners van de fracties De griffiers en medewerkers van de griffie De lokale bestuurders van politieke partijen Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie

1. De besluitvormingscyclus van de Gorcumse gemeenteraad te splitsen (zie bijlage) in:

1. De besluitvormingscyclus van de Gorcumse gemeenteraad te splitsen (zie bijlage) in: Raadsvoorstel: 2015-1405 Onderwerp: vergaderstructuur Datum: 9 juni 2015 Portefeuillehouder: G. Veldhuijzen Raadsbijeenkomst: 8 september Raadsvergadering: 24 september 2015 Programma: Bestuur Opsteller:

Nadere informatie

Verordening Adviesraad Sociaal Domein Ten Boer 2017

Verordening Adviesraad Sociaal Domein Ten Boer 2017 Verordening Adviesraad Sociaal Domein Ten Boer 2017 De raad van de gemeente Ten Boer; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 maart 2017 gelet op artikel 2.1.3, derde lid van de Wet maatschappelijke

Nadere informatie

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren,

Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016. Dames en heren, Speech Josee Gehrke presentatie Rob-advies 15,9 uur, 21 april 2016 Dames en heren, Allereerst hartelijk dank aan de Rob voor dit lezenswaardige rapport. Het doet me deugd dat de Rob zo veel punten heeft

Nadere informatie

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg

(Burger) participatie. De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli 2015 Tessa van den Berg (Burger) participatie De raad aan zet!? ZomerRaad Dinsdag 14 juli Tessa van den Berg AGENDA - Welke soorten en vormen van (burger)participatie zijn er? - Een korte theoretische introductie - Wat is en

Nadere informatie

Raadsbesluit W GEMEENTE VELSEN. Datum raadsvergadering: 27 oktober 2016 Datum IJmondcommissie: 11 oktober 2016 Raadsbesluitnummer: R16.

Raadsbesluit W GEMEENTE VELSEN. Datum raadsvergadering: 27 oktober 2016 Datum IJmondcommissie: 11 oktober 2016 Raadsbesluitnummer: R16. Raadsbesluit W GEMEENTE VELSEN Datum raadsvergadering: 27 oktober 2016 Datum IJmondcommissie: 11 oktober 2016 Raadsbesluitnummer: R16.056 Onderwerp Deelname steunfractieleden aan IJmondcommissie De raad

Nadere informatie

LINKEDIN DISCUSSIE status t/m 27 november 2011

LINKEDIN DISCUSSIE status t/m 27 november 2011 LINKEDIN DISCUSSIE status t/m 27 november 2011 Een van onze leden is op zoek naar een voorbeeld van een functieprofiel voor een onafhankelijk voorzitter voor hun Wmo-raad. Heeft iemand een dergelijk profiel

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum : Nijkerk, 2 november 2015 Betreft : Actieplan lokale rekenkamers Telefoon : 033-2473435 E-mail : info@nvrr.nl

Nadere informatie

De griffier als spil tussen buiten en binnen 8 juni 2018

De griffier als spil tussen buiten en binnen 8 juni 2018 De griffier als spil tussen buiten en binnen 8 juni 2018 De griffier als spil tussen buiten en binnen Het belang van raadscommunicatie Raadscommunicatie in Nederland (onderzoek 2018) Begin van een visie

Nadere informatie

Vorm geven aan lokale democratie

Vorm geven aan lokale democratie 1 Vorm geven aan lokale democratie BZK, Directie Democratie en Burgerschap VNG, Team Democratic Challenge Den Haag, juli 2017 Drie gesprekken, zes thema s In het voorjaar van 2017 zijn in Den Bosch (15

Nadere informatie

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden

De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden De Ervaring Leert! Programma voor gemeenteraden Inhoud De ervaring Leert 3 Workshops 4 1. Beperkte tijd, toch kwaliteit 2. Resultaat in de raad 3. Rollen en instrumenten 4. De decentralisatiedossiers 5.

Nadere informatie

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen!

Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging voor de bijeenkomsten Op tijd voor de gemeenteraadsverkiezingen! Aan: De burgemeesters De gemeenteraadsleden en ondersteuners van de fracties De griffiers en medewerkers van de griffie De lokale bestuurders van politieke partijen Datum: 25 oktober 2016 Onderwerp: Uitnodiging

Nadere informatie

Raadscommunicatie gemeente Bergen Griffie/Team Communicatie 12 juni

Raadscommunicatie gemeente Bergen Griffie/Team Communicatie 12 juni Raadscommunicatie gemeente Bergen 2014-2018 Griffie/Team 12 juni 2014 99-3 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 Afbakening raadscommunicatie 3 Inzet is noodzakelijk! 3 2 Doel en doelgroepen raadscommunicatie 4

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

Laat Wijdemeren de gemeente Stichtse Vecht in de steek?

Laat Wijdemeren de gemeente Stichtse Vecht in de steek? Schriftelijke vragen van De Lokale Partij www.delokalepartij.org twitter: @DeLokalePartij_ email: info@delokalepartij.org Wijdemeren, 28 juli 2015. Schriftelijke vragen De Lokale Partij Laat Wijdemeren

Nadere informatie

gemeente roerdalen Onderzoeksrapport "Regionaal (be)grip"veiligheidsregio Limburg- Noord Bijlageboek~ R~~ta_!_enenquête raadsleden

gemeente roerdalen Onderzoeksrapport Regionaal (be)gripveiligheidsregio Limburg- Noord Bijlageboek~ R~~ta_!_enenquête raadsleden gemeente roerdalen Raadsvoorstel Onderwerp: ------, - -- --------_---,- -~ - Onderzoeksrapport "VRLNRegionaal(be)GRIP?" ~ -"O -'---,-_ r---i n_d_ie_n_e_r_a_"g,_e_n_d_a,-p_u_nt_:_-!-i_r_a_a_d_s,-p_re_s_id_i_u_m

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2017 2018 30 985 Beleidsdoorlichting Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Nr. 27 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 6 maart 2018 De vaste commissie

Nadere informatie

Pagina 1 van 6 Versie 1 Registratienr.: Z/14/000757/742 Agendapunt 11

Pagina 1 van 6 Versie 1 Registratienr.: Z/14/000757/742 Agendapunt 11 Pagina 1 van 6 Versie 1 Afdeling: Griffie Leiderdorp, 3 juli 2014 Onderwerp: Pilot nieuwe vergaderstructuur Aan de raad. Beslispunten 1. Een pilot van een half jaar uit te voeren met een driewekelijkse

Nadere informatie

HANDREIKING DASHBOARD RAAD

HANDREIKING DASHBOARD RAAD Aanbevelingenboek HANDREIKING DASHBOARD RAAD UITWERKING HANDREIKING DASHBOARD RAAD VOOR DE GEMEENTERAAD VAN KAMPEN Aan Gemeenteraad Kampen Van Rekenkamercommissie Kampen Onderzoeksbureau Partners+Pröpper

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. raadsvergadering: 7 mei 2014. datum: 29 april 2014 gemeenteblad I nr.: 37 agenda nr.: 8. Aan de gemeenteraad,

RAADSVOORSTEL. raadsvergadering: 7 mei 2014. datum: 29 april 2014 gemeenteblad I nr.: 37 agenda nr.: 8. Aan de gemeenteraad, RAADSVOORSTEL raadsvergadering: 7 mei 2014 onderwerp: Raadsakkoord bijlage: ontwerp-besluit datum: 29 april 2014 gemeenteblad I nr.: 37 agenda nr.: 8 Aan de gemeenteraad, Na de gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag > Retouradres Pb 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag DGBW Turfmarkt 147 Den Haag Pb 20011 2500 EA Den Haag 2018-00001282822018-

Nadere informatie

Evaluatie kapsalons aan huis Handhaven of loslaten van het verbod op nieuwe kapsalons aan huis?

Evaluatie kapsalons aan huis Handhaven of loslaten van het verbod op nieuwe kapsalons aan huis? 1 Evaluatie kapsalons aan huis Handhaven of loslaten van het verbod op nieuwe kapsalons aan huis? Dronten, februari 2012 2 1. Inleiding Binnen de gemeente Dronten is sinds 2003 discussie gevoerd over het

Nadere informatie

Hervormingen in het lokaal re-integratiebeleid. Plan van aanpak quick scan

Hervormingen in het lokaal re-integratiebeleid. Plan van aanpak quick scan Hervormingen in het lokaal re-integratiebeleid Plan van aanpak quick scan Juni 2014 Colofon Rekenkamer Súdwest-Fryslân dr. M.S. (Marsha) de Vries (hoofdonderzoeker, secretaris) dr. R.J. (Rick) Anderson

Nadere informatie

REGLEMENT VAN ORDE REKENKAMERCOMMISSIE GEMEENTE VENLO

REGLEMENT VAN ORDE REKENKAMERCOMMISSIE GEMEENTE VENLO REGLEMENT VAN ORDE REKENKAMERCOMMISSIE GEMEENTE VENLO Vastgesteld rekenkamercommissie d.d. 22 september 2015 steller Y. van Geel doorkiesnummer 077-5699642 e-mail y.vangeel@venlo.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Verordening op de Burgeragendering en het Burgerinitiatief gemeente Utrecht 2018

Verordening op de Burgeragendering en het Burgerinitiatief gemeente Utrecht 2018 Initiatiefvoorstel Opgesteld door Kenmerk Vergaderdatum Portefeuille Geheim Has Bakker (raadslid D66) 0000 27 september (aanbieding) Wijkgericht werken en participatie Nee Verordening op de Burgeragendering

Nadere informatie

Maatschappijleer in kernvragen en -concepten

Maatschappijleer in kernvragen en -concepten Maatschappijleer in kernvragen en -concepten Deel I Kennis van de benaderingswijzen, het formele object Politiek-juridische concepten Kernvraag 1: Welke basisconcepten kent de politiek-juridische benaderingswijze?

Nadere informatie

Jaarverslag maart Postbus KA ROOSENDAAL.

Jaarverslag maart Postbus KA ROOSENDAAL. 28 maart 2017 Postbus 5000 4700 KA ROOSENDAAL www.rekenkamerwestbrabant.nl 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 3 1. Inleiding 5 1.1. Inleiding 5 2. Doelstellingen en organisatie 6 2.1. Wettelijke grondslag 6

Nadere informatie

In veel gemeenten in ons land zo niet alle zien we het gebeuren: VERSNIPPERING & FRAGMENTATIE ALS KANS OP POLITIEKE VERNIEUWING

In veel gemeenten in ons land zo niet alle zien we het gebeuren: VERSNIPPERING & FRAGMENTATIE ALS KANS OP POLITIEKE VERNIEUWING VERSNIPPERING & FRAGMENTATIE ALS KANS OP POLITIEKE VERNIEUWING opinie Bert Blase Bert Blase is waarnemend burgemeester van Vlaardingen en was eerder onder meer burgemeester van Alblasserdam en waarnemend

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding rv 321 RIS 79718_001019 Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding Op het terrein van het lokaal onderwijsbeleid is in de afgelopen jaren veel veranderd. De

Nadere informatie

De rekenkamercommissie heeft voor het onderzoek offertes gevraagd aan 3 adviesbureaus en heeft de opdracht gegund aan Partners+Pröpper.

De rekenkamercommissie heeft voor het onderzoek offertes gevraagd aan 3 adviesbureaus en heeft de opdracht gegund aan Partners+Pröpper. Inleiding De gemeente Zoetermeer profileert zich al enige jaren als ICT-stad. In de samenvatting van het Plan van aanpak Kenniseconomie en innovatie 2010 staat: Kenniseconomie en innovatie zijn, naast

Nadere informatie

GRIFFIEPLAN GEMEENTE MIDDEN-DRENTHE

GRIFFIEPLAN GEMEENTE MIDDEN-DRENTHE GRIFFIEPLAN 2011-2014 GEMEENTE MIDDEN-DRENTHE Inhoud 1. Inleiding 2. Doelstelling en kerntaken Griffie 3. Taakopvatting 4. Ambities van de gemeenteraad 5. Bedrijfsvoering Griffie Januari 2011, Cor Onderwater,

Nadere informatie

Aanwezig: Raadsleden, fractieassistenten, toekomstige raadsleden, bestuurs- en directieleden, managementteam, griffiemedewerkers.

Aanwezig: Raadsleden, fractieassistenten, toekomstige raadsleden, bestuurs- en directieleden, managementteam, griffiemedewerkers. De rol van de gemeenteraad. Verslag van de bijeenkomst d.d. 21 januari 2014. Aanwezig: Raadsleden, fractieassistenten, toekomstige raadsleden, bestuurs- en directieleden, managementteam, griffiemedewerkers.

Nadere informatie

DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN

DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN DÉ LANDELIJKE BEROEPSVERENIGING VOOR ONAFHANKELIJKE RAADSLEDEN Alkmaar, 10 december 2015 Geacht bestuur en fractie, De lokale partijen hebben in onze democratische rechtstaat een zeer belangrijke functie.

Nadere informatie

Politieke Avond Gooise Meren Handleiding / Algemene beschrijving.

Politieke Avond Gooise Meren Handleiding / Algemene beschrijving. Politieke Avond Gooise Meren Handleiding / Algemene beschrijving. 1. Inleiding In deze handleiding/beschrijving wordt aangegeven wat het doel c.q. karakter is (van de verschillende onderdelen) van de Politieke

Nadere informatie

Notitie Raadscommunicatie

Notitie Raadscommunicatie Notitie Raadscommunicatie 2018-2022 NOVEMBER 2018 Documentnummer INT-XXXXXX Start! 1. Inleiding... 3 2. Raadscommunicatie in Beverwijk: wat en waarom?... 3 3. Hoe communiceren we?... 4 4. Wensen vanuit

Nadere informatie

ZomerRaad. Basiskennis Gemeentefinanciën

ZomerRaad. Basiskennis Gemeentefinanciën ZomerRaad Basiskennis Gemeentefinanciën 22 juli 2014 Wat is ProDemos? Landelijk Niet-partijgebonden Zonder winstoogmerk Informeert over de democratische rechtsstaat Stimuleert actieve politieke deelname

Nadere informatie

Een Lokaal Referendum of niet?

Een Lokaal Referendum of niet? Een Lokaal Referendum of niet? Een eerste discussie over een lokaal in Krimpen aan den IJssel als onderdeel van burgerparticipatie. Inleiding In ons land zijn de afgelopen periode op het gebied van de

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

28 days ago. 7 comments. JoséUnfollow Follow José

28 days ago. 7 comments. JoséUnfollow Follow José Een van onze leden is op zoek naar een voorbeeld van een functieprofiel voor een onafhankelijk voorzitter voor hun Wmo-raad. Heeft iemand een dergelijk profiel beschikbaar? Sowieso komen er regelmatig

Nadere informatie

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal Verslag werkatelier over participatie en samenspel tussen samenleving en gemeentebestuur op 4 juni 2015 van 20:00 tot 23:00 uur in het Dorpshuis

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst woensdag 5 oktober visievorming toekomst relatie dorpen-gemeente

Verslag bijeenkomst woensdag 5 oktober visievorming toekomst relatie dorpen-gemeente Verslag bijeenkomst woensdag 5 oktober visievorming toekomst relatie dorpen-gemeente Aanwezig: ongeveer 75 inwoners De bijeenkomst startte om 19.30 uur met een korte introductie van wethouder Hans Nijhof

Nadere informatie

Wees eerder volksverbinder en volksverleider, dan volksvertegenwoordiger

Wees eerder volksverbinder en volksverleider, dan volksvertegenwoordiger Jeroen van Urk: Wees eerder volksverbinder en volksverleider, dan volksvertegenwoordiger (Van links naar rechts) Imrat Verhoeven, Petra Tiel en Jeroen van Urk 16 TIJDSCHRIFT Competenties van raadsleden

Nadere informatie

Visie op griffie Venray 2017

Visie op griffie Venray 2017 Visie op griffie Venray 2017 Bij mijn vertrek als raadsgriffier van de gemeente Venray is mij gevraagd om een visie te geven op de toekomstige griffie. Een griffie die in staat is om in een snel veranderende

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Opinieronde / peiling

Opinieronde / peiling Aan de Raad Made, 01-04-14 Reg.nr. 14int01525 Aan de commissie: Datum vergadering: Agendapunt : Opinieronde / peiling Opinieronde / peiling: 08-05-14 Agendapunt: 7 Onderwerp: Behoeftenonderzoek voor het

Nadere informatie

Raadsvoorstel: Onderwerp: inrichting presidium. Voorstel Te besluiten om:

Raadsvoorstel: Onderwerp: inrichting presidium. Voorstel Te besluiten om: Raadsvoorstel: 2015-1406 Onderwerp: inrichting presidium Datum: 9 juni 2015 Portefeuillehouder: G. Veldhuijzen Raadsbijeenkomst: 8 september Raadsvergadering: 24 september 2015 Programma: Bestuur Opsteller:

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 27 november 2012;

Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 27 november 2012; Verordening Wmo-raad gemeente Leudal 2013 De raad van de gemeente Leudal; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 27 november 2012; Overwegende dat op 1 januari 2007 de

Nadere informatie

Inleiding 7. 1 Een nieuwe praktijk: van regeltoepassing naar casusbeslissingen 11

Inleiding 7. 1 Een nieuwe praktijk: van regeltoepassing naar casusbeslissingen 11 Inhoudsopgave Inleiding 7 1 Een nieuwe praktijk: van regeltoepassing naar casusbeslissingen 11 2 Een nieuwe theorie: van bureaucratie naar casusorganisatie 25 2.1 Het bureaucratische principe 25 2.2 Webers

Nadere informatie

Testlab democratie Gezamenlijke bijeenkomst Voorst Oude IJsselstreek

Testlab democratie Gezamenlijke bijeenkomst Voorst Oude IJsselstreek Testlab democratie Gezamenlijke bijeenkomst Voorst Oude IJsselstreek Alinda van Bruggen Marion van der Vorst Erik Koopman 17 januari 2017 Opzet bijeenkomst 19.30 uur Opening en welkom door..? 19.35 uur

Nadere informatie

Participatie in Enschede 23 maart 2017

Participatie in Enschede 23 maart 2017 Participatie in Enschede 23 maart 2017 Wat heeft de rekenkamer onderzocht? Participatie is een breed begrip en kent verschillende betekenissen. In dit rapport hanteren we het begrip in de betekenis van

Nadere informatie

Speech VNG-voorzitter Jan van Zanen Raad op Zaterdag (Doe-dag over de omgevingswet) 16 september Alleen het gesproken woord geldt

Speech VNG-voorzitter Jan van Zanen Raad op Zaterdag (Doe-dag over de omgevingswet) 16 september Alleen het gesproken woord geldt Speech VNG-voorzitter Jan van Zanen Raad op Zaterdag (Doe-dag over de omgevingswet) 16 september 2017 Alleen het gesproken woord geldt Dames en heren, Wat goed om u hier, op zaterdagmorgen te zien. Het

Nadere informatie

REKENKAMERCOMMISSIE HEEMSTEDE

REKENKAMERCOMMISSIE HEEMSTEDE REKENKAMERCOMMISSIE HEEMSTEDE Jaarverslag 2018 Heemstede, maart 2019 Samenstelling 2018: Joost van Eijsden, extern lid/voorzitter Doke Pelleboer extern lid/secretaris Thera van der Heijden, raadslid Lenny

Nadere informatie

Startnotitie t.b.v. het opstellen van een communicatieplan gemeenteraad Nijmegen 1 oktober 2003

Startnotitie t.b.v. het opstellen van een communicatieplan gemeenteraad Nijmegen 1 oktober 2003 Startnotitie t.b.v. het opstellen van een communicatieplan gemeenteraad Nijmegen 1 oktober 2003 Inleiding In de commissie Algemeen Bestuur is de wens uitgesproken om over de communicatie van de gemeenteraad

Nadere informatie

Programma van de vergadering, lijst met onderwerpen die op de vergadering worden behandeld.

Programma van de vergadering, lijst met onderwerpen die op de vergadering worden behandeld. Begrippenlijst gemeenteraad Absolute meerderheid Manier van besluiten waarbij een voorstel is aangenomen als meer dan de helft van alle uitgebrachte stemmen vóór is. Agenda Programma van de vergadering,

Nadere informatie

Raadsledencongres. Den Bosch 20 januari Jornt van Zuylen

Raadsledencongres. Den Bosch 20 januari Jornt van Zuylen Raadsledencongres Den Bosch 20 januari 2018 Jornt van Zuylen Hoe democratisch is jouw gemeente? Facts & fake-news Demo-index + Opkomst +/- Vertrouwen +/- Wat wil de burger? Terugkijken & voorspellen Waarom

Nadere informatie

Handreiking besluitvorming over opvang asielzoekers en huisvesting statushouders

Handreiking besluitvorming over opvang asielzoekers en huisvesting statushouders Handreiking besluitvorming over opvang asielzoekers en huisvesting statushouders Laurens van der Varst, 22 februari 2016 Doel themasessie vandaag Doelen 1. Toelichten van handreiking besluitvorming 2.

Nadere informatie

Lokale democratie en dualisme 1

Lokale democratie en dualisme 1 Lokale democratie en dualisme Door Yannick Six, april 2017 Introductie Er zijn in 2016 verschillende rapporten verschenen over de staat van de lokale democratie. Dit onderwerp houdt veel bestuurders bezig.

Nadere informatie

Profielschets Raadsadviseur Fusiegemeente Altena

Profielschets Raadsadviseur Fusiegemeente Altena Profielschets Raadsadviseur Fusiegemeente Altena Altena De nieuwe gemeente Altena gaat op 1 januari 2019 van start en bestaat uit de huidige gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem. Met de herindeling

Nadere informatie

Maatschappelijke vorming

Maatschappelijke vorming toelichting Hoe kan de school de leerling helpen om zich te ontwikkelen tot een actieve, verantwoordelijke en sociale burger? Een belangrijke taak van de school is om leerlingen voor te bereiden op hun

Nadere informatie