Een bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ROCKLIBRARY@LEUVEN. Een bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen"

Transcriptie

1 Een bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen Eindverslag OOI2006/08 M. Niclaes (projectmedewerker) M. Sintubin, J. Elsen & J. Hertogen (promotoren) September 2009

2 OOI2006/08 Eindverslag 2 Vertel me, en ik vergeet Toon me, en ik herinner Betrek me, en ik versta Confucius ( v.chr.)

3 OOI2006/08 Eindverslag 3 OOI 2006/08 Een bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen A library of thin sections and rock slices MANUEL SINTUBIN 1 hoofdpromotor JAN ELSEN²,JAN HERTOGEN ³ copromotoren MARIAN NICLAES 4 projectmedewerker VOORWOORD Dit verslag vormt de weerslag van de stand van zaken op het einde van het onderwijsinnovatieproject /08. In dit eindverslag wordt vooreerst het projectverloop geschetst. Vervolgens wordt er dieper ingegaan op de resultaten van het project. Tenslotte wordt het project kritisch geëvalueerd en de vooruitzichten voor de toekomst geschetst. Leuven, 25 september Hoogleraar, Departement Aard- en Omgevingswetenschappen, Celestijnenlaan 200E, B-3001 Leuven, ² Hoofddocent, Departement Aard- en Omgevingswetenschappen, Celestijnenlaan 200E, B-3001 Leuven, ³ Gewoon hoogleraar, Departement Aard- en Omgevingswetenschappen, Celestijnenlaan 200E, B-3001 Leuven, 4, Departement Aard- en Omgevingswetenschappen, Celestijnenlaan 200E, B-3001 Leuven,

4 OOI2006/08 Eindverslag 4 INHOUDSTABEL 1. Inleiding Motivatie Doel van het project Algemeen doel Operationele doelstellingen Samenstelling van het projectteam Projectverloop Prospectie en inventarisering Concept uitwerken en aanmaak slijpplaatjes en gesteentelamellen Test PAL-sessies microscopie en verder uitwerken gegevensbestand Aanmaak fysische bibliotheek, nieuwe slijpplaatjes Tweede test PAL-sessies microscopie, uitwerking onderwijskundig kader; inrichting microscopielokaal Stand van zaken op einde van project ( to do list) Resultaten Opbouw collecties Fysische bibliotheek Codering- en classificatiesysteem Gegevensbestand Virtuele bibliotheek Evaluatie Onderwijskundig kader Gebruik van rocklibrary in opleidingsonderdelen PAL-sessies microscopie Evaluatie Begeleiding en terugkoppeling Handleidingen rocklibrary Draaiboek PAL-sessies microscopie Evaluatie Opvolging Beheer van de rocklibrary Opvolging van de onderwijskundige inkadering Initiatieven voor documentatie en brede rapportering Presentaties Wetenschappelijke publicaties Analyse van het onderwijsinnovatieproject Conclusies Financieel verslag Bijlagen...31

5 OOI2006/08 Eindverslag 5 1. Inleiding 1.1 Motivatie Een slijpplaatje is een doorsnede door een natuurlijk of synthetisch materiaal dun genoeg zodat het (al of niet geheel) transparant voor licht of andere elektromagnetische straling wordt. Hierdoor kan het materiaal bestudeerd worden door middel van een optische microscoop. In de geologie en materiaalkunde beoogt de optische microscopie de studie van de microscopische opbouw van natuurlijke gesteenten en synthetische materialen, met bijzondere aandacht voor de opbouwende bestanddelen, hun interne karakteristieken en de onderlinge relatie uitgedrukt in microstructuren en patronen. Hierdoor wordt getracht meer te weten te komen over de fysische en/of chemische processen die het materiaal gevormd hebben of veranderd hebben. In beide wetenschapsdisciplines vormt microscopisch onderzoek dan ook een essentieel onderdeel van de onderzoekstrategie. Binnen de aardwetenschappen is microscopisch onderzoek aan de hand van slijpplaatjes een essentiële basisonderzoeksvaardigheid. Het is immers een voortzetting op microscopische schaal van de macroscopische (op het terrein) en de mesoscopische (op een gesteentemonster) waarnemingen. Deze onderzoeksmethodiek wordt dan ook courant aangewend bij de studie van mineralen (mineralogie), sedimenten (sedimentologie), gesteenten (petrologie), bodems (pedologie), geologische structuren (geodynamica), natuurlijke en synthetische bouwmaterialen (toegepaste geologie & mineralogie), grondstoffen, enz. Binnen de opleiding Geologie wordt er dan ook zeer veel belang gehecht aan het trainen van deze onderzoeksvaardigheid (zie o.a. Zelfevaluatierapport Geologie 2009). Geologie is bij uitstek een waarnemingsgebaseerde ervaringswetenschap. De opbouw van een expertise gebeurt dan ook door een veelvuldig contact met de geologische realiteit in al zijn complexiteit. Deze kennisconstructie kan alleen maar gerealiseerd worden binnen het onderwijs indien de student binnen zijn leeromgeving hiertoe maximaal de gelegenheid krijgt. Dit geldt ook voor de basisvaardigheid van optische microscopie. De student kan enkel ervaring opbouwen door herhaaldelijk te oefenen op een veelheid van slijpplaatjes uit diverse geologische contexten. Binnen de bestaande contactmomenten hebben de studenten onvoldoende tijd om deze expertise op te bouwen. De bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen die we kortweg de naam 1 hebben gegeven beantwoordt aan dit opzet. Het biedt de student een instrument aan om maximaal deze essentiële onderzoeksvaardigheid te oefenen binnen zijn leeromgeving (zowel binnen als buiten de geplande contactmomenten). Zo vormt de rocklibrary een belangrijke ondersteuning in het leerproces. Door de rocklibrary te integreren in de opleidingonderdelen van de opleiding Geologie zal de student bovendien aangezet worden verbanden te zien tussen de verschillende disciplines binnen de geologie, een cruciaal onderdeel van de wetenschappelijke attitudevorming. 1 Het project is volledig uitgewerkt in het Engels, zeker met het oog op een zo ruim mogelijke toegankelijkheid (bv. buitenlandse studenten en onderzoekers).

6 OOI2006/08 Eindverslag 6 De rocklibrary staat ook centraal in de vakoverschrijdende PAL-sessies microscopie, waarbij de student aangemoedigd wordt op een meer geïntegreerde manier naar slijpplaatjes te kijken. Zo leren ze de kennis die ze opgebouwd hebben in verschillende opleidingsonderdelen te combineren bij microscopisch onderzoek in het kader van onderzoeksopdrachten. In de reguliere practica wordt microscopie immers toegespitst op één of een beperkt aantal aspecten die betrekking hebben tot een deeldiscipline van de geologie. Studenten focussen zich dan doorgaans op dat ene aspect en verliezen alle andere aspecten uit het oog. De rocklibrary vormt ook een instrument om het potentieel van de uitgebreide collecties van slijpplaatjes die tot nu toe verspreid aanwezig zijn binnen de diverse onderzoekseenheden van de afdeling Geologie te centraliseren om zo het kader te creëren om de slijpplaatjes optimaal te laten renderen in het onderwijs. Tenslotte is er de bewuste keuze gemaakt een bibliotheek samen te stellen van slijpplaatjes en de bijhorende gesteentelamellen. Deze combinatie garandeert dat microscopische waarnemingen op het slijpplaatje in verband gebracht kunnen worden met de mesoscopische werkelijkheid van het gesteentemonster. Hierdoor wordt een eerste stap gezet in de contextualisering van het microscopisch onderzoek in de complexe geologische realiteit. 1.2 Doel van het project Algemeen doel Dit onderwijsinnovatieproject beoogt de realisatie van een bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen. In deze bibliotheek worden slijpplaatjes uit didactische en onderzoekscollecties samengebracht en thematisch georganiseerd volgens bepaalde selectiecriteria. Daarnaast wordt een complementaire collectie gesteentelamellen aangemaakt. Bovendien zal een selectie- & zoeksysteem volgens diverse opties worden uitgetekend. Als proof of concept wordt de rocklibrary geïntegreerd in het onderwijs binnen de disciplines mineralogie, petrologie en structurele geologie (de vakgebieden van de promotoren). Tevens zal een onderwijskundig kader worden ontwikkeld waarbinnen de rocklibrary optimaal kan renderen Operationele doelstellingen De volgende operationele doelstellingen zijn vooropgesteld in het projectvoorstel: 1. Ontwerp en realisatie van bibliotheek van slijpplaatjes en gesteentelamellen realisatie van een fysische bibliotheek, bestaande uit een collectie van slijpplaatjes en gesteentelamellen; uitbouw van een representatieve basiscollectie van mineralen, gesteenten en geologische structuren (bachelorniveau); uitbouw van wetenschappelijke referentiecollectie (masteren doctoraalniveau) (collectie van ~500 slijpplaatjes en bijhorende gesteentelamellen); uitwerken van performant selectie- en zoeksysteem, waarbij naast de zuivere classificatie ook aandacht wordt besteed aan disciplineoverschrijdende verbanden;

7 OOI2006/08 Eindverslag 7 realisatie van virtuele slijpplaatjesbibliotheek, aangeboden via een webstek, met als doel de slijpplaatjes (en bijhorende gesteentelamellen) verder te contextualiseren; enerzijds kan dit bestaan uit duidende informatie met betrekking tot het slijpplaatje (bv. locatie van staalname, ouderdom, analyseresultaten, ), maar anderzijds uit beelden van het slijpplaatje aan de hand van andere microscopische technieken alsook dynamische video-opnames. 2. Ontwerp van leeractiviteiten ontwikkelen van leeractiviteiten binnen een onderwijskundig kader waarbij de rocklibrary optimaal dienst kan doen op de vooropgestelde doelstellingen van opleidingsonderdelen en opleiding te realiseren binnen de krijtlijnen van Begeleide Zelfstudie. 3. Begeleiding en terugkoppeling begeleiding van docent en student bij de uitvoering van de ontworpen leeractiviteiten; testen van het gebruik van de rocklibrary in concrete opleidingscontexten (binnen en buiten reguliere contactmomenten); optimalisering van rocklibrary en van leeractiviteiten; opstellen van gebruikersvriendelijke handleidingen voor zowel de student en onderzoeker (eindgebruiker) als de docent en onderzoeker (toeleverancier van materiaal en informatie). 1.3 Samenstelling van het projectteam Prof. Dr. Manuel Sintubin hoofdpromotor Prof. Dr. Jan Elsen copromotor Prof. Dr. Jan Hertogen copromotor M. Niclaes projectmedewerker Mede gerealiseerd met de steun van: H. Nijs technische ondersteuning (aanmaak gesteentelamellen & slijpplaatjes) J. Boon ICT-ondersteuning (MySQL; ontwikkeling van webstek en interface ) L. Machiels, G. Mertens, B. Neyt didactische ondersteuning bij uitwerken onderwijskundig kader I. Berwouts didactische uitwerking van thematische collectie Bretagne H. Claes ondersteuning afwerking rocklibrary K. Vos, L. Lammens, F. Hassendonckx, R. Adriaens, M. Naert, A. De Cleyn, E. Fierens,K. Dirix, K. Maussen, W. Vienne, H. Vermeiren, D. Le Lièvre, T. Haerinck, J. Van Wilderode studentopleiders PAL-sessies microscopie P. Ariën (ICTS) ICT-ondersteuning (MySQL; PHP; ) P. Caris ondersteuning bij uitwerking van PAL-sessies

8 OOI2006/08 Eindverslag 8 2. Projectverloop Het project is begonnen op 1 februari Tot 31 augustus 2008 (18 maanden) heeft de projectmedewerker voltijds aan het project gewerkt. Van 1 september 2008 tot 30 juni 2009 (10 maanden) heeft de projectmedewerker halftijds verder gewerkt aan het project. Deze verlenging van de projectduur heeft ons een extra semester gegeven om de integratie van de rocklibrary in het onderwijskundig kader verder uit te testen (zie verder). Tijdens de eerste fase lag de nadruk voornamelijk op de technische aspecten van het project. In die periode werd dan ook maandelijks een werkvergadering belegd van de stuurgroep, bestaande uit de projectmedewerker en de promotoren (totaal van 12 vergaderingen). 2.1 Prospectie en inventarisering In de periode februari-juni 2007 kwamen volgende aspecten aan bod: meubels, organisatie en inrichting van de fysische bibliotheek voor de slijpplaatjes worden verschillende opties van bestaande diakasten bestudeerd; voor de gesteentelamellen gaat de voorkeur naar een ladekast in de didactische ruimte (lokaal ) in het Geo-Instituut; de fysische bibliotheek wordt best gerealiseerd in of in de onmiddellijke nabijheid van het microscopielokaal (lokaal , Geo-Instituut); opbouw en structuur van gegevensbestand een doordachte opbouw en relationele structuur van het gegevensbestand is cruciaal voor de doeltreffendheid van een zoek- en selectiesysteem; hieraan wordt dan ook in deze eerste fase veel aandacht besteed; een belangrijk aspect hierbij is de identificatie van die gegevens die zeker dienen te worden opgenomen in het gegevensbestand; alvorens het gegevensbestand wordt gerealiseerd, is de opbouw en structuur besproken met P. Ariën (ICTS); codering- & classificatiesysteem een uniek coderingsysteem van de slijpplaatjes (en bijhorende gesteentelamellen) is ook belangrijk voor een doeltreffend zoek- en selectiesysteem; er wordt gekozen voor een UDC-systeem; software uit een prospectie en bespreking met experten binnen ICTS is gekozen te werken met MySQL voor de ontwikkeling van het gegevensbestand en met PHP voor de interface met een webbrowser; inventaris een eerste inventaris is gemaakt van het beschikbare materiaal met betrekking tot bouwstenen en mineralen; opbouw collecties een eerste reflectie binnen de stuurgroep wordt gevoerd rond de opbouw van de collecties; er wordt overwogen te werken met enerzijds didactische basiscollecties (vooral bachelorniveau) en thematische referentiecollecties (vooral master- en doctoraatsniveau).

9 OOI2006/08 Eindverslag 9 Op het einde van deze eerste fase (29 mei 2007) wordt aan de hand van een posterpresentatie (zie bijlagen 4 & 5) tijdens het doctoraatsweekend in Matagne-la-Petite een terugkoppelingsmoment ingelast met betrekking tot de opbouw en structuur van het gegevensbestand. Aan het doctoraatsweekend van de Afdeling Geologie nemen alle actieve onderzoekers deel (docenten, postdoctorale onderzoekers, doctorandi). 2.2 Concept uitwerken en aanmaak slijpplaatjes en gesteentelamellen In de periode juli-december 2007 werden volgende acties ondernomen: fysische bibliotheek met betrekking tot de inrichting van de ladekast (lokaal , Geo-Instituut) wordt nagedacht over een flexibele inrichting met tussenschotjes (zie figuur 1b); voor een veilige en overzichtelijke opslag van slijpplaatjes is nog geen oplossing gevonden; gegevensbestand de opbouw en structuur van het gegevensbestand wordt gefinaliseerd en uitgevoerd in MySQL en PHP; codering- & classificatiesysteem het UDC-systeem (zie bijlage 12; zie 3.1.3) wordt uitgewerkt; onderwijskundig kader na een presentatie door rond Peer Assisted Learning (PAL), georganiseerd aan de K.U.Leuven op 11 oktober 2007 ( Hapje Onderwijs, Groep W&T) wordt gekozen om de rocklibrary buiten de reguliere contactmomenten aan te wenden in PAL-sessies microscopie; er wordt een eerste informatiesessie (7 december 2007) georganiseerd voor masterstudenten Geologie om studentopleiders te rekruteren; de eerste PAL-sessies worden gepland in het tweede semester van het academiejaar ; aanmaak collecties er wordt gestart met de aanmaak van nieuwe slijpplaatjes en gesteentelamellen (zowel door H. Nijs als via uitbesteding aan het bedrijf Miekinia in Polen). 2.3 Test PAL-sessies microscopie en verder uitwerken gegevensbestand In de periode januari-juni 2008 (tweede semester academiejaar ) spitste de aandacht zich toe op: fysische bibliotheek de flexibele inrichting (met mobiele tussenschotjes) van de ladekast voor gesteentelamellen wordt gepland en gerealiseerd; gegevensbestand het gegevensbestand en interface zijn operationeel op de server van het Geo- Instituut; de werking wordt nu getest en geoptimaliseerd (door vereenvoudiging van code); PAL-sessies microscopie een eerste test wordt uitgevoerd; 4 PAL-sessies vinden plaats (maandagavond van 18h00 tot 21h00; tussen 7 april en 14 mei 2008); de studentenopleiders (masterstudenten) worden opgeleid; een community wordt opgestart op TOLEDO waarop bachelorstudenten zich kunnen inschrijven voor de PAL-sessies; op het einde van deze eerste test worden de studentopleiders bevraagd (zie bijlage 2; zie 3.2.2).

10 OOI2006/08 Eindverslag 10 Op het einde van deze fase (5 juni 2007) wordt aan de stand van zaken aan de hand van een mondelinge presentatie (zie bijlage 6 & 7) geschetst tijdens het doctoraatsweekend in Matagne-la-Petite. Dit geeft ons weerom een terugkoppelingsmoment vooral met betrekking tot het onderwijskundig kader van de rocklibrary. 2.4 Aanmaak fysische bibliotheek, nieuwe slijpplaatjes In de periode juli-december 2008 werden volgende acties ondernomen: fysische bibliotheek de ladekast voor de gesteentelamellen is ingericht en kan worden gevuld met de reeds aanwezige gesteentelamellen (zie figuur 1; 3.1.2); de knoop wordt doorgehakt met betrekking tot de inrichting van een diakast voor de opslag van de slijpplaatjes (zie figuur 2; 3.1.2); virtuele bibliotheek het hele systeem is nu operationeel en toegankelijk via de centrale login van de K.U.Leuven (s- of u-nummer) (ees.kuleuven.be/rocklibrary/); aanmaak collecties nieuwe slijpplaatjes en gesteentelamellen worden gerealiseerd in het kader van een thematische collectie Bretagne en de didactische collectie Structurele Geologie. PAL-sessies microscopie een tweede reeks PAL-sessies voor het academiejaar wordt voorbereid; aan de hand van de evaluatie van de eerste reeks PAL-sessies wordt de opleiding van de studentopleiders herbekeken; ook wordt nagedacht over een meer optimale inrichting van het microscopielokaal; Inkadering er wordt een zelfstandige oefening uitgewerkt voor het opleidingsonderdeel G0O72B Mineralogie waarbij de fysische en virtuele bibliotheek door de studenten gebruikt dient te worden. Op een internationaal congres, georganiseerd in Aachen (Duitsland), wordt in een sessie rond geoscience education een mondelinge presentatie verzorgd (29 september 2008) met betrekking tot de rocklibrary en de onderwijskundige inkadering (zie bijlagen 8 & 9). Vanaf september 2008 werkte de projectmedewerker voor de laatste periode halftijds. 2.5 Tweede test PAL-sessies microscopie, uitwerking onderwijskundig kader; inrichting microscopielokaal In de periode januari-juni 2009 werden volgende acties ondernomen: fysische bibliotheek de inrichting van de slijpplaatjeskast wordt uitgevoerd; in slijpplaatjeskast wordt geïnstalleerd in het microscopielokaal (lokaal , Geo-Instituut); virtuele bibliotheek de gebruikersvriendelijkheid van het selectie- en zoeksysteem, alsook van het invoersysteem wordt verder uitgetest; de kinderziektes van het systeem worden maximaal verholpen; inrichting microscopielokaal het microscopielokaal wordt verder uitgerust met projectiemiddelen die gekoppeld zijn aan een optische microscoop; deze nieuwe toepassing komt het onderwijskundige verankering van de rocklibrary en van de PAL-sessies microscopie ten goede;

11 OOI2006/08 Eindverslag 11 leeractiviteiten het gebruik van de rocklibrary aan de hand van leeractiviteiten in het kader van reguliere contactmomenten en opdrachten verbonden aan opleidingsonderdelen worden uitgetest in het opleidingsonderdeel G0O72B Mineralogie (basiscollectie Mineralogie; bachelor in de geologie) en het opleidingsonderdeel G0B88A Continental Tectonics (thematische collectie Bretagne; master in de geologie). PAL-sessies microscopie een tweede reeks wordt uitgevoerd; 5 PAL-sessies vinden plaats (maandag- of dinsdagavond van 18h00 tot 21h00; tussen 9 maart en 19 mei 2008); de studentenopleiders (masterstudenten) worden opgeleid; opnieuw wordt een community opgestart op TOLEDO waarop bachelorstudenten zich kunnen inschrijven voor de PAL-sessies. Op een internationale studiedag rond PAL, georganiseerd door de faculteit Wetenschappen aan de K.U.Leuven, wordt een mondelinge presentatie verzorgd (3 april 2009) met betrekking tot de onderwijskundige toepassing van de rocklibrary (zie bijlagen 10 & 11). Verder wordt er gewerkt aan de diverse handleidingen (zie 3.3.1), de portaalsite, internationale publicaties (zie 5.2) en het eindverslag van dit onderwijsinnovatieproject. 2.6 Stand van zaken op einde van project ( to do list) Op het einde van de verlengde projectperiode (juli 2009) is de fysische bibliotheek volledig ingericht en operationeel (zie 3.1.2). De virtuele bibliotheek is operationeel, maar heeft nog te leiden aan kinderziektes (zie 3.1.5). Aspecten van het project die nog dienen te worden gefinaliseerd: handleidingen rocklibrary handleiding voor gebruiker (zoek- & selectiesysteem); handleiding voor invoerders van informatie en materiaal; vademecum over opbouw en structuur gegevensbestand en programma (MySQL; PHP); draaiboek PAL-sessies microscopie handleiding en draaiboek voor de organisatie van PALsessies (opleiding studentopleiders, bevragingen, ) (zie 3.2.2); presentatie aan POC Geologie de resultaten van dit onderwijsinnovatieproject dienen nog te worden voorgesteld aan de POC Geologie; tevens zal een algemene presentatie en inhuldiging georganiseerd worden; publicaties afwerken van publicaties; portaalsite afwerken van portaalsite

12 OOI2006/08 Eindverslag Resultaten 3.1 Centraal in de rocklibrary staat de fysische bibliotheek, bestaande uit een collectie splijpplaatjes (opgeslagen in de slijpplaatjeskast) en bijhorende gesteentelamellen (opgeslagen in een ladekast). Daarnaast is er het relationele gegevensbestand dat via een webbrowser toegankelijk is via de K.U.Leuven login (ees.kuleuven.be/rocklibrary/). Dit gegevensbestand vormt de kern van de virtuele bibliotheek. In deze virtuele bibliotheek is informatie terug te vinden over de mineralen en gesteenten die opgenomen zijn in de fysische bibliotheek. De realisatie van de fysische bibliotheek heeft er ook toe geleid dat het microscopielokaal verder is ingericht met projectiemogelijkheden en didactische posters. Samen met de geïntegreerde rocklibrary hebben we zo een performante leeromgeving gecreëerd waarbinnen de student alle mogelijkheden krijgt zijn microscopievaardigheden te trainen Opbouw collecties Van bij de aanvang van het project is het steeds de bedoeling geweest dat de rocklibrary niet zomaar een opslag is van slijpplaatjes en gesteentemonsters, maar een weloverwogen collectie wordt die de student in zijn leeromgeving moet ondersteunen in het trainen van zijn microscopievaardigheden. Er zijn dan ook twee typen collectie: didactische basiscollecties en thematische referentiecollecties. De didactische basiscollecties hebben tot doel het leerproces in de basisdisciplines van de geologie te ondersteunen, voornamelijk in de bacheloropleiding. Voor het ogenblik zijn volgende collecties reeds in opbouw: monokristallen deze collectie slijpplaatjes laat toe de optische eigenschappen van bepaalde basismineralen aan te leren (doorsneden van isotrope mineralen (bv. grossulaar); verschillende doorsneden van kristallen van éénassige mineralen (bv. kwarts, calciet, apatiet); verschillende doorsneden van kristallen van tweeassige mineralen (bv. stauroliet, olivijn, bariet)); deze collectie is speciaal aangemaakt in het kader van het bacheloropleidingsonderdeel G0O72B Mineralogie; monomineralen deze collectie laat toe de optische eigenschappen van bepaalde basismineralen te bestuderen in een slijpplaatje van een gesteente (er werden hiervoor gesteenten uitgezocht die hoofdzakelijk uit één mineraal bestaan); deze collectie is speciaal aangemaakt in het kader van het bacheoloropleidingsonderdeel G0O72B Mineralogie; structurele geologie verschillende collecties slijpplaatjes & gesteentelamellen (bv. breukgesteenten, myloniten, tektonieten) in het kader van het bacheloropleidingsonderdeel G0O87 Structurele Geologie & Tektoniek.

13 OOI2006/08 Eindverslag 13 De thematische collecties hebben tot doel als referentiemateriaal dienst te doen in meer onderzoeksgerichte leeractiviteiten, voornamelijk in het kader van de masteropleiding, alsook als referentiemateriaal in onderzoeksopdrachten in het kader van de bachelorproef, masterproef en doctoraal onderzoek. Deze collecties zijn natuurlijk ook toegankelijk voor alle onderzoekers. Voor het ogenblik bestaan volgende thematische collecties: bouwstenen in het kader van het opleidingsonderdeel G0B59A Applied Mineralogy werd een collectie slijpplaatjes en gesteentelamellen aangemaakt van gesteenten die gebruikt worden als bouwstenen (bv. Gobertangesteen; Balegemse steen; Euvillesteen; Doornikse steen, Cararramarmer); Bretagne deze collectie slijpplaatjes en gesteentelamellen geeft een beeld van de aanwezige gesteenten in het Paleozoïsche Armoricaans sokkelmassief ontsloten in westelijk Bretagne; deze collectie wordt gebruikt in het opleidingsonderdeel G0B88 Continental Tectonics (zie 3.2.1); Lithostratigrafie van België een aanvang is genomen een referentiecollectie samen te stellen van de belangrijkste gesteenten in de Belgische geologische context Fysische bibliotheek De fysische bibliotheek is tweeledig: de ladekast voor gesteentelamellen en de slijpplaatjeskast. De ladekast voor gesteentelamellen (zie figuur 1) bevindt zich in de didactische ruimte (lokaal ) in het Geo-Instituut. Deze didactische ruimte is gesitueerd in de directe omgeving van de les- en oefenlokalen, alsook in de directe omgeving van het microscopielokaal (lokaal ). De ladekast bevat 36 laden. Elke lade kan op een flexibele manier worden onderverdeeld met tussenschotjes op basis van de grootte van de gesteentelamel (zie figuur 1). Elke lade heeft een gemiddelde capaciteit van ongeveer 30 gesteentelamellen (zie figuur 1). De ladekast heeft dus een totale capaciteit van ongeveer 1100 gesteentelamellen. De schema s van de lade-indeling (zie bijlage 13) is te raadplegen zowel in een mapje ter plekke als op de webstek. Voor het ogenblijk bestaat de collectie uit 154 gesteentelamellen (didactische collectie Structurele Geologie; thematische collecties Bouwstenen en Bretagne). a. b. c. Figuur 1: (a) de ladekast voor gesteentelamellen; (b) een lade met flexibele indeling met tussenschotjes; (c) een voorbeeld van een gevulde lade met gesteentelamellen.

14 OOI2006/08 Eindverslag 14 a. b. c. Figuur 2: (a) de slijpplaatjeskast; (b) een voorbeeld van een gevulde legger; (c) een detailzicht van enkele slijpplaatjes belicht door de lichtbak. De slijpplaatjeskast is een omgevormde diakast (zie figuur 2). De slijpplaatjeskast bevindt zich in het microscopielokaal (lokaal ) in het Geo-Instituut. De aanwezigheid van de slijpplaatjeskast in het microscopielokaal verzekert de toegankelijkheid van de rocklibrary. De gekozen optie is een diakast die onderaan voorzien is van een lichtbak. De slijpplaatjes bevinden zich in uitschuifbare leggers (zie figuur 2). Een slijpplaatje past net in een diavakje. Door de combinatie van lichtbak en uitschuifbare leggers krijgt men door het doorvallen licht een overzicht van de aanwezige slijpplaatjes (zie figuur 2). Elke legger heeft een capaciteit van 63 slijpplaatjes. In totaal zijn er 48 leggers. We beschikken dus over een totale capaciteit van meer dan 3000 slijpplaatjes. De schema s van de leggerindeling (zie bijlage 14) is te raadplegen in een mapje ter plekke alsook op de webstek. Voor het ogenblik bestaat de collectie uit 380 slijpplaatjes (didactische collecties Mineralogie en Structurele Geologie; thematische collecties Bouwstenen en Bretagne) Codering- en classificatiesysteem Elk slijpplaatje en bijhorende gesteentelamel moeten een uniek nummer hebben. Deze codering moet echter ook toelaten het slijpplaatje te classificeren en onmiddellijk te herkennen tot welke collectie het behoort. Er is geopteerd voor het internationale UDC-systeem (Universal Decimal Classification) dat courant gebruikt wordt in bibliotheken. Dit is een flexibel systeem dat gemakkelijk uitbreidbaar is. Het gebruikte codering- en classificatiesysteem is terug te vinden in bijlage 12. De gebruikte code is als volgt samengesteld: ABC.DEF-G. Het eerste deel van de code ABC geeft de hoofdclassificatie weer; het tweede deel DEF laat toe bijkomende informatie in de code op te nemen; het laatste deel G vormt het unieke nummer van elk slijpplaatje. Zo bijvoorbeeld geeft de code aan dat het 354 ste slijpplaatje dat opgenomen is in de rocklibrary, tot de mylonietcollectie (323) behoort; de bijkomende informatie handelt over het geologische domein (6) dat het Armoricaanse massief is in Bretagne (01).

15 OOI2006/08 Eindverslag 15 Rock Entity Attribute Relationship: has an / belongs to Subtype entity Structure Fabric Components Other particle Allochem Bioclast Mineral Micro Macro- Meso Micro Macro- Meso Minor, accessory Main, Major Minor, accessory Main, Major Minor, accessory Main, Major Monocrystal Minor, accessory Main, Major ROCK SLICE THIN SECTION Database Herman Nijs Original name ROCK SLICE & THIN SECTION Background Collection Extra information Figuur 3: de algemene structuur van het relationele gegevensbestand Gegevensbestand Het relationele gegevensbestand vormt de kern van het virtuele deel van de rocklibrary. Het relationele aspect is belangrijk om een multidisciplinaire aanpak mogelijk te maken met betrekking tot het zoeken en selecteren. Het gegevensbestand is ontwikkeld in MySQL, in plaats van in MS Access, opdat meerdere gebruikers gelijktijdig en van op verschillende locaties toegang kunnen krijgen en omwille van de compatibiliteit met PHP. Bovendien kan het gegevensbestand ook beter beveiligd worden in MySQL 2. Een goede en logische structuur ligt aan de basis van een duidelijk en performant zoek- en selectiesysteem. Om de bruikbaarheid van de bibliotheek te garanderen is zo n zoek- en selectiesysteem naast de mogelijkheid voor een permanente update van de bibliotheek noodzakelijk. Het gegevensbestand is gestructureerd in verschillende objecten, die op hun beurt beschreven worden aan de hand van hun eigenschappen. De objecten worden aan elkaar gekoppeld met behulp van relaties (aangeduid met het teken ). Dankzij deze relaties is het mogelijk om in de virtuele bibliotheek te zoeken op specifieke eigenschappen of combinaties van eigenschappen. De resultaten zullen weergegeven worden in 2 DuBois, P., 2003, Migration from Microsoft Access to MySQL,

16 OOI2006/08 Eindverslag 16 een lijst van slijpplaatjes en/of gesteentelamellen waaruit de gebruiker de gewenste slijpplaatjes/gesteentelamellen kan selecteren. Het zoeksysteem is aan de hand van MySQL-commando s uitgewerkt. De algemene structuur van het gegevensbestand wordt voorgesteld in figuur 3. De structuur kan worden opgedeeld in een bovenbouw met drie onderdelen ( gesteente, mineraal, opslag ), een middenbouw, die bestaat uit de entiteit handstuk en slijpplaatje met de subentiteiten handstuk en slijpplaatje, en een onderbouw met eveneens drie onderdelen ( achtergrond, collectie, extra informatie ). Het bijkomend onderdeel bestaat uit informatie over de fysische locatie van zowel slijpplaatjes als handstukken. Deze informatie is louter van praktisch nut. Ze dient enkel voor het snel terugvinden van de bewuste slijpplaatjes en/of handstukken. De onderbouw bestaat uit de algemene informatie gekoppeld aan een unieke code (zie 3.1.3) die het slijpplaatje/handstuk in zijn context plaatst (bv. naam van het staal, oorsprong, onderzoeksdomein, naam van de onderzoeker). De middenbouw brengt alle gegevens uit de boven- en onderbouw samen en verbindt ze met het juiste slijpplaatje en/of handstuk. Daarenboven wordt er ook een verbinding gelegd met het gegevensbestand van H. Volcanic (extrusive) Plutonic (intrusive) Magmatic Sedimentary Tectonic Metamorphic Strongly foliated Weakly foliated Non foliated Name Type Classification Rock Name HAS_AN / BELONGS_TO HAS_AN / BELONGS_TO Ductile Semi-brittle Brittle Name Type Structure Fabric Type Scale Scale Micro Macro- Meso Micro Macro- Meso IS_VISIBLE_IN / CONTAINS IS_VISIBLE_IN / CONTAINS IS_VISIBLE_IN / CONTAINS HAS_AN / BELONGS_TO IS_VISIBLE_IN / CONTAINS Mineral in rock ROCK SLICE THIN SECTION Figuur 4: de relationele structuur met betrekking tot het onderdeel gesteente.

17 Y Y N N + - OOI2006/08 Eindverslag 17 Name Cell Parameters Crystal System Point Group Chemical formula Mineral class Twinning Crystallography Space Group Relief Color & Pleochroism Mineral Form (habitus) Cleavage Mineral in rock Monocrystal Elongation Optical properties Main Secondary Accessor y Fabric Xenocrysts Phenocrysts Porphyroblasts Extra information Interference figure Opacity Isotropy Uniaxial/Biaxial Optic Sign Birefringence δ Flash figure Acute bissectrix figure 1 2 Obtuse bissectrix figure Optic axis figure Off centre optic axis figure ε, ω 2V α, β, γ Figuur 5: de relationele structuur met betrekking tot het onderdeel mineraal. Nijs via de originele naam van het handstuk en/of slijpplaatje. Dit laatste gegevensbestand wordt aangewend voor het algemeen beheer van gesteentemonsters en slijpplaatjes in de Afdeling Geologie. De bovenbouw vertegenwoordigt de opbouwende en beschrijvende componenten van zowel de slijpplaatjes als de gesteentelamellen (of handstukken). Er wordt weliswaar een onderscheid gemaakt tussen macro- /mesoscopische en microscopische componenten (mineralen, bioclasten, allochems, andere partikels). De bovenbouw is opgebouwd vanuit het gesteente, met naam en type gesteente (zie figuur 4). Vervolgens worden de opbouwende componenten van het gesteente (mineralen, bioclasten, allochems, en andere partikels) en hun belang in het gesteente (main, major, minor, accessory, ) besproken. Aan de hand van het belang van een bepaalde component wordt deze in de fiche van het staal in de bibliotheek bij macroscopische of microscopische beschrijving vermeld. Naast de opbouwende componenten worden de structuren in het gesteenten en het maaksel beschreven aan de hand van hun naam en de schaal (micro, meso, macro) waarop deze te zien zijn in het gesteente. Afhankelijk van hun schaal worden de structuren en het maaksel in de microscopische of macroscopische beschrijving van het gesteente getoond. De beschrijving op macroscopische schaal (gesteentelamel) en op microscopische schaal (slijpplaatje) zorgt voor de link tussen de gesteentelamel en het bijhorende slijpplaatje. De beschrijvingen zijn op eenzelfde manier opgebouwd: eerst de componenten (bioclasten, mineralen, allochems, en andere partikels), dan het maaksel en vervolgens de structuren die voorkomen in het staal. De opbouw is dezelfde in de beschrijvingen, maar de schaal is verschillend (macro, meso, micro).

18 OOI2006/08 Eindverslag 18 Ook met betrekking tot de mineralogische eigenschappen is een relationele structuur uitgewerkt. Hierin vindt men de optische en kristallografische eigenschappen terug. De mineralen worden opgedeeld in twee groepen: monomineralen en mineralen in een gesteente (zie figuur 5). Er is een vademecum samengesteld waarin de opbouw en structuur van het relationele gegevensbestand wordt geschetst. Figuur 6: de ingangspagina van het zoek- en selectiesysteem Virtuele bibliotheek De virtuele bibliotheek heeft als belangrijkste doel de gebruiker (student, onderzoeker) van de rocklibrary toe te laten volgens zelf bepaalde criteria studiemateriaal te zoeken en te selecteren. Het vormt de wegwijs in de rocklibrary. De gebruikersvriendelijkheid van het zoek- en selectiesysteem hangt nauw samen met de goede en robuuste structuur van het relationele gegevensbestand (zie 3.1.4). Voorbeelden van criteria waarop kan gezocht worden zijn: gesteentetype, mineraalinhoud, kleur, oorsprong, collectie, structuur, enz (zie figuur 6). De beschrijving van het gesteentemonster wordt in de virtuele bibliotheek weergegeven met behulp van een fiche waarop eerst de algemene informatie wordt weergegeven (zie 3.1.4), alsook extra informatie met betrekking tot het geselecteerde studiemateriaal (zie figuur 7). Deze extra informatie kan bestaan uit foto s, dynamische filmpjes, onderzoeksresultaten, wetenschappelijke artikels en andere publicaties (gekoppelde pdfbestanden), enz. Vervolgens wordt het staal beschreven op macroscopische schaal en op microscopische

19 OOI2006/08 Eindverslag 19 Figuur 7: een voorbeeld van een pagina met de algemene en extra informatie over een slijpplaatje en/of handstuk. schaal. Zo wordt er meegegeven dat bepaalde kenmerken slechts zichtbaar zijn op het handstuk, dan wel op het slijpplaatje. Verder gebeurt het beheer van de rocklibrary ook binnen de virtuele bibliotheek. De gelegenheid wordt geboden aan een beperkt aantal, geregistreerde, beheerder(s) (onderzoekers, docenten) van de rocklibrary om informatie in te voeren, aan te vullen, te updaten, alsook nieuw studiemateriaal in te brengen (zie figuur 8). De virtuele bibliotheek is eigenlijk niets meer dan een interface aangemaakt aan de hand van PHP tussen een webbrowser en het relationele gegevensbestand. De toegang gebeurt dan ook via de webstek

20 OOI2006/08 Eindverslag 20 Figuur 8: een voorbeeld van een invoegpagina. ees.kuleuven.be/rocklibrary/. De toegang tot het systeem is voor het ogenblik beperkt via de centrale K.U.Leuven login tot personeelsleden van de afdeling Geologie (Departement Aard- en Omgevingswetenschappen) en de studenten van de opleiding Geologie. In een latere fase kan worden overwogen de toegang tot de virtuele bibliotheek te verruimen (bv. toegang op aanvraag met gast-account). Zowel voor de gebruiker als voor de beheerder van de rocklibrary is een handleiding (met reglement) uitgewerkt Evaluatie Het geraamte van de rocklibrary is gerealiseerd en operationeel. Een aantal collecties zorgt al voor de eerste inhoudelijke aankleding van de bibliotheek. Bijzondere didactische collecties zoals de monokristallen zijn speciaal voor de rocklibrary aangemaakt en verzekeren dan ook al de meerwaarde van de bibliotheek. De realisatie en installatie van de rocklibrary heeft bovendien een aanzet gegeven om het microscopielokaal verder in te richten, waardoor we nu een geïntegreerde, gelokaliseerde en toegankelijke leeromgeving rond microscopie in de aardwetenschappen gecreëerd hebben. Naast de zuiver praktische aspecten (bv. ladekast- en diakastinrichting) heeft de reflectie over de opbouw van de collecties, het ontwerp en realisatie van het relationele gegevensbestand en de interface ontzettend veel

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Leerpaden in Toledo.

Leerpaden in Toledo. Leerpaden in Toledo. 16 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak p e d stage Uitdaging Het is belangrijk dat studenten

Nadere informatie

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016.

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016. VERZOEK COACHING IN MANAGEMENT UW PROJECTVOORSTEL MAN-378 Elke groep die de ondersteuning van een coach wenst te genieten voor zijn project dient in het gedetailleerde beschrijving van het project op te

Nadere informatie

Masterproef en stage kunnen worden geïntegreerd, maar de masterproef moet meer zijn dan een loutere beschrijving van de stagewerkzaamheden.

Masterproef en stage kunnen worden geïntegreerd, maar de masterproef moet meer zijn dan een loutere beschrijving van de stagewerkzaamheden. Facultaire richtlijnen en afspraken in verband met de masterproef met aanvullingen van de POC geschiedenis (in cursief) De hierna volgende richtlijnen en afspraken beschrijven het facultaire kader voor

Nadere informatie

Het wat, wanneer en hoe van opleidingsonderdelen, onderwijsleeractiviteiten en evaluatieactiviteiten

Het wat, wanneer en hoe van opleidingsonderdelen, onderwijsleeractiviteiten en evaluatieactiviteiten Het wat, wanneer en hoe van opleidingsonderdelen, onderwijsleeractiviteiten en evaluatieactiviteiten Inhoudelijke omschrijving 1. Omschrijving Een opleidingsonderdeel (OPO) is een coherent geheel in het

Nadere informatie

De bachelorproeven aan de Faculteit Wetenschappen

De bachelorproeven aan de Faculteit Wetenschappen De bachelorproeven aan de Faculteit Wetenschappen Met dit document wordt een hulpmiddel aangeboden aan de programmadirecteurs en coördinatoren-bachelorproef van de diverse opleidingen binnen de Faculteit

Nadere informatie

Handleiding Webapplicatie Robin

Handleiding Webapplicatie Robin Handleiding Webapplicatie Robin (Versie 05) Inhoudstafel 1. Registratie van uw labo... 2 2. Persoonlijke account aanmaken... 4 3. Inloggen in uw labo account... 7 4. Wijziging labogegevens... 8 5. Inschrijven

Nadere informatie

Masterproef Inhoud en Evaluatie

Masterproef Inhoud en Evaluatie Masterproef Inhoud en Evaluatie Inhoudstafel 1. De masterproef en haar onderwerp 2. Goedkeuring van het onderwerp 3. Het vak Master s Thesis 4. Output van de Master s Thesis 5. Evaluatoren en evaluatie

Nadere informatie

C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e

C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e Koen Piers Boudewijnlaan 1 Ondernemingsnr. 0808.450.557 0486/666.543 3590 Diepenbeek Rekeningnr. 979-5766597-49 koen@aurealis.be België

Nadere informatie

Fase 2-formulier voor ECTS-fiche opleidingsonderdeel

Fase 2-formulier voor ECTS-fiche opleidingsonderdeel Fase 2-formulier voor ECTS-fiche opleidingsonderdeel Gebruik dit formulier voor de omschrijving van elk opleidingsonderdeel dat nog moet ingevoerd worden of dat grondig aangepast wordt. Gebruik voor een

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Faculteit Rechten. Universiteit Hasselt. Reglement betreffende de bachelorscriptie (derde bachelor rechten)

Faculteit Rechten. Universiteit Hasselt. Reglement betreffende de bachelorscriptie (derde bachelor rechten) Faculteit Rechten Universiteit Hasselt Reglement betreffende de bachelorscriptie (derde bachelor rechten) Versie 25 augustus 2010 Artikel 1: Algemene doelstellingen De bachelorscriptie is een bijzondere

Nadere informatie

WEERBAARHEIDSTRAININGEN

WEERBAARHEIDSTRAININGEN WEERBAARHEIDSTRAININGEN INBEDDEN IN EEN MEERSPOREN WEERBAARHEIDSBELEID voor BASISSCHOLEN VAN HET SAMENWERKINGSVERBAND BREVOORDT Sacha Jansen Schuiling, weerbaarheidstrainingen Groenlo, oktober 2010 INLEIDING

Nadere informatie

STUDIEGIDS (v. 3.0) INLEIDING

STUDIEGIDS (v. 3.0) INLEIDING STUDIEGIDS (v. 3.0) DEZE STUDIEGIDS GEEFT EEN OVERZICHT VAN DE OPLEIDINGEN EN DE VOORWAARDEN. VANAF 2014 KUNNEN SOMMIGE COLLEGES VIA INTERNET GEVOLGD WORDEN. ANDERE COLLEGES VEREISEN DAT DE STUDENT DE

Nadere informatie

Handleiding. Algemeen. Agendabeheer

Handleiding. Algemeen. Agendabeheer Handleiding Algemeen Agendabeheer G. Verwilghensingel 6 - B-3500 Hasselt - t. 011 360 360 - f. 011 360 369 BTW BE 0441.752.054 - KBC 450-0622771-87 - www.adsolut.be 1. I N H O U D 1. Inhoud... 1 2. Doel

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60

Onderzoekscompetenties. Schooljaar 2015-2016. GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 GO! atheneum Campus Kompas Noordlaan 10 9230 Wetteren 09 365 60 60 Schooljaar 2015-2016 E-mail: ka.wetteren@g-o.be atheneum@campuskompas.be Website: www.campuskompas.be/atheneum Scholengroep Schelde Dender

Nadere informatie

Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen

Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen . Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 8 Sibo Kanobana Universiteit Gent Contact: sibo.kanobana@ugent.be Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen 1. Inleiding In deze bijdrage

Nadere informatie

Het gebruik van een wiki als CMS in een educatieve context.

Het gebruik van een wiki als CMS in een educatieve context. Het gebruik van een wiki als CMS in een educatieve context. Vraagstelling/Probleemstelling Omschrijving: De hieronder beschreven casus behandelt de uitwerking van een heel specifiek probleem op microniveau.

Nadere informatie

Handleiding Osiris Student -2-

Handleiding Osiris Student -2- OSIRIS Student T1. In- en uitloggen... 3 2. Knoppenbalk... 5 3. Personalia... 6 4. Inschrijven voor cursus/toets... 7 5. Rooster... 18 6. Resultaten... 19 7. Voortgang... 20 8. Onderwijs... 24 Handleiding

Nadere informatie

Wetenschapscommunicatie Informatica: doelstelling, opdrachten, proces, beoordeling en deadlines.

Wetenschapscommunicatie Informatica: doelstelling, opdrachten, proces, beoordeling en deadlines. Wetenschapscommunicatie Informatica: doelstelling, opdrachten, proces, beoordeling en deadlines. Doelstelling. Het OPO Wetenschapscommunicatie Informatica heeft als doelstelling om de communicatievaardigheden,

Nadere informatie

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn:

De competenties die prioritair aan bod komen tijdens dit opleidingsonderdeel zijn: Specifieke lerarenopleiding C ECTS-fiche opleidingsonderdeel vakdidactische oefeningen 2 Code: 10375 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling:

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Handleiding Webapplicatie Robin

Handleiding Webapplicatie Robin Handleiding Webapplicatie Robin (Versie 02) Inhoudstafel 1. Registratie van uw labo... 2 2. Persoonlijke account aanmaken... 4 3. Inloggen in uw labo account... 7 4. Wijziging labogegevens... 8 5. Inschrijven

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Reglement Masterproef Faculteit Sociale Wetenschappen

Reglement Masterproef Faculteit Sociale Wetenschappen Reglement Masterproef Faculteit Sociale Wetenschappen Goedgekeurd op het Faculteitsbestuur 108 d.d. 1 en 8 juli 2013 1. ALGEMEEN Artikel 1 De masterproef is een individueel werkstuk waarmee een masteropleiding

Nadere informatie

Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets. Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede. Modulecode: 13 februari 2014 2

Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets. Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede. Modulecode: 13 februari 2014 2 Lies Van Dobbenburgh ew.vandobbenburgh@avans.nl @liestweets Claudia Wrede claudia.wrede@innofun.nl @CWrede Modulecode: 13 februari 2014 2 Wendy Braat Wendy.braat@innofun.nll @wendyinnofun Marc Hoornick

Nadere informatie

Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U.

Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U. NVFO 2009 Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U.Leuven V. Foulon, S. Simoens, G. Laekeman en P.

Nadere informatie

Doctoraatsreglement van de FPPW

Doctoraatsreglement van de FPPW FACULTEIT PSYCHOLOGIE EN PEDAGOGISCHE WETENSCHAPPEN Doctoraatsreglement van de FPPW Unaniem goedgekeurd door de Faculteitsraad op 17 september 2014 1. Inleiding Dit reglement bevat faculteitsspecifieke

Nadere informatie

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT Meerwaarde voor onderwijs De Pijlers en de Plus van FLOT De vijf Pijlers: Cruciale factoren voor goed leraarschap Wat maakt een leraar tot een goede leraar? Het antwoord op deze vraag is niet objectief

Nadere informatie

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken REKENHOF Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken STRATEGISCH PLAN 2010-2014 2 Inleiding Dit document stelt de resultaten voor van de strategische planning van het Rekenhof voor de periode 2010-2014.

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

Quick Devis. De universele software voor het maken van offertes

Quick Devis. De universele software voor het maken van offertes Quick Devis De universele software voor het maken van offertes Ondernemers Ontdek een software ontworpen om zaken te winnen, dat toelaat van alle types van prijsopgaven te beheren. Prijsberekeningen op

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6

Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches. ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-Fiche Vakdidactische oefeningen 1 Code: 10374 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 6 Studietijd: 120 à 150 uur Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: niet

Nadere informatie

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster

Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster Handleiding voor het samenstellen van een individueel collegerooster voor studenten van campus Brussel en campus Parnas Academiejaar 2014-2015 1. Waar vind ik de inhoud van mijn vakken? Kies in de programmagids

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Inkoop en distributie. Lestijden 60 Studiepunten Ingeschatte totale 100 studiebelasting. 2. Planning

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Inkoop en distributie. Lestijden 60 Studiepunten Ingeschatte totale 100 studiebelasting. 2. Planning ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Marketing Module Inkoop en distributie Code A1 Lestijden 60 Studiepunten Ingeschatte totale 100 studiebelasting (in uren) 1 2. Planning Lesdag + tijdstip

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

Werkstudentenprogramma Bachelor of Laws in de Rechten (KU Leuven Kulak)

Werkstudentenprogramma Bachelor of Laws in de Rechten (KU Leuven Kulak) Werkstudentenprogramma Bachelor of Laws in de Rechten (KU Leuven Kulak) Website:http://www.kuleuvenkulak.be/nl/onderwijs/onderwijsaanbod/Rechten/bachelor-in-de-rechtenwerkstudentenprogramma Vraagstelling/Probleemstelling

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Link met het secundair onderwijs

Link met het secundair onderwijs Link met het secundair onderwijs 1. Instroomprojecten 'Tutoraat' en 'Klimop' De moeizame doorstroom in het secundair onderwijs en de instroom naar het hoger onderwijs van kansarme en allochtone jongeren

Nadere informatie

Faculteit Rechten. Universiteit Hasselt. Reglement betreffende de bachelorscriptie (derde bachelor rechten)

Faculteit Rechten. Universiteit Hasselt. Reglement betreffende de bachelorscriptie (derde bachelor rechten) Faculteit Rechten Universiteit Hasselt Reglement betreffende de bachelorscriptie (derde bachelor rechten) Versie mei 2013 met het oog op het academiejaar 2013-2014. Artikel 1: Algemene doelstellingen De

Nadere informatie

Digitale tijdlijnen binnen PAV.

Digitale tijdlijnen binnen PAV. Digitale tijdlijnen binnen PAV. 11 doelgroep BaKO BaLO BaSO SLO tijdperspectief : week maand semester opleiding traject regulier werk opleidingsonderdeel: vak ped stage Uitdaging Doel Aanpak/oplossing

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst

Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Bachelor in de wijsbegeerte: 10 opties voor je toekomst Combineer filosofie met een andere opleiding (rechten, sociologie, psychologie, geschiedenis ) Beste (toekomstige)

Nadere informatie

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam:

Project wiskunde: iteratie en fractalen. Naam: Project wiskunde: iteratie en fractalen Naam: Klas: 6EW-6LW-6WW 1 Doelstellingen De leerlingen leren zelfstandig informatie verwerven en verwerken over een opgelegd onderwerp. De leerlingen kunnen de verwerkte

Nadere informatie

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP

WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WERKING KIJKWIJZER BELEIDSVOEREND VERMOGEN: TOEGEPAST OP LOOPBAANBEGELEIDING IN DE SCHOLENGEMEENSCHAP WAT? Voor u ligt een kijkwijzer om het beleidsvoerend vermogen van uw school in kaart te brengen. De

Nadere informatie

PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG

PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG PROJECTPLAN REGISTRATIESYSTEEM PRIVATE VOORZIENINGEN BIJZONDERE JEUGDZORG Stefaan VIAENE Johan PEETERS 30 maart 2007 1 A. CONTEXT VAN HET PROJECT - Doelstelling 32 van het Globaal Plan bepaalt: We geven

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) In deze module leer je projecten op te stellen en te programmeren in de VB.NET-omgeving.

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) In deze module leer je projecten op te stellen en te programmeren in de VB.NET-omgeving. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A5 Programmeren 1 (9 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module leer je projecten

Nadere informatie

Leiden Leadership Programme Honours programma voor ambitieuze masterstudenten

Leiden Leadership Programme Honours programma voor ambitieuze masterstudenten Leiden Leadership Programme Honours programma voor ambitieuze masterstudenten Bij ons leer je de wereld kennen Leiden Leadership Programme Voor wie? In het Leiden Leadership Programme ontwikkel je als

Nadere informatie

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: Identificeren van doelgroepen en hun behoeften Stap 2: Samenstellen multidisciplinaire projectgroep

Nadere informatie

Zeon PDF Driver Trial

Zeon PDF Driver Trial Zakelijke software voor verkoop, dienstverlening en administratie Handleiding module Document Uitgaande correspondentie genereren Uitgaande correspondentie terugvinden Persoonlijk geadresseerde mailings

Nadere informatie

BELEID, COMMUNICATIE EN ORGANISATIE PROF. DR. BIANCA BEERSMA DRS. THERESE ONDERDENWIJNGAARD

BELEID, COMMUNICATIE EN ORGANISATIE PROF. DR. BIANCA BEERSMA DRS. THERESE ONDERDENWIJNGAARD BELEID, COMMUNICATIE EN ORGANISATIE PROF. DR. BIANCA BEERSMA DRS. THERESE ONDERDENWIJNGAARD DEZE PRESENTATIE Een sociaal-wetenschappelijke benadering van organisaties Inhoud van de studie Opbouw van de

Nadere informatie

Handleiding voor vertegenwoordigers van de Staat

Handleiding voor vertegenwoordigers van de Staat Uniek verslag Handleiding voor vertegenwoordigers van de Staat Version 1 1 Inhoudstafel Inhoudstafel...2 Inleiding...3 Webbrowsers...4 Verbinding maken met de toepassing...5 Formulier overeenkomst...12

Nadere informatie

Contents Documentatie Arbitrage... 1 Het menu... 2 Bulk Email... 3 Planning... 3 Cursisten... 7 Scheidsrechters... 7 Teams... 13 Planning teams...

Contents Documentatie Arbitrage... 1 Het menu... 2 Bulk Email... 3 Planning... 3 Cursisten... 7 Scheidsrechters... 7 Teams... 13 Planning teams... Documentatie Arbitrage Deze handleiding geeft houvast voor het gebruik van LISA ter ondersteuning van de arbitrage/scheidsrechterscommissie. In LISA is de autorisatie arbitrage nodig om gebruik te kunnen

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen

KANT EN KLAAR PLUS. Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen KANT EN KLAAR PLUS Uitdagende thema s voor pientere en hoogbegaafde leerlingen Handleiding voorwoord Voor u ligt een unieke uitgave in Vlaanderen! Het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek ijvert al een tiental

Nadere informatie

INHOUDELIJKE AANDACHTSPUNTEN BIJ HET INZETTEN VAN TOLEDO

INHOUDELIJKE AANDACHTSPUNTEN BIJ HET INZETTEN VAN TOLEDO INHOUDELIJKE AANDACHTSPUNTEN BIJ HET INZETTEN VAN TOLEDO Inhoudstafel 1. VORM... 1 1.1. Structuur... 1 1.2. Aanbod... 1 2. INHOUD... 2 2.1. Studiemateriaal... 2 2.2. Toetsen en feedback... 3 2.3. Communicatie...

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

PROJECTFICHE E-TECH: EMPOWERENDE TECHNOLOGIE IN DE THUISZORG

PROJECTFICHE E-TECH: EMPOWERENDE TECHNOLOGIE IN DE THUISZORG PROJECTFICHE E-TECH: EMPOWERENDE TECHNOLOGIE IN DE THUISZORG 2 Tijdens de EFRO-projectfase werkt CEMO aan de hand van twee projecten ( e-help & e-tech ) aan een eerste CEMO-product en aan CEMO-dienstverlening.

Nadere informatie

ECTS Fiche. 1. Identificatie. Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 80 studiebelasting. 2. Planning. 3. Inhoud

ECTS Fiche. 1. Identificatie. Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 80 studiebelasting. 2. Planning. 3. Inhoud ECTS Fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Marketing Module B2B Marketing Code A10 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 80 studiebelasting (in uren) 1 2. Planning Lesdag + tijdstip maandag,

Nadere informatie

Lerend Netwerk. Coachingavond Draaiboek Plan B. Case Caermerklooster Firma Denys NV. Proactief handelen

Lerend Netwerk. Coachingavond Draaiboek Plan B. Case Caermerklooster Firma Denys NV. Proactief handelen Lerend Netwerk Coachingavond Draaiboek Plan B Case Caermerklooster Firma Denys NV Proactief handelen 30 november 2010 1 Coachingsessie thema 3: Proactief handelen (Plan B) Structuur van de avond: Inleiding

Nadere informatie

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 COORDINATEN VAN DE GDT : GDT van de regio: oostende Adres :Hospitaalstraat

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden

Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden Opleiding Professioneel en inspirerend trainen Post-HBO registeropleiding tot trainer communicatieve en managementvaardigheden Persoonlijk leiderschap en trainersvakmanschap Zoek je een gedegen opleiding

Nadere informatie

Het organiseren van een proefvisitatie

Het organiseren van een proefvisitatie Het organiseren van een proefvisitatie Bij de voorbereidingen op de visitatie is een proefvisitatie aan te bevelen. Binnen de 3TU s zijn daar inmiddels goede ervaringen mee. Door een proefvisitatie kan

Nadere informatie

Aan: College van Bestuur Van: Lijst Calimero Dagtekening: 29 oktober 2014 Betreft: Notitie Student-assistenten. Inhoudsopgave

Aan: College van Bestuur Van: Lijst Calimero Dagtekening: 29 oktober 2014 Betreft: Notitie Student-assistenten. Inhoudsopgave Adresgegevens Oude Kijk in t Jatstraat 39 9712 EB GRONINGEN E: contact@lijstcalimero.nl I: www.lijstcalimero.nl KvK Groningen 50004271 ING Bank NV 5061564 Aan: College van Bestuur Van: Lijst Calimero Dagtekening:

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Emancipatorisch werken 2 (G2) Code: G2 Cluster: 3 Academiejaar: 2014-2015 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal:

Nadere informatie

Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten

Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten Nota collectiebeleid 2011 De collectievorming voor de Vakbibliotheek Rechten Inhoud: 1. Inleiding 2. Collectievorming en taakstelling van de vakbibliotheek 2.1. De taakstelling van de bibliotheek 2.2.

Nadere informatie

Wegwijzer vakdidactische opdrachtenstage

Wegwijzer vakdidactische opdrachtenstage SPECIFIEKE LERARENOPLEIDING Wegwijzer vakdidactische opdrachtenstage 1 Inleiding 1.1 Opzet en doel van de vakdidactische opdrachtenstage De vakdidactische opdrachtenstage vormt een aanvulling op de instap-

Nadere informatie

Inleiding Sociale Wetenschappen. Studenten Aantal 953 Respondenten 54, 40 Ronde 1, 2. Datum uitvoering September 2010 Januari 2011 Collegeweblecture

Inleiding Sociale Wetenschappen. Studenten Aantal 953 Respondenten 54, 40 Ronde 1, 2. Datum uitvoering September 2010 Januari 2011 Collegeweblecture Pilot Naam Instelling Vak naam Studenten Aantal 953 Respondenten 54, 40 Ronde 1, 2 Verrijke weblectures VU Inleiding Sociale Wetenschappen Datum uitvoering September 2010 Januari 2011 Variant Collegeweblecture

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Blended Learning & Crossmedia Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Blended Learning & Crossmedia Probleemomgeving De Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ) van de Hogeschool Utrecht (HU) profileert zich als een instituut waar

Nadere informatie

Toledo. Componenten van de Toledo leeromgeving aan K.U. Leuven. acroniem. project september 2001. koepelnaam voor modules en softwarecomponenten

Toledo. Componenten van de Toledo leeromgeving aan K.U. Leuven. acroniem. project september 2001. koepelnaam voor modules en softwarecomponenten Componenten van de Toledo leeromgeving aan K.U. Leuven Toledo leermateriaal informatie communicatie acroniem toetsen en leren doeltreffend ondersteunen on line toetsen project september 2001 bewaren en

Nadere informatie

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen.

De cursist moet geen opleidingsonderdelen afgewerkt hebben of gelijktijdig volgen. Specifieke lerarenopleiding ECTS-fiches ECTS-fiche opleidingsonderdeel: COMMUNICATIEVAARDIGHEID Code: 10368 Academiejaar: 2015-2016 Aantal studiepunten: 3 Studietijd: 75 à 90 uur Deliberatie: mogelijk

Nadere informatie

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Sofie De Cooman 21 December 2006 Stagebedrijf: Interne begeleider: Externe begeleider: BarcoView Koen Van De Wiele

Nadere informatie

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse 1/7 1. SITUERING VAN DE FUNCTIE Operationele entiteit Standplaats Dienstchef Weddenschaal Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse A4a - A4b (of indien van toepassing

Nadere informatie

Uw partner voor het beheer en de verdeling van uw veiligheidsdocumenten

Uw partner voor het beheer en de verdeling van uw veiligheidsdocumenten Uw partner voor het beheer en de verdeling van uw veiligheidsdocumenten CHEM sa Rue E. Martel, 15-17 7190 Ecaussinnes België Tel. +32 67 49 00 03 - Fax : +32 67 49 02 11 http://www.publichem.com - e-mail

Nadere informatie

ICT- VISIEONTWIKKELING

ICT- VISIEONTWIKKELING ICT- VISIEONTWIKKELING WELKOM EN SITUERING Naar een visie rond ICT School-als-organisatie School-als-actor-van-een-scholengemeenschap School-als-pedagogische-identiteit 2 Een ICT-beleid voeren met (pedagogische)

Nadere informatie

Gedifferentieerde leertrajecten

Gedifferentieerde leertrajecten Studiedag: Het volwassenenonderwijs en levenslang leren: een krachtige synergie VERSLAG WORKSHOP PCA / 4 februari 2015 Gedifferentieerde leertrajecten Dit verslag is een beknopte weergave van de gevoerde

Nadere informatie

Hogeschool Universiteit Brussel Dienst Studentenadministratie. Handleiding voor het samenstellen van een individueel jaarprogramma(isp)

Hogeschool Universiteit Brussel Dienst Studentenadministratie. Handleiding voor het samenstellen van een individueel jaarprogramma(isp) Hogeschool Universiteit Brussel Dienst Studentenadministratie Handleiding voor het samenstellen van een individueel jaarprogramma(isp) Academiejaar 2012-2013 Beste student(e) Je bent een van de vele studenten

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Maatschappelijk Werk Structuurgericht werken. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Module

Nadere informatie

ECTS fiche. 1. Identificatie. Internationale Marketing. Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 80 studiebelasting. 2.

ECTS fiche. 1. Identificatie. Internationale Marketing. Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 80 studiebelasting. 2. ECTS fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Marketing Module Internationale Marketing Code A11 Lestijden 40 Studiepunten Ingeschatte totale 80 studiebelasting (in uren) 1 2. Planning Lesdag + tijdstip

Nadere informatie

Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding

Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding Ronde 1 Geert Kraeye en Barbara Linsen Arteveldehogeschool, Gent Contact: geert.kraeye@arteveldehs.be barbara.linsen@arteveldehs.be Taal, expressie en communicatie ondersteund met ICT-tools in de lerarenopleiding

Nadere informatie

Sinds half maart 2007 hebben de OSBJ en het IVA Jongerenwelzijn de handen in elkaar geslagen om deze opdracht aan te vatten.

Sinds half maart 2007 hebben de OSBJ en het IVA Jongerenwelzijn de handen in elkaar geslagen om deze opdracht aan te vatten. Registratie in de private voorzieningen bijzondere jeugdzorg Aanleiding De vraag naar objectieve en betrouwbare cijfers over de Bijzondere Jeugdzorg, leeft al een hele tijd, zowel in het veld als bij het

Nadere informatie

Scriptie over Personal Branding en Netwerking

Scriptie over Personal Branding en Netwerking Scriptie over Personal Branding en Netwerking 1e versie - 16 november 2012 Jana Vandromme Promotor: Hannelore Van Den Abeele 1. Inhoudstafel 1. Inhoudstafel 2. Onderzoeksvragen 2.1 Onderzoeksvraag 1 2.2

Nadere informatie

Master in het vennootschapsrecht

Master in het vennootschapsrecht Master in het vennootschapsrecht INTERUNIVERSITAIR PROGRAMMA Faculteit Rechtsgeleerdheid De master in het vennootschapsrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid legt de klemtoon op de grondige uitdieping

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten)

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A8 Databanken (5 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module 'Netwerkbeheer 2' de

Nadere informatie

DataBase Manager KIWANIS BELGIUM LUXEMBOURG. Commissie Communicatie juni 2013 Rudy Broucke

DataBase Manager KIWANIS BELGIUM LUXEMBOURG. Commissie Communicatie juni 2013 Rudy Broucke DataBase Manager KIWANIS BELGIUM LUXEMBOURG Commissie Communicatie juni 2013 Rudy Broucke INHOUD Synthese van de rol van de DBM Bijzonder toegang binnen www.kiwanis.be Directory OnLine Beheer clubs Ledenstatistiek

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het schakelprogramma 6 INHOLLAND met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Hoofdstuk 1 vormt de algemene inleiding van het proefschrift. In dit hoofdstuk beschrijven wij de achtergronden, het doel, de relevantie en de context van het onderzoek, en de

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Werken in en met groepen Academiejaar: 2015-2016. Via secretariaat en/of website

ECTS- FICHE. Werken in en met groepen Academiejaar: 2015-2016. Via secretariaat en/of website HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Werken in en met groepen Code: Werken in en met groepen Academiejaar: 2015-2016 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal:

Nadere informatie