Vertegenwoordigers van de WTO Europese Unie voor tegen een beetje voor Landbouw: Exportsubsidies afschaffen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vertegenwoordigers van de WTO Europese Unie voor tegen een beetje voor Landbouw: Exportsubsidies afschaffen"

Transcriptie

1 Rol als voorzitter Elke werkgroep heeft een voorzitter. Als voorzitter ben je partijdig voor de EU en VS en laat je de inbreng/mening van de ontwikkelingslanden niet zo erg mee tellen. Jouw voorbereiding bestaat uit het maken van de agenda. Op de agenda van een vergadering staan de punten die besproken moeten gaan worden. Deze punten vind je in omschrijving van de landen, hierin staan de onderwerpen die behandeld worden. Een agenda maak je door alle punten die tijdens de vergadering aan de orde komen op papier te zetten. Tijdens de werkgroep bijeenkomst ben jij degene die de vergadering opent, waarna je de agendapunten gaat behandelen. Denk er wel aan dat je partijdig bent, dus ontwikkelingslanden krijgen minder spreektijd dan de rijke landen. Voordat jij de vergadering sluit is er nog een rondvraag waarin iedereen nog iets kan zeggen of vragen. Na de werkgroeprondes gaan jullie de uiteindelijke slotverklaring opstellen. Om de ontwikkelingslanden niet helemaal buitenspel te zetten moeten jullie ze wel een klein voordeel meegeven, anders kunnen ze heel moeilijk gaan doen. Alle afgevaardigden van de landen kunnen de slotverklaring nog inzien en kan het nog op kleine punten aangepast worden. Het is aan jullie de keus om die beslissing te maken, als je er maar voor zorgt dat iedereen voor stemt. Omdat de ontwikkelingslanden het waarschijnlijk niet echt eens zijn met de slotverklaring oefenen de VS en EU enorme druk uit om toch voor te stemmen. Er kunnen eventueel nog kleine wijzigingen optreden.

2 Europese Unie voor tegen een beetje voor Eportsubsidies afschaffen Geen onderscheid overheidsdiensten/ andere diensten. Hierdoor kan de EU het zuiveloverschot niet meer dumpen in ontwikkelingslanden. Toelichting: De EU wil haar boeren beschermen en wil dus subsidiering van boeren als een mogelijkheid open laten (bijvoorbeeld door subsidie te geven voor natuur- en landschapsbeheer). Aan de andere kant ziet ze ook wel dat het huidige systeem van eportsubsidies wel oneerlijk is ten opzichte van ontwikkelingslanden. Maar dan moeten de VS, Canada en Australië ook ophouden met verkapte eportsubsidies. Daarnaast zijn ze bang voor vrije markttoegang voor producten uit ontwikkelingslanden. Dit zou namelijk kunnen betekenen dat genetisch gemanipuleerde producten, hormoonvlees of andere onwenselijke landbouwproducten niet geweigerd kunnen worden. Bovendien zou goedkoop voedsel uit ontwikkelingslanden Europese producten wegconcurreren. : De EU vindt op zich dat ontwikkelingslanden het recht hebben om zelf goedkope medicijnen na te maken voor ziektes als AIDS, zonder dat ze hiervoor patentrecht moeten betalen. Volgens hen biedt het TRIPS-verdrag hiervoor de mogelijkheid. Het TRIPS-verdrag hoeft daarom niet aangepast te worden. : Het Europese bedrijfsleven staat te trappelen om dienstensectoren van andere (niet Europese) landen te betreden. Met name de Franse waterindustrie voert een zware lobby om toegang tot de watermarkt van de ontwikkelingslanden te krijgen. De EU wil aan de wensen van het bedrijfsleven tegemoet komen. Etra drukmiddel om in pauze stemmen mee te winnen: Eurocommissaris heeft al voor de conferentie Tanzania 50 mln EURO ontwikkelingshulp geboden in ruil voor een meer constructieve opstelling in de WTO. De nieuwe WTO onderhandelingsronde is heel belangrijk voor de EU.. en we geven jullie veel hulp (India, Tanzania en Brazilie)

3 Verenigde Staten Voor tegen Een beetje voor Eportsubsidies afschaffen Geen onderscheid overheidsdiensten/ andere diensten. Hierdoor kan de VS het graanoverschot niet meer dumpen in ontwikkelingslanden. Toelichting: De VS willen haar boeren beschermen en landbouwproducten uit ontwikkelingslanden van hun binnenlandse markt weren. De VS vinden dat ontwikkelingslanden gewoon geld moeten betalen als ze medicijnen willen namaken die door (Amerikaanse) bedrijven zijn ontwikkeld. Als ze dat namelijk niet doen, is er onvoldoende geld om dergelijke medicijnen te ontwikkelen, en zijn ze dus veel verder van huis. De lobby van farmaceutische industrie heeft haar vruchten afgeworpen. Daarnaast zijn ze voor een patent op leven, want het onderzoek naar genetisch gemodificeerde zaden en landbouwproducten kost veel geld. Verenigde Staten wille liberalisering van de dienstensector. Dat betekent dat de VS toegang van het Amerikaanse bedrijfsleven op de dienstensectoren van WTO-lidstaten wil. Ze maken daarin geen onderscheid tussen overheidsdiensten (zoals onderwijs en gezondheidszorg) en andere dienstensectoren (toerisme, bankieren, etc). Etra drukmiddel om in de pauze stemmen mee te winnen Waarom zijn jullie Tanzanianen in Geneve zo lastig? De nieuwe WTO onderhandelingsronde is heel belangrijk voor de VS.. en we geven jullie veel hulp (India, Tanzania en Brazilie)

4 India voor tegen een beetje voor Eportsubsidies afschaffen Geen onderscheid overheidsdiensten/ andere diensten Toelichting India wordt overspoeld met goedkope westerse landbouwproducten die op hun markt worden gedumpt. Dit gaat ten koste van hun eigen boeren. Ze wil daarom dat alle westerse eportsubsidies worden afgeschaft. Daarnaast wil ze in het landbouwverdrag afspraken opnemen (the development-bo) die boeren in ontwikkelingslanden kunnen beschermen tegen deze goedkope import. India vindt dat het hele TRIPS-verdrag herschreven moet worden. Patent op leven moet verboden worden. Op dit moment worden bepaalde landbouwgewassen, die al eeuwen door boeren gekweekt worden, gepatenteerd door grote zadenbedrijven waardoor de kleine boeren opeens moeten betalen voor zaden die ze zelf hebben opgekweekt. Daarnaast willen ze zelf goedkope medicijnen kunnen produceren, zonder dat ze daarvoor patentrecht hoeven te betalen. De afgelopen jaren zijn de watervoorziening en afvoer steeds meer in private handen gekomen. Onder druk van de Wereldbank en het IMF werd de overheid gedwongen deze sector te liberaliseren, omdat ze anders niet in aanmerking kwam voor leningen. De geprivatiseerde bedrijven zorgen voor veel problemen: de dienstverlening verslechterde, het onderhoud van de infrastructuur verwaarloosde en water is voor sommigen onbetaalbaar geworden. Daarom verzet India zich tegen liberalisering van water en andere basale overheidsdiensten.

5 Brazilië voor Tegen een beetje voor Eportsubsidies afschaffen Geen onderscheid overheidsdiensten/ andere diensten Toelichting Brazilië wil graag toegang op de westerse markt met haar producten. De afgelopen jaren zijn de landbouwondernemingen zich steeds meer gaan oriënteren op de buitenlandse markt. Waar ze steeds tegen aanlopen, zijn de importbeperkingen van de westerse rijke landen. En tegen de eportsubsidies van de VS en de EU waardoor ze oneerlijk concurreren met de eigen, Braziliaanse markt. Brazilië vindt dat het hele TRIPS-verdrag herschreven moet worden. Patent op leven moet verboden worden. Op dit moment worden bepaalde landbouwgewassen, die al eeuwen door boeren gekweekt worden, gepatenteerd door grote zadenbedrijven waardoor de kleine boeren opeens moeten betalen voor zaden die ze zelf hebben opgekweekt. Daarnaast willen ze zelf goedkope medicijnen kunnen produceren, zonder dat ze daarvoor patentrecht hoeven te betalen. De afgelopen jaren zijn de watervoorziening en afvoer steeds meer in private handen gekomen. Onder druk van de Wereldbank en het IMF werd de overheid gedwongen deze sector te liberaliseren, omdat ze anders niet in aanmerking kwam voor leningen. De geprivatiseerde bedrijven zorgen voor veel problemen: de dienstverlening verslechterde, het onderhoud van de infrastructuur verwaarloosde en water is voor sommigen onbetaalbaar geworden. Daarom verzet Brazilië zich tegen liberalisering van water en andere basale overheidsdiensten.

6 Tanzania Voor Tegen Een beetje voor Eportsubsidies afschaffen Geen onderscheid overheidsdiensten/ andere diensten Toelichting: Tanzania wordt overspoeld met goedkope westerse landbouwproducten die op haar markt worden gedumpt. Dit gaat ten koste van haar eigen boeren. Ze wil daarom dat alle westerse eportsubsidies worden afgeschaft. Daarnaast wil ze in het landbouwverdrag afspraken opnemen (the development-bo) die boeren in ontwikkelingslanden kunnen beschermen tegen deze goedkope import. Tanzania kampt op dit moment met een enorme AIDS epidemie. De overheid heeft te weinig geld om de dure westerse medicijnen te kopen en wil graag zelf goedkope AIDS medicijnen kunnen maken zonder dat ze voor het patentrecht hoeft te betalen. Daarnaast wil ze goedkope medicijnen uit bijvoorbeeld India kunnen importeren als ze zelf niet in staat is die te produceren. De afgelopen jaren zijn de watervoorziening en afvoer steeds meer in private handen gekomen. Onder druk van de Wereldbank en het IMF werd de overheid gedwongen deze sector te liberaliseren, omdat ze anders niet in aanmerking kwam voor leningen. De geprivatiseerde bedrijven zorgen voor veel problemen: de dienstverlening verslechterde, het onderhoud van de infrastructuur verwaarloosde en water is voor sommigen onbetaalbaar geworden. Daarom verzet Tanzania zich tegen liberalisering van water en andere basale overheidsdiensten.

7 NGO, actievoeren voor Tegen een beetje voor Eportsubsidies afschaffen Geen onderscheid overheidsdiensten/ andere diensten Je bent met een clubje van Jongeren Milieu Actief naar de onderhandelingen gekomen om je mening te laten horen. JMA is een vereniging voor en door jongeren. Zelf milieubewust én prettig leven staan daarin centraal. Jongeren bij JMA organiseren activiteiten om te laten zien hoe je rekening kan houden met het milieu. Op deze conferentie gaan jullie een actie bedenken om te laten zien dat bij landbouw of de handel in diensten rekening moet worden gehouden met het milieu. Meer en meer handel, meer multinationals als Shell en Nike, zorgen ervoor dat de druk op het milieu en de sociale misstanden in de wereld niet verdwijnen, maar eerder verergeren. Bedenk daarom een actie waarmee je de argumenten van (met name de VS) weerlegt. Denk bijvoorbeeld aan flyers (klein papiertje met een uitspraak of een korte zin) of poster ophangen tijdens de werkgroeprondes of iets met muziek en spandoeken doen tijdens de pauze. Zorg ervoor dat je actie de aandacht trekt. Jullie hebben ongeveer drie kwartier om je actie voor te bereiden (als je alleen in de pauze actie wil voeren heb je iets langer de tijd). In deze tijd moet je je onderwerp bedenken, je slogan verzinnen en materiaal maken.

Les: Globalisering Opdracht omschrijving Doel Het Rollenspel Tijd (min) Onderdeel

Les: Globalisering Opdracht omschrijving Doel Het Rollenspel Tijd (min) Onderdeel Les: Globalisering Conferenties in Johannesburg, Den Haag en Brussel. Agenda s over armoede, kinderarbeid of duurzame ontwikkeling, de wereldleiders vergaderen heel wat af. Vaak met de beste bedoelingen,

Nadere informatie

Opdrachten globalisering

Opdrachten globalisering Opdrachten globalisering Om duidelijk in beeld te brengen waar de WTO zich mee bezig houd kunnen onderstaande opdrachten worden gemaakt. De onderwerpen die hierin aan bod komen zijn: spijkerbroeken, de

Nadere informatie

Medicijnen TRIPS en medicijnen: kiezen tussen patiënten en patenten. Maart 2007

Medicijnen TRIPS en medicijnen: kiezen tussen patiënten en patenten. Maart 2007 Medicijnen TRIPS en medicijnen: kiezen tussen patiënten en patenten Maart 2007 Jaarlijks overlijden 14 miljoen mensen in ontwikkelingslanden aan armoede- en infectieziektes, zoals malaria, diarree, tuberculose

Nadere informatie

Geschreven door One World zondag 03 augustus 2008 10:20 - Laatst aangepast maandag 11 januari 2010 09:17

Geschreven door One World zondag 03 augustus 2008 10:20 - Laatst aangepast maandag 11 januari 2010 09:17 http://www.oneworld.nl/ 24-07-2008 Geen WTO-doorbraak voor kleine ontwikkelingslanden (Auteur: Marlies Pilon en Marianne Wilschut) Katoen, kippen, bananen, auto-onderdelen. Je kunt het zo gek niet bedenken

Nadere informatie

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl

WE FEED THE WORLD. Achtergronden bij. Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Achtergronden bij WE FEED THE WORLD Een film van Erwin Wagenhofer, Oostenrijk, 2005 www.wefeedtheworld.nl Meer weten over We feed the world? Zelf bijdragen aan een mens-, dier- en milieuvriendelijke landbouw?

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

EERLIJKE HANDEL. Heb je vragen of opmerkingen of zoek je extra informatie, kijk dan op Internet: www.cmo.nl

EERLIJKE HANDEL. Heb je vragen of opmerkingen of zoek je extra informatie, kijk dan op Internet: www.cmo.nl Editie 21 September 2003 Leerkrachten: didactische aanwijzingen vindt u op pagina 3/4 van de handleiding. De leerlingenpagina s zijn kopieerbaar voor gebruik in de klas EERLIJKE HANDEL De macht van de

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 25 074 Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) 28 625 Herziening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Nr. 61 BRIEF VAN

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

Aanklacht tegen de WTO, met het oog op de mensenrechten op voedsel en levensonderhoud

Aanklacht tegen de WTO, met het oog op de mensenrechten op voedsel en levensonderhoud Aanklacht tegen de WTO, met het oog op de mensenrechten op voedsel en levensonderhoud Guus Geurts Ger Roebeling Hoewel de meeste landen de universele verklaring van de rechten van de mens van de VN hebben

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) In een rollenspel ervaren de deelnemers de invloed van beleidsbeslissingen in het ene land op het leven van mensen in een ander land. De meerderheid

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL 2004

Bijlage VMBO-GL en TL 2004 Bijlage VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL BIOLOGIE VBO-MAVO-D Deze bijlage bevat informatie. 400009-1-586-543b BIOTECHNOLOGIE INFORMATIE 1 OUDE TECHNIEKEN Al eeuwen gebruiken mensen organismen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek

Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Docentenhandleiding Rollenspel Politiek Voorbereiding 1. Bepaal hoeveel tijd er is: kies voor 45, 60 of 90 uten versie 2. Deel tijdschema uit en bespreek dit met de leerlingen 3. Verdeel de rollen, zie

Nadere informatie

ECONOMISCHE PARTNERSCHAPSOVEREENKOMSTEN

ECONOMISCHE PARTNERSCHAPSOVEREENKOMSTEN EPAs- ECONOMISCHE PARTNERSCHAPSOVEREENKOMSTEN Het is belangrijk te weten dat de Economische Partnerschapsovereenkomst (EPA) niet de gehele Cotonou overeenkomst vervangt maar slechts het handelsgedeelte.

Nadere informatie

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen INDONESIË Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Debat: Nationalisering of privatisering?

Debat: Nationalisering of privatisering? Debat: Nationalisering of privatisering? Korte omschrijving werkvorm: Uw leerlingen leren wat een collectieve voorziening is. Doorgaans worden collectieve voorzieningen in Nederland door de overheid gefinancierd,

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?)

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie kijken naar grensoverschrijdende problemen. Dit doen jullie

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005

Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 Examen VMBO-GL en TL-COMPEX 2005 tijdvak 1 dinsdag 31 mei totale examentijd 2 uur ECONOMIE CSE GL EN TL Vragen 1 tot en met 23 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt

Nadere informatie

"Nederlandse agribusiness in Rusland en China, ervaringen en perspectieven"

Nederlandse agribusiness in Rusland en China, ervaringen en perspectieven "Nederlandse agribusiness in Rusland en China, ervaringen en perspectieven" Presentatie voor Jaarvergadering LTO Noord Afdeling Oostelijk Flevoland 9 februari 2015 Marinus Overheul, voormalig Landbouwraad

Nadere informatie

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn.

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. 1. De Wereldbank berichtte onlangs dat de Chinese economie binnen afzienbare tijd de grootste economie van

Nadere informatie

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Wereldburgerschap Wat kun jij als mbo-student doen voor de wereld buiten je dorp, stad of land? En wat kan de wereld voor jou doen privé en professioneel?

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Meie Kiel, Jacques van der Pijl, Maril Rijks THEMA 4 thema 4 les 1 Volop

Nadere informatie

pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU

pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU MARKT- en PRIJSBELEID Het gemeenschappelijk landbouwbeleid beoogt o.a. de agrarische bevolking een redelijk inkomen te verschaffen en de consumenten te verzekeren

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Globalisering Paragraaf 15 t/m 19

Hoofdstuk 1 Globalisering Paragraaf 15 t/m 19 Hoofdstuk 1 Globalisering Paragraaf 15 t/m 19 inhoud Patronen van de landbouw in de EU (par. 15) Veranderingsprocessen in de EU-landbouw (par. 16) Oostenrijk - Nederland: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z07933 Datum 18 juni

Nadere informatie

Schrijf mee met Earth Alarm Waar kunt u nog over schrijven?

Schrijf mee met Earth Alarm Waar kunt u nog over schrijven? Het schrijfproject Earth Alarm steunt initiatieven ter verbetering van het milieu in het buitenland. Earth Alarm komt in actie op verzoek van lokale organisaties en vraagt altijd om een milieuvriendelijker

Nadere informatie

Haal energie uit veiligheid

Haal energie uit veiligheid Haal energie uit veiligheid Opdrachtomschrijving Hoppenbrouwers is een elektrotechnisch installatiebedrijf. Dit betekent onder andere dat Hoppenbrouwers op allerlei verschillende manieren en plekken elektrische

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2010 - I Wereld Opgave 1 Demografische ontwikkelingen in Afrika Bestudeer de bronnen 1 en 2 die bij deze opgave horen. Stelling: In ontwikkelingslanden ligt het geboortecijfer in steden doorgaans lager dan op het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1373 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

E. Smolders M.van Dorp. Eindexamen economie compex vmbo gl/tl 2005 - I. - www.vmbogltl.nl - 2 -

E. Smolders M.van Dorp. Eindexamen economie compex vmbo gl/tl 2005 - I. - www.vmbogltl.nl - 2 - VAKKENVULLEN OF ZAKKENVULLEN Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken van de informatiebronnen 1 tot en met 3 in de bijlage. Michel, 16 jaar oud, is blij. Hij heeft een

Nadere informatie

De rol van landbouw in de Doha Ronde

De rol van landbouw in de Doha Ronde Faculteit Economie en Bedrijfskunde te Universiteit van Amsterdam De rol van landbouw in de Doha Ronde Marisca Nathe 0300039 Bachelor Economie en Bedrijfskunde Specialisatie: International Economics &

Nadere informatie

Achtergronden en handelingsperspectieven rond Regionalisering

Achtergronden en handelingsperspectieven rond Regionalisering Regionalisering, workshop 26-01-2007 Bijlage 2 Achtergronden en handelingsperspectieven rond Regionalisering Guus Geurts Dit achtergrondverhaal is afkomstig uit een projectvoorstel voor een campagne die

Nadere informatie

Klonen van dieren. Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Klonen van dieren. Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Klonen van dieren Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 2 Klonen van dieren Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie I: Wat is klonen? Klonen is het ongeslachtelijk voortplanten

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

Daarvoor had ik al 2,5 jaar in Franstalig Kameroen gewerkt, ook op een landbouwproject.

Daarvoor had ik al 2,5 jaar in Franstalig Kameroen gewerkt, ook op een landbouwproject. [Titel; sheet 1] Internationale armoede in relatie tot landbouw Bertus Buizer 25 april 2016 [ Kaart van Afrika; sheet 2] Dertig jaar geleden kwam ik met mijn gezin terug uit Tsjaad. Ik heb daar vier jaar

Nadere informatie

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is.

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is. HOE LOSSEN WE DIT OP? DE WERKVORM IN HET KORT Wat doe je als je een probleem of ruzie hebt? In het ergste geval moet je naar een rechter. Die bepaalt dan wie er gelijk heeft. Maar meestal kun je problemen

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

Ontwikkelingssamenwerking hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76066

Ontwikkelingssamenwerking hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76066 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76066 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

WAT IS ER MIS MET DE

WAT IS ER MIS MET DE WAT IS ER MIS MET DE A IS ER IETS MIS MET GLOBALISERING? De economie 'globaliseert' in rap tempo. Voor steeds meer bedrijven verdwijnt het belang van nationale grenzen: zij investeren en drijven handel

Nadere informatie

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International

Vlugschrift. Geen dierproeven voor cosmetica. Animal Rights International Vlugschrift Nederland koploper in lang proces naar proefdiervrije producten Geen dierproeven voor cosmetica d In ons land geldt sinds 1997 een verbod op het gebruik van proefdieren bij het testen van (ingrediënten

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding

Bijlagen: - MVO referentiekader - Fairtrade Gemeente handleiding. Afhandeling. 1. Inleiding RG nr. Datum: Indiener(s): Onderwerp: Initiatiefvoorstel: ChristenUnie PAS SP PvdA Millenniumdoelstellingen De indieners stellen voor: - dat de gemeente Steenwijkerland zich actiever inzet om bij te dragen

Nadere informatie

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG

VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG VOORSTELLING DE KINDER- & JEUGDBURGEMEESTER DEN HAAG Kom op bezoek bij Kinder- & Jeugdburgemeester YoZyAsz en zijn gevolg en word even raadslid van Den Haag. Maak, met jouw partij, jullie eigen plan voor

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

FNV Standpunt Vrijhandelsverdragen, 6 maart 2015

FNV Standpunt Vrijhandelsverdragen, 6 maart 2015 FNV Standpunt Vrijhandelsverdragen, 6 maart 2015 FNV zegt NEE tegen Vrijhandelsverdragen TTIP, CETA en TISA Inleiding De FNV maakt zich grote zorgen over de gevolgen voor Nederlandse werknemers van de

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. 3.1 De grens over. www.jooplengkeek.nl. Wat is export? Wat is import? Vraag1

Hoofdstuk 3. 3.1 De grens over. www.jooplengkeek.nl. Wat is export? Wat is import? Vraag1 www.jooplengkeek.nl 3.1 De grens over Hoofdstuk 3 Wat is export? Wat is import? Vraag1 1 Vraag 2 a) 1) (Meer) personeel in het hotel. 2) Meer werk bij leveranciers, bijvoorbeeld bij een bakker die brood

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A2 nr. 1)

Luisteren: muziek (A2 nr. 1) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. Kijk

Nadere informatie

Werken aan de Wereld Studentenboekje 2011-2012 2

Werken aan de Wereld Studentenboekje 2011-2012 2 Lesbrieven Lesbrief 1 Wereldburgerschap en millenniumdoelen. Opdracht 1. Wat is een wereldburger welke houding en vaardigheden horen daarbij? In de omschrijving van wereldburgerschap op de volgende pagina

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm In dit rollenspel bestaat het Europees Parlement uit vijf fracties die uit verschillende nationaliteiten bestaan. Van elk van de bijbehorende regeringen

Nadere informatie

Jaarplan ASVZ 2016 Zorg pakken we samen aan

Jaarplan ASVZ 2016 Zorg pakken we samen aan Jaarplan ASVZ 2016 Zorg pakken we samen aan Jaarplan ASVZ 2016 eenvoudige versie Dit is het jaarplan van ASVZ. Hierin schrijft ASVZ op wat we in 2016 gaan doen, en wat beter of anders kan in de zorg. Het

Nadere informatie

Het kleine boerenspel

Het kleine boerenspel Het kleine boerenspel 11.11.11 jongerenwerking - Vlasfabriekstraat 11-1060 Brussel - 02/536.11.60 evie.vandevyvere@11.be 1 Inleiding Momenteel leeft één vierde van de wereldbevolking in absolute armoede.

Nadere informatie

Debat: Maatschappelijke stage

Debat: Maatschappelijke stage Debat: Maatschappelijke stage Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen voeren een Tweede Kamerdebat over het afschaffen van de maatschappelijke stage. Leerdoel: Leerlingen krijgen inzicht in hoe een

Nadere informatie

Leerlingenraad. de Plantage

Leerlingenraad. de Plantage Leerlingenraad de Plantage Wat is de leerlingenraad (LR)? De leerlingenraad is een vertegenwoordiging van leerlingen uit de groepen 6 t/m 8. De vertegenwoordigers worden gekozen uit- en door de leerlingen

Nadere informatie

HOERA 18?! Opdrachtenblad Categorie:

HOERA 18?! Opdrachtenblad Categorie: Opdrachten Opdracht 1 a) Als je 18 wordt, ben je volgens de wet volwassen. Dat betekent extra rechten, maar ook extra plichten. Wat vind jij zijn volgens jou de voordelen van 18 jaar zijn? En wat zijn

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2001-I

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2001-I Eindexamen aardrijkskunde vwo 00-I Antwoordmodel Migratie en Mobiliteit Uit het antwoord moet blijken dat het aantal grote steden in Indonesië groter is dan in de meeste andere ontwikkelingslanden. Voorbeelden

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

Toegang tot geneesmiddelen (Uit: Kompas)

Toegang tot geneesmiddelen (Uit: Kompas) Toegang tot geneesmiddelen (Uit: Kompas) Een gezamenlijke wereldwijde inspanning door betrokken burgers kan het verschil maken. Deze activiteit is een simulatie van het 'farmaceutische' proces in Zuid-Afrika

Nadere informatie

2e hands elektronica: ontwikkelingshulp of afval dump? Kim Schoppink campagneleider giftige stoffen

2e hands elektronica: ontwikkelingshulp of afval dump? Kim Schoppink campagneleider giftige stoffen De dump van elektronica afval in ontwikkelingslanden 2e hands elektronica: ontwikkelingshulp of afval dump? Kim Schoppink campagneleider giftige stoffen Elektronica afval: een groeiend probleem Elk jaar

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Activiteit Campagne voeren

Activiteit Campagne voeren Activiteit Campagne voeren Toelichting op de activiteit In het participatieproject binnen Meer Democratie mogen kinderen meedenken over een beslissing die hen aangaat of waar zij bij betrokken zijn (schoolreisje,

Nadere informatie

DUURZAME LANDBOUW IS OOK TOOLKIT: TIPS & IDEEËN VOOR VRIJWILLIGERS

DUURZAME LANDBOUW IS OOK TOOLKIT: TIPS & IDEEËN VOOR VRIJWILLIGERS DUURZAME LANDBOUW IS OOK TOOLKIT: TIPS & IDEEËN VOOR VRIJWILLIGERS GP/Beentjes GP/Baleia Deze toolkit is voor alle Greenpeace-vrijwilligers. Hij bevat tips en ideeën om met het onderwerp duurzame landbouw

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 26 407 Biodiversiteit Nr. 70 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. De Reizende DNA Rechter

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. De Reizende DNA Rechter Afsluitende les Leerlingenhandleiding De Reizende DNA Rechter Dossier HER2 cellijn Achtergrond informatie Mevrouw X is een borstkankerpatiënt. Voor onderzoek zijn bij haar tumorcellen afgenomen en op kweek

Nadere informatie

Vóór de Verandering Workshop Landbouw 24 maart 2007

Vóór de Verandering Workshop Landbouw 24 maart 2007 Vóór de Verandering Workshop Landbouw 24 maart 2007 Riky Schut Debat Europees Landbouwbeleid tijdens Café Globaal op 20 december 2006 in Haarlem. 1. Productieverhoging is achterhaald en ongewenst 2. Milieu,

Nadere informatie

Help! Verzuim voorkomen

Help! Verzuim voorkomen TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. Help! Verzuim voorkomen Een leidraad voor werkoverleg met medewerkers over verzuim Deze publicatie is

Nadere informatie

SOMO Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen SO M O

SOMO Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen SO M O SOMO Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen SO M O Expertise Laptops, pc s, spelcomputers of mobiele telefoons vind je in bijna ieder Westers huishouden. De elektronicabedrijven hebben hoge productiequota

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Directoraat Generaal Buitenlandse Economische Betrekkingen Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Armoede en welvaart In Afrika

Armoede en welvaart In Afrika Armoede en welvaart In Afrika Probleem? Sub- Sahara: gem. $1/ dag (reëel

Nadere informatie

Zonder toestemming. Nota BOPZ eenvoudige versie

Zonder toestemming. Nota BOPZ eenvoudige versie Nota BOPZ eenvoudige versie Zonder toestemming Ben je soms boos? Ben je soms boos en ben je dan wel eens gevaarlijk voor jezelf of anderen? Of doe je wel eens dingen die niet mogen? Soms moeten begeleiders

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Onze Referentie MINBUZA-2014.581452 Datum

Nadere informatie

GIS LEIDT TOT ENERGIE

GIS LEIDT TOT ENERGIE GIS LEIDT TOT ENERGIE Jack Verouden Chief Surveyor Shell International Copyright of Royal Dutch Shell plc 1 ROYAL DUTCH SHELL - PROFIEL Wij zijn actief in meer dan 90 landen Wereldwijd, hebben we meer

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2007-II

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2007-II Politiek en ruimte Opgave 1 Brazilië, een nieuwe agrarische supermacht Gebruik de bronnen 1 tot en met 3 van het bronnenboekje. Volgens bron 1 is de groei van de Braziliaanse landbouwsector voorlopig nog

Nadere informatie

Genoeg water voor iedereen

Genoeg water voor iedereen Genoeg water voor iedereen eerlijk verdeeld - betaalbaar - schoon - duurzaam Of je nu rijk bent of arm, als je een dag niet drinkt heb je dorst. Niemand kan zonder water. Met genoeg en schoon water hebben

Nadere informatie

Nederlands CSE GL en TL

Nederlands CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 2 maandag 18 juni 13.30-15.30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de

Nadere informatie

Belastingplicht overheidsondernemingen: (enkele) staatssteunaspecten. Prof. R.H.C. Luja UvA, 23 oktober 2014

Belastingplicht overheidsondernemingen: (enkele) staatssteunaspecten. Prof. R.H.C. Luja UvA, 23 oktober 2014 Belastingplicht overheidsondernemingen: (enkele) staatssteunaspecten Prof. R.H.C. Luja UvA, 23 oktober 2014 Historie Oneerlijke concurrentie? Onder omstandigheden concurreert de overheid met marktpartijen

Nadere informatie

Grootste examentrainer en huiswerkbegeleider van Nederland. Economie. Trainingsmateriaal. De slimste bijbaan van Nederland! lyceo.

Grootste examentrainer en huiswerkbegeleider van Nederland. Economie. Trainingsmateriaal. De slimste bijbaan van Nederland! lyceo. Grootste examentrainer en huiswerkbegeleider van Nederland Economie Trainingsmateriaal De slimste bijbaan van Nederland! lyceo.nl Traininingsmateriaal Economie Lyceo-trainingsdag 2015 Jij staat op het

Nadere informatie

Klimaat en ontwikkeling

Klimaat en ontwikkeling Klimaat en ontwikkeling Een eerlijk en juridisch bindend klimaatakkoord is van groot belang voor ontwikkelingslanden, omdat deze landen dagelijks de gevolgen ondervinden van klimaatverandering die hoofdzakelijk

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Lesbrief nummer 23 december 2015

Lesbrief nummer 23 december 2015 Lesbrief nummer 23 december 2015 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. Hoe klink jij? Wat vinden andere mensen van hoe jij

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 1. Het landbouwdossier Het feit dat Westerse landbouwproducten de lokale markten in het Zuiden verstoren.

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Les Crisis in de olie

Les Crisis in de olie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Crisis in de olie Werkblad Les Crisis in de olie Werkblad Op zondag 4 november 1973 bestonden er nog geen inline- skates. Hadden ze wel bestaan, dan had je die dag heerlijk

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID-SCHRIJFVAARDIGHEID CSE GL EN TL Bij dit examen horen een uitwerkbijlage en een tekstboekje. Beantwoord alle

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 11-10-2004 versie 2 tijdvak 1 dinsdag #dag 31 # mei 13.30 #tijd 15.30 - #tijd uur ECONOMIE CSE GL EN TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor

Nadere informatie