Producten slechts deels voor zzp ers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Producten slechts deels voor zzp ers"

Transcriptie

1 Het Verzekeringsblad 99e jaargang 18 juni 2009 nr. 12 SEH: gemotiveerd afwijken is een must Rapportcijferklucht EXTRA: Themakatern MKB Prof. dr. Fieke van der Lecq (Erasmus Universiteit): Producten slechts deels voor zzp ers

2

3 INHOUD COVER Producten slechts deels voor zzp ers Volgens prof. dr. Fieke van der Lecq, bijzonder hoogleraar pensioenmarkten aan de Erasmus School of Economics dient de advisering aan zzp ers gericht 12 te zijn op de hele schijf van vijf van sociale zekerheid. Dus op pensioen net zo goed als op levensloop, arbeidsongeschiktheid, ziektekosten en zorg. Dat het advies noodzakelijkerwijs vooral van het verzekeringsintermediair moet komen, is voor Van der Lecq overigens geen vanzelfsprekendheid. Internet, brancheorganisaties en Kamers van Koophandel kunnen hierin een rol spelen. SEH: gemotiveerd afwijken is een must Volgens directeur Bart de Nie van de SEH is het helemaal niet zo n probleem dat hypotheekadviseurs in ruwweg twintig procent van de gevallen voor hun klanten meer dan 64,5 x het jaarinkomen aanvragen en zich daarmee niet houden aan de Gedragscode Hypothecaire Financieringen. Iedere adviseur krijgt mensen over de vloer die maatwerk vereisen. Dat zoveel adviseurs wel eens afwijken van de gedragscode, is eigenlijk een goede zaak. Als dat verantwoord is en past voor de klant, is het immers goed dat je maatwerk toepast. Onafhankelijk advies of volmachtvoordeel? Een volmachtkantoor heeft vaak maar één volmachtgever per product(groep) en daar wordt het gros van de verzekeringen ondergebracht. Onafhankelijkheid 10 van advies, het grote goed van veel intermediairs in Nederland, komt in het geding als een provinciaal kantoor volmachten wil gaan voeren. Het is dan niet langer een vanzelfsprekendheid als het dat al was dat het product wordt gezocht dat het beste past bij de klant. Tijdens een NVA/NVGA-bijeenkomst over de toegevoegde waarde van een volmacht was dit dilemma echter geen issue. Klant centraal? Marketing aan zet! Er was een (vertrouwens)crisis voor nodig, maar financiële dienstverleners hebben de klant herontdekt, vindt Paul de Heer, managing consultant van Delphis 22 Marketing & Management Consultancy. De klant: dat is degene die uiteindelijk koopt en betaalt. Helaas zijn complete bedrijven en processen zo ingericht dat de klant hooguit een grondstof of productiefactor is. Wat moet er veranderen? Hoe? Ik vraag u: Wanneer heeft u zélf voor het laatst contact gehad met een consument en deze gevraagd naar zijn wensen? Rubrieken Hoofdredactioneel 5 Nieuws 6 Onder meer: - Vast kostenpercentage mag niet - Rapportcijfers compliancy Intermediair 10 Onder meer: - Bgfo-II uitgesteld - Dubbelcheck verzekeringsadvies PFP 14 Onder meer: - Kansrijke crisisadvisering - Hoe verhogen we de AOW-leeftijd? Producten 15 Fiscaal Juridisch 16 Enrico Koudijs - Wijzigingen door nieuw besluit KEW Column 19 Pieter Wind - Horizonvervuiling Beleggen 20 - SNS Reaal: assetverdeling is cruciaal Zorg en Inkomen 23 - NN: Leg de focus op branches Met name(n) 25 Typisch Geval 26 Albert Boes - Het belang van brandveiligheid Feiten & Cijfers 30 - ONVZ en De Hoop Mystery Shopping 31 Nieuwe Assurantiekantoren 32 Verzekerend Buitenland 33 Nieuws 34 Van alle mkb-markten thuis In het MKB-katern in dit VB presenteert GfK de resultaten van haar onderzoek naar de activiteit van de verschillende distributiekanalen in de mkb-markt. 38 Daarnaast zijn interviews met intermediair en ondernemerscoach Raymond de Vries en met Onderneemster van het Jaar Lisette ten Have opgenomen. Overige onderwerpen o.a.: de rol van de beroepsaansprakelijkheidsverzekering, risicomanagement als must voor het mkb en hoe lees je de jaarrekening. Een katern dat u dichter bij de zakelijke markt brengt! Themakatern MKB - Kanaalkeuze in de zakelijke markt 38 - Ook in tegenwind kun je vooruit komen 40 - Beroepsaansprakelijkheid als leidraad 42 - Mkb-nieuws 45 - Risicomanagement in het mkb 46 - Juist innoveren in tijden van crisis 49 - De jaarrekening en het intermediair 50 - Wij zijn ideaal voor een verzekeraar 53 Barbier 54 nummer juni

4 SIMPLY THE BEST! NOORDHOLLANDSCHE VAN 1816 Daar gebeurt t! Postbus 1, 1724 ZG Oudkarspel T (0226) , F (0226) E I

5 COLOFON Het Verzekeringsblad onafhankelijk verzekeringsmagazine sinds 1910 hoofdredactie Michiel Huisman redactie Alex Klein (adjunct-hoofdred.), Yvonne Neppelenbroek (eindred.), Erwin Loer, Rick de Ruiter (web). secretariaat Elly Gravendeel (red. ass.). T , F , Postbus 23, 7400 GA Deventer E W vragen van abonnees worden gratis beantwoord uitgave van Kluwer, Postbus 23, 7400 GA Deventer T uitgever Stephanie Keij abonnementen en verzending Kluwer Afdeling Klantcontacten, Postbus 878, 7400 AW Deventer, T , F E abonnementsprijs ,00 incl. btw. Collectieve abonnementen meer dan 20 exemplaren 10% reductie. Annulering abonnement is mogelijk tot 3 maanden voor het begin nieuwe abonnementsperiode. losse nummers Losse nummers: 7,50 excl. btw; VB Gidsen: 12,25 excl. btw. advertenties Kluwer, Postbus 23, 7400 GA Deventer. Advertentie acquisitie: Emilie Kars-van der Goes T F E Media order: Toos Schurink T F E Sluitingsdatum: Dinsdag 9 dagen voor het verschijnen. Zet- en lithokosten worden doorberekend ontwerp Boshoff & Dekker, Deventer vormgeving Mediabuilders, Zutphen druk Thieme Almere bv ISSN Kluwer BV legt-uw gegevens vast voor de uitvoering van de (abonnements-) overeenkomst. De gegevens kunnen door Kluwer, of zorgvuldig geselecteerde derden, worden gebruikt om u te informeren over relevante producten en diensten. Indien u hier bezwaar tegen heeft, kunt u contact met ons opnemen. Nobel Spanning ontlaadt zich. Vreugde zoekt een uitweg. Emoties krijgen de vrije teugel. Alle ingrediënten waren vorige week donderdagavond aanwezig bij de eerste en feestelijke uitreiking van de Verzekeringsawards De Gouden Schilden. Honderden verzekeringsprofessionals waren bijeen en stonden als één man en vrouw om hun kandidaat. Bemoedigend, succes toewensend. Genomineerden die in de wandelgangen voor aanvang van het feest met een mengeling van trots, spanning en ook wel wat onzekerheid, ervan blijk gaven dat ze behalve die goeie verzekeringsprofessional ook gewoon mens zijn en daarom soms ook niet goed weten hoe je nu op zo n nominatie moet reageren. Nou, nou, ook weer niet groter maken dan het is, tempert de doorgewinterde verzekeringsman die doorgaans nuchter door het leven gaat, zijn eigen sensatie. Nu ik eenmaal genomineerd ben, wil ik winnen ook zegt de jonge rising star die, zo transparant als wat, zijn ambities uit. Het leek wel alsof het bij de uitreiking van de twaalf Gouden Schilden (wel een beetje veel, beste organisatie!) om de Nobelprijs ging. Mooi om mee te maken, vond ik het: die grote betrokkenheid van alle aanwezigen. Aanvankelijk nog wat onwennig. We zijn niet zo op de borstklopperig. Verzekeringsawards! Moet dat nou? Argwanend soms. Is het niet in de eerste plaats een commercieel feestje? Maar al bij de eerste uitreiking ontlaadde de spanning zich en nam het enthousiasme zienderogen toe. Ook de teleurstelling als je met twee of drie nominaties toch naast de prijzen viel. Azijnpissers heb je overal. Dus ook op deze avond liepen ze rond. Daar maken we verder geen woorden aan vuil. Als ik een optelsom van de eerste uitreiking van de Gouden Schilden maak, dan gaat het wat mij betreft om de volgende waardevolle dingen: - De verzekeringsbranche toont haar menselijke gezicht. Gewone, betrokken mensen die samen succes willen maken en successen willen delen. - Creativiteit en heel veel denkkracht. - Motivatie en inspiratie om onderscheidend te zijn. En vooral ook: de onuitgesproken, maar voelbare drang om fouten die in het verleden gemaakt zijn, en door de kredietcrisis pijnlijk duidelijk werden, om te zetten in nieuwe kansen, nieuwe producten en nieuwe diensten voor klanten. De allergrootste winst echter zit volgens mij in het feit dat de jury die de diverse Gouden Schilden te vergeven had, het lef en inzicht had om oog te hebben voor een opkomende, jonge garde die, niet zelden als luis in de pels en ook wel door de status-quo bekritiseerd, het bed stevig opschudt. Dat er veel jonge talenten in de prijzen vielen, is opmerkelijk. Let wel: een opmerkelijk goede zaak. Laten we ze op een volwassen manier koesteren in onze branche die, zo lijkt het, het stoffig imago van zich afschudt, en op een betrokken enthousiaste en vernieuwende manier mensen verder helpt. Volgend jaar weer. HOOFDREDACTIONEEL Michiel Huisman nummer juni

6 NIEUWS SEH: gemotiveerd afwijken is een must Een intern onderzoek naar buiten brengen waarvan de inhoud onherroepelijk zal leiden tot een stortvloed aan negatieve reacties die de branche in een negatief daglicht zetten. Wie wil dat op zijn geweten hebben? SEH deed het, en het eerder beschreven scenario voltrok zich in optima forma. Directeur SEH, Bart de Nie, wringt zich nu in alle bochten om de brokstukken weer onder het tapijt te vegen: De conclusies worden helemaal verkeerd uitgelegd. Maar wat verwacht je dan als je besluit de resultaten zonder enige nuance op straat te gooien? De AFM heeft het druk met het uitdijende gezelschap instellingen waar zij langdurig op bezoek is. Na DSB blijkt de financiële waakhond ook al enige tijd bij AFAB te bivakkeren om aldaar het financieringsbeleid op leningen onder de loep te nemen. Dit nieuws was nog niet koud naar buiten gekomen of de Stichting Erkenningsregeling Hypotheekadviseurs (SEH) weet te melden dat de financieringsnorm op hypotheken ook bij haar adviseurs met voeten wordt getreden. Koren op de molen van de AFM, die naast haar controlerende taak momenteel ook werkt aan regels die ervoor moeten zorgen dat consumenten minder vaak een hypotheekadvies krijgen dat eigenlijk te hoog is. Het SEH-ledenonderzoek, waaruit blijkt dat meer dan de helft van de hypotheekadviseurs geregeld gebruik maakt van de mogelijkheid om af te wijken van de gedragscode voor hypotheekverstrekking en derhalve leningen aanvragen van meer dan 4,5 keer het jaarinkomen, zal bij de financiële waakhond dan ook met gejuich ontvangen zijn. Een onderbouwing voor haar nieuwe regels, en nog wel op een zilveren presenteerblaadje aangereikt door de branche zelf. Bart de Nie, directeur SEH en senior adviseur Consumentenzaken bij de Nederlandse Vereniging van Banken, vindt deze conclusie pertinent onjuist. Dat uit de enquête blijkt dat een groot deel van de adviseurs zich wel eens bezondigd heeft aan overschrijding van de CHF-norm, opgesteld door het Contactorgaan Hypothecair Financiers, vindt De Nie een niet onlogisch gegeven. Iedere adviseur krijgt mensen over de vloer die maatwerk vereisen. Dat zoveel adviseurs wel eens afwijken van de gedragscode, is eigenlijk een goede zaak. Als dat verantwoord is en past voor de klant, is het immers goed dat je maatwerk toepast. In de pers verscheen Adviseurs lappen gedragscode aan hun laars. Zo kun je het ook zeggen, maar als je de cijfers analyseert, blijkt dat men in ruwweg twintig procent van de gevallen buiten de CHF-norm adviseert. Tachtig procent is dus compliant. De AFM begrijpt ook dat iemand die veel hypotheken adviseert op zijn pad geregeld iemand tegenkomt die niet in het keurslijf van de code past. De maatregelen die de AFM nu heeft aangekondigd, zijn meer een uitvloeisel van lopend onderzoek en meningsvorming en liggen in de lijn van meer maatregelen waarover men bij de AFM denkt (Hoogervorst: tophypotheken). Gemotiveerd afwijken Feit blijft dat de AFM niet tevreden is over de manier waarop explaingevallen worden gemotiveerd en eigenlijk het liefst ziet dat het aantal gevallen van gemotiveerde CHF-normafwijkingen teruggebracht wordt naar circa vijf procent. De Nie ziet echter helemaal niets in een vastgesteld maximum afwijkingspercentage. Feitelijk zegt de AFM hier dat de toegevoegde waarde van de hypotheekadviseur eigenlijk maar beperkt is, omdat het gros in het keurslijf van de gedragscode geperst kan worden. Stop het maar in de computer, check nog even BKR, en klaar is Kees. Dat kan en mag de bedoeling niet zijn. In de wet wordt gesproken over passend advies. Dus moet je meenemen of iemand eigen vermogen heeft of zeer goede vooruitzichten. Je kunt niet alles in de wet vatten. Aan bijzondere situaties moet je recht kunnen doen. Welk percentage daaruit komt, is volstrekt oninteressant. Het gaat erom dat je, als je afwijkt van de Gedragscode, dat gemotiveerd doet, zonder extra risico voor de klant. Uit de enquête van de SEH blijkt onder meer dat in ruim de helft van de gevallen Adviseur van het jaar Rob Timmermans (45) is Hypotheekadviseur van het jaar De verkiezing wordt jaarlijks georganiseerd door de SEH. Timmermans is werkzaam als hypothecair planner en docent bij Impact Makelaardij & Hypotheken Wijchen. Volgens de jury van de verkiezing is Rob Timmermans iemand die denkt in mogelijkheden en oplossingen en past hij zijn deskundigheid toe in het belang van de klant. De mystery shopper die Timmermans bezocht, omschreef hem als iemand die informeel begint, goed doorvraagt en toch een relaxte sfeer kan creëren. Timmermans zit vijftien jaar in het vak en is naast hypotheekadviseur ook registermakelaar-taxateur. De Nie ontkent ook dat hij met de presentatie van de enquêteresultaten munitie heeft gegeven aan een dankbare AFM. Nee, helemaal niet. Ten eerst onderschrijft AFM-directeur Theodor Kockelkoren de cijfers die wij hebben gepresenteerd, die kennen ze allang. Daar is geen misverstand over. 6 nummer juni 2009

7 NIEUWS waar afgeweken werd van de CHF-norm, dit is gemotiveerd op basis van carrièreperspectieven van de aanvrager of een verwachte inkomensstijging. Ook mist De Nie in het betoog van de AFM het klantbelang: We stellen straks dat 85 procent van dit land uit eenheidsworsten bestaat die we precies volgens de Gedragscode doen en van vijf procent mag je wat anders maken. Daarom verzet ik me ernstig tegen dat mechanisme. Daarmee doe je de klant geen recht, je scheert ze allemaal over één kam. Juist in een periode van de klant centraal, luisteren naar de klant en handelen in het belang van de klant, zou je als klant op zo n manier beknot worden. Kijken naar de klant en daar niet zonder meer een sjabloontje overheen willen leggen? Precies. Kijk goed naar de klant, zijn risicobereidheid en bijzondere omstandigheden. Natuurlijk moet de adviseur kritisch zijn en kijken naar de risico s, maar daar doen deze cijfers niets aan af. Ik wel, hij niet Bijna alle ondervraagden in het SEH-onderzoek vinden zichzelf een integere adviseur. Op de vraag of hun collega s ook integere hypotheekadviseurs zijn, geeft ruim 42 procent aan dat van alle hypotheekadviseurs meer dan 75 procent integer is. 40,8 procent denkt dat dit voor 50 tot 75 procent van de collega s geldt en 3,2 procent acht maximaal een kwart van zijn collega s integer te zijn. Van de hypotheekadviseurs acht 97,8 procent zichzelf voldoende kundig om het vak optimaal te kunnen uitvoeren. Ook hier is het oordeel over de collegaadviseur een stuk minder mild. Bijna de helft van de ondervraagden denkt dat slechts 50 tot 75 procent van de hypotheekadviseurs voldoende kundig is om het vak optimaal uit te voeren. Van de ondervraagden geeft 4,1 procent maximaal een kwart van de collega s dit predicaat. Verder blijkt dat in de ogen van de hypotheekadviseurs banken de grote boosdoener zijn waar het gaat om de kredietcrisis. Van de hypotheekadviseurs meent 80 procent dat de banken het gedaan hebben. Bijna 13 procent geeft de consument de schuld. Slechts 1,9 procent van de ondervraagden meent dat de eigen beroepsgroep verantwoordelijk is voor de crisis. Ook makelaars (2,3%) en verzekeraars (3,1%) spelen een marginale rol. Bijna 21 procent denkt dat het huidige aantal erkend hypotheekadviseurs (13.000) in de komende twee jaar met 10 procent zal stijgen. Ruim 28 procent voorziet een daling tussen de 10 en 25 procent. Alex Klein Vast kostenpercentage mag niet Verzekeraars die zich bij nieuwe beleggingspolissen exact houden aan het door de Ombudsman Financiële Dienstverlening aanbevolen maximale kostenpercentage van 2,5 procent op het belegde vermogen, halen zich daarbij mogelijk de gram van de mededingingsautoriteit op de hals. Onder plafond Volgens de NMa kunnen de kosten op een nieuwe beleggingspolis ook best lager zijn dan het door Wabeke in zijn Aanbeveling genoemde plafond. Wij hebben verzekeraars vanaf het begin aangegeven dat de norm van de Ombudsman het risico in zich had dat die als toekomstige norm zou gelden. Dat is absoluut niet de bedoeling, aldus een woordvoerster van de NMa eerder tegenover De Telegraaf. Zorgvuldige communicatie Het Verbond van Verzekeraars begrijpt het standpunt van de NMa maar volgens een woordvoerder is de kostenkwestie vooral een zaak van zorgvuldige communicatie met de klant. Wij hebben niet de indruk dat verzekeraars die norm voor de toekomst gebruiken. Het gaat om de puntjes op de i zetten in het klantcontact bij sommige van onze leden. Het is begrijpelijk dat klanten willen weten hoe de kosten zich verhouden tot de Wabeke-norm, maar in het klantcontact mag de verzekeraar niet de schijn wekken dat die norm maatgevend is voor de toekomst. De enige norm die mag gelden, is de norm van transparantie. Kosten kunnen lager liggen dan Wabeke heeft aangegeven, maar theoretisch ook hoger, bijvoorbeeld als je kiest voor een beleggingsfonds in exotische producten waarin ook nog heel actief wordt belegd. Het Verbond heeft haar leden vorige week in een circulaire geïnformeerd over de aandacht van de NMa en haar eigen standpunt daarbij. Rijk door woekeren? De Consumentenbond heeft de Stichting Woekerpolisclaim (WPC) en Stichting Verliespolis op de vingers getikt. Volgens de consumentenorganisatie moeten de stichtingen opener en eerlijk zijn over hoeveel geld er bij ze binnenkomt en wat ze ermee doen: Het is lastig te zien hoe ze verdienen aan bemiddeling voor consumenten. Dat gebrek aan transparantie zou er niet moeten zijn. Verliespolis (waarvan de Consumentenbond een van de initiatiefnemers was) en WPC hebben volgens berekeningen van RTL rond 22 mln euro overgemaakt gekregen van verzekeraars en uit inschrijfgeld van klanten, maar een woordvoerder van Verliespolis zegt dat de stichting zich niet herkent in dit bedrag: Verliespolis heeft tot nu toe vier maal euro gekregen na schikkingen met verzekeraars. Verder hebben zich ongeveer mensen ingeschreven, tegen een inschrijfgeld van 20 à 25 euro. Maar sommige leden hebben nog helemaal niet betaald. Volgens de woordvoerder worden uit de kas van de stichting de advocaten en andere werknemers die werken voor de stichting betaald: Maar dat zijn marktconforme tarieven, zelfs vaak nog met een korting. Het overgrote deel van ontvangen gelden is echter nog gewoon aanwezig in de kas als reserve voor rechtszaken in de toekomst. Wij hebben nog conflicten uit te vechten met vijftien verzekeraars en met heel veel tussenpersonen. Hoeveel geld we hebben, is niet handig om te zeggen, omdat dat onze positie richting hen verzwakt. (ingezonden mededeling) Business Consultants Wet- en regelgeving? Onze expertise is uw eerste winst nummer juni

8 NIEUWS Klucht rond idee rapportcijfers compliancy Ik denk dat consumenten nieuwsgierig zijn in hoeverre u zich aan de wet houdt. Ik zou wel willen weten of de AFM bereid zou zijn om diegenen die dat willen een rapportcijfer te verschaffen, ter beschikking van de consument die daarom vraagt. Zo introduceerde Arthur Docters van Leeuwen, voormalig topman van de AFM, tijdens het congres 'De Hypotheekadviseur 2009' vorige week dinsdag zijn idee voor een rapportcijfersysteem voor intermediairs. Docters van Leeuwen ontkende niet dat de AFM daarmee een soort keurmerkinstituut zou worden: Dat is zij toch al een beetje. Hoe groter de letter waarmee een partij in advertenties heeft staan dat ze onder toezicht staat van de AFM, hoe eerder je moet gaan kijken. En op de vraag of de financieel dienstverlener die zich niet voor een rapportcijfer aanmeldt, zichzelf daarmee diskwalificeert, antwoordde hij heel droog: Dat kan. Ook na zijn suggestie voor rapportcijfers voor compliancy gooide de zaal geen tomaten naar de immer prikkelende Docters Van Leeuwen, wat hijzelf al eerder in zijn AFM-carrière wel had verwacht en op zich toch echt eens een keer zou willen meemaken. AFM-bestuurder Theodor Kockelkoren ziet voor het toekennen van rapportcijfers echter geen rol voor de AFM weggelegd: Het is een al bestaand idee, maar het lijkt me meer iets voor de Stichting Financiële Dienstverlening (StFD) dan voor de AFM. De StFD houdt nu al self assessments en geeft eventueel suggesties voor verbetering van de compliancy. Een stap verder is dat zij daar rapportcijfers aan gaat koppelen en daarmee zou het intermediair zich inderdaad kunnen profileren. Dat idee steunen wij. De StFD denkt er zelf heel anders over. Directeur Ellen von Koczian vindt het toekennen van compliancycijfers geen activiteit die past bij de taken en functie van de stichting. Het geven van cijfers maakt op dit moment bovendien geen onderdeel uit van het self assessment De suggestie van de AFM over het verstrekken van rapportcijfers aan intermediairs is geheel nieuw voor de StFD, die ervan kennis heeft moeten nemen via de vakpers. Kortom, een proefballonnetje van Docters, de AFM die het doorgeeft aan de StFD en de StFD die het doorprikt. Het rapportcijfer voor compliancy lijkt hiermee alweer een zachte dood te zijn gestorven. En dat is maar goed ook. U geeft nu helder en verantwoord advies, dat de klant nog begrijpt ook. Maar straks heeft u de wand vol met diploma s, keurmerken en dan ook nog eens rapportcijfers, waardoor uw klant alsnog het spoor volledig bijster raakt. Dat kan toch nooit de bedoeling zijn? Reactie Stefa op media-aandacht Intermediairorganisatie Stefa heeft gereageerd op de vele reacties op haar oprichting in de media, onder meer het artikel Stefa voor ontevredenen in Het VB nr. 10 (pag. 10), waarin wij schetsten waarom een organisatie, opgericht vanuit een zekere ontevredenheid en met de bedoeling om op korte termijn klinkende resultaten in belangenbehartiging neer te zetten, op voorhand niet heel kansrijk is. De reactie van Stefa is hieronder integraal afgedrukt. De oprichting van Stefa heeft vele reacties opgewekt. Deze waren uiteenlopend van aard. Het heeft ons geenszins verbaasd dat er onder onze collega s wel degelijk iets leeft. Het is evident dat de roep van het intermediair om een krachtige organisatie nog steeds luid klinkt. De organisatiegraad van de assurantiekantoren is te laag. Waar de oorzaak moet worden gezocht, is niet helemaal helder. Mogelijk is het een geldkwestie. Wat dat aangaat, toetst Stefa dit aan de praktijk door een bijdrage te vragen van 390 euro per jaar. Wat daar tegenover staat, leest u onder tabblad adviseur van de site Stefa.nl. De kritische kanttekening in enkele reacties over een mogelijke versnippering versterkt onze motivatie Stefa vorm te geven. Van een versnippering is sprake wanneer een belangenorganisatie met weinig witte vlekken uiteenvalt in splinterpartijen. Het tegengestelde is waar. Het aantal verenigde kantoren bij de NVA en NBVA bedraagt ruim Op het totaal is dat nog geen twintig procent. Naar wij menen een veeg teken in een eervolle branche die werk biedt aan velen. Kennen niet vele consumenten in de reiswereld de ANVR? Of neem de Focwa bij schadeherstel. Het zou hetzelfde moeten zijn in onze branche. We mikken in aanvang op ruim 3000 aanmeldingen, om daarna gestaag te groeien naar een partij van formaat. Met het oog op de reeds gevormde achterban een ambitieus maar redelijk streven achten wij. De pijlen van Stefa richten zich ook nog eens op een gezamenlijk belang, namelijk die van de adviseur en van de consument. Zonder laatstgenoemde is het bestaansrecht van onze beroepsgroep nihil. Tot slot nog even dit: Wie niets zegt, wordt niet gehoord en wie niets doet, verandert niets. 8 nummer juni 2009

9 De oplossing voor uw balanspuzzel Implemented Client Solutions Neem vandaag nog contact met ons op om samen uw complete puzzel op te lossen Breek niet langer uw hoofd over de ingewikkelde puzzel die uw balansbeheer kan zijn. Implemented Client Solutions biedt u de oplossing: van volledige fiduciaire ondersteuning tot strategisch advies om uw balansmanagement te optimaliseren modulair en volledig op maat met een persoonlijk aanspreekpunt. Arthur van der Wal, Michael Jasper T: E: Deze publicatie is uitsluitend bedoeld voor professionele beleggers. ING Investment Management, noch enig andere vennootschap of onderdeel dat behoort tot ING Groep, noch een van haar functionarissen, haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid met betrekking tot de hierin opgenomen informatie of mogelijke aanbevelingen.

10 INTERMEDIAIR Onafhankelijk advies of volmachtvoordeel? Onlangs hielden NVA en NVGA een bijeenkomst over de toegevoegde waarde van een volmacht. Zo n vijftig belangstellenden namen deel en aangenomen mag worden dat in ieder geval enkele van hen overwegen (een) volmachtovereenkomst(en) aan te gaan. Een viertal sprekers schetste de voor- en nadelen van het aangaan van een volmachtoverkomst. Eén dilemma bleef daarbij opmerkelijk genoeg vrijwel onbesproken: de intermediair die een volmachtovereenkomst aangaat, geeft daarmee in ieder geval deels zijn onafhankelijkheid van advies op. Volgens Coen van Ham, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Gevolmachtigd Agenten (NVGA) zijn er op dit moment ongeveer 250 gevolmachtigden in Nederland (waarvan 190 lid zijn van de NVGA), op een totaal van ongeveer bemiddelaars. Zij hebben gemiddeld ergens tussen de zes en zeven volmachten per kantoor en vertegenwoordigen samen een premiestroom van zo n 2,3 mld euro. Volmachten zijn er vooral voor schade, inkomensvolmachten nemen toe en volmachten zorg, uitvaart en leven (ovr) komen nog beperkt voor. Een volmacht is nogal een verantwoordelijkheid voor een bemiddelaar. De verzekeraar staat als risicodrager altijd op de polis (en volgens Stijn Réz, directeur Volmachten van Reaal Verzekeringen moet die van wetswege ook altijd op de offerte staan, hetgeen in de praktijk nu vaak niet gebeurt) en is aansprakelijk voor alle verplichtingen uit de verzekering, dus ook voor het handelen van de volmachthouder. Er is een verplicht te hanteren uniform model samenwerkingsovereenkomst volmacht van al gauw zo n honderd pagina s, dat onder meer de algemene bevoegdheid inkadert. Controles vinden plaats door de volmachtgever, de accountant en de Verbondsaudit. Die laatste is in het leven geroepen als efficiencymaatregel. Omdat de meeste gevolmachtigden meerdere volmachten hebben bij verschillende maatschappijen, voert het Verbond van Verzekeraars algemene controles uit ten behoeve van alle volmachtgevers. Ingrijpende gevolgen voor bedrijfsvoering Het starten van een volmachtkantoor heeft ingrijpende gevolgen voor de bedrijfsvoering van de bemiddelaar. Het kantoor moet over een Wft-diploma Volmacht beschikken en moet de beroepsaansprakelijkheidsverzekering hebben aangepast op de hoedanigheid van gevolmachtigde. Ook moet het kantoor een bepaald minimaal volume hebben om de sprong naar volmachtkantoor te mogen maken (Réz: Het onderhouden van een volmachtrelatie brengt wederzijds kosten met zich mee. ) en er worden onder meer zware eisen gesteld aan de administratie, de automatisering en het personeel van het kantoor, dat zich zal moeten ontwikkelen als acceptant en schaderegelaar voor de verzekeraar. Uitgebreide aandacht tijdens de bijeenkomst kregen de voordelen die volmachten kunnen bieden voor de klanten van de intermediair. Volmacht is schaalvergroting, alles in één (eigen) hand waardoor sneller kan worden geopereerd en minder fouten hoeven te worden gemaakt. Volgens Van Ham is dienstverlening dan ook de absolute plus van de volmacht: Je bent flexibeler. Je kunt makkelijker kleine aanpassingen maken die beter bij je klant passen: maatwerk. Door pooling (combinaties van verzekeraars) voor producten onder eigen label kunnen daarbij bovendien bijzondere risico s worden gespreid, waardoor ze überhaupt verzekerd kunnen worden én tegen een aanvaardbare premie. Dat biedt bijvoorbeeld ruime mogelijkheden voor nicheproducten, zoals de VvE-verzekering van Kok Assurantiën, waarover wij in Het VB 2008, nr. 21 uitgebreid schreven. Volgens directeur Ad Evers van Kok geeft een volmacht een zeker cachet aan een kantoor, maar hij waarschuwt geïnteresseerden om niet blind te gaan varen op een veelbelovend doch vaag toekomstbeeld: Maak eerst een goed doorwrocht, sluitend ondernemingsplan voor je zelfs maar met een verzekeraar gaat praten. Volgens Evers is het zo belangrijk om eerst positie te bepalen, niet alleen vanwege alle eisen die het aan het kantoor stelt, maar zeker ook omdat een volmacht verplichtingen geeft naar de verzekeraar ( Je moet gaan denken en handelen als een verzekeraar en daarmee verandert de cultuur van je kantoor ) waarmee je een volmachtovereenkomst hebt en zorgt voor een andere relatie met de overige verzekeraars en klanten. Daarmee krijg je veel kortere lijnen met betrekking tot de offertes, het maken van producten en het regelen van schade. Klantenbelang wel gediend? NVA-directeur Niels Mourits vroeg zich terecht af of het klantenbelang wel altijd optimaal is gediend bij een volmachtkantoor: Als elders een iets goedkopere of betere optie is voor de klant, teken je tenslotte toch in je volmacht. De aanwezige gevolmachtigdenvertegenwoordigers zien daar in de praktijk echter zelden een pijnpunt in. We kunnen eigenlijk altijd uitleggen dat juist onze positie bij de aanbieder een meerwaarde is voor de klant. Tenzij premies en voorwaarden echt te ver uit elkaar liggen, natuurlijk. Dan ga je niet voor je volmacht, dan moet je voor je rol als makelaar gaan, aldus Evers. Maar toch, een volmachtkantoor heeft vaak maar één volmachtgever per product(groep) en daar wordt het gros van de verzekeringen ondergebracht. Onafhankelijkheid van advies, het grote goed van veel intermediairs in Nederland, komt daardoor bij een overgang naar een volmachtkantoor in het geding, hoe je het ook wendt of keert. Het is niet langer een vanzelfsprekendheid als het dat al was dat het product wordt gezocht dat in premie, voorwaarden en dekking het beste past bij de klant. Er gelden immers productieverplichtingen binnen de volmacht. Dat hoeft met een goede uitleg naar de klant in de praktijk inderdaad geen groot probleem te zijn, maar in essentie blijft het een dilemma. Erwin Loer 10 nummer juni 2009

11 INTERMEDIAIR Bgfo-II uitgesteld De tweede tranche van aanpassingen in het Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen (Bgfo-II) wordt later ingevoerd. Een van de redenen voor de vertraging is volgens een woordvoerster dat de kredietcrisis op het ministerie zoveel aandacht en mankracht vraagt, dat meerdere dossiers even naar het tweede plan zijn verschoven, waaronder het Bgfo. Naar verwachting heeft minister Bos afgelopen dinsdag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin hij tekst en uitleg geeft rond de vertraging. De brief kon echter nog niet worden vrijgegeven voor de uiterste sluitingsdatum van dit VB. Zie voor meer informatie derhalve het nieuws van afgelopen dinsdag of woensdag op VBnet.nl. De Tweede Kamer zal niet vrolijk reageren op het uitstel van de invoering van Bgfo-II. Het is niet de eerste keer dat Bos zijn planningsbeloften op een financiële-branchedossier niet kan nakomen. Eerder waren er bijvoorbeeld al de vertragingen in Bgfo-I en het beleggingsverzekeringenonderzoek (IFO/AFM). Bos erkende overigens onlangs dat hij in dat laatste onderzoek meer en beter regie had moeten voeren: Bij het gunnen van de opdracht hebben wij onvoldoende geïnvesteerd in het kraakhelder specificeren van wat verzekeraars wel en niet moesten leveren. Hij ontkende echter dat hij de Kamer onvoldoende zou hebben geïnformeerd toen er problemen met IFO waren en ontkende eveneens dat er op het ministerie geknipt en geplakt zou zijn in het rapport. Dubbelcheck verzekeringsadvies bij bank of accountant Ombudsman Financiële Dienstverlening Jan Wolter Wabeke heeft in een interview met Geassocieerde Pers Diensten (GPD) gezegd dat consumenten aanbiedingen van verzekeringsadviseurs zouden moeten dubbelchecken bij bank of accountant. Letterlijk zei hij: Uit de praktijk horen we dat sommige verzekeringstussenpersonen ten koste van hun klanten blijven jagen op stevige provisies. Bijvoorbeeld door mensen hun oude verzekeringen af te laten kopen ten faveure van nieuwe. Dat is in de regel zeer onvoordelig voor de klant. Let erop (als klant, red.) dat de aanbieding kristalhelder is en dat u meerdere keuzes krijgt voorgelegd. Dubbelcheck een aanbieding bij een bank of accountant. En begrijpt u de offerte niet: dan niet doen! Het Kifid heeft bevestigd dat de Ombudsman deze voor het intermediair grievende uitspraak inderdaad heeft gedaan en geautoriseerd. Vóór de bevestiging door het Kifid gaf FIDIN nog aan zich niet voor te kunnen stellen dat Wabeke zoiets zou hebben gezegd, omdat het immers algemeen bekend is dat de toezichthouder van mening is dat het gemiddelde advies van een bank zeer zeker niet beter is dan dat van de onafhankelijke adviseur. De intermediairorganisatie wil hierover spreken met de Ombudsman en hem om opheldering vragen. Seminar over serviceproviders De Organisatie van Financiële Dienstverleners (OvFD) houdt op maandag 15 juni in het Van der Valk-hotel in Houten een serviceprovider-seminar. De OvFD (waarin de belangenorganisatie voor serviceproviders FKO is opgegaan) wil dat het ministerie van Financiën, de AFM en andere marktpartijen goed worden geïnformeerd over de positie van de serviceprovider in de distributieketen. Daartoe dient een open discussie tijdens het seminar, over alle ontwikkelingen op wetgevingsgebied (Bgfo II, de geconsulteerde leidraad passende provisie financiële dienstverleners) en andere onderwerpen die de serviceprovider raken. Aan de discussie nemen Elly Blanksma-van den Heuvel (CDA Tweede Kamer), Charles Wijnker (ministerie van Financiën), Robert-Jan van Loon (AFM), Christian Dijkhof (voorzitter sector Serviceproviding OvFD) en Karel Pauw (voorzitter OvFD) deel. SKFD gaat mystery shoppen De Stichting Keurmerk Financiële Dienstverlening gaat mystery shoppers van Check Your Service inzetten als instrument om de kwaliteit van het adviesproces bij haar keurmerkkantoren te onderzoeken. De kantoren die bezocht worden, ontvangen achteraf een uitgebreide rapportage, waarmee zij hun voordeel kunnen doen bij de eventuele verbetering van hun adviesproces. SKFD oordeelt op basis van de mystery guest-bezoeken niet over al dan niet verlengen van het Keurmerk. Dat blijft altijd de beslissing van de beoordelingscommissie, die dat doet op basis van het reguliere, aangekondigde bedrijfsbezoek door een van onze auditors. Het is wel denkbaar dat er uit het mysterybezoek aandachtspunten komen die bij het reguliere bedrijfsbezoek worden meegenomen. Meeùs neemt Klaassen over Meeùs Assurantiën in Groningen heeft de verzekeringsportefeuille van Mr. J.H. Klaassen Assurantiën B.V. overgenomen. Na 37 jaar actief te zijn geweest als ondernemer en assurantieadviseur heeft eigenaar Hans Klaassen besloten zijn activiteiten over te dragen. Online overstap DAK-leden Leden van DAK kunnen nu niet-rendabele agentschappen opheffen en online laten overvoeren op het centrale DAKagentschap, zonder extra kosten of werk. Zij kunnen DAK via een elektronisch formulier op het extranet van gegevens voorzien omtrent hun aanstellingen. Eén vast aanspreekpunt zorgt ervoor dat de portefeuille correct wordt overgevoerd en dat de planning wordt bewaakt. nummer juni

12 Volgens Van der Lecq dient de advisering aan zzp ers gericht te zijn op de hele schijf van vijf van sociale zekerheid. Dus op pensioen net zo goed als op levensloop, arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, ziektekostenverzekeringen en zorgverzekering. Dat het advies noodzakelijkerwijs vooral van het verzekeringsintermediair moet komen, is voor Oerlemans noch Van der Lecq een vanzelfsprekendheid. De voorlichting kan grotendeels via internet plaatsvinden, maar ook de brancheorganisaties van zzp ers kunnen hierin een rol spelen, evenals Kamers van Koophandel. Door deze aanvullende kanalen is de zzp er niet uitsluitend op de verzekeringsadviseur aangewezen. Producten slechts deels toegespitst op bijzondere positie zzp ers Prof. dr. Fieke van der Lecq is bijzonder hoogleraar Pensioenmarkten aan de Erasmus School of Economics te Rotterdam. De leerstoel is ingesteld door Cordares, ten behoeve van onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en onderwijs over marktwerking in de pensioensector. Op 17 april jongstleden aanvaardde zij deze leerstoel met de spraakmakende oratie Pensioenmarkten in spannende tijden. Dr. Alwin Oerlemans is als adjunct-directeur Institutional Clients, Cordares Holding te Amsterdam, betrokken bij business development van pensioenorganisaties. Dit betreft onder andere het ontwikkelen van innovatieve pensioenregelingen. Beiden publiceren regelmatig over pensioengerelateerde onderwerpen. Van zeer recente datum is hun onderzoek naar pensioenproducten voor zzp ers. Het Verzekeringsblad legde hen een aantal vragen voor die te maken hebben met de toegankelijkheid voor zzp ers tot pensioenproducten en de kwaliteit van de advisering. De lezer mag zelf zijn of haar conclusies trekken, maar de redactie van Het Verzekeringsblad waardeert de creatieve innovatiedrang die achter de antwoorden van beide pensioenprofessionals schuil gaat en daagt productmanagers van verzekeraars en het (pensioen)intermediair uit te reageren op de hier vermelde voorstellen en meningen: De vanzelfsprekendheid waarmee het intermediair de advisering aan het mkb en zzp ers naar zich toetrekt dan wel naar zich toegeschoven ziet worden, is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Niets is zeker meer en niets is meer zoals het was, als het gaat om de distributie van financiële producten. Dat geldt ook voor de productadvisering en productontwikkeling. Een veelkleurig palet dringt zich op. En dat mag te denken geven. Wie bijvoorbeeld overtuigd is van het feit dat het bij uitstek particuliere verzekeraars zijn die producten voor de zzpmarkt ontwikkelen, doet er goed aan de ogen te openen voor het feit dat ook andere pensioenuitvoerders zoeken naar wegen om op de zzp-markt een rol te spelen. Dit niettegenstaande het feit dat wet- en regelgeving op dit moment daar nog geen of onvoldoende ruimte voor laat. Van der Lecq en Oerlemans: In ons onderzoek hebben we uitsluitend naar pensioenproducten voor zzp ers gekeken. Daarbij is ons opgevallen dat er voor hen weinig te kiezen valt. Het aanbod van pensioenproducten betreft vooral lijfrenteverzekeringen, waarbij enig rendement wordt gegarandeerd. De kosten voor het vermogensbeheer zijn tamelijk hoog, zeker in vergelijking met die van pensioenfondsen. Dit kan mede worden veroorzaakt door de tussenkomst van intermediairs bij dergelijke producten. Niettemin moet de zzp er nog veel uitzoekwerk zelf verrichten en zijn de producten slechts ten dele toegespitst op de bijzondere positie van zzp ers. 12 nummer juni 2009

13 INTERVIEW Slimme decumulatie Wat er dan verbeterd kan worden? Denk bijvoorbeeld aan een variabele inleg op basis van een omzetcriterium. Of aan het benutten van collectiviteitsvoordelen in het vermogensbeheer. En wat te denken van slimme decumulatie na het bereiken van de pensioenleeftijd. Wij zien diverse kansen voor verbetering, zowel in de verzekeringssfeer als via op te richten pensioenfondsen voor zzp ers. Voor dat laatste is overigens wel aanpassing van de wetgeving nodig, want voor zzp ers kunnen nu nog geen bedrijfstakpensioenfondsen en beroepspensioenfondsen worden opgericht. Nieuwe concurrentie Wat zijn kritische succesfactoren als het gaat om advisering? Met andere woorden: waar moet een goede adviseur aan voldoen? Allereerst moet het pensioenproduct voor zzp ers zelf in orde zijn. Dit kan een verbeterde lijfrenteverzekering betreffen, maar ook een pensioenregeling in een nog op te richten zzp-pensioenfonds, of misschien zelfs meerdere fondsen, aldus Van der Lecq. Verbetering door bijvoorbeeld variabele inleg op basis van omzetcriterium Oerlemans vult aan: Vervolgens moet de advisering zijn gericht op de hele schijf van vijf van sociale zekerheid voor zzp ers: pensioen, levensloop, arbeidsongeschiktheidsverzekering, ziektekostenverzekering en zorgverzekering. De voorlichting kan grotendeels via internet plaatsvinden, maar ook de brancheorganisaties van zzp ers kunnen hierin een rol vervullen, bij wijze van dienstverlening aan hun leden. Op de momenten dat zzp ers in contact komen met de Kamers van Koophandel, kunnen zij ook behulpzaam zijn bij het wegwijs maken in pensioenmogelijkheden. Door deze aanvullende kanalen is de zzp er niet meer uitsluitend op de verzekeringsadviseur aangewezen. Deze kan natuurlijk wel proberen zich in de nieuwe concurrentie te onderscheiden. Bijvoorbeeld door de schijf van vijf integraal te bezien en deze voor de zzp er optimaal in te richten, tegen een transparant tarief. Verzekerbaarheid van zzp ers Staat de verzekerbaarheid van zzp ers als het gaat om pensioenvoorzieningen onder druk? Wat kan of moet er beter? Ten aanzien van de solidariteit in pensioenvoorzieningen is de situatie voor zzp ers anders dan voor werknemers, weten Oerlemans en Van der Lecq. Een klein college solidariteit van professor Van der Lecq: Werknemers zijn verplicht deelnemer in de pensioenregeling van hun werkgever en dragen hierdoor bij aan de solidariteit binnen de regeling. Dit betreft zowel ex ante solidariteit, oftewel de herverdeling die van tevoren bekend is, als ex post solidariteit, waarbij pas naderhand blijkt wie betaalt en wie ontvangt. Je weet bijvoorbeeld van tevoren dat hoogopgeleiden doorgaans langer leven dan laagopgeleiden, maar je weet niet van tevoren wie er arbeidsongeschikt gaan raken, of heel erg oud worden. De ex Oerlemans: Advisering moet op hele schijf van vijf zijn gericht ante solidariteit kan eigenlijk alleen worden gerealiseerd als iedereen verplicht meedoet, want anders zouden de betalers meteen weglopen. Zzp-pensioenfonds En na deze techniek, weer terug naar de praktijk van de zzp er: Voor hem of haar ligt een verplichte pensioenregeling niet voor de hand. Wij denken daarom na over een regeling met automatische toetreding en opt-out. Daardoor zal in zzppensioenen vooral de ex post solidariteit van belang zijn, net als bij een verzekering. Bovendien kunnen zzp ers profiteren van de schaalomvang die een zzp-pensioenfonds kan genereren, bijvoorbeeld in het vermogensbeheer en de administratie. Uit onderzoeken blijkt steevast dat schaalomvang enorm uitmaakt in de uitvoeringskosten van pensioenen, zowel bij pensioenfondsen als bij pensioenverzekeraars. Weinig specifieke zzp-pensioenproducten Tot slot is het in dat verband relevant om te bedenken dat je geen zzp er wordt, omdat je zo graag zelf je pensioen en aanverwante zaken wilt regelen, oftewel in de woorden van Van der Lecq: Zzp ers zijn werkgever en werknemer tegelijk, ook voor hun pensioen. Veel zzp ers oriënteren zich via internet op pensioenmogelijkheden. De zzp er moet veel uitzoekwerk zelf verrichten. Er zijn weinig specifieke zzp-pensioenproducten. Automatische toetreding met opt-out kan voor collectiviteit zorgen. Michiel Huisman nummer juni

14 PFP Kansrijke crisisadvisering Heeft u klanten die geen brandend maagzuur krijgen of anderszins een zenuwinzinking nabij zijn bij het woord beleggen, adviseer hen dan nu te beleggen. Maar wijs op de kleine lettertjes en de bijsluiters! Nu profiteren van lage koersen en dus lage aankoopprijzen? Het kan aantrekkelijk zijn. Niet alleen voor uw klant zelf, maar bijvoorbeeld ook voor diens kinderen of kleinkinderen. Schenkingsrecht betaal je (als ontvanger) over de nu zeer lage waarde op het moment van schenking. Andere crisisadvisering kunt u toepassen bij huizenkopers. De NVM maakt melding van realistischer huizenprijzen terwijl de hypotheekrente nog altijd relatief laag is en van het feit dat een koopwoning op langere termijn nog steeds een goede investering is. Werkloosheid Voor een heel andere minder rooskleurige crisisbenadering kiest het assuradeurenbedrijf TBF. De assuradeur te Maassluis ziet in de huidige economische malaise een markt voor werkloosheidsverzekeringen en biedt deze in twee vormen aan: - een uitkering bij onvrijwillig ontslag gedurende maximaal 12 maanden, of - een uitkering als tijdelijke aanvulling op het inkomen ná acceptatie van een nieuwe baan tegen een lager loon dan de vorige baan. De uitkeringsduur ervan is naar keuze 6, 12 of 24 maanden. Met quotes van Balkenende ( Nederland verkeert in zware recessie en Werkloosheid stijgt tot 9 procent ) alsmede een CBS-voorspelling die een historisch dieptepunt in de economie voorspelt, prijst TBF assuradeuren zijn waar aan. En het moet gezegd: de timing voor de lancering van de werkloosheidsverzekering is uitstekend en de dekking kan voor toekomstige klanten een geruststellende gedachte zijn. De Maassluise assuradeur is aldus het persbericht voor dit product een samenwerking aangegaan met AMG Assurances te Parijs die, op zijn beurt het risico onderbrengt bij de Duitse verzekeraar Gothaer. NN past tarief premievrijstelling AO aan Nationale-Nederlanden heeft de tarieven voor premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid van al haar collectieve pensioenregelingen naar beneden bijgesteld. De nieuwe tarieven gelden voor alle nieuwe contracten en contractverlengingen en kunnen voor de WGA-vrijstelling tot 35 procent lager liggen dan de oude tarieven. Voor de specifieke IVA-vrijstelling (Regeling inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten) kunnen de nieuwe tarieven tot 75 procent lager zijn. Volgens de maatschappij is de forse daling het gevolg van de positieve ontwikkelingen op het terrein van de marktinstroom arbeidsongeschiktheid. Hoewel NN op dit gebied pas in 2011 een stabilisatie verwacht, zijn de tariefaanpassingen al wel op deze voorspelling gebaseerd. Kabinet: niet of, maar hoe verhogen we de AOW-leeftijd Onder het motto de aanval is de beste verdediging, maakt het kabinet er voortvarend werk van om de geesten in Nederland rijp te krijgen voor verhoging van de AOW-gerechtigde en pensioengerechtigde leeftijd. Nieuwste pennenvrucht in deze is een stuk van Sociale Zaken dat simpelweg de titel AOWnotitie draagt. De notitie spreekt geen woord Frans. Klip-enklaar is de boodschap: Nederland moet er echt aan geloven, de AOW-leeftijd moet omhoog. Met een veelheid aan argumenten en voorbeelden wordt dit onderbouwd. De notitie is het startpunt voor een gesprek met de samenleving over de meest gewenste manier van verhoging (red. de vraag daaraan vooraf Moet de leeftijd omhoog? is dus kennelijk al beantwoord), aldus Sociale Zaken in een persbericht over de AOW-notitie. In de slipstream valt nog te lezen dat de SER tot 1 oktober 2009 een advies over een alternatief kan geven. De AOW-notitie is te downloaden van de website van Sociale Zaken (Szw.nl). Pensioencrisisdebat Het Verzekeringsblad organiseert in samenwerking met PensioenAdvies het Pensioencrisisdebat op 8 september a.s. Aanleiding voor dit publiek debat is bovengenoemd standpunt van het kabinet. Zie voor de ins en outs hiervan de website Vbnet.nl/pensioencrisisdebat. AOV-vergelijkingsmodule De productadviespakketten MoneyView Advisa Online en MoneyView AeQuote Online zijn uitgebreid met de vergelijkingsmodule AOVerzekeringen. Met deze module is het mogelijk om voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen een best passend productadvies uit te brengen en een automatisch adviesrapport te genereren waarin onderbouwd wordt waarom een specifiek product van een specifieke aanbieder de best passende oplossing is voor een klant. De adviseur bepaalt eerst op basis van de eisen en de wensen van de klant welke producten van welke aanbieders hij het beste bij zijn klant vindt passen. Door een vraag-antwoordspel waarin de adviseur onder meer aan kan geven welke dekking, indexaties, uitsluitingen en andere voorkeuren gewenst zijn, maakt MoneyView Advisa vervolgens automatisch een selectie binnen de op de markt aanwezige producten. Daarna kan de adviseur voor deze producten een premieberekening maken met behulp van AeQuote Online. Alle keuzes die de adviseur tijdens dit proces maakt, worden verwerkt in een productadviesrapportage voor de klant. Hierin staat verantwoord welke eisen en wensen de adviseur heeft gehanteerd en welk product om welke reden aan die eisen en wensen voldoet. 14 nummer juni 2009

15 PRODUCTEN Stad Holland introduceert doorlopende reisverzekering In samenwerking met Europeesche Verzekeringen introduceert Stad Holland Zorgverzekeraar onder de labels ZonderMeer-verzekering en GewoonWeg-verzekering een doorlopende reis- en annuleringsverzekering. Als combinatieproduct kent de verzekeraar de Drie-in-één-verzekering: ziektekosten, bagage en annulering in één polis. De verzekeringen zijn uitsluitend beschikbaar op doorlopende basis en zolang de zorgverzekering bij Stad Holland in stand blijft. Ook voor de nieuwe producten geldt dat, net als bij de basisverzekering, kinderen tot 18 jaar gratis meeverzekerd zijn. Daarnaast is de premie nooit hoger dan voor drie volwassenen. Bij het sluiten van een doorlopende reisverzekering vóór 1 oktober 2009 zijn verzekerden de eerste drie maanden gratis verzekerd. Goudse Opbouwplan Een garantiekapitaalverzekering met een gegarandeerde rente van 3 procent. Dat is het basisingrediënt van het Goudse Opbouwplan voor ondernemers en particulieren. Bij een rendement boven het gegarandeerde percentage ontvangt de klant overrente (winstdeling). Dit rentebestanddeel kan naar keuze worden gestort in een garantie- of een beleggingsfonds. Het overlijdensrisico kan worden meeverzekerd met een lineair stijgende of dalende verzekering of met een vaste kapitaaldekking. Ook premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid kan worden meeverzekerd en een koppeling aan een hypotheek die elders loopt behoort eveneens tot de mogelijkheden. Met de provisieschuif kan het intermediair de provisie voor dit product aanpassen aan het eigen verdienmodel. NN-Gouden Handdrukconcept Met het Gouden Handdrukconcept, gericht op begeleiding van werkgevers en werknemers bij ontslag, voegt Nationale-Nederlanden een nieuw dienstenpakket toe aan het bestaande productenpalet. Volgens de verzekeraar ligt er op dit gebied een groot marktpotentieel voor het intermediair. Zij schat namelijk dat er jaarlijks 2 miljard euro van de uitgekeerde ontslagvergoedingen wordt besteed aan verzekeringsoplossingen. Chris Oomen, algemeen directeur Stad Holland Zorgverzekeraar en Nathalie Sterk, salesmanager Europeesche, tekenen de overeenkomst De nieuwe dienstverlening is gericht op verzekeringsadviseurs, werkgevers en werknemers. Het Gouden Handdrukconcept bestaat onder meer uit een flexibel pakket met productoplossingen, een communicatie- en adviestraject en intensieve begeleiding door deskundigen, bijvoorbeeld de fiscaaljuridische experts van NN. Zij kunnen samen met verzekeringsadviseurs informatiebijeenkomsten en adviesgesprekken organiseren voor medewerkers. Klik & Sluit-maatwerk De vergelijkings- en afsluitapplicatie Klik & Sluit van Voogd & Voogd is uitgebreid met een maatwerkoplossing. Hierdoor loopt een aanvraag niet langer op een nee uit als een verzekerd object of verzekeringnemer niet voldoet aan de regels waarop de elektronische acceptatie (E-aanvraag) is gebaseerd. Dit met betrekking tot bijvoorbeeld het schaderisico, wanbetaling en/of tijdelijke verzekering. Afwijkende elektronische aanvragen worden nu door een gespecialiseerd maatwerkteam opgepakt. Mede door de intensivering van de samenwerking met Rialto verwacht Voogd & Voogd dat veruit de meeste aanvragen door het maatwerkteam alsnog geaccepteerd zullen worden. De maatwerkoplossing geldt vooralsnog alleen voor de automotive verzekeringen. Nedasco werkt aan breed verzuimpakket Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel is nu ook te sluiten voor bedrijven tot vijftien werknemers (dit was tien werknemers) en/of met een maximale loonsom van euro (dit was euro). Het Gezond Werken Pakket Personeel biedt de ondernemer een totaal verzuimpakket met aanvullende diensten, ondersteuning en advies. Nedasco werkt momenteel nog aan nieuwe aanvullende modules. Dat zijn: WIA Aanvulling & Excedent, WGA Hiaat (ook Uitgebreid), WGA Eigen Risicodrager, Inkomensaanvulling < 35% AO en AOV Individueel (DGA) & Collectief. Deze modulaire uitbreidingen komen naar verwachting dit najaar beschikbaar. nummer juni

16 FISCAAL JURIDISCH Wijzigingen door nieuw besluit over de KEW Door Enrico Koudijs, Fiscalist, ASR Verzekeringen Het laatste besluit over de Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW) dateerde van november Door de introductie van het banksparen in 2008 was het besluit van 2006 niet meer up-to-date. Vanaf 2008 gelden nagenoeg dezelfde regels voor een KEW als voor de Spaarrekening en Beleggingsrecht Eigen Woning (hierna SEW). Om deze reden heeft het ministerie van Financiën onlangs een nieuw besluit over de KEW gepubliceerd. Het nieuwe besluit is geactualiseerd. Daarnaast is er in dit besluit nieuw beleid opgenomen. In dit artikel worden de opvallendste zaken op een rij gezet. Gesplitste KEW box 1 en box 3 Een in verband met de financiering van de eigen woning gesloten kapitaalverzekering kent in de meeste gevallen een verzekerde uitkering bij leven op de einddatum en een verzekerde uitkering bij voortijdig overlijden. Het overlijdensgedeelte van zo n verzekering kan behoren tot de grondslag van box 3, terwijl de uitkering bij leven als een KEW (box 1) is vormgegeven. Beide verzekerde uitkeringen moeten als twee zelfstandige overeenkomsten zijn vormgegeven. Dit moet ook als beide verzekeringen op één polis zijn opgenomen. Dit betekent dat de premies afzonderlijk moeten worden berekend en ook als zodanig op de polis(sen) worden vermeld. Omwille van de eenvoud en uitvoerbaarheid is goedgekeurd dat ook mag worden uitgegaan van een premieberekening van het levengedeelte en van het overlijdensgedeelte die overeenkomt met een van de wijzen van premiesplitsing zoals voor de toepassing van de Successiewet. Fiscaal behandelen we deze verzekerde uitkeringen ook verschillend. Bij de kapitaaluitkering bij leven is het rentebestanddeel (uitkering minus betaalde premies voor het levendeel) progressief belast, tenzij de uitkering lager is dan de van toepassing zijnde vrijstelling. Voor de bepaling van de bandbreedte worden de premies voor de overlijdensrisicodekking niet meegenomen. Bij een verzekering op beleggingsbasis mogen voor de box 3-overlijdensrisicoverzekering uitsluitend premies worden onttrokken aan de beleggingswaarde van die overlijdensrisicoverzekering. Dus niet aan de beleggingswaarde van de KEW die uitkeert bij in leven zijn op een bepaalde datum. Redelijke termijn voor doorschuiven SEW Als de rekeninghouder van een SEW overlijdt, dan wordt op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn rekening in beginsel gedeblokkeerd. De rekening kan door de echtgenote of degene met wie de rekeninghouder duurzaam een gezamenlijke huishouding voerde, worden gecontinueerd. De rekening blijft in dat geval geblokkeerd. De rekening wordt gecontinueerd als de bank waar de rekening loopt, de rekening op naam heeft gezet van de echtgenote of degene met wie de rekeninghouder duurzaam een gezamenlijke huishouding voerde. Deze persoon moet de bank binnen een redelijke termijn kenbaar maken of zij de rekening wil continueren. De redelijke termijn is vastgesteld op twaalf maanden vanaf het tijdstip van overlijden van de rekeninghouder. Bij bijzondere situaties kan de belastinginspecteur de termijn op verzoek verlengen. KEW of SEW en echtscheiding Bij echtscheiding of beëindiging van een duurzaam gezamenlijke huishouding kan op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 de KEW die op twee levens is gesloten, worden gewijzigd in een verzekering op één leven. Dit kan in sommige gevallen leiden tot een overschrijding van de bandbreedteeis voor de betaalde premies. Hierdoor kan de vrijstelling voor de KEW komen te vervallen. Verzekeraars worden opgeroepen om nog niet ontdekte termijnoverschrijdingen voor de KEW te inventariseren. De staatssecretaris acht dit een onwenselijke situatie. Hij keurt daarom goed dat in echtscheidingssituaties, waarbij enkel een verzekerde persoon vervalt, de bandbreedte-eis niet overschreden wordt. De voorwaarde is wel dat buiten deze aanpassing de premiebetaling verder niet wijzigt. 16 nummer juni 2009

17 FISCAAL JURIDISCH Voorbeeld Gerard en Marloes gaan uit elkaar. Zij hadden een KEW op beide levens gesloten met een maandelijkse premie van 250. Zij hebben destijds ook een hoge storting gedaan van Marloes wil de KEW behouden en zij besluit Gerard van de polis te verwijderen. De premie wordt als gevolg van deze wijziging verlaagd naar 225. Getalsmatig wordt de bandbreedte hiermee overschreden, maar door deze goedkeuring wordt de bandbreedte-eis niet overschreden. Marloes wil meteen haar overlijdensdekking verhogen, waardoor de premie 240 wordt. Hiermee wordt de bandbreedte wel overschreden, met als gevolg dat de vrijstelling wel verloren gaat. Redelijke termijn voor aflossen eigenwoningschuld Om een vrijstelling voor een KEW of SEW te kunnen benutten, moet de eigenwoningschuld zoveel mogelijk worden afgelost met de kapitaaluitkering uit een KEW of SEW. Uiteraard moet de premiebetaling van minimaal vijftien dan wel twintig jaar binnen de bandbreedte van 1:10 zijn voldaan. Daarnaast mag de looptijd van de KEW of SEW niet langer zijn dan dertig jaar. De vrijstelling kan ook van toepassing zijn als de KEW of SEW fictief tot uitkering komt of wordt gedeblokkeerd voor de einddatum. Dit kan bijvoorbeeld als een KEW wordt vervreemd of als de rekeninghouder bij een SEW wordt gewijzigd. Ook bij fictieve uitkeringen geldt dat om gebruik te maken van de vrijstelling, de eigenwoningschuld zoveel mogelijk moet worden afgelost met de waarde van de KEW of SEW ten tijde van de fictieve uitkering. Tevens moet aan alle eerder genoemde voorwaarden voldaan zijn. Om te kunnen aflossen, moet de KEW worden afgekocht of bij de SEW het tegoed worden opgenomen. Voor de reguliere afwikkeling van de KEW is in de overeenkomst voorzien in een automatische aflossing van de eigenwoningschuld. Voor fictieve uitkeringen zal niet voorzien zijn in de automatische aflossing van de eigenwoningschuld. Daarnaast is voor de betrokkene ook niet in alle gevallen direct duidelijk, dat de KEW of SEW fictief tot uitkering is gekomen. Om in deze situaties toch gebruik te kunnen maken van de vrijstelling, is goedgekeurd dat de betrokkene mag aflossen binnen een redelijke termijn (zes maanden) na het tijdstip waarop de fictieve uitkering is ontstaan. Deze redelijke termijn van zes maanden geldt ook voor de reguliere afwikkeling van de KEW of SEW. Als deze redelijke termijn wordt overschreden en dit is niet aan betrokkene te wijten, dan kan de inspecteur deze termijn verlengen. Overschrijding 30-jaarstermijn KEW Bij overschrijding van de 30-jaarstermijn van de KEW wordt op grond van de Wet IB 2001 de KEW geacht geheel tot uitkering te zijn gekomen. Voor bepaling of de 30-jaarstermijn overschreden wordt, tellen de verzekeringsjaren vóór 2001 van de kapitaalverzekering die is omgezet in een KEW ook mee. In de praktijk is niet iedereen zich hier even goed van bewust geweest, mede omdat de periode van voor 2001 niet meetelde voor de 30-jaarsperiode voor de renteaftrek van de eigenwoningschuld. Dit heeft tot gevolg gehad, dat een aantal kapitaalverzekeringen die omgezet zijn in een KEW, fictief tot uitkering zijn gekomen. Doordat deze situatie niet altijd is onderkend en omdat er in deze gevallen geen aflossing van de eigenwoningschuld heeft plaatsgevonden, is voor deze polissen de vrijstelling niet benut. Ongewenste situatie De staatssecretaris achtte dit een ongewenste situatie. Hij keurt daarom goed, dat voor een KEW waarbij is ontdekt dat er sprake is van een termijnoverschrijding, de fictieve uitkering alsnog voor de vrijstelling in aanmerking kan komen. Hierbij is wel de voorwaarde gesteld, dat de eigenwoningschuld zoveel mogelijk wordt afgelost met de waarde van de KEW op het tijdstip van de termijnoverschrijding. Verzekeraars worden opgeroepen om nog niet ontdekte termijnoverschrijdingen te inventariseren. Ook voor deze gevallen kan gebruik worden gemaakt van de vrijstelling, als in 2009 de eigenwoningschuld hiermee zoveel mogelijk wordt afgelost. De verzekeraars moeten deze fictieve uitkering renseigneren met de datum en het kalenderjaar waarop de 30-jaarstermijn is overschreden. De waarde die gerenseigneerd moet worden, is de waarde van de KEW op het moment van het overschrijden van de 30-jaarsperiode. Als de waarde van de KEW hoger is dan de waarde op het moment van de termijnoverschrijding, dan is er sprake van een box-3 bestanddeel dat onbelast uitgekeerd kan worden. (ingezonden mededeling) Ervaring in binnen- en/of buitendienst? Stuur je CV naar Telefoon nummer juni

18 Pensioencrisisdebat: crisis te lijf Deze zomer gaat Kluwer samen met een groot aantal professionals uit de adviespraktijk en de wetenschap, de pensioencrisis te lijf. Diverse activiteiten zullen uitmonden in een publiek Pensioencrisisdebat dat op 8 september zal plaatsvinden en voor alle betrokkenen bij pensioenvraagstukken een interessante bijeenkomst zal worden waar meningen en visies uitgewisseld worden. Het allesomvattende thema Toekomstvast Pensioen is met het oog op de huidige pensioencrisis uiterst actueel. Directe aanleiding voor dit initiatief vormen de kabinetsvoornemens met het oog op de AOW (verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd) die bij doorgang ook op het pensioen in de tweede pijler grote gevolgen zal hebben. Omdat zowel vertegenwoordigers van sociale partners, als pensioenuitvoerders en pensioenadviseurs hun medewerking hebben toegezegd, heeft het initiatief alle potentie in zich om ook een bijdrage te leveren aan de besluitvorming die in oktober in de SER verwacht wordt. Medewerking is onder andere toegezegd door wetenschappers als bijvoorbeeld prof. dr. Fieke van der Lecq van de Erasmus School of Economics en prof. dr. Erik Lutjens van het VU Expertisecentrum Pensioenrecht. Ook vanuit de pensioenadviespraktijk is er een ruime vertegenwoordiging, onder andere zullen Sprenkels & Verschuren, Pensioendesk en Akkermans & Partners Groep (Gommer & Partners Pensioen Advocaten) gespreksleider zijn voor diverse deelthema s. Dagvoorzitter is drs. Jan Nijssen (Montae Pensioen). Inschrijven? Vbnet.nl/pensioencrisisdebat Het Pensioencrisisdebat: 8 september 2009 Doel Het doel van het landelijke Pensioencrisisdebat is drieledig: 1. Mobiliseren en vertalen naar de dagelijkse praktijk van denkkracht vanuit pensioenprofessionals 2. Resultaten van het debat doorvertalen naar de SER ten behoeve van besluitvorming 3. Bijdrage leveren aan de gedachtenvorming over een toekomstvast pensioenstelsel Activiteiten - Opinievorming en meningsuitwisseling in de vorm van columns, interviews, meningen en visies van stakeholders (online en in vakbladen) - Pensioencrisisdebat op 8 september in Cinemec te Ede (direct aan de A12!) - Resultaat: open brief met aanbevelingen aan de SER Dagvoorzitter en gespreksleiders Drs. Jan Nijssen, Montae Pensioen dagvoorzitter Gespreksleiders zijn o.a.: Mr. Theo Gommer, Akkermans & Partners Groep Drs. Rogier Kerkhof, Sprenkels & Verschuren Prof. dr. Erik Lutjens, VU Expertisecentrum Pensioenrecht Drs. Robbert van Woerden, Pensioendesk Organisatie Kluwer Michiel Huisman, hoofdredacteur Het Verzekeringsblad Marjolein Spronk, congresmanager Kluwer Meer weten en/of aanmelden? Ga naar Vbnet.nl/pensioencrisisdebat of bel met Marjolein Spronk:

19 COLUMN Horizonvervuiling Door: Pieter Wind, directeur Beleggingsinformatie en Analyse, ING Investment Management Van oudsher staat de beleggingswereld in warme belangstelling van de media. Dag in, dag uit worden pagina s gevuld en TV- en radio-uren opgenomen. De expertopinies en beurswijsheden vliegen je om de oren. Gesproken wordt over dead cat bounces of bear market rallies. Wat denkt u van dames bloot handel dood, of de kuisere variant: Sell in May and go away, but remember to come back in September. Ook een mooie: het bezit van de zaak is het einde van het vermaak. Het is triest te moeten constateren dat het niveau van de analyses meestal dat van prietpraat niet ontstijgt. De mediaverhalen zijn niet meer dan een mening van iemand die het ook niet weet maar door het gebruik van zo n oude wijsheid wijs lijkt. Dat komt omdat deze zogenaamde beurswijsheden weliswaar vaak een grond van waarheid hebben, maar dat eigenlijk niemand weet wanneer je welke wijsheid moet toepassen. Ga maar na: als de koersen dalen, moet je stilzitten want je wordt geschoren. Maar even zo gemakkelijk kan een aankomend goeroe beweren dat je juist snel je verlies moet nemen ( cut your losses short ). Dat van winst nemen niemand armer is geworden, snapt iedereen. Maar ja, wat doe je als wordt aangeraden juist niet te verkopen want the trend is your friend. Zo is er altijd wel een wijsheid uit de kast te trekken die de gebruiker de status van kenner of goeroe geeft. Reuze handig, want zo heb je altijd een verhaal. Zo kan dus elk slecht uitpakkend advies, ook wel onvoorziene ontwikkeling genoemd, goed worden gepraat. Ik heb daar geen probleem mee, voorspellen is moeilijk en we doen ons best. En u als adviseur mag daar best een graantje van meepikken in uw klantencontacten. Er is echter één beurswijsheid die altijd opgaat maar vaak niet goed wordt toegepast. Onbegrijpelijk en ik heb er als belegger een fors probleem mee. De beurswijsheid waar het om gaat, wordt gezien als de ultieme dooddoener, namelijk dat je in aandelen belegt voor de lange termijn. Meestal komt deze wijsheid op de proppen als doekje voor het bloeden wanneer uw klant moppert over de geleden papieren verliezen. Ach, mevrouwtje op de lange termijn komt het allemaal goed. En dat is ook zo! Dus is er niets te mopperen voor uw klant. Tenzij haar horizon niet lang is. En dat is nou precies wat veel te vaak voorkomt: horizonvervuiling. Voor vrijwel elke beleggingshypotheek of pensioenpolis wordt de beleggingsportefeuille ingericht op verwachte rendementen over een termijn van dertig jaar. Prachtig, doe er nog een overlijdensrisicoverzekering bij en de klant is tevreden. Maar vervolgens wordt er veelal niet meer naar gekeken. Of erger: de klant verhuist, wordt werkloos of moet scheiden, het huis verkopen en het pensioen premievrij maken. Of nog erger: u adviseert na een paar jaar op een andere aanbieder over te stappen en tevens de portefeuille te liquideren. De beleggingshorizon is in de praktijk vaak veel korter dan de beoogde dertig jaar. Het risico op tekort, restschuld of verlies dus navenant groter. Uit ervaringscijfers blijkt dat circa veertig procent van de polishouders niet de einddatum van de polis bereikt. In feite adviseert u de gouden bergen van de lange termijn aandelenrendementen, waarvan u weet dat die voor veel mensen van roestig ijzer worden. De horizon bepaalt immers de beleggingsmix. Ik pleit dan ook voor een veel kortere starthorizon ter bepaling ervan. Bovendien is voor diegene die de dertig jaar wel halen, altijd sprake van horizonverkorting gedurende de looptijd. Die moet dus werkende weg aangepast worden. Life Cycle of Cohort beleggen dus. nummer juni

20 BELEGGEN SNS Reaal: assetverdeling is cruciaal Om aan hun contractuele verplichtingen te kunnen voldoen, moeten verzekeraars beleggen. Hoe ziet hun beleggingsbeleid eruit en waar is dat op gebaseerd? De omvangrijke portefeuilles van Reaal Verzekeringen worden beheerd door SNS Asset Management, dat in 1997 is ontstaan uit een fusie tussen De Hollandse Koopmansbank en SNS Bank. Als beheerder van vakbondsgelden kent De Hollandse Koopmansbank een lange historie op het gebied van verantwoord beleggen. Het VB sprak in s-hertogenbosch met Hans Molenaar, managing director SNS Asset Management. SNS Reaal heeft een afdeling risk management, zegt Molenaar, vooral bemand door actuarissen, die op basis van de door Reaal aangeleverde gegevens een ALM-studie (Asset Liability Management) uitvoert en advies geeft hoe het beleggingsbeleid op hoofdlijnen moet worden ingevuld. Uiteindelijk bepaalt de directie van Reaal welk mandaat wij als assetmanagers krijgen, dat komt erop neer dat er grofweg voor de verschillende vermogenscategorieën grenzen worden aangegeven waarbinnen belegd moet worden. Vastrentende waarden Het verreweg grootste deel, zoiets van 90 procent, van de circa 16 miljard euro die SNS Asset Management beheert voor Reaal Verzekeringen, zit in vastrentende waarden. Een verzekeraar zit, aldus Molenaar, per definitie zwaar in vastrentende waarden omdat de meeste polissen een garantieniveau kennen dat wij dienen uit te keren. Voor pensioenfondsen ligt dat anders. Die hebben, als het erop aankomt, wat nu het geval is, zelfs niet de verplichting om waardevaste pensioenen uit te keren. Pensioenfondsen beschikken altijd over de mogelijkheden de pensioenen te bevriezen of zelfs te verlagen of zij kunnen de premies verhogen. Dat is voor verzekeraars niet aan de orde. De vastrentende waarden zijn bij Reaal weer onderverdeeld in staatsleningen en leningen aan banken en bedrijven, op basis van de zogenoemde IBoxx benchmark, in de verhouding 60:40. De rest, ongeveer 10 procent van het beheerde vermogen, is verdeeld over aandelen, vastgoed en alternatieve beleggingen als hedgefunds, private equity en microfinance. Molenaar: SNS Asset Management heeft in de afgelopen jaren twee micro-financefondsen geïntroduceerd, de eerste van zo n 170 miljoen euro en de tweede circa 150 miljoen euro. De aandelen van die fondsen zijn geplaatst bij institutionele beleggers, waarin Reaal zelf voor 35 miljoen euro meedoet. Met dat geld worden micro-financieringsinstellingen in allerlei ontwikkelingslanden gefinancierd. In 2008 hebben we daar een rendement van 7,5 procent op gehaald. Er speelt uiteraard wel een sociale achtergrond mee, in de zin dat het goed is dat mensen in ontwikkelingslanden toegang krijgen tot microkredieten, maar wij zijn geen charitatieve Hans Molenaar, managing director, SNS Asset Management instelling en dienen, in het belang van onze polis- en aandeelhouders, wel degelijk te letten op een acceptabele risico/ rendementverhouding. Assetverdeling Volgens Molenaar is de assetverdeling cruciaal. Die wordt dan ook af en toe aangepast. We hebben, mede vanwege de marktomstandigheden, al begin 2007 besloten een deel van de aandelenportefeuille af te dekken met putopties. Dat werd ingegeven door de ALM-studie en was niet zozeer een besluit van de assetmanagers. Overigens beschikken die wel over een zekere tactische ruimte. Als assetmanager kunnen wij op een bepaald moment zeggen: volgens de index moeten we voor x procent in staats- en voor y procent in bedrijfsleningen zitten, maar als wij, zoals nu, vinden dat leningen aan bedrijven aantrekkelijk zijn geprijsd, kunnen we de allocatie een stuk verhogen, maar dan gaat het om procenten. De ruimte is dus beperkt. Putopties Het was, zegt Molenaar, begin 2007 natuurlijk ook mogelijk geweest om aandelen te verkopen, maar wij hebben toen besloten ze af te dekken met putopties. Opties hebben een prijs die mede afhankelijk is van de beweeglijkheid van de markt. Destijds was die beweeglijkheid relatief gering en daarom waren putopties ook relatief goedkoop. In de huidige turbulente financiële markten moet je, zoals Molenaar het uitdrukt, vooral kijken naar je hoeveelheid reserves en hoeveel risico je loopt. Je denkt er nu wel degelijk aan hoe je je risico s kunt terugbrengen, want naarmate je buffer kleiner wordt, en die is uiteraard afgenomen, ben je 20 nummer juni 2009

Nedasco Gezond Werken Pakket

Nedasco Gezond Werken Pakket Nedasco Gezond Werken Pakket Nedasco Gezond Werken Pakket Speciaal voor werkgevers en zelfstandige ondernemers heeft Nedasco het Gezond Werken Pakket ontwikkeld. Dit totaalconcept bevat voor werkgevers

Nadere informatie

Wie zijn wij? Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten.

Wie zijn wij? Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke wensen zijn onze leidraad. Graag willen wij u laten zien

Nadere informatie

Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen

Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen Valkman & Berendsen Assurantiën Dienstenwijzer algemeen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV

Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstenwijzer Smartfee.nl

Dienstenwijzer Smartfee.nl Dienstenwijzer Smartfee.nl Wie zijn wij? Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten. Kantoorgegevens: Smartfee.nl Europalaan 400 3526 KS Utrecht Telefoon: +31 (0)30 267 63

Nadere informatie

Verzekeren Met advies. Goed om te weten

Verzekeren Met advies. Goed om te weten Verzekeren Met advies Goed om te weten Zoekt u de juiste verzekering, voor uzelf, voor uw bedrijf of voor uw personeel? De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij

Nadere informatie

Limburg Financieel Advies b.v. Verzekeringen en Verzekeringsadviezen

Limburg Financieel Advies b.v. Verzekeringen en Verzekeringsadviezen 1 Limburg Financieel Advies b.v. Verzekeringen en Verzekeringsadviezen Dienstverleningsdocument Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER WIE ZIJN WIJ

DIENSTENWIJZER WIE ZIJN WIJ DIENSTENWIJZER Als u met ons in zee gaat is het goed dat u meer weet over ons kantoor en wat u van ons kunt verwachten. In deze dienstenwijzer geven we u hier duidelijkheid over. U vindt antwoorden op

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV

Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV Dienstverleningsdocument Van der Krabben Pensioenen Hypotheken Verzekeringen BV Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze

Nadere informatie

Dienstenwijzer Verzekeren

Dienstenwijzer Verzekeren Dienstenwijzer Verzekeren U wilt iets verzekeren, privé of zakelijk. De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij zijn en hoe wij werken. Ook vertellen we u welke verzekeringen

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Vaes Finance is een onafhankelijke bemiddelaar op het gebied van hypotheken, verzekeringen en pensioenen. Wij dienen uitsluitend en alleen de belangen van onze klanten

Nadere informatie

Nedasco Gezond Werken Pakket

Nedasco Gezond Werken Pakket Nedasco Gezond Werken Pakket Nedasco Gezond Werken Pakket Speciaal voor werkgevers en zelfstandige ondernemers heeft Nedasco het Gezond Werken Pakket ontwikkeld. Dit totaalconcept bevat voor werkgevers

Nadere informatie

Stel & Toes Assurantiën

Stel & Toes Assurantiën Stel & Toes Assurantiën Dienstenwijzer Particulieren Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal.

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT AMIS assurantiën B.V. Losplaatsweg 14 2201 CV NOORDWIJK Tel: 071-3616800 Fax: 071-3621156 E-mail : amisassurantien@hetnet.nl Site : www.amisassurantien.nl Ons kantoor hecht aan

Nadere informatie

Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen. Introductie

Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen. Introductie Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen Introductie U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van Hakze Verzekeringen. In dit document leggen wij u graag uit wie wij zijn, hoe wij werken en hoe wij

Nadere informatie

Dienstenwijzer Dienstverleningsdocument

Dienstenwijzer Dienstverleningsdocument Dienstenwijzer Dienstverleningsdocument Fidé Hypotheken & Verzekeringen Kuukven 17 5991 NK Baarlo info@fide.nu 06-10314515 Geachteklant, Wij willen ons graag voor stellen en u informeren over onze werkwijze.

Nadere informatie

Hoffinass b.v. Verzekeringen en Verzekeringsadviezen

Hoffinass b.v. Verzekeringen en Verzekeringsadviezen 1 Hoffinass b.v. Verzekeringen en Verzekeringsadviezen Tarieven en werkzaamheden Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële)

Nadere informatie

Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel

Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel Speciaal voor het midden- en kleinbedrijf heeft Nedasco het Gezond Werken Pakket Personeel ontwikkeld. Dit totaalconcept

Nadere informatie

Nedasco Gezond Werken Pakket

Nedasco Gezond Werken Pakket Nedasco Gezond Werken Pakket Nedasco Gezond Werken Pakket Speciaal voor werkgevers en zelfstandige ondernemers heeft Nedasco het Gezond Werken Pakket ontwikkeld. Dit totaalconcept bevat voor werkgevers

Nadere informatie

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien.

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Hotmail.versie 4.0 particulier Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij

Nadere informatie

Hypotheekshop Wijchen B.V. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Kasteellaan 52 6602 DG WIJCHEN

Hypotheekshop Wijchen B.V. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Kasteellaan 52 6602 DG WIJCHEN Hypotheekshop Wijchen B.V. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Kasteellaan 52 6602 DG WIJCHEN Telefoon: 024 649 50 25 Fax: 024 649 50 01 E-mail: wijchen1375@hypotheekshop.nl Internet: www.hypotheekshop.nl/wijchen

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dienstverleningsdocument --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Dienstverleningsdocument --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten.

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Wie zijn wij? Onze bereikbaarheid en openingstijden. Waarvoor kunt u bij ons terecht?

Dienstenwijzer. Wie zijn wij? Onze bereikbaarheid en openingstijden. Waarvoor kunt u bij ons terecht? Dienstenwijzer Naast algemene informatie over Assurantiekantoor van Duijn vindt u in dit document uitgebreide informatie over onze dienstverlening, de beloning die wij daarvoor ontvangen en onze klachtenregeling.

Nadere informatie

levensverzekeringen schadeverzekeringen spaarrekeningen hypotheken kredieten beleggen in fondsen Onze adresgegevens zijn:

levensverzekeringen schadeverzekeringen spaarrekeningen hypotheken kredieten beleggen in fondsen Onze adresgegevens zijn: van Hagedoorn Assurantiën. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over wie wij zijn en onze werkwijze. In dit document geven wij u een beschrijving van onze diensten en de tarieven. Wie

Nadere informatie

Hierna vindt u, kort en bondig, onze algemene gegevens, openingstijden, informatie over onze dienstverlening en waar u terecht kunt met klachten.

Hierna vindt u, kort en bondig, onze algemene gegevens, openingstijden, informatie over onze dienstverlening en waar u terecht kunt met klachten. Dienstenwijzer Hessels & Hessels Adviesgroep Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw

Nadere informatie

Dienstenwijzer Ubels Assurantiën B.V.

Dienstenwijzer Ubels Assurantiën B.V. DIENSTENWIJZER Dienstenwijzer Ubels Assurantiën B.V. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal.

Nadere informatie

Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen

Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Alles over onze financiële dienstverlening

Dienstenwijzer. Alles over onze financiële dienstverlening Dienstenwijzer Alles over onze financiële dienstverlening Wie zijn wij A1 Hypotheken is een onafhankelijk landelijk werkende financiële dienstverlener, gespecialiseerd in hypotheken, verzekeringen, kredieten,

Nadere informatie

Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale

Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Skyline Hypotheken B.V. Zadelmakerstraat 59 2984 CC Ridderkerk Telefoonnummer: 0180-712 860 Faxnummer: 0180-412 076 Email: info@skylinehypotheken.nl Kamer

Nadere informatie

Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten en producten.

Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten en producten. Dienstenwijzer Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal, uw persoonlijke situatie en wensen zijn voor ons een belangrijke graadmeter. In onze

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Van de Kamp Financieel Adviseurs B.V. Korte Bergweg 53, 3712 AE Huis ter Heide Telefoon: 030-6977745, Fax: 030-2667208 Website: http://www.vandekampadviseurs.nl/ Email: hans@vandekampadviseurs.nl

Nadere informatie

Dienstenwijzer Vellinga Assurantiën B.V.

Dienstenwijzer Vellinga Assurantiën B.V. Dienstenwijzer Vellinga Assurantiën B.V. Quote: Ondernemen is een vak. Financiële dienstverlening is ons vak. Wij bieden u die financiële rust en stabiliteit, zodat u kunt ondernemen. Vellinga Assurantiën

Nadere informatie

Dienstenwijzer Kraan Assurantiën

Dienstenwijzer Kraan Assurantiën Dienstenwijzer Kraan Assurantiën Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

ONZE DIENSTENWIJZER. Openingstijden. Wie zijn wij? Waaruit bestaat onze dienstverlening? Hoe kun je ons bereiken?

ONZE DIENSTENWIJZER. Openingstijden. Wie zijn wij? Waaruit bestaat onze dienstverlening? Hoe kun je ons bereiken? ONZE DIENSTENWIJZER Wie zijn wij? Wij zijn Reinders Hypotheken. Wij stellen ons met deze dienstenwijzer graag aan je voor. Wij hebben ons vak gemaakt van het adviseren en begeleiden van klanten bij financiële

Nadere informatie

van Weijen Verzekeringen B.V.

van Weijen Verzekeringen B.V. van Weijen Verzekeringen B.V. Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en wensen zijn onze leidraad. Graag willen wij u laten

Nadere informatie

Beloning van onze medewerkers

Beloning van onze medewerkers ONZE DIENSTENWIJZER Wie zijn wij? Wij zijn Reinders Hypotheken. Wij stellen ons met deze dienstenwijzer graag aan je voor. Wij hebben ons vak gemaakt van het adviseren en begeleiden van klanten bij financiële

Nadere informatie

Bijeenkomst Lac Noord / VKG

Bijeenkomst Lac Noord / VKG Bijeenkomst Lac Noord / VKG Kies en je wordt gekozen (Bron: Jan van Setten) Eric-Jan van den Berg Directeur Commercie Niels Herweijer - Marketeer Agenda VKG algemeen Visie toekomst adviseur Digitale communicatie

Nadere informatie

Rogstraat 6 5361 GR Grave

Rogstraat 6 5361 GR Grave DIENSTENWIJZER Dit document wordt u aangeboden door Sterke Hypotheekadviezen BV Rogstraat 6 5361 GR Grave Voordat u besluit om van onze dienstverlening gebruik te maken wilt u weten waar u aan toe bent

Nadere informatie

U gaat uit dienst. Wat betekent dit voor uw pensioen, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering?

U gaat uit dienst. Wat betekent dit voor uw pensioen, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering? U gaat uit dienst. Wat betekent dit voor uw pensioen, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering? Inhoud U gaat uit dienst. 3 Situatie 1: U heeft een nieuwe werkgever. 4 Situatie 2: U start uw

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT VERSIE 2012.2 Getekend voor ontvangst: Katwijk,.(datum).. (handtekening 1) (handtekening 2).. Op alle diensten die door Binnendijk & Van Rijsbergen worden geleverd zijn Algemene

Nadere informatie

Alles over de kosten van ons advies

Alles over de kosten van ons advies Alles over de kosten van ons advies Alles wat u vooraf wilt weten over de kosten van onze dienstverlening bij advies en bemiddeling van uw verzekeringen en financiële producten. Advies en abonnementstarieven

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT - NOVEMBER 2012 - All Finance BV, dienstverleningsdocument september 2012 / Abonnementen

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT - NOVEMBER 2012 - All Finance BV, dienstverleningsdocument september 2012 / Abonnementen DIENSTVERLENINGSDOCUMENT - NOVEMBER 2012 - Inleiding U oriënteert zich op de mogelijkheden van een advies over een financieel product, zoals bijvoorbeeld een hypothecaire geldlening, kapitaal- of lijfrenteverzekering,

Nadere informatie

Dienstverleningswijzer/document

Dienstverleningswijzer/document Dienstverleningswijzer/document Brabantsestraat 16 3074 RS Rotterdam Tel: 010-7370850 Fax: 085-8786211 info@imkanverzekeringen.nl Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen

Nadere informatie

Bijeenkomst FidAZ & Kenac VKG

Bijeenkomst FidAZ & Kenac VKG Bijeenkomst FidAZ & Kenac VKG Kies en je wordt gekozen (Bron: Jan van Setten) Eric-Jan van den Berg Directeur Commercie Niels Herweijer - Marketeer Agenda VKG algemeen Visie toekomst adviseur Digitale

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie mei 2012 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht aan

Nadere informatie

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van onze onderneming:

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van onze onderneming: Caesar adviseurs DIENSTENWIJZER December 2012 Inleiding Op de activiteiten van onze onderneming is de Wet op het Financieel Toezicht van toepassing. Eén van de eisen die uit deze wet volgt is dat wij u

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u informeren over onze werkwijze. In onze werkwijze staat u als klant centraal. In dit dienstverleningsdocument

Nadere informatie

Wie zijn wij? ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V.

Wie zijn wij? ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V. ZAKELIJK Litjens Assurantiën B.V. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

Wie zijn wij? Onze dienstverlening

Wie zijn wij? Onze dienstverlening Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke wensen

Nadere informatie

Wieringa Adviesgroep. Dienstenwijzer. Wie zijn wij?

Wieringa Adviesgroep. Dienstenwijzer. Wie zijn wij? Wieringa Adviesgroep Dienstenwijzer Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Inleiding. TKA Verzekeringen biedt u deskundig advies en bemiddelingsdiensten aan op het gebied van:

Inleiding. TKA Verzekeringen biedt u deskundig advies en bemiddelingsdiensten aan op het gebied van: Inleiding Hierbij overhandigen wij u het dienstverleningsdocument (tevens dienstenwijzer) van Assurantiekantoor TKA Verzekeringen, Gronausestraat 65, 7533 BW te Enschede. Het dienstverleningsdocument heeft

Nadere informatie

Dienstenwijzer/Dienstverleningsdocument

Dienstenwijzer/Dienstverleningsdocument Informatie over onze dienstverlening Op grond van de Wet Financieel Toezicht zijn wij verplicht u vooraf aan de totstandkoming van een financiële overeenkomst onderstaande informatie te verstrekken. In

Nadere informatie

Dienstenwijzer Bloemendal Assurantiën BV

Dienstenwijzer Bloemendal Assurantiën BV Dienstenwijzer Bloemendal Assurantiën BV 2014 DIENSTENWIJZER BLOEMENDAL ASSURANTIËN (DVD) U bent zich momenteel aan het oriënteren op de markt voor financiële dienstverlening. Om inzicht te krijgen in

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten en aan- en verkoop bemiddeling onroerend goed, taxaties e.a.

DIENSTENWIJZER. Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten en aan- en verkoop bemiddeling onroerend goed, taxaties e.a. DIENSTENWIJZER Ons kantoor heeft als prioriteit een goede voorlichting over onze dienstverlening, werkwijze en beloning te presenteren. De Wet Financieel Toezicht eist ook dat wij u tijdig informeren over

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013 DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013 Met dit Dienstverleningsdocument (DVD) maken wij u wegwijs bij Dierks Financieel Advies. Naast algemene informatie over ons kantoor

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10 Dienstenwijzer 2015 Inhoudsopgave Inleiding...................... 3 Wie zijn wij?...................... 4 Deskundigheid & Kwaliteit...................... 4 Contactgegevens...................... 4 Onze

Nadere informatie

Dienstenwijzer: Bokhorst Verzekeringen

Dienstenwijzer: Bokhorst Verzekeringen Dienstenwijzer: Bokhorst Verzekeringen Met deze dienstenwijzer geven wij u vooraf inzicht in onze dienstverlening zodat helder is wat u wel en wat u niet van ons mag verwachten. Zowel online als persoonlijk.

Nadere informatie

Toelichting Dienstverlening: Zuid West Financiële Diensten B.V. Wie zijn wij? Naam en adresgegevens:

Toelichting Dienstverlening: Zuid West Financiële Diensten B.V. Wie zijn wij? Naam en adresgegevens: Toelichting Dienstverlening: Zuid West Financiële Diensten B.V. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument HYPi is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag laten wij u zien hoe wij werken. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen

Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen Dienstverleningsdocument André van Heugten Verzekeringen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als

Nadere informatie

Hierna vind je, kort en bondig, onze algemene gegevens, informatie over onze dienstverlening en waar je terecht kunt met klachten.

Hierna vind je, kort en bondig, onze algemene gegevens, informatie over onze dienstverlening en waar je terecht kunt met klachten. Dienstenwijzer A. Inleiding De verzekeringsbedrijfstak hecht waarde aan goede voorlichting op het gebied van verzekeringen. Conform de eisen van de Wft (Wet financieel toezicht) heeft ons kantoor een dienstenwijzer

Nadere informatie

Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal

Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal Dienstenwijzer Mediair Roosendaal B.V. Financiële dienstverlening is een kwestie van vertrouwen! Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal U bent van

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Dienstenwijzer Accent Financieel Advies (versie januari 2015)

DIENSTENWIJZER. Dienstenwijzer Accent Financieel Advies (versie januari 2015) DIENSTENWIJZER Beste relatie, Mijn kantoor hecht veel waarde aan een goede voorlichting over de dienstverlening, werkwijze en beloning. Met deze dienstenwijzer maak ik u wegwijs in mijn organisatie, vindt

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Grispen-Küppers Assurantiën en Financieringen VOF

Dienstverleningsdocument Grispen-Küppers Assurantiën en Financieringen VOF Dienstverleningsdocument Grispen-Küppers Assurantiën en Financieringen VOF Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze

Nadere informatie

Verzekeringen voor leden van het Register Belastingadviseurs

Verzekeringen voor leden van het Register Belastingadviseurs Verzekeringen voor leden van het Register Belastingadviseurs Als RB-lid profiteert u van vele voordelen bij Kröller U wilt graag het beste resultaat voor uw klanten, nu en in de toekomst. Maar terwijl

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Dienstenwijzer Accent Financieel Advies (versie januari 2015)

DIENSTENWIJZER. Dienstenwijzer Accent Financieel Advies (versie januari 2015) DIENSTENWIJZER Beste relatie, Mijn kantoor hecht veel waarde aan een goede voorlichting over de dienstverlening, werkwijze en beloning. Met deze dienstenwijzer maak ik u wegwijs in mijn organisatie, vindt

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument Van Eekhout & Partners Financieel Adviseurs

Dienstverleningsdocument Van Eekhout & Partners Financieel Adviseurs Dienstverleningsdocument Van Eekhout & Partners Financieel Adviseurs Op grond van de Wet financieel toezicht (Wft) zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een (financiële) overeenkomst/opdracht

Nadere informatie

Dienstenwijzer Jan de Jong Financiële Diensten

Dienstenwijzer Jan de Jong Financiële Diensten Dienstenwijzer Jan de Jong Financiële Diensten Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal.

Nadere informatie

_SFPA_ Smit Financiële Planning & Advies

_SFPA_ Smit Financiële Planning & Advies DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ALGEMEEN In dit document stelt het kantoor zich graag aan u voor en wordt de werkwijze die gehanteerd wordt beschreven. Tevens treft u een beschrijving van de diensten aan en wordt

Nadere informatie

Dienstenwijzer Intercompagnie

Dienstenwijzer Intercompagnie Dienstenwijzer Intercompagnie Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Ik bemiddel en adviseer zowel in eenvoudige als meer ingewikkelde producten (complexe producten). Versie 2013

Dienstenwijzer. Ik bemiddel en adviseer zowel in eenvoudige als meer ingewikkelde producten (complexe producten). Versie 2013 Dienstenwijzer Inleiding Dit document geeft een beschrijving van de diensten die ik, Westerhoek Hypotheken & Verzekeringen, voor u als consument kan verrichten. Het geeft bovendien informatie over de manier

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument voor Financieel Advies 2.0

Dienstverleningsdocument voor Financieel Advies 2.0 Dienstverleningsdocument voor Financieel Advies 2.0 Dienstverleningsdocument Wie ik ben en wat ik doe Hubrien is een onafhankelijk en zelfstandig Financieel Advies en Life Planning kantoor, eigendom van

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Wie zijn wij?

Dienstenwijzer. Wie zijn wij? Dienstenwijzer Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstenwijzer BVA Verzekeringen, De Vries Financieel, studentenpolis.com, verzekeronline.com

Dienstenwijzer BVA Verzekeringen, De Vries Financieel, studentenpolis.com, verzekeronline.com Dienstenwijzer BVA Verzekeringen, De Vries Financieel, studentenpolis.com, verzekeronline.com Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is.

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie november 2011 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart)

Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart) Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart) Hermesweg 15 8861 VN Harlingen T:0517-414590 F:0517-415958 a.muurling@muurling.eu www.muurling.eu KVK Leeuwarden 01089938 Wij zijn adviseurs

Nadere informatie

ZÉKER LEVEN. Wij voelen ons betrokken bij u als klant TIP!

ZÉKER LEVEN. Wij voelen ons betrokken bij u als klant TIP! ZÉKER LEVEN Wij voelen ons betrokken bij u als klant TIP! Wilt u continu voordelig verzekerd zijn van het beste advies, slimme alerts en onze proactieve begeleiding? Informeer dan vrijblijvend naar onze

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument De Leeuw Hypotheken B.V.

Dienstverleningsdocument De Leeuw Hypotheken B.V. Dienstverleningsdocument De Leeuw Hypotheken B.V. Dienstverleningsdocument 2013 p. 1/8 Wie zijn wij? Of het gaat om verzekeringen, hypotheken of de aan- of verkoop van uw woning, bij De Leeuw kunt u rekenen

Nadere informatie

Mooijekind Vleut Financiële Diensten Handelend onder de naam: De Hypotheekshop

Mooijekind Vleut Financiële Diensten Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Mooijekind Vleut Financiële Diensten Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Kruisstraat 2 zwart 2011 PX Haarlem Postbus 3362 2001 DJ Haarlem Telefoon: 023-512 40 30 Fax: 023-512 40 31 E-mail: haarlem487@hypotheekshop.nl

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument/Advieswijzer van: 3 Ster Advies, Drieteenspecht 4, 7827 RG Emmen (versie 1.0)

Dienstverleningsdocument/Advieswijzer van: 3 Ster Advies, Drieteenspecht 4, 7827 RG Emmen (versie 1.0) Dienstverleningsdocument/Advieswijzer van:, Drieteenspecht 4, 7827 RG Emmen (versie 1.0) U bent van plan de zorg voor uw financiële zaken/verzekeringen toe te vertrouwen aan ons kantoor. Een goede beslissing.

Nadere informatie

Wie zijn wij? 3. Bereikbaarheid en openingstijden 3. Waarvoor kunt u bij ons terecht? 3. Hoe komen wij tot een advies? 4. Intern beloningsbeleid 4

Wie zijn wij? 3. Bereikbaarheid en openingstijden 3. Waarvoor kunt u bij ons terecht? 3. Hoe komen wij tot een advies? 4. Intern beloningsbeleid 4 Dienstenwijzer Inhoudsopgave Wie zijn wij? 3 Bereikbaarheid en openingstijden 3 Waarvoor kunt u bij ons terecht? 3 Hoe komen wij tot een advies? 4 Intern beloningsbeleid 4 Wij vragen ook iets van u 4 Uw

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Welkom bij Van der Doelen Assurantiën B.V.

Dienstenwijzer. Welkom bij Van der Doelen Assurantiën B.V. Dienstenwijzer Welkom bij Van der Doelen Assurantiën B.V. Voor u ligt de dienstenwijzer van Van der Doelen Assurantiën B.V. In deze dienstenwijzer maken wij u wegwijs binnen ons bedrijf. Zo vind u informatie

Nadere informatie

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van de onderneming:

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van de onderneming: Dienstenwijzer 2013 Inleiding. Op de activiteiten van Stengs Assurantie Management is de Wet Financiële Dienstverlening van toepassing. Eén van de eisen die uit deze wet volgt is dat wij u op tijd informeren

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Van Maurik Hypotheken (onderdeel van Maurik Financiele Diensten bv) Herenstraat 24 2282 BT RIJSWIJK T 010 4129026 W www.vanmaurik.nl E info@vanmaurik.nl Informatie over onze dienstverlening

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument CAN Assurantiën B.V. Molukkenstraat 68 3531 WE UTRECHT Tel: 030 296 14 81 Fax: 030 296 42 87 www.canassurantien.nl KvK: 30181022 1 P a g i n a Dienstverleningsdocument ten behoeve

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën, Pensioenen en Hypotheken www.gelderschpakhuys.nl versie januari 2013 1 Dienstverleningsdocument Geldersch Pakhuys Bedrijfsassurantiën hecht

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Siebelink Assurantiën B.V. Hazenlaan 1, 7004 BL te Doetinchem.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Siebelink Assurantiën B.V. Hazenlaan 1, 7004 BL te Doetinchem. Dienstenwijzer Siebelink Assurantiën B.V. Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Siebelink Assurantiën B.V. Hazenlaan 1, 7004 BL te Doetinchem. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren

Nadere informatie

Bosma en Kralt Advies V.O.F. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop

Bosma en Kralt Advies V.O.F. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop - Bosma en Kralt Advies V.O.F. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Nieuwe Zeeweg 64 Postbus 16 2200 AA NOORDWIJK Telefoon: 071 36 49 957 Fax: 071 36 49 380 E-mail: noordwijk670@hypotheekshop.nl Internet:

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument (DVD) Bloemendal Assurantiën BV

Dienstverleningsdocument (DVD) Bloemendal Assurantiën BV Dienstverleningsdocument (DVD) Bloemendal Assurantiën BV 2013 DIENSTVERLENINGSDOCUMENT BLOEMENDAL ASSURANTIËN (DVD) U bent zich momenteel aan het oriënteren op de markt voor financiële dienstverlening.

Nadere informatie